BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP NAM BỘ
PHÂN HIỆU THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
GIÁO TRÌNH
NUÔI LƯƠN AN TOÀN SINH HỌC
TRÌNH ĐỘ SƠ CẤP BẬC 3
Ban hành kèm theo Quyết định số:1054/QĐ-CĐNB ngày 20 tháng 10 năm 2025.
của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Nông nghiệp Nam Bộ.
Thành phố Hồ Chí Minh, Năm 2025
i
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Nghiêm cấm mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sdụng với mục đích
kinh doanh thiếu lành mạnh.
ii
LỜI GIỚI THIỆU
Nuôi lươn đồng (Monopterus albus) một nghề truyền thống được nhiều nông
hộ tại Đồng bằng sông Cửu Long lựa chọn nhằm phát triển kinh tế gia đình. Tuy
nhiên, các phương thức nuôi lươn truyền thống (ao đất, ao lót bạt, con giống tự
nhiên…) thường gặp nhiều hạn chế như năng suất thấp, dịch bệnh dễ phát sinh, chất
ợng sản phẩm chưa đồng đều.
Trong bối cảnh hội nhập nhu cầu ngày ng cao về sản phẩm thủy sản an
toàn, bền vững, việc áp dụng hình nuôi lươn an toàn sinh học trở nên cấp thiết.
Đây hướng đi kết hợp công nghệ tuần hoàn (RAS), sử dụng chế phẩm sinh học,
quản dịch bệnh bằng biện pháp sinh hc - thảo dược tuân thủ các tiêu chuẩn an
toàn sinh học theo quy định quốc gia (TCVN) và quốc tế.
Giáo trình “Nuôi lươn an toàn sinh hc” đưc biên soạn trên cơ sở:
- Kế thừa kinh nghiệm thực tiễn của nông dân nuôi lươn ở Việt Nam.
- Tham khảo các nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước.
- Vận dụng các quy định, tiêu chuẩn quốc gia về nuôi trồng thủy sản an toàn
sinh hc.
Bộ giáo trình Nuôi lươn an toàn sinh học gồm 15 mô đun trang bị cho người hc
kiến thức và kỹ năng cần thiết:
Mô đun 01: Chọn địa điểm xây dng h thống nuôi lươn
Mô đun 02: Xây dng b nuôi lươn
Mô đun 03: Lắp đặt và vn hành h thng cấp thoát nước
Mô đun 04: Lắp đặt và vận hành hệ thống tuần hoàn nước
Mô đun 05: Chun b b nuôi lươn có bùn
Mô đun 06: Th lươn giống
Mô đun 07: Cho lươn ăn - Phân cỡ, tách đàn
Mô đun 08: Quản lý môi trường nuôi lươn
Mô đun 09: Phòng bệnh trong nuôi lươn an toàn sinh học
Mô đun 10: Tr bnh trong nuôi lươn an toàn sinh học
Mô đun 11: Thu hoạch lươn - Đánh giá hiệu qu nuôi
Mô đun 12: Bảo quản - Vận chuyển lươn
Mô đun 13: Gây nuôi mt s loi thc ăn sng cho lươn
Mô đun 14: An toàn lao đng
Mô đun 15: Phát triển nghề nuôi lươn
Nội dung giáo trình vừa mang tính thuyết, vừa gắn liền thực hành, phù hợp
cho đào tạo nghề trình độ sơ cấp, đồng thời là tài liệu tham khảo hữu ích cho cán bộ kỹ
thut, người sản xuất và các cơ sở nuôi lươn thương phẩm.
iii
Trong quá trình biên soạn, nhóm tác giđã sdụng các tài liệu liên quan đến
đối tượng nuôi lươn, sử dụng hình nh của các tác giả trong ngoài ớc. Chúng tôi
xin trân trọng cám ơn các ssản xuất, các nhà khoa học, các cán bộ kỹ thuật, các
thầy giáo đã tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ thực hiện giáo trình này. Mặc đã
có nhiều nỗ lực, giáo trình khó tránh khỏi thiếu sót, kính mong nhận được ý kiến đóng
góp của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn.
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 22 tháng 11 năm 2025
Tham gia biên son:
1. Chủ biên: Lê Tiến Dũng
2. Trần Thị Xuân Đào
3. Lê Ngọc Hoan
iv
MỤC LỤC
TRANG
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN ................................................................................................ i
LỜI GIỚI THIỆU .............................................................................................................. ii
MỤC LỤC ........................................................................................................................... iv
MỤC LỤC HÌNH ........................................................................................................ xxviii
MỤC LỤC BẢNG BIỂU ......................................................................................... xxxv
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .................................................................................. xxxviii
MỞ ĐẦU .............................................................................................................................. 1
1. Nguồn nước ...................................................................................................................... 2
2. Giống ................................................................................................................................. 2
3. Thức ăn .............................................................................................................................. 2
4. Phòng trị bệnh .................................................................................................................. 2
5. Thu hoạch và vận chuyển ............................................................................................... 3
6. Hồ sơ, ghi chép ................................................................................................................ 3
7. Bảo vệ môi trường: .......................................................................................................... 3
PH LC ................................................................................................................... 4
Ph lc A. Danh mc hóa cht, chế phm sinh hc đưc phép s dng .................... 4
Ph lc B. Thuc thú y thy sn và vaccine................................................................ 4
Ph lc C. Cht ci tạo nưc và cht kh trùng .......................................................... 5
MÔ ĐUN 01: CHỌN ĐỊA ĐIM XÂY DNG H THỐNG NUÔI LƯƠN ....... 7
Bài 1. HIỆN TRẠNG NGHỀ NUÔI LƯƠN................................................................. 8
1. Hiện trạng nghề nuôi lươn .............................................................................................. 9
1.1. Tình hình phát triển nghề nuôi lươn trên thế giới và ở Việt Nam .......................... 9
1.2. Các mô hình nuôi phổ biến........................................................................................ 10
1.3. Những thành tựu và hạn chế ..................................................................................... 10
2. Xu hướng và định hướng phát triển............................................................................. 11
2.1. Ứng dụng công nghệ mới .......................................................................................... 11
2.2. Định hướng phát triển bền vững nghề nuôi lươn ................................................... 11
2.2.1. Tăng nhu cầu lươn sạch – an toàn sinh học ......................................................... 12
2.2.2. Vai trò của công nghệ sinh học ............................................................................. 12
Bài 2. KHẢO SÁT VÙNG ĐẤT .................................................................................... 17
1. Khảo sát vùng đất .......................................................................................................... 17
2. Khảo sát chất đất ............................................................................................................ 18
2.1 Xác định loại đất .......................................................................................................... 18
2.1.1. Phương pháp khảo sát và phân tích đất ................................................................ 19
2.1.2. Lấy mẫu đất .............................................................................................................. 19