Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -36-
Chæång V : VÄÚN KINH DOANH CUÍA DOANH NGHIÃÛP
I. KHAÏI NIÃÛM VÃÖ VÄÚN KINH DOANH CUÍA DOANH NGHIÃÛP
1. Khaïi niãûm vãö väún :
- Väún laì tiãön âãö hoaût âäüng saín xuáút kinh doanh cuía doanh nghiãûp vç âãø tiãún haình báút cæï
mäüt quaï trçnh naìo cuîng cáön phaíi coï väún.
- Väún kinh doanh phaíi coï træåïc khi diãùn ra hoaût âäüng saín xuáút kinh doanh , vç váûy väún
âæåüc goüi laì säú tiãön æïng træåïc cho doanh nghiãûp.
Trong nãön kinh tãú thë træåìng cac doanh nghiãûp coï thãø váûn duûng caïc phæång thæïc âáöu tæ
väún khaïc nhau våïi muûc tiãu coï mæïc doanh låüi cao vaì nàòm trong khuän khaío cuía phaïp luáût.
Nhæ váûy: Väún kinh doanh cuía doanh nghiãûp laì biãøu hiãûn bàòng tiãön cuía toaìn bäü taìi saín cuía
doanh nghiãûp boí ra cho hoaût âäüng saín xuáút kinh doanh nhàòm muûc âêch sinh låüi.
2. Phán loaûi väún:
a. Càn cæï vaìo hçnh thaïi biãøu hiãûn väún âæåüc chia laìm 2 loaûi: väún hæîu hçnh vaì väún vä hçnh.
b. Càn cæï vaìo phæång thæïc luán chuyãøn väún âæåüc chia laìm 2 loaûi: Väún cäú âënh vaì väún læu
âäüng.
c. Càn cæï vaìo thåìi haûn luán chuyãøn väún âæåüc chia laìm 2 loaûi: väún daìi haûn vaì väún ngàõn
haûn.
d. Càn cæï vaìo nguäön hçnh thaình väún: Väún âæåüc hçnh thaình tæì 2 nguäön cå baín laì nguäön
väún chuí såí hæîu, nåü phaíi traí.
e. Càn cæï vaìo näüi dung váût cháút väún âæåüc chia laìm 2 loaûi: Väún thæûc (väún váût tæ, haìng hoaï)
vaì väún taìi chênh (väún tiãön tãû).
II. VÄÚN CÄÚ ÂËNH CUÍA DOANH NGHIÃÛP.
1. Khaïi niãûm vãö väún cäú âënh cuía doanh nghiãûp.
Väún cäú âënh laì biãøu hiãûn bàòng tiãön cuía toaìn bäü taìi saín cäú âënh cuía doanh nghiãûp .
Hoàûc väún cäú âënh laì säú tiãön æïng træåïc cho taìi saín cäú âënh cuía doanh nghiãûp.
Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -37-
Taìi saín cäú âënh laì nhæîng tæ liãûu lao âäüng chuí yãúu vaì taìi saín khaïc coï giaï trë låïn vaì thåìi
gian sæí duûng láu daìi.
* Phán loaûi taìi saín cäú âënh:
- Phán loaûi theo hçnh thæïc biãøu hiãûn: Taìi saín cäú âënh hæîu hçnh vaì taìi saín cäú âënh vä hçnh.
+ Taìi saín cäú âënh hæîu hçnh: nhaì cæía, váût cháút kiãún truïc, maïy moïc thiãút bë, phæång tiãûn váûn
taíi, truyãön dáùn, thiãút bë , duûng cuû quaín lê, cáy láu nàm, suïc váût laìm viãûc hoàûc cho saín pháøm,
caïc taìi saín cäú âënh khaïc. Âäúi våïi doanh nghiãûp xáy dæûng thç giaìn giaïo theïp , cäúp pha, tän
cuîng xãúp vaìo táöi saín cäú âënh hæîu hçnh.
