ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HOÁ
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HOÁ
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: DUNG SAI VÀ KỸ THUẬT ĐO.
NGÀNH/NGHỀ: KHAI THÁC MÁY TÀU THUỶ
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CĐNN ngày…….tháng ….năm 2022
của Hiệu trưởng Trường CĐ Nông nghiệp Thanh Hoá
Thanh Hoá, 2022
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình Dung sai và kỹ thuật đo được biên soạn dựa trên Xuất xứ của giáo
trình GT. Dung sai lắp ghép & KTĐ - TS. Nguyễn Văn Tường - Trường Đại
học Nha Trang qua tổng kết kinh nghiệm thực tiễn, cập nhật theo chương trình
Trung cấp có điều chỉnh và bổ xung.
Quá trình biên soạn giáo trình được thực hiện một cách kỹ lưỡng và chuyên
nghiệp bởi tập thể tác giả giảng dạy ngành Khai thác máy tàu thủy tại trường Cao
đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa. Chúng tôi đã trải qua quá trình thu thập, tổng hợp,
lựa chọn nội dung, và tổ chức kiến thức theo một lộ trình khoa học, đảm bảo tính
cập nhật, chính xác và thực tiễn. Mỗi chương, mỗi mục đều được cân nhắc kỹ
lưỡng để mang đến cho người học cái nhìn toàn diện và sâu sắc nhất.
Giáo trình Dung sai và kỹ thuật đo được xây dựng bám sát Chương trình đào
tạo Khai thác máy Tàu thủy của Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa theo
Trình độ đào tạo Trung cấp. Nội dung giáo trình không chỉ đáp ứng đầy đủ các yêu
cầu về kiến thức và kỹ năng được quy định trong chuẩn đầu ra của chương trình,
mà còn mở rộng và đi sâu vào những vấn đề cốt lõi, mang tính thời sự, giúp người
học phát triển năng lực tư duy, giải quyết vấn đề và thích ứng với yêu cầu ngày
càng cao của thị trường lao động. Đây là tài liệu học tập chính thức, đóng vai trò
quan trọng trong việc định hướng và hỗ trợ người học tiếp thu kiến thức một cách
hệ thống, hiệu quả.
Cấu trúc chung của giáo trình bao gồm 4 chương, được sắp xếp một cách logic
từ Kiến thức cơ bản/tổng quan đến Kiến thức chuyên sâu/ứng dụng. Cụ thể:
Mỗi chương đều được thiết kế với các mục tiêu học tập rõ ràng, nội dung lý
thuyết, ví dụ minh họa, bài tập ứng dụng và câu hỏi ôn tập, nhằm giúp người học
củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ năng thực hành. Chúng tôi hy vọng giáo trình
này sẽ là một tài liệu hữu ích, giúp người học đạt được kết quả cao nhất trong quá
trình học tập và nghiên cứu.
Để hoàn thành giáo trình Dung sai và kỹ thuật đo này, chúng tôi xin bày tỏ lòng
biết ơn sâu sắc đến Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa đã tạo điều kiện
thuận lợi, đã hỗ trợ về mọi mặt, từ nguồn lực đến cơ sở vật chất, giúp tập thể tác
giả có thể yên tâm thực hiện công việc đã định hướng và phê duyệt chủ trương
biên soạn giáo trình.
.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, giáo trình chắc chắn không tránh khỏi những thiếu
sót. Chúng tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu từ quý bạn đọc,
các đồng nghiệp và người học để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn trong những
lần tái bản sau.
Thanh Hoá, ngày…..........tháng năm 2022
Tham gia biên soạn
1. Hoàng Duy Đông; 2.Vũ Thị Thanh Bình; 3.Trương Tiến Lộc; 4.Lê Gia Phương
GIÁO TRÌNH MÔN HỌC
Tên môn học: Dung sai và kỹ thật đo
Mã số môn học: MH 11
-
Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học
-
Vị trí:
-
Đây là môn học cơ sở nên cần phải được bố trí học ở học kỳ đầu tiên của
khóa học.
