BỘ CÔNG THƯƠNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP
KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH
----------------
TÀI LIỆU HỌC TẬP
QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH TRONG
DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
(Tài liệu lưu hành nội bộ)
ĐỐI TƯỢNG: SV TRÌNH ĐỘ ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG
NGÀNH ĐÀO TẠO: KINH DOANH THƯƠNG MẠI
Hà Nội – 2021
i
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ........................................................................................... vi
LỜI GIỚI THIỆU .............................................................................................................. 1
CHƯƠNG 1 ........................................................................................................................ 2
TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH TRONG DOANH NGHIỆP .................. 2
MỤC ĐÍCH CỦA CHƯƠNG ........................................................................................... 2
1.1 KHÁI NIỆM VÀ CHỨC NĂNG CỦA QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH TRONG DOANH
NGHIỆP THƯƠNG MẠI ................................................................................................. 2
1.1.1 Khái niệm tài chính doanh nghiệp và quản trị tài chính doanh nghiệp thương mại2
1.1.1.1 Khái niệm tài chính doanh nghiệp thương mại ................................................ 2
1.1.1.2. Khái niệm quản trị tài chính doanh nghiệp thương mại .................................. 4
1.1.2. Chức năng của quản trị tài chính............................................................................ 5
1.2. VAI TRÒ VÀ QUYẾT ĐỊNH CỦA NHÀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH .................... 6
1.2.1. Vai trò của nhà quản trị tài chính. .......................................................................... 6
1.2.2. Các quyết định của nhà quản trị tài chính .............................................................. 6
1.2.2.1. Quyết định đầu tư ............................................................................................ 6
1.2.2.2 Quyết định tài trợ .............................................................................................. 7
1.2.2.3. Quyết định về phân chia lợi nhuận .................................................................. 7
1.2.2.4. Các quyết định khác ........................................................................................ 8
1.3. MỤC TIÊU CỦA QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH ............................................................ 8
1.3.1. Mục tiêu tạo ra lợi nhuận. ...................................................................................... 8
1.3.2. Mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận trên mỗi cổ phần .................................................... 8
1.3.3. Trách nhiệm xã hội. ............................................................................................... 8
CÂU HỎI HƯỚNG DẪN ÔN TẬP VÀ THẢO LUẬN CHƯƠNG ............................ 10
CHƯƠNG 2 ...................................................................................................................... 11
GIÁ TRỊ THỜI GIAN CỦA TIỀN TỆ .......................................................................... 11
MỤC ĐÍCH CỦA CHƯƠNG ......................................................................................... 11
NỘI DUNG CHƯƠNG.................................................................................................... 11
2.1. TIỀN LÃI, LÃI ĐƠN, LÃI KÉP ............................................................................. 11
2.1.1. Tiền lãi và lãi suất ................................................................................................ 11
2.1.1.1. Lãi đơn ........................................................................................................... 12
2.1.1.2. Lãi kép ........................................................................................................... 12
2.1.2. Lãi suất thực và lãi suất danh nghĩa ..................................................................... 13
2.2. GIÁ TRỊ THỜI GIAN CỦA TIỀN TỆ ................................................................... 13
2.2.1. Sự phát sinh của tiền tệ theo thời gian ................................................................. 14
ii
2.2.1.1. Dòng tiền tệ .................................................................................................... 14
2.2.1.2. Dòng tiền đều ................................................................................................. 14
2.2.1.3. Dòng tiền tệ hỗn tạp ....................................................................................... 14
2.2.2. Giá trị tương lai của tiền tệ................................................................................... 15
2.2.2.1. Giá trị tương lai của một khoản tiền .............................................................. 15
2.2.2.2. Giá trị tương lai của dòng tiền ....................................................................... 15
2.2.3. Giá trị hiện tại của tiền tệ ..................................................................................... 17
2.2.3.1. Giá trị hiện tại của một khoản tiền................................................................. 17
2.2.3.2. Giá trị hiện tại của một dòng tiền .................................................................. 17
