1228
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA: NGUỒN LỰC TRONG NỀN KINH TẾ SỐ
NGUỒN NHÂN LỰC SỐ CỦA CÁC NGÂN HÀNG - THỰC TRẠNG
TRÊN THẾ GIỚI VÀ MỘT SỐ ĐỀ XUẤT CHO VIỆT NAM
Nguyễn Thị Thu(1)
TÓM TẮT:
Trong bi cảnh chuyn đổi s mạnh mẽ, nguồn nhân lực s đang trở thnh yu t then cht
quyt đnh sự thnh công của ngnh ngân hng. Bi vit ny phân tích thực trạng pht trin nguồn
nhân lực s tại cc ngân hng hng đầu trên th gii, bao gồm cc chin lc đo tạo, pht trin
kỹ nng v ứng dụng công nghệ trong quản tr nhân sự tại cc tổ chức ti chính ln nh JPMorgan
Chase, HSBC, DBS Bank, Ant Financial v WeBank. Đồng thời, bi vit cũng đnh gi thực trạng
tại Việt Nam, chỉ ra những thch thức ln nh thiu hụt nhân sự chất lng cao, hạ tầng php lý
cha hon thiện v mức đ sẵn sng không đồng đều giữa cc ngân hng.
Dựa trên kinh nghiệm quc t, bi vit đề xuất mt s giải php đ nâng cao chất lng nguồn
nhân lực s tại Việt Nam, bao gồm xây dựng chin lc đo tạo di hạn, đổi mi phơng thức tuyn
dụng, ứng dụng công nghệ trong đo tạo,… Việc pht trin mt đi ngũ nhân lực s chất lng cao
sẽ giúp ngnh ngân hng Việt Nam tng cờng nng lực cạnh tranh v đảm bảo sự pht trin bền
vững trong kỷ nguyên s.
Từ khoá: Nguồn nhân lực s, chuyn đổi s, ngân hng s, Fintech, kỹ nng s.
ABSTRACT:
In the era of rapid digital transformation, the digital workforce has become a key factor
determining the success of the banking industry. This paper analyzes the development of digital
workforce strategies at leading global banks, including training programs, skill development
initiatives, and the application of technology in human resource management at major financial
institutions such as JPMorgan Chase, HSBC, DBS Bank, Ant Financial, and WeBank. Additionally,
the study evaluates the current situation in Vietnam, highlighting major challenges such as the
shortage of high-quality talent, an underdeveloped legal framework, and inconsistent readiness
levels among banks.
Based on international experiences, this paper proposes several solutions to enhance the quality
of Vietnam’s digital workforce, including the development of long-term training strategies, innovation
1. Học viện Ngân hàng. Email: thunt@hvnh.edu.vn. SĐT: 0982 188 831
1229
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA: NGUỒN LỰC TRONG NỀN KINH TẾ SỐ
in recruitment methods, and the application of technology in employee training. Strengthening the
digital workforce will enable Vietnam’s banking sector to improve its competitiveness and ensure
sustainable growth in the digital age.
Keywords: Digital workforce, digital transformation, digital banking, Fintech, digital skills.
1. Giới thiệu
Chuyển đổi số đang trở thành xu hướng tất yếu trong ngành ngân hàng, mang đến những thay
đổi sâu sắc về mô hình kinh doanh, quản lý rủi ro và trải nghiệm khách hàng. Trong bối cảnh đó,
nguồn nhân lực số đóng vai trò cốt lõi, quyết định khả năng thích ứng và phát triển bền vững của
các tổ chức tài chính.
Sự phát triển của công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), công nghệ chuỗi
khối (Blockchain) và điện toán đám mây (Cloud Computing) không chỉ đặt ra yêu cầu về việc ứng
dụng công nghệ trong hoạt động ngân hàng mà còn đòi hỏi một lực lượng lao động có kỹ năng số
toàn diện. Nhân lực số không chỉ đảm nhiệm vai trò vận hành các hệ thống công nghệ mà còn tham
gia vào chiến lược phát triển, tối ưu hoá quy trình và quản lý rủi ro, góp phần nâng cao năng suất lao
động và lợi thế cạnh tranh.
