1
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: ĐIỀU ĐỘNG TÀU 2
NGÀNH: ĐIỀU KHIỂN TÀU BIỂN
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày…….tháng….năm .........
…………........... của……………………………….
Thanh Hóa, năm 2022
1
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
2
LỜI GIỚI THIỆU
Điều khiển tàu biển là nghề sử dụng kiến thức và kỹ năng về hàng hải để điều
khiển tàu hoạt động trên biển đảm bảo an toàn, đạt hiệu quả cao. Người làm nghề
được bố trí làm việc trực tiếp trên các tàu phải có kiến thức cơ bản về tàu thuyền, về
hàng hải, có sức khoẻ tốt để hoàn thành nhiệm vụ trong điều kiện làm việc trên
biển.
Trước khi biên soạn giáo trình này, chúng tôi đã khảo sát thực tế tại nhiều cơ
sở ở các địa phương khác nhau. Đối tượng học là những học sinh đã tốt nghiệp THCS
và PTTH, nên giáo trình được viết ngắn gọn, dễ tiếp thu, cân xứng giữa kênh hình
và kênh chữ, tập trung vào kỹ năng thực hành.
Tuy nhiên thức tế sản xuất luôn biến động, khoa học công nghệ luôn đổi mới.
Vì vậy, trong quá trình biên soạn chúng tôi gặp những khó khăn nhất định. Song,
trong quá trình biên soạn đã cố gắng biên soạn giáo trình này bám sát chương trình
đào tạo. Giáo trình thể hiện đầy đủ nội dung cần truyền đạt cho học sinh, ngoài ra
còn có nội dung mở rộng để người học cũng cố kiến thức phục vụ tốt hơn quá trình
sản xuất.
Xin chân thành cảm ơn!
Thanh Hóa, ngày…..........tháng…........... năm 2022
1. Chủ biên: Nguyễn Hữu Trung
2. Nguyễn Duy Tiến
3. Nguyễn Văn Tâm
4. Trịnh Văn Thục
3
MỤC LỤC
ĐỀ MỤC TRANG
Lời giới thiệu ................................................................................................ 2
Mục lục ......................................................................................................... 3
Bài 1: Điều khiển tàu trong luồng hẹp ......................................................... 7
Mục tiêu ........................................................................................................ 7
A. Nội dung .................................................................................................. 7
1. Kiến thức liên quan .................................................................................. 7
1.1. Ảnh hưởng do nông cạn ........................................................................ 7
1.2. Tính năng quay trở trong vùng nước nông ............................................ 8
1.3. Hiện tượng hút nhau giữa hai tàu .......................................................... 8
2. Điều khiển tàu trong luồng hẹp ................................................................ 9
2.1. Quy định chung ..................................................................................... 9
2.2. Điều khiển tàu đi ngược hướng với tàu thuyền khác ............................ 10
2.3. Điều khiển tàu vượt tàu thuyền khác hoặc tàu lai kéo khác ................. 11
2.4. Điều khiển tàu khi chạy tới gần tàu đang neo đậu ................................ 12
2.5. Điều khiển tàu khi chạy qua một tàu đang đậu ở cầu ............................ 13
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ................................................................... 14
C. Ghi nhớ .................................................................................................... 14
Bài 2: Điều khiển tàu khi tầm nhìn xa bị hạn chế ........................................ 15
Mục tiêu ........................................................................................................ 15
A. Nội dung .................................................................................................. 15
1. Kiến thức liên quan .................................................................................. 15
1.1. Tầm nhìn xa bị hạn chế ......................................................................... 15
1.2. Nguyên nhân xảy ra tai nạn ................................................................... 15
1.3. Phương pháp điều khiển tàu .................................................................. 15
1.4. Quy tắc Hành trình của tàu thuyền khi tầm nhìn xa bị hạn chế ............ 16
2. Điều khiển tàu hành trình khi tầm nhìn xa bị hạn chế .............................. 16
3. Điều khiển tàu tránh nguy cơ va chạm ..................................................... 17
3.1. Phân tích nguy cơ va chạm .................................................................... 17
3.2. Hành động của tàu mình ........................................................................ 17
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ................................................................... 17
C. Ghi nhớ .................................................................................................... 17
Bài 3: Điều khiển tàu tránh va trên biển ....................................................... 18
Mục tiêu ........................................................................................................ 18
A. Nội dung .................................................................................................. 18
1. Kiến thức liên quan .................................................................................. 18
1.1. Tính chất đèn hiệu của tàu thuyền ......................................................... 18
1.2. Dấu hiệu ban ngày của các loại tàu thuyền ........................................... 18
1.3. Quy định mang đèn và dấu hiệu cho tàu thuyền đánh cá ...................... 19
4
1.4. Trách nhiệm tương quan giữa các tàu thuyền ....................................... 22
2. Điều khiển tàu tránh va ............................................................................ 22
2.1. Hai tàu thuyền máy gặp nhau ................................................................ 22
2.2. Hai tàu thuyền đang đánh cá gặp nhau .................................................. 23
2.3. Tàu thuyền máy gặp tàu thuyền đánh cá ............................................... 24
2.4. Tàu thuyền đánh cá gặp tàu thuyền buồm ............................................. 24
2.5. Tàu đánh cá gặp tàu bị hạn chế khả năng điều động ............................. 25
2.6. Tàu đánh cá gặp tàu mất khả năng điều động ....................................... 25
2.7. Tàu thuyền khi vượt tàu thuyền khác ................................................... 26
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ................................................................... 27
C. Ghi nhớ .................................................................................................... 27
Bài 4: Điều khiển tàu trong điều kiện sóng gió lớn ...................................... 28
Mục tiêu ........................................................................................................ 28
A. Nội dung .................................................................................................. 28
1. Kiến thức liên quan .................................................................................. 28
2. Điều khiển tàu .......................................................................................... 28
2.1. Đi ngược sóng ....................................................................................... 28
2.2. Đi xuôi sóng .......................................................................................... 28
2.3. Đang ngược sóng chuyển về xuôi sóng ................................................. 29
2.4. Đang xuôi sóng chuyển về ngược sóng ................................................. 29
3. Thả dầu làm giảm ảnh hưởng của sóng gió ............................................ 30
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ................................................................... 32
C. Ghi nhớ .................................................................................................... 32
Bài 5: Điều khiển tàu cứu nạn ...................................................................... 33
Mục tiêu ........................................................................................................ 33
A. Nội dung .................................................................................................. 33
1. Điều khiển tàu cứu người rơi xuống nước ............................................... 33
1.1. Chuẩn bị ................................................................................................ 33
1.2. Điều khiển tàu cứu người rơi xuống nước ............................................ 34
2. Điều khiển tàu cứu thủng ......................................................................... 37
2.1. Nguyên nhân .......................................................................................... 37
2.2. Chuẩn bị ................................................................................................ 37
2.3. Điều khiển tàu khi bị thủng ................................................................... 42
3. Điều khiển tàu cứu cạn ............................................................................. 43
3.1. Nguyên nhân tàu bị cạn ......................................................................... 43
3.2. Điều khiển tàu vào cạn .......................................................................... 43
3.3. Điều khiển tàu tự ra cạn ......................................................................... 45
3.4. Điều khiển tàu ra cạn nhờ trợ giúp của ngoại lực .................................. 46
3.5. Kết hợp các phương pháp để đưa tàu ra cạn ......................................... 50
4. Điều khiển tàu khi bị hoả hoạn ................................................................. 50
4.1. Nguyên nhân .......................................................................................... 50