BỘ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ - HỘI
KHOA KẾ TOÁN
Chủ biên TS. Vũ Thị Thanh Thuỷ
GIÁO TRÌNH
QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP
HÀ NỘI, 2024
i
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ................................................................................................................ 7
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP ..... 9
1.1. Những vấn đề cơ bản về quản trị tài chính doanh nghiệp ............................... 9
1.1.1. Khái niệm về quản trị tài chính doanh nghiệp ................................................. 9
1.1.2. Nhiệm vụ của kế toán tài chính trong doanh nghiệp .................................... 11
1.1.3. Đối tượng và mục tiêu của quản trị tài chính doanh nghiệp ......................... 11
1.1.4. Mối quan hệ giữa kế toán tài chính với quản trị tài chính doanh nghiệp ..... 14
1.2. Chức năng của quản trị tài chính doanh nghiệp ............................................. 15
1.2.1. Dự đoán nhu cầu vốn .................................................................................... 16
1.2.2. Huy động vốn ............................................................................................... 16
1.2.3. Tổ chức sử dụng vốn .................................................................................... 16
1.2.4. Phân phối lợi nhuận và trích lập các quỹ ...................................................... 17
1.2.5. Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp ........... 17
1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị tài chính doanh nghiệp ....................... 18
1.3.1. Môi trường pháp lý ....................................................................................... 18
1.3.2. Môi trường kinh tế ........................................................................................ 19
1.3.3. Môi trường khoa học công nghệ ................................................................... 19
1.3.4. Môi trường hợp tác kinh tế quốc tế .............................................................. 20
1.3.5. Môi trường đặc thù ....................................................................................... 20
1.4. Nguyên tắc của quản trị tài chính doanh nghiệp ............................................ 21
1.4.1. Nguyên tắc đánh đổi giữa rủi ro và lợi nhuận .............................................. 21
1.4.2. Nguyên tắc giá trị theo thời gian của tiền tệ ................................................. 22
1.4.3. Nguyên tắc tiết kiệm thuế nhờ lãi vay .......................................................... 28
1.4.4. Nguyên tắc về mối quan hệ giữa nhà quản trị tài chính và chủ sở hữu ........ 29
CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ BÀI TẬP CHƯƠNG 1 ....................................................... 31
CHƯƠNG 2: QUẢN TRỊ TÀI SẢN NGẮN HẠN .................................................... 33
2.1. Tài sản ngắn hạn ................................................................................................ 33
2.1.1. Khái niệm và đặc điểm tài sản ngắn hạn ...................................................... 33
2.1.2. Phân loại tài sản ngắn hạn ............................................................................ 35
2.2. Quản trị dự trữ ................................................................................................... 37
2.2.1. Mô hình quản trị EOQ .................................................................................. 38
2.2.2. Điểm đặt hàng mới ....................................................................................... 45
2.2.3. Mô hình quản trị dự trữ mở rộng .................................................................. 47
2.3. Quản trị tiền ........................................................................................................ 49
2.3.2. Tăng tiền mặt bằng đi vay ............................................................................ 61
2.3.3. Quản trị tiền trong các doanh nghiệp lớn ..................................................... 63
ii
2.3.4. Các khoản tiền chờ thanh toán ...................................................................... 64
2.4. Quản trị các khoản phải thu và chính sách bán chịu...................................... 67
2.4.1. Quản trị các khoản phải thu .......................................................................... 67
2.4.2. Chính sách bán chịu ...................................................................................... 70
CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ BÀI TẬP CHƯƠNG 2 ....................................................... 87
CHƯƠNG 3: QUẢN TRỊ NGUỒN TÀI TRỢ NGẮN HẠN ................................... 93
3.1. Các nguồn tài trợ ngắn hạn của doanh nghiệp ................................................ 93
3.1.1. Nguồn tài trợ ngắn hạn thông qua hình thức tín dụng thương mại của nhà cung
cấp ........................................................................................................................... 94
3.1.2. Nguồn tài trợ ngắn hạn thông qua hình thức vay ngắn hạn ngân hàng ........ 96
3.1.3. Nguồn tài trợ ngắn hạn thông qua hình thức nợ phải trả có tính chất chu kỳ
................................................................................................................................ 97
3.1.4. Nguồn tài trợ ngắn hạn thông qua hình thức chiết khấu thương phiếu ........ 97
3.1.5. Nguồn tài trợ ngắn hạn thông qua hình thức phát hành tín phiếu doanh nghiệp
................................................................................................................................ 98
3.1.6. Nguồn tài trợ ngắn hạn thông qua hình thức thuê hoạt động ....................... 99
3.1.7. Nguồn tài trợ ngắn hạn thông qua hình thức bán nợ .................................... 99
3.1.8. Các nguồn tài trợ ngắn hạn khác .................................................................. 99
3.2. Mối quan hệ giữa quyết định tài chính ngắn hạn và dài hạn ....................... 100
3.3. Chu kỳ kinh doanh và chu kỳ tiền mặt .......................................................... 103
3.3.1. Chu kỳ kinh doanh (Operating Period – OC) ............................................. 103
3.3.2. Chu kỳ tiền mặt (Cash Conversion Cycle - CCC) ...................................... 105
CHƯƠNG 4: QUẢN TRỊ TÀI SẢN DÀI HẠN CỦA DOANH NGHIỆP ............ 130
4.1. Tài sản dài hạn và vốn cố định ........................................................................ 130
4.1.1. Tài sản dài hạn ............................................................................................ 130
4.1.2. Vốn cố định của doanh nghiệp ................................................................... 136
4.1.2.1. Khái niệm và đặc điểm vốn cố định của doanh nghiệp ........................... 136
