1
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HOÁ
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HOÁ
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: KHAI THÁC HỆ THỐNG BƠM, QUẠT GIÓ TÀU THUỶ.
NGÀNH/NGHỀ: KHAI THÁC MÁY TÀU THUỶ
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CĐNN ngày…….tháng ….năm
2022 của Hiệu trưởng Trường CĐ Nông nghiệp Thanh Hoá
Thanh Hoá, 2022
2
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình Khai thác hệ thống bơm, quạt gió tàu thủy được biên soạn dựa
trên Giáo trình máy phụ tàu thủy - Trịnh Bá Trung trường Đại học Hàng Hải qua
tổng kết kinh nghiệm thực tiễn, cập nhật theo chương trình Trung cấp có điều
chỉnh và bổ xung.
Quá trình biên soạn giáo trình được thực hiện một cách kỹ lưỡng và
chuyên nghiệp bởi tập thể tác giả giảng dạy ngành Khai thác máy tàu thủy tại
trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa. Chúng tôi đã trải qua quá trình thu
thập, tổng hợp, lựa chọn nội dung, và tổ chức kiến thức theo một lộ trình khoa
học, đảm bảo tính cập nhật, chính xác và thực tiễn. Mỗi chương, mỗi mục đều
được cân nhắc kỹ lưỡng để mang đến cho người học cái nhìn toàn diện và sâu
sắc nhất.
Giáo trình Khai thác hệ thống bơm, quạt gió tàu thủy được xây dựng bám
sát Chương trình đào tạo Khai thác máy Tàu thủy của Trường Cao đẳng Nông
nghiệp Thanh Hóa theo Trình độ đào tạo Trung cấp. Nội dung giáo trình không
chỉ đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về kiến thức và kỹ năng được quy định trong
chuẩn đầu ra của chương trình, mà còn mở rộng và đi sâu vào những vấn đề cốt
lõi, mang tính thời sự, giúp người học phát triển năng lực tư duy, giải quyết vấn
đề và thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động. Đây là tài
liệu học tập chính thức, đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và hỗ trợ
người học tiếp thu kiến thức một cách hệ thống, hiệu quả.
Cấu trúc chung của giáo trình bao gồm 4 bài được sắp xếp một cách logic từ
Kiến thức cơ bản/tổng quan đến Kiến thức chuyên sâu/ứng dụng. Cụ thể:
Mỗi bài đều được thiết kế với các mục tiêu học tập rõ ràng, nội dung lý
thuyết, ví dụ minh họa, bài tập ứng dụng và câu hỏi ôn tập, nhằm giúp người học
củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ năng thực hành. Chúng tôi hy vọng giáo trình
3
này sẽ là một tài liệu hữu ích, giúp người học đạt được kết quả cao nhất trong
quá trình học tập và nghiên cứu.
Để hoàn thành giáo trình Khai thác hệ thống bơm, quạt gió tàu thủy này,
chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Trường Cao đẳng Nông nghiệp
Thanh Hóa đã tạo điều kiện thuận lợi, đã hỗ trợ về mọi mặt, từ nguồn lực đến cơ
sở vật chất, giúp tập thể tác giả có thể yên tâm thực hiện công việc đã định
hướng và phê duyệt chủ trương biên soạn giáo trình.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, giáo trình chắc chắn không tránh khỏi những
thiếu sót. Chúng tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu từ quý
bạn đọc, các đồng nghiệp và người học để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn
trong những lần tái bản sau.
Thanh Hoá, ngày…..........tháng năm 2022
Tham gia biên soạn
1. Hoàng Duy Đông; 2.Vũ Thị Thanh Bình;
3.Trương Tiến Lộc; 4.Lê Gia Phương
4
GIÁO TRÌNH MÔN HỌC
Tên môn học: KHAI THÁC HỆ THỐNG BƠM, QUẠT GIÓ TÀU THỦY
Mã MĐ: MĐ 21
Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun:
-
Vị trí:
Mô đun “Khai thác máy phụ tàu thủy” là mô đun đào tạo trong danh mục
các mô đun đào tạo bắt buộc thuộc chương trình Cao đẳng khai thác máy tàu
thuỷ.