+ Taìi saín cäú âënh vä hçnh: quyãún sæí duûng âáút, chi phê thaình láûp doanh nghiãûp, bàòng phaït
minh, saïng chãú, chi phê nghiãn cæïu phaït triãøn, chi phê vãö låüi thãú thæång maûi. Taìi saín cäú âënh
vä hçnh khaïc.
- Phán loaûi theo muûc âêch sæí duûng :
+ Taìi saín cäú âënh duìng cho muûc âêch kinh doanh.
+ Taìi saín cäú âënh duìng cho muûc âêch phuïc låüi.
+ Taìi saín cäú âënh baío quaín häü, giæî häü, cáút giæî häüNhaì næåïc.
2. Kháúu hao taìi saín cäú âënh.
a. Kháúu hao vaì kháúu hao taìi saín cäú âënh
Kháúu hao taìi saín cäú âënh do sæû taïc âäüng cuía nhiãöu nguyãn nhán khaïc nhau:
- Kháúu hao hæîu hçnh laì sæû giaím dáön vãö màût giaï trë sæí duûng vaì theo âoï giaï trë cuía taìi saín cäú
âënh giaím dáön do tham gia vaìo hoaût âäüng kinh doanh, do baìo moìn cuía tæû nhiãn gáy ra.
- Hao moìn vä hçnh laì sæû giaím thuáön tuyï vãö màût giaï trë cuía taìi saín cäú âënh do tiãún bäü kyî
thuáût.
Vç váûy âãø thu häöi laûi giaï trë cuía taìi saín cäú âënh do hao moìn cáön phaíi tiãún haình kháúu hao taìi
saín cäú âënh.
Kháúu hao taìi saín cäú âënh laì viãûc tênh toaïn vaì phán bäø mäüt caïch coï hãû thäúng nguyãn giaï cuía
taìi saín cäú âënh vaìo chi phê kinh doanh qua thåìi gian sæí duûng cuía taìi saín cäú âënh.
Säú tiãön kháúu hao taìi saín cäú âënh laì bäü pháûn giaï trë cuía taìi saín cäú âënh tæång æïng våïi mæïc
hao moìn taìi saín cäú âënh, laì mäüt yãúu täú cuía chi phê kinh doanh vaì cáúu thaình trong giaï thaình
saín pháøm âæåüc biãøu hiãûn dæåïi hçnh thæïc tiãön tãû.
Quyî kháúu hao taìi saín cäú âënh laì säú tiãön kháúu hao taìi saín cäú âënh âæåüc trêch laûi vaì têch luyî
sau khi saín pháøm haìng hoaï âæåüc tiãu thuû.
Tuyì theo muûc âêch sæí duûng maì quyî kháúu hao taìi saín cäú âënh âæåüc chia ra: Quyî kháúu hao cå
baín vaì quyî kháúu hao sæía chæîa låïn.
- Quyî kháúu hao cå baín taìi saín cäú âënh laì säú tiãön kháúu hao taìi saín cäú âënh âæåüc têch luyî cho
muûc âêch khäi phuûc laûi hoaìn toaìn giaï trë sæí duûng ban âáöu taìi saín cäú âënh khi hãút thåìi haûn
kháúu hao .
Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -38-
- Quyî kháúu hao sæía chæîa låïn taìi saín cäú âënh laì säú tiãön kháúu hao âæåüc têch luyî nhàòm muûc
âêch sæía chæîa låïn (khäi phuûc laûi giaï trë sæí duûng tæìng bäü pháûn) taìi saín cäú âënh trong quaï
trçnh tham gia vaìo hoaût âäüng kinh doanh.
b. Phæång phaïp tênh kháúu hao taìi saín cäú âënh.
* Phæång phaïp kháúu hao âãöu :
n
P
D= D: säú tiãön kháúu hao cå baín taìi saín cäú âënh bçnh quán
trong nàm
P: nguyãn giaï taìi saín cäú âënh
n: thåìi gian sæí duûng taìi saín cäú âënh (nàm)
nP
D
d1
== : tè lãû kháúu hao taìi saín cäú âënh haìng nàm.
