Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -50-
Chæång VI
THU NHÁÛP - CHI PHÊ VAÌ KÃÚT QUAÍ HOAÛT ÂÄÜNG
SAÍN XUÁÚT KINH DOANH CUÍA DOANH NGHIÃÛP
I. THU NHÁÛP CUÍA DOANH NGHIÃÛP
1. Khaïi niãûm vaì näüi dung chuí yãúu caïc khoaín thu nháûp
Thu nháûp cuía doanh nghiãûp laì toaìn bäü caïc khoaín tiãön thu âæåüc tæì caïc hoaût âäüng saín
xuáút kinh doanh (SXKD) cuía doanh nghiãûp.
Näüi dung chuí yãúu cuía caïc khoaín thu nháûp cuía doanh nghiãûp xáy làõp cuîng nhæ
doanh nghiãûp saín xuáút noïi chung bao gäöm:
(1) Thu nháûp baïn haìng (hay coìn goüi laì doanh thu tiãu thuû vãö baìn giao cäng trçnh
hoaìn thaình vãö tiãu thuû saín pháøm tæì caïc hoaût âäüng SXKD chênh (vãö tiãu thuû saín
pháøm váût liãûu xáy dæûng, saín pháøm cå khê xáy dæûng, vãö dëch vuû tæ váún, thiãút
kãú...)) âáy laì caïc hoaût âäüng kinh doanh cå baín cuía doanh nghiãûp. Thu nháûp baïn
haìng laì bäü pháûn thu nháûp chuí yãúu nháút, chiãúm tyí troüng låïn nháút trong täøng säú
thu nháûp, noï quyãút âënh âãún sæû täön taûi vaì phaït triãøn cuía doanh nghiãûp trong
caûnh tranh.
(2) Thu nháûp vãö tiãu thuû saín pháøm tæì caïc hoaût âäüng saín xuáút - kinh doanh phuû cuía
doanh nghiãûp xáy làõp.
(3) Thu nháûp tæì caïc hoaût âäüng âáöu tæ taìi chênh vaìo caïc âån vë khaïc.
(4) Thu nháûp tæì caïc hoaût âäüng taìi chênh (nghiãûp vuû taìi chênh).
(5) Thu nháûp tæì caïc hoaût âäüng khaïc (hoaût âäüng báút thæåìng) bao gäöm caïc khoaín thu
nháûp khäng thæåìng xuyãn, khäng äøn âënh, khoï dæû kiãún træåïc...nhæ thu nháûp vãö
thanh lyï, nhæåüng baïn taìi saín cäú âënh...thu tæì caïc khoaín nåü khäng ai âoìi...
2. YÏ nghéa.
Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -51-
- Thu nháûp cuía doanh nghiãûp laì nguäön chuí yãúu âãø âaím baío trang traíi caïc khoaín chi
phê saín xuáút kinh doanh maì doanh nghiãûp âaî boí ra, thu nháûp laì âiãöu kiãûn tiãn quyãút
âãø doanh nghiãûp êt nháút coï thãø tiãúp tuûc taïi saín xuáút giaín âån cuîng nhæ taïi saín xuáút
måí räüng.
- Thu nháûp cuía doanh nghiãûp laì nguäön âaím baío cho doanh nghiãûp thæûc hiãûn nghéa
vuû âäúi våïi nhaì næåïc (coï tiãön âãø näüp caïc khoaín thuãú, phê, lãû phê theo quy âënh).
- Thu nháûp cuía doanh nghiãûp laì nguäön âaím baío cho doanh nghiãûp thæûc hiãûn traïch
nhiãûm âäúi våïi baûn haìng (traí nåü ngæåìi baïn, ngæåìi cung cáúp, ngæåìi nháûn tháöu, traí nåü
cäng nhán viãn...cuîng nhæ caïc chuí nåü...). Coï thãø noïi thu nháûp baïn haìng cuía doanh
nghiãûp laì âiãöu kiãûn váût cháút âãø doanh nghiãûp thæûc hiãûn âæåüc nguyãn tàõc “Giæî chæî tên
trong kinh doanh”.