Thông qua việc nghiên cứu mô hình của các ngân hàng tiên phong tại châu Âu, châu Mỹ và châu
Á, bài viết sẽ làm rõ những xu hướng chính trong phát triển nhân sự số, từ đó cung cấp định hướng
giúp các ngân hàng Việt Nam xây dựng chiến lược đào tạo và quản lý nhân lực hiệu quả trong kỷ
nguyên số hoá.
2. Cơ sở lý luận về nguồn nhân lực số trong ngân hàng
2.1. Khái niệm và vai trò của nguồn nhân lực số
Khi niệm nguồn nhân lực s:
Nguồn nhân lực số (Digital Workforce) được hiểu là lực lượng lao động có khả năng ứng dụng,
quản lý và tối ưu hoá các công nghệ số trong hoạt động nghiệp vụ hàng ngày. Khác với nguồn nhân
lực truyền thống, nhân lực số không chỉ cần kiến thức chuyên môn về tài chính - ngân hàng mà còn
phải thành thạo các công cụ công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ chuỗi
khối và điện toán đám mây.
Nguồn nhân lực số không chỉ tham gia vào việc vận hành hệ thống công nghệ mà còn là những
nhân tố quan trọng trong việc phát triển, đổi mới và áp dụng các giải pháp công nghệ vào quy trình
hoạt động để tăng hiệu suất và tối ưu hoá hiệu quả vận hành của tổ chức tài chính. Theo McKinsey
& Company (2023), nhân lực số là yếu tố then chốt giúp các tổ chức tài chính thích nghi với sự phát
triển nhanh chóng của công nghệ và cạnh tranh trong kỷ nguyên số hoá.
Vai trò của nhân lực s trong hoạt đng ngân hng hiện đại:
- Thúc đẩy chuyn đổi s v ti u ho vận hnh: Nguồn nhân lực số đóng vai trò trung tâm
trong quá trình chuyển đổi số của ngân hàng, giúp tự động hoá quy trình nghiệp vụ, tối ưu hoá
vận hành và nâng cao hiệu suất hoạt động. Việc áp dụng công nghệ như AI, Big Data và Cloud
1230
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA: NGUỒN LỰC TRONG NỀN KINH TẾ SỐ
Computing giúp giảm sai sót trong xử lý giao dịch, tăng tốc độ xử lý và cải thiện hiệu quả quản lý tài
chính. Nhân sự có kỹ năng số có thể triển khai các giải pháp số hoá toàn diện, giúp ngân hàng thích
nghi với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và nhu cầu thị trường.
- Cải thiện trải nghiệm khch hng v tng cờng quản lý rủi ro: Với khả năng phân tích dữ
liệu và ứng dụng công nghệ số, nhân lực số giúp ngân hàng phát triển các sản phẩm và dịch vụ cá
nhân hoá theo nhu cầu khách hàng, từ đó nâng cao trải nghiệm người dùng và gia tăng lòng trung
thành. Đồng thời, họ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý rủi ro và bảo mật thông tin.
Trước sự gia tăng của các mối đe dọa an ninh mạng, nhân sự có chuyên môn về bảo mật và tuân
thủ quy định pháp lý giúp ngân hàng phát hiện, ngăn chặn gian lận tài chính, đảm bảo tuân thủ các
tiêu chuẩn bảo mật dữ liệu như Quy định bảo vệ dữ liệu chung của Liên minh Châu Âu (GDPR) và
chống rửa tiền (AML).
