
Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -24-
Chæång III. THË TRÆÅÌNG TAÌI CHÊNH.
I. Thë træåìng taìi chênh.
1. Khaïi niãûm vãö thë træåìng taìi chênh.
Coï thãø diãùn âaût våïi caïc caïch khaïc nhau vãö thë træåìng taìi chênh:
- Thë træåìng taìi chênh laì nåi diãùn ra caïc hoaût âäüng trao âäøi, mua baïn quyãön sæí duûng
caïc khoaín väún ngàõn haûn hoàûc daìi haûn thäng qua nhæîng phæång thæïc giao dëch vaì nhæîng
cäng cuû nháút âënh, laì täøng hoaì caïc quan hãû cung vaì cáöu vãö väún.
- Thë træåìng taìi chênh laì mäüt thë træåìng âàûc biãût, maì åí âoï diãùn ra caïc hoaût âäüng mua
baïn, trao âäøi caïc taìi saín taìi chênh. Taìi saín taìi chênh laì haìng hoaï âàûc træng cuía thë træåìng taìi
chênh, noï laì mäüt daûng âiãøn hçnh cuía taìi saín vä hçnh.
Taìi saín taìi chênh coï thãø laì traïi phiãúu kho baûc, chæïng khoaïn chênh phuí, traïi phiãúu cäng
ty, cäø phiãúu thæåìng, cäø phiãúu æu âaîi...
2. Sæû hçnh thaình cuía thë træåìng taìi chênh
Sæû hçnh thaình thë træåìng taìi chênh laì xuáút phaït tæì yãu cáöu khaïch quan cuía sæû phaït triãøn
nãön kinh tãú våïi täúc âäü cao vaì khaí nàng cung æïng väún trong nãön kinh tãú thë træåìng laì cå såí
khaïch quan laìm naíy sinh thë træåìng taìi chênh.
* Ngæåìi cáön väún
- Doanh nghiãûp: caïc doanh nghiãûp thæåìng coï nhu cáöu vãö väún væåüt quaï khaí nàng taìi
tråü. Nháút laì khi doanh nghiãûp thæûc hiãûn caïc dæû aïn låïn vãö âáöu tæ, thay âäøi maïy moïc thiãút bë
cäng nghãû, chãú taûo saín pháøm måïi thç caìng tråí nãn thiãúu väún. Vç váûy ngoaìi khaí nàng tæû taìi
tråü caïc doanh nghiãûp thæåìng naìy sinh nhu cáöu huy âäüng väún tæì bãn ngoaìi âãø måí räüng kinh
doanh.
- Nhaì næåïc: våïi chæïc nàng täø chæïc, quaín lyï caïc hoaût âäüng kinh tãú xaî häüi, Nhaì næåïc
thæåìng xuyãn cáön tiãön âãø thæûc hiãûn caïc dæû aïn phaït triãøn kinh tãú xaî häüi vaì cho caïc nhu cáöu
hoaût âäüng khaïc. Khaí nàng ngán saïch Nhaì næåïc chè giåïi haûn åí mäüt mæïc âäü nháút âënh, do âoï
Nhaì næåïc cuîng åí trong tçnh traûng thiãúu huût ngán saïch. Vç váûy Nhaì næåïc cuîng coï nhu cáöu
huy âäüng thãm väún âãø buì âàõp sæû thiãúu huût âoï.
* Ngæåìi coï khaí nàng cáúp väún:
- Doanh nghiãûp.
- Caïc táöng låïp dán cæ.
* Coï nhiãöu caïch thæïc âãø ngæåìi cáön väún vaì ngæåìi coï khaí nàng cung æïng väún gàûp nhau,
thoaí maîn nhu cáöu vaì låüi êch cuía nhau.

Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -25-
- Dæûa trãn quan hãû quen biãút tên nhiãûm âãø vay vaì cho vay láùn nhau.
- Ngán haìng âoïng vai troì trung gian giæîa ngæåìi cáön väún vaì ngæåìi coï väún âaî laìm cho
cung vaì cáöu vãö väún trong nãön kinh tãú gàûp nhau dãù daìng hån, thuïc âáøy viãûc luán chuyãøn väún
phaït triãøn. Tuy nhiãn sæû hoaût âäüng cuía ngán haìng váùn coï nhæîng haûn chãú trong viãûc âaïp æïng
nhu cáöu vaì låüi êch cuía ngæåìi coï väún vaì ngæåìi cáön väún. Laîi suáút ngán haìng khäng phaíi luän
luän háúp dáùn ngæåìi coï tiãön gæíi vaìo ngán haìng. Vãö phêa ngæåìi cáön väún cuîng khäng phaíi
luän luän dãù daìng vay väún cuía ngán haìng nháút laì khi thæûc hiãûn caïc dæû aïn âáöu tæ coï âäü ruíi
ro vaì maûo hiãøm cao.