- Thu nháûp cuía doanh nghiãûp laì nguäön âãø doanh nghiãûp coï thãø tham gia liãn doanh,
goïp väún, âáöu tæ taìi chênh ra ngoaìi doanh nghiãûp nhàòm âaût âæåüc caïc muûc tiãu kinh
doanh.
- Ngoaìi ra thu nháûp cuía doanh nghiãûp laì âiãöu kiãûn váût cháút giuïp doanh nghiãûp thæûc
hiãûn mäüt säú chæång trçnh xaî häüi; hoaût âäüng tæì thiãûn maì tæì caïc hoaût âäüng naìy goïp
pháön náng cao uy tên cuía doanh nghiãûp cuîng nhæ vë thãú cuía doanh nghiãûp åí âëa
phæång.
3. Thu nháûp baïn haìng (doanh thu tiãu thuû) nguäön thu chuí yãúu cuía doanh
nghiãûp.
Doanh thu baïn haìng cuía doanh nghiãûp laì giaï trë cuía saín pháøm, haìng hoaï, dëch vuû,
lao vuû maì doanh nghiãûp âaî chuyãøn giao, âaî cung cáúp cho khaïch haìng bao gäöm caí
phuû thu vaì phê thu thãm ngoaìi giaï baïn (nãúu coï). Giaï trë cuía haìng baïn âæåüc thoaí thuáûn
ghi trong håüp âäöng kinh tãú vãö mua baïn vaì cung cáúp saín pháøm, haìng hoaï, dëch vuû âaî
âæåüc ghi trãn hoaï âån baïn haìng hoàûc ghi trãn caïc chæïng tæì khaïc coï liãn quan âãún
baïn haìng hoàûc cung cáúp dëch vuû.
Doanh thu baïn haìng coï thãø thu âæåüc tiãön hoàûc chæa thu âæåüc tiãön ngay (do caïc thoaí
thuáûn vãö thanh toaïn baïn haìng)
Näüi dung thu nháûp baïn haìng (doanh thu baïn haìng) cuía doanh nghiãûp xáy làõp bao
gäöm:
(1) Doanh thu tæì hoaût âäüng baìn giao cäng trçnh, haûng muûc cäng trçnh hoaìn thaình
cho âån vë giao tháöu, âáy laì näüi dung chuí yãúu nháút, chiãúm tyí troüng låïn nháút
trong täøng thu nháûp cuía doanh nghiãûp xáy làõp.
(2) Doanh thu tæì caïc hoaût âäüng saín xuáút phuû tråü.
Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -52-
Doanh thu tæì viãûc cung cáúp saín pháøm cuía bäü pháûn saín xuáút phuû, phuû tråü cuía
doanh nghiãûp xáy làõp nhæ baïn váût liãûu xáy dæûng, saín pháøm cå khê, sæía chæîa...
(3) Doanh thu tæì caïc hoaût âäüng saín xuáút kinh doanh khaïc (hoaût âäüng ngoaìi xáy
láúp) nhæ doanh thu tæì hoaût âäüng saín xuáút kinh doanh nhaì haìng, khaïch saûn, saín
xuáút näng nghiãûp, nuäi träöng thuyí haíi saín...dëch vuû khaïc do caïc hoüat âäüng cuía
doanh nghiãûp xáy dæûng thæûc hiãûn.
4. Ngoaìi nhæîng khoaín thu tæì caïc hoaût âäüng saín xuáút kinh doanh chênh, saín
xuáút kinh doanh phuû, phuû tråü vaì caïc hoaût âäüng saín xuáút kinh doanh khaïc nãu,
caïc doanh nghiãûp coìn coï caïc khoaín thu sau:
+ Thu tæì hoaût âäüng taìi chênh: bao gäöm caïc khoaín thu âæåüc tæì caïc hoaût âäüng coï liãn
quan âãún huy âäüng, quaín lyï vaì sæí dung väún kinh doanh cuía doanh nghiãûp.
+ Thu tæì hoaût âäüng báút thæåìng (hoaût âäüng báút thæåìng laì nhæîng hoaût âäüng diãùn ra
khäng thæåìng xuyãn, khäng dæû kiãún træåïc cuîng êt coï khaí nàng thæûc hiãûn).
