541
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP NAM BỘ
GIÁO TRÌNH MÔ-ĐUN
MÔ-ĐUN: XÂY DỰNG QUY TRÌNH
AN TOÀN SINH HỌC TRONG CHĂN NUÔI DÊ
MÃ SỐ: MĐ 12
NGHỀ: NUÔI VÀ PHÒNG TRỊ BỆNH CHO DÊ
TRNH ĐỘ: SƠ CP – BẬC 3
542
Đồng Tháp năm 2025
LỜI GIỚI THIỆU
Việc trang bị kiến thức và kỹ năng về an toàn sinh học giữ vai trò then chốt trong
sản xuất chăn nuôi hiện đại, đặc biệt đối với ngành nuôi dê – đối tượng dễ bị tác động
bởi điều kiện môi trường và các tác nhân gây bệnh.
Mô đun Xây dựng quy trình an toàn sinh học trong chăn nuôi dê giúp người
học nắm vững các nguyên tắc, yêu cầu và thành phần cơ bản trong an toàn sinh học;
hiểu rõ các con đường lây lan mầm bệnh và biết cách thiết lp các biện pháp kiểm soát
phù hợp. Thông qua các hoạt động thực hành, học viên được rèn luyện năng lực xây
dựng quy trình an toàn sinh học cho trang trại, tổ chức giám sát, ghi chép và đánh giá
mức độ tuân thủ, từ đó nâng cao hiệu quả phòng bệnh, giảm thiểu rủi ro dịch tễ và bảo
đảm an toàn trong sản xuất.
Nội dung giáo trình gồm 4 bài chi tiết như sau.
Bài 1: Xác định các yếu tố cơ bản trong quy trình an toàn sinh học.
Bài 2: Xác định các con đường lây lan mầm bệnh.
Bài 3: Xây dựng các biện pháp trong an toàn sinh học.
Bài 4: Quản lý, giám sát và cải tiến việc thực hiện an toàn sinh học.
Mô-đun có thời gian học tp là 30 giờ, trong đó có 4 giờ lý thuyết, 24 giờ thực
hành và 2 giờ kiểm tra. Với thời lượng học tp kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, mô
đun không chỉ cung cấp kiến thức nền tảng mà còn tạo điều kiện cho người học ứng
dụng trực tiếp vào công việc thực tế. Đây là cơ sở quan trọng giúp học viên tiếp tục học
tốt các mô đun chuyên môn tiếp theo trong nghề Nuôi và Phòng trị bệnh cho dê, đồng
thời đáp ứng nhu cầu sản xuất theo hướng an toàn, hiệu quả và bền vững.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song quá trình biên soạn không thể tránh khỏi thiếu
sót. Chúng tôi rất mong nhn được những ý kiến đóng góp quý báu từ các nhà khoa học,
các nhà quản lý, đồng nghiệp và người học để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Tham gia biên soạn:
1. Ts. Trần Văn Lên, Chủ biên
2. ThS. Phạm Chúc Trinh Bạch, Thành viên
3. ThS. Trần Thị bảo Trân, Thành Viên
543
MÔ-ĐUN 12: XÂY DỰNG QUY TRNH AN TOÀN SINH HỌC TRONG
CHĂN NUÔI DÊ
Tên mô-đun: Xây dựng quy trình an toàn sinh học trong chăn nuôi dê
Mã mô-đun: MĐ 12
I. VỊ TRÍ, TÍNH CHT MÔ-ĐUN
- Vị trí: Xây dựng qui trình an toàn sinh học là mô - đun đầu tiên trong chương trình
đào tạo trình độ sơ cấp của nghề "Nuôi và phòng trị bệnh cho dê".
- Tính chất: Đây là Mô-đun bắt buộc trong các nghề chăn nuôi hiện nay.
II. Mục tiêu của mô-đun:
- Về kiến thức:
+ Trình bày được vai trò, các nguyên tắc cơ bản và các yếu tố nền tảng của quy
trình an toàn sinh học (ATSH) áp dụng trong chăn nuôi dê.
+ Mô tả được các con đường truyền lây mầm bệnh chính và các yêu cầu về tiêu
chuẩn vệ sinh trong chăn nuôi dê.
+ Nêu được các phương pháp quản lý, giám sát và cải tiến quy trình ATSH tại
trang trại.
