
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP NAM BỘ
PHÂN HIỆU THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
GIÁO TRÌNH
NUÔI LƯƠN AN TOÀN SINH HỌC
TRÌNH ĐỘ SƠ CẤP BẬC 1
Ban hành kèm theo Quyết định số: 1054/QĐ-CĐNB ngày 20 tháng 10 năm 2025
của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Nông nghiệp Nam Bộ.
Thành phố Hồ Chí Minh, Năm 2025

i
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Nghiêm cấm mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích
kinh doanh thiếu lành mạnh.

ii
LỜI GIỚI THIỆU
Nuôi lươn đồng (Monopterus albus) là một nghề truyền thống được nhiều nông
hộ tại Đồng bằng sông Cửu Long lựa chọn nhằm phát triển kinh tế gia đình. Tuy nhiên,
các phương thức nuôi lươn truyền thống (ao đất, ao lót bạt, con giống tự nhiên…) thường
gặp nhiều hạn chế như năng suất thấp, dịch bệnh dễ phát sinh, chất lượng sản phẩm chưa
đồng đều.
Trong bối cảnh hội nhập và nhu cầu ngày càng cao về sản phẩm thủy sản an toàn,
bền vững, việc áp dụng mô hình nuôi lươn an toàn sinh học trở nên cấp thiết. Đây là
hướng đi kết hợp công nghệ tuần hoàn (RAS), sử dụng chế phẩm sinh học, quản lý dịch
bệnh bằng biện pháp sinh học - thảo dược và tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn sinh học
theo quy định quốc gia (TCVN) và quốc tế.
Giáo trình “Nuôi lươn an toàn sinh học” được biên soạn trên cơ sở:
- Kế thừa kinh nghiệm thực tiễn của nông dân nuôi lươn ở Việt Nam.
- Tham khảo các nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước.
- Vận dụng các quy định, tiêu chuẩn quốc gia về nuôi trồng thủy sản an toàn sinh
học.
Bộ giáo trình Nuôi lươn an toàn sinh học gồm 08 mô đun trang bị cho người học
kiến thức và kỹ năng cần thiết:
Mô đun 01: Xây dựng bể nuôi lươn
Mô đun 02: Lắp đặt và vận hành hệ thống cấp thoát nước
Mô đun 03: Thả lươn giống
Mô đun 04: Cho lươn ăn - Phân cỡ, tách đàn
Mô đun 05: Quản lý môi trường nuôi lươn
Mô đun 06: Phòng bệnh trong nuôi lươn an toàn sinh học
Mô đun 07: Trị bệnh trong nuôi lươn an toàn sinh học
Mô đun 08: Thu hoạch lươn
Nội dung giáo trình vừa mang tính lý thuyết, vừa gắn liền thực hành, phù hợp cho
đào tạo nghề trình độ sơ cấp, đồng thời là tài liệu tham khảo hữu ích cho cán bộ kỹ thuật,
người sản xuất và các cơ sở nuôi lươn thương phẩm.
Trong quá trình biên soạn, nhóm tác giả đã sử dụng các tài liệu liên quan đến đối
tượng nuôi lươn, sử dụng hình ảnh của các tác giả trong và ngoài nước. Chúng tôi xin
trân trọng cám ơn các cơ sở sản xuất, các nhà khoa học, các cán bộ kỹ thuật, các thầy cô
giáo đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ thực hiện giáo trình này. Mặc dù đã có nhiều
nỗ lực, giáo trình khó tránh khỏi thiếu sót, kính mong nhận được ý kiến đóng góp của
độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn.
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 10 năm 2025
Tham gia biên soạn:
1. Chủ biên: Lê Tiến Dũng
2. Trần Thị Xuân Đào
3. Lê Ngọc Hoan