- Thúc đẩy đổi mi sng tạo v hỗ tr ra quyt đnh chin lc: Không chỉ là người vận hành
công nghệ, nhân lực số còn là nhân tố quan trọng trong việc nghiên cứu, phát triển và áp dụng các
giải pháp sáng tạo vào hoạt động ngân hàng. Với khả năng phân tích dữ liệu lớn, họ cung cấp thông
tin chính xác, hỗ trợ các nhà quản lý đưa ra quyết định chiến lược về đầu tư, quản lý tài sản và phát
triển sản phẩm tài chính. Sự đổi mới liên tục từ đội ngũ nhân lực số giúp ngân hàng tăng khả năng
cạnh tranh, mở rộng thị phần và thích nghi với những thay đổi trong môi trường kinh doanh hiện đại.
Nguồn nhân lực số không chỉ giúp các tổ chức tài chính tối ưu hoá hoạt động nội bộ mà còn
tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu. Việc đầu tư vào phát triển nguồn nhân lực
số là chiến lược cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững và thích ứng linh hoạt với những thay
đổi không ngừng của môi trường kinh doanh hiện đại.
2.2. Các yếu tố tác động đến nguồn nhân lực số trong ngành ngân hàng
Sự chuyển đổi số trong ngành ngân hàng không chỉ thay đổi mô hình kinh doanh mà còn đặt ra
yêu cầu cấp thiết đối với nguồn nhân lực số. Các yếu tố chính ảnh hưởng đến sự phát triển của nhân
lực số bao gồm:
- Tin b công nghệ v yêu cầu kỹ nng s: Sự phát triển nhanh chóng của AI, Big Data,
Blockchain và Cloud Computing đòi hỏi nhân sự ngân hàng phải trang bị kỹ năng số chuyên sâu để
vận hành và tối ưu hoá hệ thống. Theo McKinsey (2023), đến năm 2028, 60% công việc trong ngành
ngân hàng sẽ yêu cầu kiến thức công nghệ số, nhấn mạnh vai trò của việc đào tạo và nâng cao năng
lực nhân sự trong bối cảnh số hoá. Đồng thời, sự siết chặt các quy định pháp lý về bảo mật dữ liệu
như GDPR và các tiêu chuẩn an toàn tài chính toàn cầu buộc ngân hàng phải không ngừng cập nhật
kỹ năng bảo mật và tuân thủ quy định pháp lý nhằm giảm thiểu rủi ro và bảo vệ dữ liệu khách hàng.
- Thay đổi nhu cầu v kỳ vọng của khch hng: Khách hàng ngày càng yêu cầu trải nghiệm ngân
hàng số cá nhân hoá, tiện lợi và nhanh chóng. Điều này đặt ra áp lực cho các ngân hàng trong việc
đào tạo nhân sự có khả năng khai thác dữ liệu khách hàng, sử dụng phân tích hành vi để phát triển
sản phẩm tài chính phù hợp. Theo Deloitte (2023), 75% khách hàng mong muốn ngân hàng cung cấp
dịch vụ số toàn diện, thúc đẩy nhu cầu nâng cao kỹ năng công nghệ và tư duy lấy khách hàng làm
trung tâm trong đội ngũ nhân sự ngân hàng.
1231
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA: NGUỒN LỰC TRONG NỀN KINH TẾ SỐ
- Môi trờng lm việc linh hoạt v cạnh tranh nhân lực s: Xu hướng làm việc từ xa, ứng dụng
công nghệ số trong vận hành và phát triển văn hoá doanh nghiệp linh hoạt đang thay đổi cách ngân
hàng tổ chức và quản lý nhân sự. Theo PwC (2023), 70% ngân hàng hàng đầu thế giới đã triển khai
mô hình làm việc linh hoạt nhằm tăng năng suất và sự hài lòng của nhân viên. Tuy nhiên, ngành
ngân hàng cũng phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt trong việc thu hút và giữ chân nhân tài số.
Các công ty công nghệ và Fintech thường cung cấp môi trường làm việc sáng tạo và chế độ đãi ngộ
hấp dẫn hơn, buộc ngân hàng phải đổi mới chiến lược tuyển dụng, đào tạo và phát triển nhân sự để
đảm bảo nguồn lực chất lượng cao phục vụ quá trình chuyển đổi số.