4.2. Hao mòn và khấu hao tài sản cố định............................................................. 140
4.2.1. Hao mòn tài sản cố định ............................................................................. 140
4.2.2. Khấu hao tài sản cố định ............................................................................. 141
4.3. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng tài sản dài hạn ............................... 160
4.3.1. Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sử dụng tài sản dài hạn ............................. 160
4.3.2. Các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản dài hạn trong doanh nghiệp
.............................................................................................................................. 167
CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ BÀI TẬP CHƯƠNG 4 ..................................................... 170
CHƯƠNG 5: NGUỒN HUY ĐỘNG VỐN CỦA DOANH NGHIỆP ................... 179
5.1. Tổng quan về nguồn huy động vốn trong doanh nghiệp .............................. 179
iii
5.2. Nguồn huy động vốn trung và dài hạn ........................................................... 181
5.2.1. Cổ phiếu (stock) .......................................................................................... 181
5.2.2. Lợi nhuận để lại (Retained earnings) .......................................................... 194
5.2.3. Trái phiếu (Bond) ....................................................................................... 195
5.2.4. Tín dụng ngân hàng (dài hạn) hay khoản vay có kỳ hạn ............................ 202
5.2.5. Thuê tài chính ............................................................................................. 203
5.3. Nguồn huy động vốn ngắn hạn ........................................................................ 210
5.3.1. Tín dụng thương mại .................................................................................. 210
5.3.2. Tín dụng ngân hàng ngắn hạn ..................................................................... 212
5.3.3. Nợ phải trả có tính chất chu kỳ ................................................................... 213
5.3.4. Chiết khấu thương phiếu ............................................................................. 213
5.4. Một số nguồn huy động vốn mới trong nền kinh tế hiện đại........................ 214
CHƯƠNG 6: CHI PHÍ VỐN VÀ CƠ CẤU VỐN TRONG DOANH NGHIỆP 233
6.1. Chi phí vốn của doanh nghiệp ......................................................................... 233
6.1.1. Khái niệm chi phí vốn................................................................................. 233
6.1.2. Tầm quan trọng của chi phí vốn ................................................................. 234
6.1.3. Chi phí vốn của các nguồn tài trợ riêng biệt và chi phí vốn bình quân ...... 240
6.2. Cơ cấu vốn và hệ thống đòn bẩy ..................................................................... 252
6.2.1. Cơ cấu vốn .................................................................................................. 252
6.2.2. Hệ thống đòn bẩy ........................................................................................ 257
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................... 289
iv
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Thống kê tổng chi phí dự trữ tương ứng với từng lượng đặt hàng của công ty
cổ phần XYZ ................................................................................................................. 43
Bảng 2.2: Thống kê tổng chi phí dự trữ tương ứng với từng lượng đặt hàng của công ty
xây dựng ABC ............................................................................................................... 44
Bảng 2.3: Thống kê tổng chi phí nắm giữ tiền tương ứng với từng mức tồn quỹ của công
ty cổ phần TTT .............................................................................................................. 55
Bảng 2.4: Các chỉ tiêu tài chính đánh giá năng lực tài chính của khách hàng ..................... 76
Bảng 3.1: Các hoạt động chu ky kinh doanh của GFC ............................................... 104
Bảng 4.1: Hệ số điều chỉnh của TSCĐ ........................................................................ 151
Bảng 4.2: Mức khấu hao TSCĐ theo phương pháp số dư giảm dần ........................... 152
của Công ty M ............................................................................................................. 152
Bảng 4.3: Mức khấu hao theo phương pháp số dư giảm dần có điều chỉnh ............... 152
của Công ty M ............................................................................................................. 152
Bảng 4.4: Bảng thời gian khấu hao theo MACRS ...................................................... 153
Bảng 4.5: Bảng tỷ lệ khấu hao theo MACRS .............................................................. 153
Bảng 4.6: Mức khấu hao theo phương pháp MACRS của công ty M ........................ 154
Bảng 4.7: Mức khấu hao TSCĐ theo phương pháp DDB của Công ty M .................. 155
Bảng 4.8: Mức khấu hao TSCĐ theo phương pháp tổng số của Công ty M ............... 156
Bảng 4.9: Bảng tổng hợp mức khấu hao TSCĐ các phương pháp của Công ty M ..... 164
Bảng 4.10: Sự khác nhau giữa phương pháp khấu hao đường thẳng và phương pháp
khấu hao nhanh .............................................................. Error! Bookmark not defined.
Bảng 4.11: Khối lượng sản phẩm dự kiến đạt được theo tháng ở năm thứ nhất của máy
ủi tại Công ty Bình Minh ............................................................................................. 157
Bảng 4.12: Mức khấu hao các tháng trong năm thứ 1 theo phương pháp sản lượng tại
Công ty Bình Minh ...................................................................................................... 158
Bảng 6.1: Thông tin về khoản thu nhập ròng từ hai dự án A và B của công ty Bình Minh
..................................................................................................................................... 235
Bảng 6.2: Thông tin về dự án X của công ty Hoàng Mai ............................................ 238
Bảng 6.3: Thông tin về hợp đồng tín dụng của công ty Hòa An ................................. 241
Bảng 6.4: Nguồn huy động vốn của công ty cổ phần Ban Mai ................................... 248
Bảng 6.5: Cơ cấu nguồn vốn của công ty Thúy Hạnh ................................................. 250
Bảng 6.6: Nguồn huy động vốn của công ty Thúy Hạnh ............................................ 250
Bảng 6.7: Chi phí sử dụng vốn bình quân của công ty Thúy Hạnh ............................ 251
Bảng 6.8: Nguồn huy động vốn của hai công ty A và B ............................................. 252
Bảng 6.9: Nguồn huy động vốn của công ty Bình An ................................................. 255