iii
MỤC LỤC
TRANG
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN ................................................................................ i
LỜI GIỚI THIỆU ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ................................................................................................................. iii
MỤC LỤC BẢNG – BIỂU ..................................................................................... xix
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ................................................................................. xxi
MỞ ĐẦU ..................................................................................................................... 1
1. Nguồn nước ............................................................................................................. 2
2. Giống ....................................................................................................................... 2
3. Thức ăn .................................................................................................................... 2
4. Phòng trị bệnh .......................................................................................................... 2
5. Thu hoạch và vận chuyển ........................................................................................ 3
6. Hồ sơ, ghi chép ........................................................................................................ 3
7. Bảo vệ môi trường: .................................................................................................. 3
PHỤ LỤC ................................................................................................................... 4
Phụ lục A. Danh mục hóa chất, chế phẩm sinh học được phép sử dụng ........... 4
Phụ lục B. Thuốc thú y thủy sản và vaccine ...................................................... 4
Phụ lục C. Chất cải tạo nước và chất khử trùng ................................................. 5
MÔ ĐUN 01: XÂY DỰNG BỂ NUÔI LƯƠN ......................................................... 7
BÀI 1: XÂY DỰNG BỂ NUÔI LƯƠN .................................................................... 8
1. Xác định tiêu chuẩn ................................................................................................. 8
2. Các loại bể trong trại ............................................................................................... 9
2.1. Bể nuôi .................................................................................................................. 9
2.2. Bể chứa, lắng và xử lý nước ............................................................................... 10
2.3. Bể lọc .................................................................................................................. 10
2.4. Bể xử lý nước thải .............................................................................................. 10
3. Bố trí hệ thống nuôi ............................................................................................... 10
4. Chuẩn bị mặt bằng ................................................................................................. 11
4.1. Dọn dẹp mặt bằng ............................................................................................... 11
4.2. Cắm tiêu .............................................................................................................. 11
5. Xây dựng, lắp đặt bể .............................................................................................. 12
5.1. Chuẩn bị nguyên vật liệu .................................................................................... 12
5.2. Quy trình thực hiện ............................................................................................. 13
5.3. Thi công xây dựng bể ......................................................................................... 14
5.4. Thi công, lắp đặt bể bạt ...................................................................................... 14
5.4.1. Bể bạt hình chữ nhật ........................................................................................ 14
5.4.2. Bể bạt hình tròn ............................................................................................... 15
5.5. Lắp đặt bể composite .......................................................................................... 16
5.6. Ngâm xả, vệ sinh bể sau khi xây dựng ............................................................... 17

iv
5.7. Xây dựng bao che ............................................................................................... 19
Bài 2: LẮP ĐẶT HỆ THỐNG SỤC KHÍ, HỆ THỐNG ĐIỆN, GIÁ THỂ ........ 22
1. Lắp đặt hệ thống sục khí ........................................................................................ 22
1.1. Lắp đặt hệ thống sục khí chính ........................................................................... 23
1.2. Lắp đặt ống dẫn cho hệ thống sục khí ................................................................ 23
2. Lắp đặt hệ thống điện ............................................................................................ 24
2.1. Yêu cầu ............................................................................................................... 25
2.2. Lắp đặt hệ thống dây, đèn chiếu sáng, ổ cắm ..................................................... 25
3. Lắp đặt giá thể ....................................................................................................... 25
3.1. Chuẩn bị giá thể .................................................................................................. 25
3.2. Lắp giá thể vào khung ........................................................................................ 27
Bài 3: CHUẨN BỊ, CẤP NƯỚC VÀO BỂ............................................................. 31
1. Tiêu chuẩn nguồn nước cấp ................................................................................... 31
1.1. Yêu cầu chung .................................................................................................... 31
1.2. Nước ngầm và nước mặt .................................................................................... 32
1.3. Tiêu chuẩn an toàn sinh học ............................................................................... 32
1.4. Chọn thời điểm lấy nước .................................................................................... 32
1.4.1. Kiểm tra các nguồn gây ô nhiễm ..................................................................... 32
1.4.2. Tìm hiểu chế độ thủy văn ................................................................................ 32
1.4.3. Xác định điều kiện thời tiết ............................................................................. 33
2. Các chỉ tiêu môi trường cần đo.............................................................................. 33
3. Cấp nước vào ao, bể nuôi ...................................................................................... 34
3.1. Xử lý nước trước khi cấp vào ao, bể nuôi .......................................................... 34
3.1.1. Làm trong nước ............................................................................................... 34
3.1.2. Xử lý sát trùng nước ........................................................................................ 34
3.1.3. Quy trình xử lý tổng hợp ................................................................................. 34
3.2. Đánh giá chất lượng nước .................................................................................. 35
MÔ ĐUN 2: LẮP ĐẶT VÀ VẬN HÀNH HỆ THỐNG CẤP THOÁT NƯỚC .. 39
1. Chọn máy bơm, ống dẫn nước, phụ kiện ............................................................... 41
1.1. Máy bơm nước .................................................................................................... 41
1.1.1. Cấu tạo máy bơm nước .................................................................................... 41
1.1.2. Chọn máy bơm nước ....................................................................................... 41
1.2. Ống dẫn nước, phụ kiện ..................................................................................... 42
1.2.1. Chọn ống dẫn nước .......................................................................................... 42
1.2.2. Chọn phụ kiện đường ống ............................................................................... 43
2. Lắp đặt đường ống dẫn nước ................................................................................. 44
3. Kiểm tra, vận hành hệ thống bơm cấp nước. ......................................................... 45
3.1. Kiểm tra trước khi vận hành ............................................................................... 45
3.2. Vận hành hệ thống bơm ...................................................................................... 46
3.3. Bảo trì định kỳ .................................................................................................... 46