Nguồn nhân lực số đóng vai trò trung tâm trong quá trình chuyển đổi số của ngành ngân hàng.
Các yếu tố này đều ảnh hưởng đến cách thức các ngân hàng xây dựng và phát triển lực lượng lao
động số. Để duy trì lợi thế cạnh tranh và thích ứng với môi trường kinh doanh số hoá, các tổ chức
tài chính cần xây dựng chiến lược nhân sự toàn diện, kết hợp công nghệ với đào tạo kỹ năng chuyên
sâu nhằm nâng cao năng lực đội ngũ lao động.
2.3. Các yêu cầu đối với nguồn nhân lực số trong ngành ngân hàng
Trong giai đoạn chuyển đổi số của ngành tài chính - ngân hàng, yêu cầu về nguồn nhân lực đang
thay đổi mạnh mẽ, đòi hỏi nhân sự có những kỹ năng mới và khả năng thích ứng cao với công nghệ.
- Kỹ nng về AI, Blockchain v Big Data: Các tổ chức tài chính hiện cần nhiều nhân sự có nền
tảng mạnh về công nghệ như trí tuệ nhân tạo, công nghệ chuỗi khối và dữ liệu lớn. Những kỹ năng
này không chỉ giúp nhân viên vận dụng công cụ công nghệ hiện đại mà còn hỗ trợ phân tích dữ liệu,
quản lý rủi ro và bảo mật thông tin khách hàng. Theo Ng & Ong (2022), đây là những kỹ năng thiết
yếu giúp ngành ngân hàng thích ứng với làn sóng công nghệ mới.
- Khả nng thích ứng vi môi trờng s: Chuyển đổi số là một quá trình liên tục, đòi hỏi nhân
viên có khả năng thích nghi nhanh chóng với các thay đổi về công nghệ và quy trình làm việc. Theo
Gartner (2021), các tổ chức tài chính cần những nhân viên có kỹ năng quản lý sự thay đổi, sẵn sàng
học hỏi và cập nhật công nghệ mới nhằm đảm bảo tính linh hoạt và hiệu quả trong công việc.
- T duy phân tích v khả nng ra quyt đnh dựa trên dữ liệu: Trong bối cảnh dữ liệu trở thành
trung tâm của mọi chiến lược phát triển, nhân sự cần có khả năng phân tích và sử dụng dữ liệu để
đưa ra quyết định kinh doanh hiệu quả. Deloitte (2023) nhấn mạnh rằng kỹ năng phân tích dữ liệu
không chỉ giúp dự đoán xu hướng thị trường mà còn hỗ trợ phát hiện rủi ro và tối ưu hoá chiến lược
tài chính.
- Kỹ nng bảo mật v tuân thủ quy đnh php lý: Với các yêu cầu nghiêm ngặt về an ninh mạng
và tuân thủ pháp lý trong bối cảnh số hoá, kỹ năng bảo mật thông tin và hiểu biết về các quy định
pháp lý như chống rửa tiền (AML) và bảo vệ dữ liệu cá nhân (GDPR) là rất cần thiết. PwC (2023)
nhấn mạnh rằng nhân viên tài chính cần có hiểu biết sâu rộng về các tiêu chuẩn bảo mật để có thể
giảm thiểu rủi ro và đảm bảo tuân thủ quy định pháp lý.
- Kỹ nng mềm v tinh thần đổi mi sng tạo: Bên cạnh các kỹ năng kỹ thuật, các kỹ năng mềm
như giao tiếp, làm việc nhóm và tư duy đổi mới cũng là yêu cầu thiết yếu trong giai đoạn chuyển
đổi số. McKinsey & Company (2023) cho thấy rằng các kỹ năng mềm đóng vai trò quan trọng trong
việc tạo động lực cho nhóm và thúc đẩy sáng tạo trong các giải pháp tài chính mới. Tư duy đổi mới
1232
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA: NGUỒN LỰC TRONG NỀN KINH TẾ SỐ
giúp nhân viên liên tục tìm kiếm các giải pháp sáng tạo để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của
khách hàng.