5. Láûp dæû toaïn doanh thu tiãu thuû cuía doanh nghiãûp xáy làõp.
Trong hãû thäúng dæû toaïn (kãú hoaûch) saín xuáút kinh doanh cuía doanh nghiãûp xáy làõp,
dæû toaïn tiãu thuû saín pháøm laì quan trong nháút, chi phäúi âãún toaìn bäü caïc dæû toaïn (KH)
khaïc. Hãû thäúng dæû toaïn cuía mäüt doanh nghiãûp xáy làõp bao gäöm:
+ Dæû toaïn (KH) vãö tiãu thuû saín pháøm.
+ Dæû toaïn vãö saín xuáút .
+ Dæû toaïn chi phê nguyãn váût liãûu træûc tiãúp.
+ Dæû toaïn chi phê nhán cäng træûc tiãúp.
+ Dæû toaïn chi phê maïy thi cäng.
+ Dæû toaïn chi phê saín xuáút chung.
+ Dæû toaïn chi phê baïn haìng (baìn giao) vaì chi phê quaín lyï.
+ Dæû toaïn læu chuyãøn tiãön tãû.
+ Dæû toaïn låüi tæïc.
+ Dæû toaïn baíng cán âäúi taìi chênh.
Cäng thæïc tênh säú doanh thu tiãu thuû saín pháøm kyì kãú hoaûch (DT) nhæ sau:
DT laì doanh thu tiãu thuû saín pháøm
Sn laì säú læåüng saín pháøm tiãu thuû cuía tæìng loaûi trong kyì kãú hoaûch;
()
∑
=
=
n
i
iTi xGSDT
1
Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -53-
Gi laì giaï baïn âån vë saín pháøm (giaï khäng coï thuãú);
i laì loaûi saín pháøm tiãu thuû;
II. CHI PHÊ CUÍA DOANH NGHIÃÛP
1. Khaïi niãûm
Chi phê saín xuáút kinh doanh cuía doanh nghiãûp laì toaìn bäü chi phê saín xuáút, chi phê
tiãu thuû saín pháøm, chi phê quaín lyï maì doanh nghiãûp phaíi boí ra âãø thæûc hiãûn hoaût
âäüng saín xuáút kinh doanh trong mäüt thåìi kyì nháút âënh.
2. Phán loaûi chi phê.
Hiãûn nay coï caïc caïch phán loaûi chuí yãúu sau:
a) Phán loaûi chi phê theo yãúu täú chi phê (hay coìn goüi laì phán loaûi theo tênh cháút
kinh tãú ban âáöu cuía chi phê)
Theo caïch phán loaûi naìy nhæîng chi phê coï chung tênh cháút kinh tãú âæåüc xãúp vaìo mäüt
yãúu täú chi phê. Chi phê saín xuáút cuía doanh nghiãûp - gäöm caïc yãúu täú sau:
- Yãúu täú nguyãn váût liãûu: Bao gäöm toaìn bäü giaï trë nguyãn váût liãûu chênh, váût liãûu
phuû, phuû tuìng.... duìng cho saín xuáút thi cäng xáy làõp.
- Yãúu täú nhiãn liãûu, âäüng læûc.
- Yãúu täú tiãön læång vaì caïc khoaín phuû cáúp theo tiãön læång cho caïn bäü cäng nhán
viãn.
- Caïc khoaín trêch theo tiãön læång gäöm kinh phê cäng âoaìn, baío hiãøm xaî häüi, baío
hiãøm y tãú.
- Kháúu hao taìi saín cäú âënh: Kháúu hao cuía táút caí taìi saín cäú âënh cuía doanh nghiãûp
xáy làõp.
- Chi phê dëch vuû mua ngoaìi duìng vaìo saín xuáút kinh doanh nhæ chi phê vãö dëch vuû
sæîa chæîa, chi phê âiãûn næåïc.
