646
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP NAM BỘ
GIÁO TRNH MÔ ĐUN
AN TOÀN LAO ĐỘNG TRONG CHĂN NUÔI DÊ
MÃ SỐ: MĐ14
NGHỀ: NUÔI VÀ PHÒNG TRỊ BỆNH CHO DÊ
TRNH ĐỘ: SƠ CP – BẬC 3
Đồng Tháp năm 2025
647
LỜI GIỚI THIỆU
Trong những năm gần đây, nghề nuôi dê tại Việt Nam đã có những bước phát
triển đáng kể, góp phần đa dạng hóa sản phẩm chăn nuôi. Tuy nhiên, ngành chăn nuôi
dê nói chung vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là tình trạng chăn nuôi nhỏ
lẻ, thiếu kiểm soát an toàn sinh học (ATSH). Bên cạnh đó, môi trường làm việc trong
trang trại tiềm ẩn nhiều rủi ro về tai nạn lao động (trượt ngã, thiết bị, động vt tấn công)
và các nguy cơ lây nhiễm bệnh truyền nhiễm từ động vt sang người (Zoonosis).
Xuất phát từ thực tiễn đó, việc biên soạn giáo trình Mô đun 14: An toàn Lao
động trong Chăn nuôi Dê là vô cùng cần thiết. Mô đun này được xây dựng nhằm trang
bị cho người học những kiến thức và kỹ năng cốt lõi để hình thành ý thức an toàn nghề
nghiệp và năng lực phòng ngừa rủi ro.
Nội dung giáo trình tp trung vào việc:
1. Nhn diện các yếu tố nguy cơ và rủi ro nghề nghiệp trong mọi công việc tại
trang trại (từ cho ăn, vệ sinh chuồng trại đến tiêm phòng và điều trị).
2. Hướng dẫn chi tiết về sử dụng Trang bị Bảo hộ Cá nhân (PPE) và thực hiện
quy trình làm việc an toàn.
3. Biết phương pháp phòng ngừa, xử lý tình huống khẩn cấp và sơ cứu ban
đầu khi có sự cố.
Giáo trình được biên soạn dựa trên chương trình khung nghề "Nuôi và phòng trị
bệnh cho dê" trình độ sơ cấp bc 3 ; kết hợp giữa lý thuyết cô đọng và các bài tp thực
hành, tình huống thực tế. Đây là tài liệu giảng dạy và học tp hữu ích cho các giáo viên,
học viên tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, và cũng là tài liệu tham khảo quý giá cho
bà con nông dân, chủ trang trại muốn phát triển nghề nuôi dê một cách bài bản và an
toàn.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song quá trình biên soạn không thể tránh khỏi thiếu
sót. Chúng tôi rất mong nhn được những ý kiến đóng góp quý báu từ các nhà khoa học,
các nhà quản lý, đồng nghiệp và người học để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Tham gia biên soạn:
1. Ts. Trần Văn Lên, Chủ biên
2. ThS. Trần Thị bảo Trân, Thành viên
3. ThS. Phạm Chúc Trinh Bạch, Thành Viên
648
MÔ ĐUN 14: AN TOÀN LAO ĐỘNG TRONG CHĂN NUÔI DÊ
Mã mô đun : MĐ14
Giới thiệu mô đun :
Mô đun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng chuyên môn về an
toàn lao động, vệ sinh môi trường, và an toàn sinh học trong nghề nuôi dê.
Nội dung mô đun bao gồm các công việc cốt lõi: nhn diện các yếu tố nguy cơ và
rủi ro nghề nghiệp trong quá trình làm việc , thực hiện đúng quy trình an toàn trong các
công việc chăn nuôi và thú y , và biết cách phòng ngừa, xử lý tình huống khẩn cấp và
sơ cứu ban đầu khi có tai nạn.
Học xong mô đun này, người học có khả năng chủ động tuân thủ các quy định, nội
quy an toàn lao động tại nơi làm việc. Đồng thời, hình thành thói quen làm việc an toàn,
khoa học, có trách nhiệm trong việc duy trì vệ sinh, an toàn sinh học và môi trường sản
xuất , đảm bảo an toàn cho chính bản thân, vt nuôi và cộng đồng.
Bài 1: AN TOÀN LAO ĐỘNG KHI THỰC HIỆN CÁC CÔNG VIỆC
CHĂN NUÔI TRÊN DÊ
Mã bài: MĐ 14-01
Mục tiêu:
Sau khi học xong bài này, người học có khả năng:
- Kiến thức:
+ Trình bày được các nguyên tắc, quy định và tiêu chuẩn an toàn lao động trong
chăn nuôi dê.
+ Hiểu rõ các yếu tố nguy cơ và rủi ro nghề nghiệp trong quá trình làm việc tại
trang trại (chuồng trại, khu chăn nuôi, khu xử lý chất thải, khu tiêm phòng…).