- Sæû phaït triãøn maûnh meî cuía nãön kinh tãú haìng hoaï âoìi hoíi khäúi læåüng väún ngaìy caìng
låïn, tæì âoï laìm naíy sinh nhiãöu hçnh thæïc huy âäüng väún våïi nhæîng giáúy ghi nåü ghi dæåïi caïc
hçnh thæïc khaïc nhau: cäø phiãúu (cäng ty cäø pháön), traïi phiãúu kho baûc (ngàõn haûn), cäng traïi
chênh phuí, traïi phiãúu cuía caïc cå quan Nhaì næåïc, cuía chênh quyãön âëa phæång.
3. Vai troì cuía thë træåìng taìi chênh trong nãön kinh tãú thë træåìng.
- Thu huït, huy âäüng caïc nguäön taìi chênh nhaìn räùi trong xaî häüi, goïp pháön taìi tråü cho
nhu cáöu phaït triãøn kinh tãú - xaî häüi.
- Âoïng vai troì quan troüng thuïc âáøy náng cao hiãûu quaí sæí duûng caïc nguäön taìi chênh,
taûo âiãöu kiãûn thuáûn låüi, dãù daìng cho viãûc luán chuyãøn väún tæì lénh væûc kinh doanh coï hiãûu
quaí.
- Âoïng vai troì quan troüng âãø thæûc hiãûn caïc chênh saïch tiãön tãû vaì chênh saïch taìi chênh
cuía nhaì næåïc trong viãûc âiãöu hoaì caïc hoaût âäüng kinh tãú xaî häüi.
- Goïp pháön taûo âiãöu kiãûn thuáûn låüi thu huït väún âáöu tæ næåïc ngoaìi.
4. Vai troì cuía thë træåìng taìi chênh âäúi våïi doanh nghiãûp.
- Thäng qua thë træåìng taìi chênh, mäüt màût caïc doanh nghiãûp huy âäüng väún våïi caïc kyì
haûn vaì caïc caïch thæïc khaïc nhau nhàòm phuûc vuû saín xuáút kinh doanh, màût khaïc thë træåìng taìi
chênh nhæ táúm gæång âãø doanh nghiãûp tháúy âæåüc giaï trë cuía mçnh.
- Sæû biãún âäüng haìng ngaìy cuía thë træåìng taìi chênh cung cáúp nhæîng thäng tin háúp dáùn
cho caïc doanh nghiãûp vaì nhaì âáöu tæ. Âoï laì nhæîng thäng tin bäø êch cho ban laînh âaûo doanh
nghiãûp âãø coï nhæîng quyãút âënh taìi chênh âuïng âàõn.
- Caïc doanh nghiãûp coìn chëu aính hæåíng cuía thë træåìng taìi chênh båíi sæû taïc âäüng cuía
chênh phuí. Thë træåìng taìi chênh laì nåi âãø chênh phuí vay mæåün cho ngán saïch bàòng caïch
mua baïn caïc giáúy tåì coï giaï trë, nhæng cuîng laì nåi âãø chênh phuí taïc âäüng vaìo doanh nghiãûp
vaì vaìo nãön kinh tãú noïi chung.
5. Caïc loaûi thë træåìng taìi chênh chuí yãúu.
a. Thë træåìng tiãön tãû (thë træåìng taìi chênh ngàõn haûn)
* Khaïi niãûm: Thë træåìng tiãön tãû laì thë træåìng väún ngàõn haûn, nåi gàûp nhau cuía cung vaì
cáöu vãö väún ngàõn haûn.

Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -26-
* Âäúi tæåüng giao dëch trãn thë træåìng naìy laì caïc khoaín väún ngàõn haûn hay noïi khaïc âi laì
nguäön taìi chênh coï thåìi haûn sæí duûng ngàõn.