-
Tính chất:
-
Môn học này rất quan trọng, nhằm giúp cho sinh viên hiểu được những khái
niệm về dung sai lắp ghép, dung sai của các mối ghép và các dụng cụ đo
thường dùng trong kỹ thuật.
-
Ý nghĩa và vai trò của môn học
Mục tiêu của môn học
- Về kiến thức:
+ Trình bày được các kiến thức cơ bản về dung sai lắp ghép, ký hiệu trên
bản vẽ, cấp chính xác, chuỗi kích thước
+ Nhận biết được các dụng cụ đo thường dùng
- Về kỹ năng:
+ Tính toán thành thạo các bài toán dung sai lắp ghép, và chuỗi kích thước.
+ Nắm vững quy tắc sử dụng dụng cu đo
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
Học sinh có khả năng làm việc độc lập,có thái độ học tập nghiêm túc.
Tài liệu tham khảo:
-
GT. Dung sai lắp ghép & KTĐ - TS. Nguyễn Văn Tường - Trường
Đại học Nha Trang - 1997.
-
Giáo trình dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật -Trường CĐ nghề
CN Thanh Hóa - 2010
Phần I: DUNG SAI - LẮP GHÉP
Chương I: KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ DUNG SAI LẮP GHÉP
1. Mục tiêu:
- Trình bày được các khái niệm cơ bản về dung sai lắp ghép
- Nhận biết được các loại lắp ghép, hệ thống lắp ghép
- Nêu cao ý thức tự giác, sáng tạo trong học tập
2. Nội dung chính:
Trỡnh bày khỏi niệm sai số gia cụng và dung sai. Những nguyờn nhõn chủ yếu dẫn
đến cú sai số trong quỏ trỡnh gia cụng cắt gọt. Áp dụng lý thuyết xỏc suất thống kê để
khảo sát kích thước gia công. Trên cơ sở đó sẽ chọn được phương pháp gia cụng hiệu
quả nhất, hoặc cú thể đưa ra phương án điều chỉnh mỏy hợp lý để hạn chế phế phẩm.
Trỡnh bày cỏc khỏi niệm về lắp ghộp: mối ghép có độ dụi, mối ghộp cú khe hở,
kiểu lắp chặt, kiểu lắp lỏng, kiểu lắp trung gian.
Trong chương này cũn đề cập đến vấn đề tính đổi lẫn chức năng của chi tiết mỏy.
3. Các hình thức học tập:
- Hoùc lyự thuyeỏt treõn lớp
4. Nội dung chi tiết :
Bài 1: khái niệm về đổi lẫn chức năng và ý nghĩa của tiêu chuẩn hóa
1. Bản chất của đổi lẫn:
Mỗi chi tiết trong bộ phận mỏy hoặc bộ phận mỏy trong mỏy đều thực hiện một
chức năng xỏc định.
Khi ta chế tạo hàng loạt pitụng, hàng loạt đai ốc cựng loại, nếu lấy bất kỳ đai ốc
hoặc pitụng của loạt vừa chế tạo lắp vào bộ phận mỏy mà bộ phận mỏy đó đều thực hiện
đúng chức năng yờu cầu của nú thỡ loạt đai ốc và loạt pitụng đó chế tạo đạt được tớnh
đổi lẫn chức năng.
Vậy tớnh đổi lẫn chức năng của loạt chi tiết là khả năng thay thế cho nhau khụng
cần phải lựa chọn hay sửa chữa gỡ thờm mà vẫn đảm bảo chức năng yờu cầu của bộ phận
mỏy hoặc mỏy mà chỳng lắp thành.
Cần phõn biệt tớnh đổi lẫn chức năng hoàn toàn và tớnh đổi lẫn chức năng khụng
hoàn toàn.
+ Tớnh đổi lẫn chức năng hoàn toàn: Loạt chi tiết đạt được tớnh đổi lẫn chức năng
hoàn toàn nếu mọi chi tiết trong loạt đều đạt tớnh đổi lẫn chức năng.