+ Biết được phương pháp phòng ngừa, xử lý tình huống khẩn cấp, sơ cứu ban đầu
khi có tai nạn lao động hoặc sự cố.
+ Nắm được quy định pháp lut về bảo hộ lao động, an toàn sinh học, bảo vệ môi
trường và phúc lợi động vt trong chăn nuôi dê.
- Kỹ năng:
+ Thực hiện đúng quy trình an toàn lao động trong các công việc: cho ăn, tắm
rửa, vệ sinh chuồng trại, tiêm phòng, điều trị bệnh.
+ Biết sử dụng đúng cách trang thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) và dụng cụ chuyên
ngành.
+ Vn hành, vệ sinh, bảo trì thiết bị chăn nuôi, máy móc đơn giản đảm bảo an toàn.
+ Phát hiện, xử lý kịp thời các tình huống nguy hiểm, sự cố điện, trượt ngã, bỏng
hóa chất, vt nuôi tấn công.
+ Ghi chép và báo cáo biên bản tai nạn lao động, sự cố môi trường theo quy định.
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm:
649
- Tự giác tuân thủ các quy định, nội quy an toàn lao động tại nơi làm việc.
- Có trách nhiệm trong việc duy trì vệ sinh, an toàn sinh học và môi trường sản
xuất.
- Biết đánh giá rủi ro nghề nghiệp và chủ động đề xuất biện pháp phòng ngừa.
- Có tinh thần hợp tác, hỗ trợ đồng nghiệp trong các tình huống khẩn cấp.
A. NỘI DUNG
1.1. An toàn lao động đối với nhân viên cho ăn uống
1.1.1. Đặc điểm công việc cho ăn uống
Công việc này đóng vai trò then chốt trong việc duy trì sức khỏe và năng suất của
đàn vt nuôi. Nó đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt lịch trình, khẩu phần dinh dưỡng , và
quan sát kỹ lưỡng để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường về sức khỏe.
1.1.2. Các tai nạn lao động trong quá trình cho ăn uống
Việc cho gia súc (đặc biệt là dê) ăn uống tưởng chừng đơn giản nhưng tiềm ẩn
nhiều nguy cơ mất an toàn nếu người chăn nuôi chủ quan. Dưới đây là phân tích chi tiết
các loại tai nạn thường gặp.
1.1.2.1. Tai nạn do động vt tấn công
Khi dê đói, đang trong mùa sinh sản, hoặc cảm thấy bị đe dọa, chúng có thể trở
nên hung dữ.
Mô tả: Người nuôi bị dê húc, đá, cắn hoặc xô ngã khi mang thức ăn vào chuồng.
Ví dụ : Ông A mang một xô thức ăn tinh (ngô, cám) vào chuồng dê nhốt chung.
Do đàn dê quá đói, chúng chen lấn xô đẩy nhau để tranh ăn. Một con dê đực đầu đàn
hung hăng đã húc mạnh vào chân ông A khiến ông ngã xuống nền và bị chấn thương
phần mềm.
Hình 1. Mô tả tình huống dê húc người cho ăn
1.1.2.2. Tai nạn do trượt ngã
Môi trường chuồng trại thường xuyên ẩm ướt là nguyên nhân hàng đầu gây chấn
thương xương khớp.
Mô tả: Sàn chuồng trơn trượt do nước rửa chuồng, nước tiểu, phân hoặc do thức ăn
(cỏ, lá) rơi vãi gây vướng chân.
650
Ví dụ : Chị B đang gánh cỏ voi vào khu vực máng ăn. Do trời mưa, sàn xi măng bị
ướt và dính bùn đất. Chị B trượt chân, ngã đp lưng xuống nền cứng, dẫn đến bong gân
mắt cá chân và đau lưng nghiêm trọng.
Hình 2. Mô tả lối đi không an toàn trong chuồng
1.1.2.3. Tai nạn do thiết bị máy móc
Việc cơ giới hóa (dùng máy cắt cỏ, máy nghiền) giúp giảm sức lao động nhưng
tăng nguy cơ tai nạn nghiêm trọng.
Mô tả: Bị cuốn tay áo, tóc hoặc ngón tay vào máy xay thức ăn, máy cắt cỏ do thao
tác sai hoặc không tp trung.
Ví dụ: Anh C đang sử dụng máy thái chuối để băm thức ăn. Khi thấy máy bị kẹt
do xơ chuối, anh không tắt nguồn điện mà dùng tay trực tiếp để gỡ. Lưỡi dao bất ngờ
quay trở lại chém vào tay gây thương tích nặng.
Hình 4. Mổ tả sử dụng máy chế biến thức ăn không an toàn
1.1.2.4. Ngộ độc hóa chất
Rủi ro này thường xảy ra do sự bất cẩn trong việc lưu trữ và sử dụng hóa chất gần
khu vực chế biến thức ăn.
Mô tả: Người chăn nuôi hít phải bụi hóa chất, bị dính vào da/mắt, hoặc nhầm lẫn
hóa chất với phụ gia thức ăn.