
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP NAM BỘ
PHÂN HIỆU THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
GIÁO TRÌNH
NUÔI LƯƠN AN TOÀN SINH HỌC
TRÌNH ĐỘ SƠ CẤP BẬC 2
Ban hành kèm theo Quyết định số: 1054/QĐ-CĐNB ngày 20 tháng 10 năm 2025
của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Nông nghiệp Nam Bộ.
Thành phố Hồ Chí Minh, Năm 2025

i
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Nghiêm cấm mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích
kinh doanh thiếu lành mạnh.

ii
LỜI GIỚI THIỆU
Nuôi lươn đồng (Monopterus albus) là một nghề truyền thống được nhiều nông
hộ tại Đồng bằng sông Cửu Long lựa chọn nhằm phát triển kinh tế gia đình. Tuy nhiên,
các phương thức nuôi lươn truyền thống (ao đất, ao lót bạt, con giống tự nhiên…) thường
gặp nhiều hạn chế như năng suất thấp, dịch bệnh dễ phát sinh, chất lượng sản phẩm chưa
đồng đều.
Trong bối cảnh hội nhập và nhu cầu ngày càng cao về sản phẩm thủy sản an toàn,
bền vững, việc áp dụng mô hình nuôi lươn an toàn sinh học trở nên cấp thiết. Đây là
hướng đi kết hợp công nghệ tuần hoàn (RAS), sử dụng chế phẩm sinh học, quản lý dịch
bệnh bằng biện pháp sinh học - thảo dược và tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn sinh học
theo quy định quốc gia (TCVN) và quốc tế.
Giáo trình “Nuôi lươn an toàn sinh học” được biên soạn trên cơ sở:
- Kế thừa kinh nghiệm thực tiễn của nông dân nuôi lươn ở Việt Nam.
- Tham khảo các nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước.
- Vận dụng các quy định, tiêu chuẩn quốc gia về nuôi trồng thủy sản an toàn sinh
học.
Bộ giáo trình Nuôi lươn an toàn sinh học gồm 11 mô đun trang bị cho người học
kiến thức và kỹ năng cần thiết:
Mô đun 01: Chọn địa điểm xây dựng hệ thống nuôi lươn
Mô đun 02: Xây dựng bể nuôi lươn
Mô đun 03: Lắp đặt và vận hành hệ thống cấp thoát nước
Mô đun 04: Chuẩn bị bể nuôi lươn có bùn
Mô đun 05: Thả lươn giống
Mô đun 06: Cho lươn ăn - Phân cỡ, tách đàn
Mô đun 07: Quản lý môi trường nuôi lươn
Mô đun 08: Phòng bệnh trong nuôi lươn an toàn sinh học
Mô đun 09: Trị bệnh trong nuôi lươn an toàn sinh học
Mô đun 10: Thu hoạch lươn - Đánh giá hiệu quả nuôi
Mô đun 11: Bảo quản - Vận chuyển lươn
Nội dung giáo trình vừa mang tính lý thuyết, vừa gắn liền thực hành, phù hợp cho
đào tạo nghề trình độ sơ cấp, đồng thời là tài liệu tham khảo hữu ích cho cán bộ kỹ thuật,
người sản xuất và các cơ sở nuôi lươn thương phẩm.
Trong quá trình biên soạn, nhóm tác giả đã sử dụng các tài liệu liên quan đến đối
tượng nuôi lươn, sử dụng hình ảnh của các tác giả trong và ngoài nước. Chúng tôi xin
trân trọng cám ơn các cơ sở sản xuất, các nhà khoa học, các cán bộ kỹ thuật, các thầy cô
giáo đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ thực hiện giáo trình này. Mặc dù đã có nhiều

iii
nỗ lực, giáo trình khó tránh khỏi thiếu sót, kính mong nhận được ý kiến đóng góp của
độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn.
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 10 năm 2025
Tham gia biên soạn:
1. Chủ biên: Lê Tiến Dũng
2. Trần Thị Xuân Đào
3. Lê Ngọc Hoan

iv
MỤC LỤC
TRANG
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN ......................................................................................... i
LỜI GIỚI THIỆU ....................................................................................................... ii
MỤC LỤC .................................................................................................................. iv
MỤC LỤC BẢNG – BIỂU ..................................................................................... xxv
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .............................................................................. xxviii
MỞ ĐẦU: ............................................................................................................................. 1
1. Nguồn nước .............................................................................................................. 2
2. Giống ........................................................................................................................ 2
3. Thức ăn ..................................................................................................................... 2
4. Phòng trị bệnh ........................................................................................................... 2
5. Thu hoạch và vận chuyển ......................................................................................... 3
6. Hồ sơ, ghi chép ......................................................................................................... 3
7. Bảo vệ môi trường: ................................................................................................... 3
PHỤ LỤC .................................................................................................................... 4
Phụ lục A. Danh mục hóa chất, chế phẩm sinh học được phép sử dụng ..................... 4
Phụ lục B. Thuốc thú y thủy sản và vaccine................................................................. 4
Phụ lục C. Chất cải tạo nước và chất khử trùng ........................................................... 5
MÔ ĐUN 1: CHỌN ĐỊA ĐIỂM XÂY DỰNG HỆ THỐNG NUÔI LƯƠN .......... 7
Bài 1. HIỆN TRẠNG NGHỀ NUÔI LƯƠN............................................................. 8
1. Hiện trạng nghề nuôi lươn ........................................................................................ 9
1.1. Tình hình phát triển nghề nuôi lươn trên thế giới và ở Việt Nam ......................... 9
1.2. Các mô hình nuôi phổ biến .................................................................................. 10
1.3. Những thành tựu và hạn chế ................................................................................ 10
2. Xu hướng và định hướng phát triển ....................................................................... 11
2.1. Ứng dụng công nghệ mới .................................................................................... 11
2.2. Định hướng phát triển bền vững nghề nuôi lươn ................................................ 11
2.2.1. Tăng nhu cầu lươn sạch – an toàn sinh học ...................................................... 12
2.2.2. Vai trò của công nghệ sinh học ........................................................................ 12
Bài 2. KHẢO SÁT VÙNG ĐẤT .............................................................................. 17
1. Khảo sát vùng đất ................................................................................................... 17
2. Khảo sát chất đất..................................................................................................... 18
2.1 Xác định loại đất ................................................................................................... 18
2.1.1. Phương pháp khảo sát và phân tích đất ............................................................ 19
2.1.2. Lấy mẫu đất ...................................................................................................... 19
2.1.3. Tính chất của các loại đất ................................................................................. 19
2.2. Phương pháp nhận diện thành phần đất............................................................... 20
2.3. Nhận diện đất chua phèn ..................................................................................... 21
2.3.1. Đo độ pH đất .................................................................................................... 21
2.3.2. Quan sát trạng thái đất ...................................................................................... 24

