Giao thương giữa Vương quốc Anh và Việt Nam thế kỷ XVII - XIX

Tài liệu này nghiên cứu sâu sắc về mối quan hệ giao thương giữa Vương quốc Anh và Việt Nam từ thế kỷ XVII đến XIX, một giai đoạn lịch sử đầy biến động khi các cường quốc phương Tây bắt đầu xâm nhập mạnh mẽ vào châu Á. Với vị trí địa lý chiến lược trong hệ thống giao thông hàng hải, Việt Nam trở thành một điểm đến hấp dẫn cho các công ty thương mại phương Tây như Công ty Đông Ấn Anh (EIC). Bài viết làm rõ bối cảnh chung của sự cạnh tranh giữa các thế lực thực dân và tầm quan trọng của Việt Nam trong mắt người Anh, đồng thời phác thảo những nỗ lực đầu tiên của họ nhằm thiết lập ảnh hưởng thương mại và chính trị tại đây trước khi Pháp chính thức xâm lược.

Bài viết hướng tới các nhà sử học, nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên chuyên ngành lịch sử, quan hệ quốc tế, và kinh tế quốc tế, đặc biệt là những người quan tâm đến lịch sử Việt Nam, lịch sử thuộc địa của Đông Nam Á và vai trò của các cường quốc phương Tây trong khu vực.

Bài viết đi sâu phân tích các hoạt động thương mại, chính trị và ngoại giao của người Anh, chủ yếu thông qua Công ty Đông Ấn Anh (EIC), tại Việt Nam trong ba thế kỷ XVII, XVIII, XIX. Từ đầu thế kỷ XVII, EIC đã triển khai nhiều nỗ lực nhằm thiết lập các thương điếm ở Việt Nam, đặc biệt là ở Đàng Ngoài, nhằm phục vụ mục đích thương mại và mở rộng ảnh hưởng chính trị. Tuy nhiên, các thương điếm này thường gặp phải nhiều khó khăn như sự nhũng nhiễu của quan lại địa phương, cạnh tranh khốc liệt từ các nước châu Âu khác như Hà Lan, và tình hình nội chiến của Việt Nam. Ví dụ điển hình là thương điếm ở Phố Hiến, hoạt động không hiệu quả và phải đóng cửa sau 25 năm. Mặc dù vậy, người Anh vẫn không từ bỏ tham vọng, tiếp tục các chuyến đi sứ ngoại giao và tìm kiếm hậu thuẫn ở Đàng Trong, như chuyến đi của Charles Chapman vào năm 1778. Những chuyến đi này không chỉ đơn thuần là tìm kiếm cơ hội buôn bán mà còn phục vụ mục đích tình báo, nắm bắt tình hình chính trị, kinh tế của Việt Nam. Cuối cùng, các nỗ lực của Anh đã không thành công trong việc thiết lập một vị thế vững chắc, đặc biệt sau khi Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam vào năm 1858. Bài nghiên cứu cung cấp một cái nhìn toàn cảnh về những thất bại và bài học rút ra từ chính sách thuộc địa của Anh tại Việt Nam, so với thành công của họ ở các khu vực khác trong Đông Nam Á.