ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: ĐIỀU ĐỘNG TÀU 1
NGÀNH: ĐIỀU KHIỂN TÀU BIỂN
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày…….tháng….năm .........
…………........... của……………………………….
Thanh Hóa, năm 2022
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
2
LỜI GIỚI THIỆU
Điều khiển tàu biển là nghề sử dụng kiến thức và kỹ năng về hàng hải để điều
khiển tàu hoạt động trên biển đảm bảo an toàn, đạt hiệu quả cao. Người làm nghề
được bố trí làm việc trực tiếp trên các tàu phải có kiến thức cơ bản về tàu thuyền, về
hàng hải, có sức khoẻ tốt để hoàn thành nhiệm vụ trong điều kiện làm việc trên
biển.
Trước khi biên soạn giáo trình này, chúng tôi đã khảo sát thực tế tại nhiều cơ
sở ở các địa phương khác nhau. Đối tượng học là những học sinh đã tốt nghiệp THCS
và PTTH, nên giáo trình được viết ngắn gọn, dễ tiếp thu, cân xứng giữa kênh hình
và kênh chữ, tập trung vào kỹ năng thực hành.
Tuy nhiên thức tế sản xuất luôn biến động, khoa học công nghệ luôn đổi mới.
Vì vậy, trong quá trình biên soạn chúng tôi gặp những khó khăn nhất định. Song,
trong quá trình biên soạn đã cố gắng biên soạn giáo trình này bám sát chương trình
đào tạo. Giáo trình thể hiện đầy đủ nội dung cần truyền đạt cho học sinh, ngoài ra
còn có nội dung cơ bản để người học cũng cố kiến thức phục vụ tốt hơn quá trình sản
xuất.
Xin chân thành cảm ơn!
Thanh Hóa, ngày…..........tháng…........... năm 2022
1. Chủ biên: Nguyễn Hữu Trung
2. Nguyễn Duy Tiến
3. Nguyễn Văn Tâm
4. Trịnh Văn Thục
2
3
MỤC LỤC
ĐỀ MỤC TRANG
Lời giới thiệu ............................................................................................. 2
Mục lục ...................................................................................................... 3
Bài 1: Điều khiển tàu đi theo đường chập tiêu .......................................... 7
Mục tiêu ..................................................................................................... 7
A. Nội dung ............................................................................................... 7
1. Chuẩn bị ................................................................................................. 8
2. Dẫn tàu đi theo đường chập tiêu ............................................................ 10
2.1. Dẫn tàu đi đến gần chập tiêu .............................................................. 10
2.2. Dẫn tàu đi ra xa chập tiêu ................................................................... 11
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ................................................................ 12
C. Ghi nhớ ................................................................................................. 12
Bài 2: Điều khiển tàu đi theo đường phương vị ........................................ 13
Mục tiêu ..................................................................................................... 13
A. Nội dung ............................................................................................... 13
1. Chuẩn bị ................................................................................................. 13
2. Dẫn tàu đi theo đường phương vị .......................................................... 14
2.1. Dẫn tàu đi theo đường phương vị đến gần mục tiêu .......................... 14
2.2. Dẫn tàu đi theo đường phương vị ra xa mục tiêu ............................... 14
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ................................................................ 15
C. Ghi nhớ ................................................................................................. 15
Bài 3: Điều khiển tàu quay trở ................................................................... 16
Mục tiêu ..................................................................................................... 16
A. Nội dung ............................................................................................... 16
1. Chuẩn bị ................................................................................................. 16
1.1. Chuyển động quay trở của tàu ............................................................ 16
1.2. Quá trình quay trở của tàu .................................................................. 17
1.3. Đường kính quay trở và đường kính lớn nhất của vòng quay trở ..... 18
1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quay trở .................................................... 18
2. Điều khiển tàu quay trở ......................................................................... 18
2.1. Điều khiển tàu quay trở khi tàu đi ngược nước .................................. 18
2.2. Điều khiển tàu quay trở khi tàu đi xuôi nước ..................................... 19
2.3. Điều khiển tàu quay trở trên neo ........................................................ 20
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ................................................................ 21
C. Ghi nhớ ................................................................................................. 21
Bài 4: Điều khiển tàu cập cầu, rời cầu ....................................................... 22
Mục tiêu ..................................................................................................... 22
A. Nội dung ............................................................................................... 22
3
4
1. Chuẩn bị ................................................................................................. 22
1.1. Chuẩn bị thiết bị chằng buộc tàu ...................................................... 22
1.2. Các yêu cầu đối với thiết bị chằng buộc ............................................. 23
1.3. Tên gọi và tác dụng các loại dây khi buộc tàu vào cầu ...................... 25
2. Điều khiển tàu cập cầu .......................................................................... 25
2.1. Nguyên tắc cơ bản của cập cầu .......................................................... 25
2.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến việc cập cầu ........................................ 26
2.3. Cập cầu khi gió nước êm .................................................................... 26
2.4. Cập cầu khi có gió .............................................................................. 28
2.5. Cập cầu khi có dòng chảy ................................................................... 33
2.6. Các trường hợp cập cầu khác ............................................................. 35
3. Điều khiển tàu rời cầu ........................................................................... 36
3.1. Điều khiển tàu rời cầu khi có gió thổi, không có dòng nước ............. 36
3.2. Điều khiển tàu rời cầu khi có dòng nước, không có gió ..................... 38
3.3. Điều khiển tàu rời cầu khi không có gió, dòng nước ......................... 40
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ................................................................ 41
C. Ghi nhớ ................................................................................................. 41
Bài 5: Điều khiển tàu cập phao, rời phao .................................................. 42
Mục tiêu ..................................................................................................... 42
A. Nội dung ............................................................................................... 42
1. Chuẩn bị ................................................................................................. 42
2. Điều khiển tàu cập phao ........................................................................ 42
2.1. Điều khiển tàu cập phao khi có gió, dòng nước ................................. 42
2.2. Điều khiển tàu cập phao khi gió, nước êm ......................................... 44
3. Điều khiển tàu rời phao ......................................................................... 45
3.1. Điều khiển tàu rời 1 phao ................................................................... 45
3.2. Điều khiển tàu rời hai phao ................................................................ 46
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ................................................................ 49
C. Ghi nhớ ................................................................................................. 49
Bài 6: Điều khiển tàu thả neo, thu neo ...................................................... 50
Mục tiêu ..................................................................................................... 50
A. Nội dung ............................................................................................... 50
1. Chuẩn bị ................................................................................................. 50
1.1. Chọn khu vực neo tàu ......................................................................... 50
1.2. Chuẩn bị tàu, thiết bị neo .................................................................... 50
1.3. Chọn phương pháp neo tàu ................................................................. 52
2. Điều khiển tàu thả neo ........................................................................... 52
2.1. Điều khiển tàu thả 2 neo ..................................................................... 52
2.2. Điều khiển tàu thả 1 neo ..................................................................... 56
3. Điều khiển tàu thu neo ........................................................................... 59
4