-
Tính chất:
Mô đun bao gồm các kiến thức cơ bản khai thác hệ thống bơm, quạt
gió, máy nén khí tàu thủy.
Mô đun này liên quan đến nhiều công việc trong danh mục các công
việc của nghề đào tạo.
-
Ý nghĩa và vai trò của mô đun:
Mục tiêu của mô đun:
- Thao động tác theo đúng quy trình, đảm bảo an toàn, nhanh gọn, chính xác và
đạt hiệu quả kinh tế cao.
- Tiến hành xử lý các lỗi thường gặp đầy đủ và chính xác.
- Theo dõi hệ thống bơm, quạt gió hoạt động đảm bảo các thông số trong giới
hạn cho phép.
- Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống bơm, quạt gió khắc phục hết hư hỏng.
- Tiến hành dừng hệ thống bơm, quạt gió theo đúng quy trình, đảm bảo an toàn,
nhanh gọn, chính xác.
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp, bảo
vệ môi trường
Tài liệu cần tham khảo:
Giáo trình máy phụ tàu thủy - Trịnh Bá Trung trường Đại học Hàng Hải –
1998
GT Bơm, Quạt, Máy nén -TS. Lê Xuân Hòa, Th.s. Nguyễn Thị Ngọc Bích -
Trường Đại học Kỹ thuật TP Hồ Chí Minh – 2007
5
GIÁO TRÌNH MÔN HỌC KHAI THÁC HỆ THỐNG BƠM, QUẠT GIÓ
TÀU THỦY
Bài 1: Vận hành bơm cánh dẫn
I.Vận hành bơm ly tâm
1. Tổng quan về bơm ly tâm
1.1 Cấu tạo và nguyên lý hoạt động
Bơm ly tâm là loại bơm phổ biến nhất trên tàu thủy, dùng để vận chuyển
các loại chất lỏng như nước làm mát, dầu bôi trơn, nhiên liệu, và nước dằn tàu.
Cấu tạo của bơm ly tâm bao gồm các bộ phận chính:
Bánh công tác (cánh quạt): Bộ phận quay, có các cánh cong để truyền
năng lượng cho chất lỏng.
Vỏ bơm (buồng xoắn ốc): Buồng chứa chất lỏng, có dạng xoắn ốc để
chuyển đổi động năng thành áp năng.
Trục bơm: Nối bánh công tác với động cơ.
Phớt chắn (phớt cơ khí hoặc tết chèn): Ngăn chất lỏng rò rỉ ra ngoài dọc
theo trục bơm.
Đầu hút và đầu đẩy: Cửa vào và cửa ra của chất lỏng.
Nguyên lý hoạt động: Khi động cơ làm quay bánh công tác, chất lỏng từ
đầu hút sẽ được hút vào tâm của bánh công tác. Lực ly tâm tạo ra do sự quay của
bánh công tác sẽ văng chất lỏng ra khỏi tâm, đi vào vỏ bơm. Tại đây, do tiết diện
buồng xoắn ốc tăng dần, vận tốc chất lỏng giảm, động năng được chuyển hóa
thành áp năng, đẩy chất lỏng ra đầu đẩy với áp suất cao hơn.
2. Các bước vận hành bơm ly tâm
Vận hành bơm ly tâm đúng quy trình là cực kỳ quan trọng để đảm bảo
hiệu suất và an toàn.
2.1 Chuẩn bị trước khi khởi động
Trước khi khởi động bơm, cần kiểm tra kỹ lưỡng để tránh sự cố.
Kiểm tra mức chất lỏng: Đảm bảo mức chất lỏng trong bồn chứa hoặc
đường ống hút đủ cao. Bơm ly tâm không thể hút chất lỏng nếu bị lọt không khí
vào (hiện tượng này gọi là xâm thực).
Mồi bơm (priming): Đây là bước quan trọng nhất. Vì bơm ly tâm chỉ hoạt
động hiệu quả khi chứa đầy chất lỏng, bạn phải xả hết không khí trong buồng
bơm và đường ống hút bằng cách đổ đầy chất lỏng vào. Một số bơm được trang
bị thiết bị tự mồi.