2.3. CÁC ỨNG DỤNG TÍNH LÃI SUẤT, KỲ HẠN, KHOẢN TRẢ ĐỀU ............... 18
2.3.1. Xác định yếu tố lãi suất ........................................................................................ 18
2.3.2. Xác định yếu tố kỳ hạn ........................................................................................ 19
2.3.3. Xác định khoản trả đều ....................................................................................... 19
CÂU HỎI HƯỚNG DẪN ÔN TẬP VÀ THẢO LUẬN CHƯƠNG ............................ 21
BÀI TẬP ỨNG DỤNG CHƯƠNG ................................................................................. 21
CHƯƠNG 3 ...................................................................................................................... 24
PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP ...................................... 24
MỤC ĐÍCH CỦA CHƯƠNG ......................................................................................... 24
NỘI DUNG CHƯƠNG.................................................................................................... 24
3.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH ............................... 24
3.1.1. Khái niệm và ý nghĩa của phân tích tài chính ...................................................... 24
3.1.1.1. Khái niệm phân tích tài chính ........................................................................ 24
3.1.1.2. Ý nghĩa của phân tích tài chính ..................................................................... 24
3.1.2. Trình tự và các bước tiến hành phân tích ............................................................. 26
3.1.3. Phương pháp và nội dung phân tích tài chính ...................................................... 27
3.1.3.1. Phương pháp phân tích tài chính ................................................................... 27
3.1.3.2. Nội dung phân tích tài chính doanh nghiệp ................................................... 27
3.2. PHÂN TÍCH CÁC THÔNG SỐ TÀI CHÍNH ....................................................... 36
3.2.1. Phân tích thông số khả năng thanh toán ............................................................... 36
3.2.1.1. Khả năng thanh toán tổng quát ...................................................................... 37
3.2.1.2. Khả năng thanh toán nợ ngắn hạn ................................................................. 40
3.2.1.3. Khả năng thanh toán nhanh ........................................................................... 41
3.2.1.4. Khả năng thanh toán lãi vay .......................................................................... 42
3.2.2. Phân tích khả năng luân chuyển vốn .................................................................... 44
3.2.2.1. Vòng quay hàng tồn kho ................................................................................ 44
iii
3.2.2.2. Vòng quay các khoản phải thu....................................................................... 45
3.2.2.3. Vòng quay khoản phải trả .............................................................................. 47
3.2.3. Phân tích các thông số nợ ..................................................................................... 47
3.2.3.1. Hệ số nợ ......................................................................................................... 47
3.2.3.2. Hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu ........................................................................ 48
3.2.3.3. Hệ số nợ dài hạn trên vốn chủ sở hữu ........................................................... 48
3.2.4. Phân tích thông số khả năng sinh lợi ................................................................... 49
3.2.4.1.Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu .................................................................... 49
3.2.4.2. Tỷ suất sinh lời của tài sản ............................................................................. 50
3.2.4.3. Tỷ suất lợi nhuận vốn kinh doanh ................................................................. 50
3.2.4.4. Tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu .................................................................. 52
3.2.5. Phân tích thông số thị trường ............................................................................... 56
3.2.5.1. Thu nhập mỗi cổ phiếu thường ...................................................................... 56
3.2.5.2. Cổ tức của mỗi cổ phiếu thường .................................................................... 57
3.2.5.3. Tỷ suất trả cổ tức ........................................................................................... 57
3.2.5.4. Tỷ suất sinh lãi ............................................................................................... 57
3.3. PHÂN TÍCH ĐÒN BẨY .......................................................................................... 58
3.3.1. Đòn bẩy hoạt động ............................................................................................... 59
3.3.1.1 Khái niệm ........................................................................................................ 59
3.3.1.2. Mức độ tác động của đòn bẩy hoạt động ....................................................... 59
3.3.1.3.Đòn bẩy hoạt động và phân tích hòa vốn ....................................................... 60