- Chi phê khaïc bàòng tiãön gäöm nhæîng chi phê bàòng tiãön cho nhæîng chi phê maì theo
tênh cháút kinh tãú thç khäng thãø xãúp chuïng vaìo 6 yãúu täú âaî nãu.
b) Phán loüai chi phê theo khoaín muûc tênh giaï thaình (hay coìn goüi laì phán loaûi
chi phê theo cäng duûng kinh tãú vaì âëa âiãøm phaït sinh cuía chi phê)
Theo caïch phán loaûi naìy nhæîng chi phê coï chung mäüt cäng duûng âæåüc xãúp vaìo
mäüt khoaín muûc chi phê.
+ Khoaín muûc chi phê nguyãn váût liãûu træûc tiãúp.
+ Khoaín muûc chi phê nhán cäng træûc tiãúp.
+ Khoaín muûc chi phê sæí duûng maïy thi cäng.
+ Khoaín muûc chi phê saín xuáút chung.
Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -54-
Giaï thaình toaìn bäü cäng trçnh xáy làõp gäöm: Giaï thaình saín pháøm xáy làõp + chi phê
baïn giaï thaình saín pháøm
cáön chuï yï:
* Nãúu laì saín pháøm xáy làõp:
Giaï thaình saín pháøm xáy làõp gäöm 4 khoaín muûc: khoaín muûc chi phê váût liãûu; khoaìn
muûc chi phê nhán cäng; khoaín muûc chi phê maïy thi cäng vaì khoaín muûc chi phê saín
xuáút chung.
* Nãúu laì saín pháøm cäng nghiãûp: (saín pháøm cå khê xáy dæûng; váût liãûu xáy dæûng vaì
caïc saín pháøm khaïc) giaï thaình saín pháøm gäöm 3 khoaín muûc theo quy âënh
1141TC/CÂKT ngaìy 01-11-1995 cuía Bäü Taìi chênh, bao gäöm:
+ Khoaín muûc chi phê nguyãn váût liãûu træûc tiãúp.
+ Khoaín muûc chi phê nhán cäng træûc tiãúp.
+ Khoaín muûc chi phê saín xuáút chung.
c) Phán loaûi chi phê theo mäúi quan hãû cuía chi phê våïi khäúi læåüng cäng viãûc, våïi
saín pháøm hoaìn thaình (phán loaûi chi phê theo caïch æïng xæí cuía chi phê)
(1) Chi phê khaí biãún (coìn goüi chi phê thay âäøi, chi phê biãún âäøi hay biãún phê).
Chi phê khaí biãún laì nhæîng chi phê maì giaï trë cuía noï seî tàng, giaím theo tyí lãû våïi sæû
tàng giaím cuía mæïc âäü hoaût âäüng- cuía khäúi læåüng cäng viãûc, cuía saín pháøm hoaìn
thaình.
Âàûc âiãøm cuía chi phê khaí biãún:
+ Mæïc chi phê khaí biãún tênh cho mäüt âån vë saín pháøm (1 âån vë khäúi læåüng cäng
viãûc) laì khäng âäøi.
+ Täøng säú chi phê khaí biãún seî tàng lãn khi mæïc âäü hoaût âäüng tàng (khäúi læåüng cäng
viãûc hoàûc khäúi læåüng saín pháøm tàng) . Thuäüc loaûi naìy gäöm coï chi phê nguyãn váût
liãûu træûc tiãúp, chi phê tiãön læång (theo saín pháøm), giaï väún baïn haìng, chi phê bao bç
âoïng goïi...
(2) Chi phê báút biãún (coìn goüi chi phê cäú âënh, âënh phê).
Chi phê báút biãún coï thãø chia thaình 2 loaûi: chi phê báút biãún bàõt buäüc vaì chi phê báút biãún
khäng bàõt buäüc.
• Chi phê báút biãún bàõt buäüc coï 2 âàûc âiãøm:
+ Coï baín cháút láu daìi: nhaì xæåíng, thiãút bë, cå såí haû táöng, liãn quan âãún kinh doanh
trong nhiãöu nàm.
+ Khäng thãø càõt giaím âãún khäng cho duì mæïc âäü hoaût âäüng giaím xuäúng hoàûc chi phê
saín xuáút bë giaïn âoaûn.