Nguyãn giaï taìi saín cäú âënh laì toaìn bäü caïc chi phê thæûc tãú âaî chia ra âãø coï taìi saín cäú âënh ,
caïc chi phê váûn chuyãøn, bäúc dåî, làõp âàût, chaûy thæí, thuãú vaì chi phê træåïc baû nãúu coï.
Trong thæûc tãú âãø tênh kháúu hao cho toaìn bäü taìi saín cäú âënh cuía doanh nghiãûp, ngæåìi ta
thæåìng xaïc âënh tyí lãû kháúu hao täøng håüp bçnh quán chung theo cäng thæïc:
∑
=
=
n
i
iibq dmd
1
.
dbq: tè lãû kháúu hao täøng håüp bçnh quán chung cuía taìi saín cäú âënh .
n : Säú loaûi taìi saín cäú âënh
mi : tè troüng cuía loaûi taìi saín cäú âënh thæï i.
di : tè lãû kháúu hao cuía taìi saín cäú âënh thæï i
Tæì âoï tênh âæåüc täøng säú tiãön kháúu hao taìi saín cäú âënh theo cäng thæïc:
T= Ppq.dbq
T: täøng säú tiãön kháúu hao taìi saín cäú âënh trong nàm.
Pbq:nguyãn giaï bçnh quán taìi saín cäú âënh phaíi tênh kháúu hao.
Cuîng coï thãø tênh dbq theo cäng thæïc:
∑
∑
=
i
ii
bq P
dP
d).(
Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -39-
* Phæång phaïp kháúu hao theo saín læåüng
Theo phæång phaïp naìy säú tiãön trêch kháúu hao taìi saín cäú âënh trong kyì âæåüc tênh theo cäng
thæïc sau âáy:
TSCÂ cuía âäüng
hoaûtkç thåìicaí g tênh tron æåïclæåüngsaín Täøng
âënh cäúsaín taìigiaïNguyãn
læåüngsaín âån vëmäüt cho haokháúu phêChi =
kyìtrongTSCÂcuí
a
hiãûn thæûclæåüngsaín X læåüngsaín âån vëmäüt cho KH phêChi TSCÂKh tiãön äú =S
* Caïc phæång phaïp kháúu hao nhanh
+ Kháúu hao theo kãút säú giaím nhanh
Dx = BVx-1. dr
Dx: mæïc kháúu hao åí nàm x
BVx-1 : giaï trë coìn laûi cuía taìi saín cäú âënh cuäúi nàm x-1 âáöu nàm x.
dr: tè lãû kháúu hao cäú âënh haìng nàm cuía taìi saín cäú âënh .
+ Kháúu hao theo täøng caïc säú thæï tæû nàm
Dx = P. dx
2/)1(
1
+
+−
=nn
xn
dx
P : nguyãn giaï TSCÂ
dx:tyí lãû kháúu hao taìi saín cäú âënh åí nàm x
n-x+1: säú nàm sæí duûng coìn laûi cuía taìi saín cäú âënh theo thæï tæû nàm sæí duûng
n(n+1)/2: täøng caïc säú thæï tæû nàm.
Theo quyãút âënh 166/1999/QÂ-BTC, caïc doanh nghiãûp nhaì næåïc âæåüc trêch Kháúu hao theo
phæång phaïp âæåìng thàóng. Tuy nhiãn doanh nghiãûp coï thãø xaïc âënh thåìi gian sæí duûng cuía
taìi saín cäú âënh càn cæï vaìo khung thåìi gian sæí duûng cuía taìi saín cäú âënh ban haình keìm theo
QÂ 166/1999/QÂ-BTC.Trong mäüt säú træåìng håüp doanh nghiãûp coï thãø xaïc âënh thåìi gian sæí
duûng Taìi saín cäú âënh khaïc våïi khung thåìi gian qui âënh..
c. Kãú hoaûch kháúu hao taìi saín cäú âënh :
Láûp kãú hoaûch kháúu hao taìi saín cäú âënh laì mäüt näüi dung cuía láûp kãú hoaûch taìi chênh doanh
nghiãûp .