3.3.2. Đòn bẩy tài chính ................................................................................................. 62
3.3.2.1. Khái niệm đòn bẩy tài chính .......................................................................... 62
3.2.2.2 Mức độ tác động của đòn bẩy tài chính .......................................................... 62
3.3.3. Đòn bẩy tổng hợp ................................................................................................. 63
3.3.3.1. Khái niệm đòn bẩy tổng hợp .......................................................................... 63
3.3.3.2. Mức độ tác động của đòn bẩy tổng hợp ......................................................... 63
CÂU HỎI HƯỚNG DẪN ÔN TẬP VÀ THẢO LUẬN CHƯƠNG ............................ 65
BÀI TẬP ỨNG DỤNG CHƯƠNG ................................................................................. 65
CHƯƠNG 4 ...................................................................................................................... 69
QUẢN TRỊ VỐN LƯU ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP ...................................... 69
MỤC ĐÍCH CỦA CHƯƠNG ......................................................................................... 69
NỘI DUNG CHƯƠNG.................................................................................................... 69
4.1. QUẢN TRỊ TIỀN MẶT ........................................................................................... 69
4.1.1. Các lý do phải nắm giữ tiền mặt .......................................................................... 69
iv
4.1.2. Mô hình Mill - Orr ............................................................................................... 69
4.1.3 Quản lý việc thu tiền ............................................................................................. 70
4.1.3.1 Quản lý tiền trong các công ty lớn .................................................................. 71
4.1.3.2 Tiền nổi ........................................................................................................... 71
4.1.3.3 Thu tiền qua hộp thư (Lock box) .................................................................... 72
4.2. QUẢN TRỊ KHOẢN PHẢI THU ........................................................................... 73
4.2.1. Chính sách tín dụng .............................................................................................. 73
4.2.2. Đánh giá khách hàng tín dụng và những thay đổi trong chính sách tín dụng ...... 74
4.2.2.1 Đánh giá khách hàng tín dụng ........................................................................ 74
4.2.2.2 Phân tích thông tin và ra quyết định ............................................................... 75
4.2.3 Chính sách thu hồi nợ .......................................................................................... 81
4.3. Quản trị tồn kho ....................................................................................................... 82
4.3.1. Tại sao các doanh nghiệp phải dự trữ hàng hóa ................................................... 82
4.3.2. Quản trị chi phí tồn kho ....................................................................................... 83
4.3.2.1. Chi phí tồn kho .............................................................................................. 83
4.3.2.2. Mô hình sản lượng đặt hàng hiệu quả nhất (Economic Ordering Quantity –
EOQ) ........................................................................................................................... 83
4.3.2.3 Điểm đặt hàng lại ............................................................................................ 86
4.3.2.4 Lượng dự trữ an toàn (SS) .............................................................................. 86
4.3.2.5 Số lượng hưởng chiết khấu ............................................................................. 88
4.3.2.6 Chi phí tồn kho dự trữ .................................................................................... 89
CÂU HỎI HƯỚNG DẪN ÔN TẬP VÀ THẢO LUẬN CHƯƠNG ............................ 92
BÀI TẬP ỨNG DỤNG CHƯƠNG ................................................................................. 92
CHƯƠNG 5 ...................................................................................................................... 94
CHI PHÍ SỬ DỤNG VỐN TRONG DOANH NGHIỆP .............................................. 94
MỤC ĐÍCH CỦA CHƯƠNG ......................................................................................... 94
NỘI DUNG CHƯƠNG.................................................................................................... 94
5.1. CHI PHÍ SỬ DỤNG VỐN TRONG DOANH NGHIỆP ....................................... 94
5.1.2 Khái niệm chi phí sử dụng vốn ............................................................................. 94
5.2. ƯỚC LƯỢNG CHI PHÍ SỬ DỤNG VỐN CỦA TỪNG NGUỒN ....................... 97
5.2.1. Chi phí sử dụng vốn vay ...................................................................................... 97
5.2.3. Chi phí sử dụng lợi nhuận để tái đầu tư ............................................................. 100
5.2.4. Chi phí sử dụng cổ phiếu thường mới ................................................................ 102
5.3. CHI PHÍ SỬ DỤNG VỐN BÌNH QUÂN VÀ CHI PHÍ SỬ DỤNG VỐN CẬN
BIÊN ............................................................................................................................... 103