3. Thực trạng phát triển nguồn nhân lực số của các ngân hàng trên thế giới
Việc phát triển nguồn nhân lực số trở thành yếu tố then chốt giúp các tổ chức tài chính duy trì
năng lực cạnh tranh và thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ. Các tổ chức tài
chính hàng đầu trên thế giới đã triển khai nhiều chiến lược và chương trình cụ thể nhằm đào tạo và
phát triển nguồn nhân lực số, đặc biệt là tại các ngân hàng lớn của khu vực châu Âu, châu Mỹ và
châu Á.
3.1. Phát triển nhân lực số tại một số ngân hàng ở châu Âu và châu Mỹ
Sự chuyển đổi số trong ngành tài chính - ngân hàng đang diễn ra với tốc độ nhanh chóng, đặc
biệt tại các thị trường tài chính phát triển như châu Âu và châu Mỹ. Các ngân hàng hàng đầu không
chỉ tập trung đầu tư vào công nghệ, mà còn đặc biệt chú trọng phát triển nhân lực số nhằm đảm bảo
tính cạnh tranh và khả năng thích ứng với sự đổi mới.
JPMorgan Chase: Đầu tư mạnh mẽ vào đào tạo nhân lực số
JPMorgan Chase đã đầu tư hơn 12 tỷ USD vào công nghệ từ năm 2016, không chỉ nâng cấp hạ
tầng mà còn chú trọng đào tạo nội bộ và hợp tác với các trường đại học hàng đầu để phát triển kỹ
năng số cho nhân viên (JPMorgan Chase, 2023). Các chương trình đào tạo nổi bật gồm:
- Emerging Talent Program: Thu hút và đào tạo nhân tài trẻ về AI, phân tích dữ liệu và an ninh
mạng, hợp tác với MIT, Stanford và Harvard. Hơn 85% nhân viên đánh giá cao nền tảng học tập AI
giúp cá nhân hoá lộ trình học tập.
- Đào tạo an ninh mạng: Tăng cường khả năng phát hiện và xử lý các mối đe dọa bảo mật trong
bối cảnh tấn công mạng gia tăng.
- Ứng dụng Blockchain & dữ liệu lớn: Blockchain giúp xác minh chứng chỉ đào tạo, tăng tính
minh bạch và bảo mật. Phân tích dữ liệu nâng cao hỗ trợ xác định nhu cầu đào tạo, tối ưu hoá chương
trình học tập.
Nhờ các sáng kiến này, JPMorgan Chase không chỉ nâng cao năng lực nhân viên mà còn tạo nền
tảng vững chắc cho quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính.
HSBC: Định hướng phát triển lãnh đạo số
HSBC là một trong những ngân hàng tiên phong tại châu Âu trong phát triển nhân lực số, đặc
biệt là đội ngũ quản lý và nhân viên vận hành. Ngân hàng triển khai Digital Leadership Programme,
đào tạo hơn 10.000 nhà quản lý về quản lý dự án số, phân tích dữ liệu và ứng dụng AI (HSBC, 2022).
Ngoài ra, HSBC còn đẩy mạnh đào tạo công nghệ thông qua:
- FinTech & Blockchain Training: Ứng dụng blockchain để quản lý hồ sơ nhân sự, tăng tính
minh bạch và bảo mật. Nhân viên được cung cấp các khoá học đào tạo về fintech, AI và điện toán
đám mây.
- Cloud Computing Certification: Hợp tác với Google Cloud và AWS để nâng cao kỹ năng
về điện toán đám mây, hỗ trợ chuyển đổi dữ liệu ngân hàng lên nền tảng cloud.