* yï nghéa cuía láûp kãú hoaûch kháúu hao taìi saín cäú âënh:
- Laì mäüt biãûn phaïp quan troüng trãn caí phæång tiãûn baío toaìn väún vaì náng cao hiãûu quaí sæí
duûng väún.
- Kãú hoaûch kháúu hao taìi saín cäú âënh coìn laì càn cæï âãø xáy dæûng caïc quyãút âënh taìi chênh vãö
dáöu tæ.
Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -40-
* Yãu cáöu khi láûp kãú hoaûch kháúu hao taìi saín cäú âënh :
- Chênh xaïc, këp thåìi vaì tuán thuí nhæîng trçnh tæû nháút âënh.
* Näüi dung cuía láûp kãú hoaûch kháúu hao taìi saín cäú âënh :
- Theo quyãút âënh 166/1999/QÂ-BTC: nhæîng taìi saín cäú âënh khäng tham gia vaìo hoaût
âäüng kinh doanh thç khäng phaíi trêch kháúu hao bao gäöm:
+ Taìi saín cäú âënh khäng cáön duìng, chæa cáön duìng hoàûc taìi saín cäú âënh âæåüc pheïp âæa vaìo
cáút giæî, baío quaín, âiãöu âäüng cho doanh nghiãûp khaïc.
+ Taìi saín cäú âënh thuäüc dæî træî nhaì næåïc giao cho doanh nghiãûp nghiãûp quaín lyï häü, giæî häü.
+ Taìi saín cäú âënh phuûc vuû caïc hoaût âäüng phuïc låüi.
+ Taìi saín cäú âënh phuûc vuû nhu cáöu chung toaìn xaî häüi, khäng phuûc vuû cho hoaût âäüng kinh
doanh riãng cuía doanh nghiãûp nhæ âã âáûp , cáöu cäúng, âæåìng saï maì nhaì næåïc giao cho
doanh nghiãûp quaín lyï.
+ Taìi saín cäú âënh khaïc khäng tham gia vaìo hoaût âäüng kinh doanh .
+ Taìi saín cäú âënh âaî kháúu hao hãút nhæng váùn coìn sæí duûng, nhæîng taìi saín cäú âënh chæa
kháúu hao hãút nhæng khäng coìn khaí nàng sæí duûng, taìi saín cäú âënh thuã hoaût âäüng, taìi saín cäú
âënh âang chåì quyãút âënh thanh lê tênh tæì thåìi âiãøm taìi saín cäú âënh ngæìng tham gia vaìo hoaût
âäüng kinh doanh, doanh nghiãûp thäi trêch kháúu hao.
Moüi taìi saín cäú âënh cuía doanh nghiãûp coï liãn quan âãún hoaût âäüng kinh doanh âãöu phaíi trêch
kháúu hao.
- Caïc phæång phaïp láûp kãú hoaûch kháúu hao taìi saín cäú âënh
+ Phæång phaïp giaïn tiãúp: T = Pbq.dbq
T: säú tiãön kháúu hao taìi saín cäú âënh dæû kiãún trêch trong kyì.
Pbq:Nguyãn giaï bçnh quán taìi saín cäú âënh phaíi tênh kháúu hao trong kyì.
dbq: Tyí lãû kháúu hao täøng håüp bçnh quán taìi saín cäú âënh.
Trong âoï:
Pbq = Pâk + Pt - Pg
Pâk :Nguyãn giaï taìi saín cäú âënh phaíi tênh kháúu hao åí âáöu kyì kháúu hao.
Pt :Nguyãn giaï bçnh quán taìi saín cäú âënh phaíi tênh kháúu hao tàng lãn trong kyì.
Pg :Nguyãn giaï bçnh quán taìi saín cäú âënh thäi tênh kháúu hao trong kyì.
∑
=
=
n
i
i
t
i
txP
P
112
.
∑
=
=
n
i
i
g
i
gxP
P
112
.