Thë træåìng taìi chênh coï thãø chia laìm 2 loaûi:
- Thë træåìng giæîa caïc ngán haìng: laì thë træåìng daình cho caïc ngán haìng vaì caïc täø chæïc
tên duûng, kho baûc nhaì næåïc, ngán haìng trung æång vaì nhæîng ngæåìi mäi giåïi chuyãn nghiãûp
giæîa bãn vay vaì bãn cho vay.
- Thë træåìng chæïng khoaïn ngàõn haûn: âáy laì thë træåìng mua baïn caïc loaûi chæïng khoaïn
ngàõn haûn. Hai loaûi chæïng khoaïn ngàõn haûn âæåüc sæí duûng phäø biãún trãn thë træåìng tiãön tãû cuía
nhiãöu næåïc laì chæïng chè tiãön gæíi cuía caïc ngán haìng vaì tên phiãúu kho baûc. Ngoaìi ra coìn coï
nhiãöu loaûi chæïng khoaïn ngàõn haûn khaïc cuía caïc doanh nghiãûp, caïc täø chæïc taìi chênh phi
ngán haìng.
b. Thë træåìng väún (thë træåìng taìi chênh daìi haûn).
* Khaïi niãûm: thë træåìng väún laì nåi diãùn ra caïc hoaût âäüng giao dëch, mua baïn quyãön sæí
duûng caïc khoaín väún daìi haûn.
* Thë træåìng väún laì mäüt bäü pháûn chuí yãúu cuía thë træåìng taìi chênh. Thë træåìng väún cung
æïng nhæîng khoaín väún daìi haûn cho nãön kinh tãú, coï mäúi quan hãû khàng khêt våïi thë træåìng
tiãön tãû.
c. Thë træåìng chæïng khoaïn.
* Khaïi niãûm: Thë træåìng chæïng khoaïn laì nåi diãùn ra caïc hoaût âäüng mua baïn caïc loaûi
chæïng khoaïn coï giaï trë.
* Dæûa vaìo viãûc mua baïn chæïng khoaïn måïi phaït haình vaì chæïng khoaïn cuî ngæåìi ta phán
biãût:
- Thë træåìng så cáúp (thë træåìng cáúp I, thë træåìng phaït haình) laì nåi phaït haình láön âáöu
caïc chæïng khoaïn âãø âæa vaìo læu thäng. Thë træåìng naìy coï táöm quan troüng âàûc biãût vç âoï laì
giai âoaûn âäüng viãn caïc nguäön taìi chênh.
- Thë træåìng thæï cáúp: laì thë træåìng trao âäøi caïc chæïng khoaïn âaî phaït haình trãn thë
træåìng så cáúp vaì laìm thay âäøi quyãön såí hæîu chæïng khoaïn.
II. Thë træåìng väún
1. Khaïi niãûm vaì mä hçnh cuía thë træåìng väún.
* Khaïi niãûm: thë træåìng väún laì mäüt bäü pháûn cuía thë træåìng taìi chênh, laì thë træåìng maì
åí âoï táûp trung caïc quan hãû cung cáöu vãö väún daìi haûn.
* Mä hçnh thë træåìng väún: gäöm 3 bäü pháûn chuí yãúu:
- Thë træåìng chæïng khoaïn nhaì næåïc.
- Thë træåìng traïi phiãúu.
- Thë træåìng cäø phiãúu cäng ty.

Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -27-
ÅÍ caïc næåïc phaït triãøn (Myî, Anh, Phaïp, Nháût, Âæïc) âaî thiãút láûp thë træåìng chæïng khoaïn
nhaì næåïc træåïc, sau âoï laì thë træåìng traïi phiãúu, räöi thë træåìng cäø phiãúu.
ÅÍ caïc næåïc âang phaït triãøn thç quaï trçnh phaït triãøn thë træåìng väún gàõn liãön våïi quaï trçnh
tæ nhán hoaï caïc xê nghiãûp quäúc doanh. Xáy dæûng thë træåìng cäø phiãúu, sau âoï laì thë træåìng
traïi phiãúu vaì cuäúi cuìng laì thë træåìng chæïng khoaïn nhaì næåïc.
2. Caïc cäng cuû cuía thë træåìng väún.
a. Thë træåìng ngáöm: laì thë træåìng hoaût âäüng tæû phaït khäng coï cå såí phaïp lyï âaím
baío.
Thë træåìng ngáöm ráút âa daûng, coï caïc hçnh thæïc nhæ chåi hoü, chåi huûi, cho vay láùn nhau.