- Về kỹ năng:
+ Xây dựng được Quy trình ATSH cho trang trại (bao gồm các quy trình nhp
đàn, cách ly, xử lý chất thải, vệ sinh khử trùng...).
+ Thiết lp được các biện pháp kiểm soát hiệu quả cho các đường truyền bệnh
chính đã xác định.
+ Thực hiện được công tác quản lý, giám sát (ghi chép, lưu hồ sơ) và đánh giá
việc duy trì quy trình ATSH.
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
+ Chủ động và có ý thức tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thut và các yêu cầu
về ATSH trong khi thực hiện công việc.
+ Có khả năng tự đánh giá, phát hiện sai sót và đề xuất các biện pháp cải tiến quy
trình ATSH để phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Nội dung của Mô-đun:
STT
Tên bài học
Thời gian đào tạo (giờ)
Tổng
số
Trong đó
Lý
thuyết
Thực
hành
Kiểm
tra*
1
Xác định các yếu tố cơ bản trong quy trình
an toàn sinh học
6
1
5
2
Xác định các con đường lây lan mầm bệnh
6
1
5
544
3
Xây dựng các biện pháp trong an toàn sinh
học
6
1
5
4
Quản lý, giám sát và cải tiến việc thực hiện
an toàn sinh học
10
1
9
2
2
30
4
24
2
Ghi chú *: Thời gian kiểm tra được tính vào giờ thực hành.
545
BÀI 1: XÁC ĐỊNH CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN TRONG QUY TRNH AN
TOÀN SINH HỌC
Mã bài: MĐ 12-01
Giới thiệu:
Bài này giới thiệu đến học viên các yếu tố cơ bản trong quy trình an toàn sinh
học. Bài học được giảng dạy tích hợp bao gồm cả phần lý thuyết và thực hành.
Mục tiêu:
- Trình bày được khái niệm, vai trò và nguyên tắc của an toàn sinh học.
- Xác định được các yếu tố cơ bản: chuồng trại, con giống, môi trường, con người,
dụng cụ
- Nhn biết và mô tả đúng các yếu tố ảnh hưởng đến quy trình an toàn sinh học
áp dụng trong chăn nuôi dê.
- Xác định được mối liên hệ giữa các yếu tố trong phòng chống dịch bệnh
Nội dung của bài
A. Lý thuyết
1.1. Khái niệm và vai trò của an toàn sinh học trong chăn nuôi dê
1.1.1. Khái niệm an toàn sinh học (ATSH):
An toàn sinh học trong các cơ sở chăn nuôi dê là một hệ thống các hành động
thực tiễn được áp dụng nhằm ngăn ngừa, hạn chế sự xâm nhp của mầm bệnh và lây lan
các bệnh truyền nhiễm vào, ra từ một cơ sở chăn nuôi. Do đó người chăn nuôi cần có sự
thay đổi lớn về thái độ và hành vi, coi thực hiện ATSH là công việc hàng ngày của mình.
1.1.2. Vai trò ATSH trong chăn nuôi
- Giữ cho vt nuôi khỏe mạnh, giảm tỷ lệ mắc bệnh.
- Hạn chế việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi
- Hạn chế nguy cơ gây ô nhiễm môi trường
- Cung cấp cho người tiêu dùng các sản phẩm chăn nuôi có chất lượng cao hơn.
- Tăng thêm thu nhp cho người chăn nuôi.
1.2. Các nguyên tắc cơ bản trong quy trình an toàn sinh học
1.2.1. Ngăn chặn và kiểm soát mầm bệnh
Cách ly là tạo ra khoảng cách để giữ cho vt nuôi, khu chăn nuôi không bị nhiễm
bệnh bằng cách tránh xa những nguồn lây nhiễm như: Vt nuôi ốm, chết, mang trùng,
con người, thức ăn nước uống, chất thải chăn nuôi, dụng cụ, trang thiết bị chăn nuôi,
động vt khác...
Cách ly và kiểm soát tốt ra vào được cho là biện pháp có hiệu quả tốt nhất để đạt
được mức độ ATSH cao. Nếu mầm bệnh không thâm nhp được vào chuồng nuôi, thì
không thể xảy ra sự lây nhiễm.