- Æu âiãøm: täø chæïc âån giaín, chi phê giao dëch tháúp, khaí nàng cung cáúp väún nhanh,
goün.
- Nhæåüc âiãøm: tæû phaït, khäng chëu sæû quaín lyï cuía nhaì næåïc vaì khäng coï luáût phaïp
âiãöu chènh nãn dãù naíy sinh tiãu cæûc.
b. Thë træåìng tên duûng.
- Nhæåüc âiãøm:
+ Taïch råìi ngæåìi coï väún vaì ngæåìi cáön väún.
+ Mang tênh âäüc quyãön trong quan hãû (laîi suáút, âiãöu kiãûn cho vay, khäúi læåüng väún
cho vay...)
III. Thë træåìng chæïng khoaïn
1. Khaïi niãûm.
Thë træåìng chæïng khoaïn coï thãø hiãøu laì nåi giao dëch, mua baïn caïc loaûi chæïng chè âáöu tæ
hoàûc vay väún våïi sæû âaím baío thu âæåüc mäüt khoaín låüi tæïc tæì säú väún boí ra.
Thë træåìng chæïng khoaïn laì mäüt cäng cuû huy âäüng vaì chu chuyãøn väún.
2. Haìng hoaï cuía thë træåìng chæïng khoaïn.
Chæïng khoaïn coï 2 loaûi: traïi phiãúu vaì cäø phiãúu.
- Traïi phiãúu laì chæïng chè cho vay väún, noï chæïng nháûn ngæåìi sæí duûng traïi phiãúu âaî
cho ngæåìi phaït haình vay mäüt säú tiãön nháút âënh trong mäüt thåìi gian nháút âënh vaì våïi mäüt tyí
lãû laîi nháút âënh.
- Traïi phiãúu coï nhiãöu loaûi khaïc nhau:
+ Traïi phiãúu cuía chênh phuí.
+ Traïi phiãúu cuía doanh nghiãûp.
+ Traïi phiãúu cuía ngán haìng vaì caïc täø chæïc taìi chênh.
+ Traïi phiãúu cuía chênh quyãön âëa phæång vaì caïc täø chæïc khaïc.
- Cäø phiãúu laì chæïng chè âáöu tæ väún, noï chæïng nháûn ngæåìi såî hæîu cäø phiãúu âaî goïp
mäüt säú väún nháút âënh vaìo viãûc âáöu tæ cuía cäng ty cäø pháön.
Thäng thæåìng cäø phiãúu âæåüc chia ra laìm 2 loaûi:

Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -28-
+ Cäø phiãúu thæåìng.
+ Cäø phiãúu æu âaîi.
Giäúng nhau: traïi phiãúu vaì cäø phiãúu âãöu laì nhæîng phæång tiãûn taìi chênh âãø huy âäüng
väún daìi haûn.
Khaïc nhau:
Traïi phiãúu Cäø phiãúu
- Phæång tiãûn âáöu tæ väún daìi haûn, laì
phæång thæïc vay väún qua thë træåìng coï
thåìi haûn xaïc âënh.
- Phæång tiãûn huy âäüng väún âáöu tæ daìi
haûn våïi thåìi haûn khäng xaïc âënh, laì
phæång thæïc hçnh thaình vaì tàng thãm
väún tæû coï cuía cäng ty cäø pháön.
- Ngæåìi sæí duûng traïi phiãúu khäng tham
gia vaìo hoaût âäüng cuía cäng ty maì hoü cho
vay väún.
- Ngæåìi sæí duûng cäø phiãúu coï quyãön tham
gia vaìo hoaût âäüng cuía cäng ty våïi tæ
caïch laì âäöng såí hæîu väún taûi cäng ty.
- Khäng chëu traïch nhiãûm âäúi våïi kãút
quaí hoaût âäüng cuía cäng ty.
- Ngæåìi coï cäø phiãúu phaíi chëu traïch
nhiãûm hæîu haûn âäúi våïi säú väún âoïng goïp
(khäng âæåüc pheïp traí laûi cäø phiãúu cho
cäng ty, phaíi chëu báút cæï ruíi ro naìo maì
cäng ty gàûp phaíi).
Chæång IV. TÄØ CHÆÏC VAÌ QUAÍN TRË TAÌI CHÊNH DOANH NGHIÃÛP.

