1
BỘ LAO ĐỘNG THƢƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƢỜNG CAO ĐẲNG VIỆT MỸ
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: THUẾ
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CĐVM ngày ..… tháng .......
năm…….. của Trường Cao đẳng Việt Mỹ)
Thành phố Hồ Chí Minh, năm…
(Lưu hành nội bộ)
2
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng
nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
3
LỜI GIỚI THIỆU
Môn học Thuế là một học phần chuyên ngành quan trọng trong lĩnh vực kinh tế
– tài chính, trang bị cho người học hệ thống kiến thức cơ bản và chuyên sâu về các loại
thuế, vai trò của thuế trong nền kinh tế, cùng cơ chế quản lý và thu nộp thuế tại Việt
Nam. Nội dung môn học bao gồm khái quát về hệ thống thuế; các sắc thuế chủ yếu
như thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế xuất
nhập khẩu; quy trình kê khai, quyết toán và thanh tra thuế; cũng như các chính sách ưu
đãi, miễn giảm thuế theo quy định pháp luật hiện hành.
Thông qua môn học, người học sẽ nắm vững các nguyên tắc và quy định của
pháp luật thuế, biết cách vận dụng vào thực tiễn quản trị doanh nghiệp, lập báo cáo
thuế, tính toán nghĩa vụ thuế, đồng thời nhận diện và xử lý những tình huống phát sinh
trong quá trình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước. Môn học còn giúp hình thành tư duy
tuân thủ pháp luật, đạo đức nghề nghiệp và nâng cao năng lực phân tích tác động của
chính sách thuế đối với hoạt động sản xuất – kinh doanh.
Với sự kết hợp giữa lý thuyết, bài tập tình huống và thực hành kê khai thuế,
môn Thuế sẽ là nền tảng vững chắc để người học tự tin làm việc trong các vị trí kế
toán, tài chính, kiểm toán, tư vấn thuế hoặc khởi nghiệp kinh doanh trong bối cảnh hội
nhập kinh tế quốc tế.
Nội dung môn học bao gồm:
Chương 1. Đối tượng, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu
Chương 2. Thuế xuất khẩu – Nhập Khẩu
Chương 3. Thuế Tiêu Thụ Đặc Biệt
Chương 4. Thuế Giá Trị Gia Tăng
Chương 5 Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp
Chương 6. Thuế, Phí, Lệ phí khác
Trong quá trình biên soạn, chúng tôi đã tham khảo và trích dẫn từ nhiều tài liệu
được liệt kê tại mục Danh mục tài liệu tham khảo. Chúng tôi chân thành cảm ơn các tác
giả của các tài liệu mà chúng tôi đã tham khảo.
Bên cạnh đó, giáo trình cũng không thể tránh khỏi những sai sót nhất định. Nhóm
tác giả rất mong nhận được những ý kiến đóng góp, phản hồi từ quý đồng nghiệp, các bạn
4
người học và bạn đọc.
Trân trọng cảm ơn./.
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày … tháng … năm……
Ban biên soạn
Khoa Quản trị
5
Chƣơng I: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THUẾ
I. Những vấn đề chung về thuế
1. Sự ra đời và tính tất yếu khách quan của thuế
Thời kỳ nguyên thuỷ con người sống chung với nhau, sản phẩm do
mỗi cá nhân làm ra chỉ vừa đủ, thậm chí còn thiếu so với nhu cầu tối thiểu
của con người. Cùng với sự cải tiến công cụ lao động và làm việc, một số
người bắt đầu tạo ra của cải hơn mức cần thiết cho cuộc sống bình thường,
trở nên giàu có. Họ thoát ly dần lao động chân tay bằng cách thuê mướn
lao động và ngày càng có uy tín và thế lực. Họ được cử làm đại diện trong
giao tiếp giữa bộ lạc này với bộ lạc khác. Đến đây họ thật sự nắm quyền
lực, bước đầu cai trị bộ lạc, thị tộc.
Những gia đình giàu có tập hợp nhau lại bên ngoài thị tộc của họ
thành một giai cấp riêng và có đặc quyền. Giai cấp này đảm nhiệm công
việc xã hội nhưng về khách quan nó đã có những lợi ích kinh tế đặc thù
khác với giai cấp còn lại trong xã hội. Nhóm người đứng trên thị tộc, bộ
lạc trở thành chính quyền công cộng rồi phát triển thành Nhà nước. Nhà
nước cần thiết cho chính giai cấp đó.
Nhà nước ra đời, mục đích ban đầu là phục vụ lợi ích của giai cấp
thống trị, kéo theo là cơ quan chức năng, cơ quan quyền lực và công cụ
thực hiện quyền lực. Các cơ quan này không tạo ra nguồn vật chất cung
cấp cho chính sự tồn tại và phát triển của bản thân mà trông chờ vào sự
đóng góp của toàn thể công dân. Bằng sức mạnh quyền lực chính trị của
mình, Nhà nước bắt buộc mọi công dân phải chuyển một phần thu nhập
của mình vào tay Nhà nước. Những khoản tiền mà công dân đóng góp từ
thu nhập của mình chuyển cho Nhà nước nhằm tạo ra nguồn vật chất cung
ứng cho mọi hoạt động của Nhà nước gọi là thuế. Vậy sự ra đời của thuế
chính là sự ra đời, tồn tại và phát triển của nhà nước.
Khi xã hội loài người chuyển lên hình thái tư bản chủ nghĩa, Nhà
nước bắt đầu ý thức được vai trò của mình đối với sự vận động của nền
kinh tế. Nhà nước ngày càng can thiệp nhiều hơn, mạnh mẽ hơn vào tiến
trình kinh tế - xã hội của đất nước và bước đầu cao hơn là trực tiếp tham
gia thực hiện và điều khiển các tiến trình kinh tế - xã hội.
Khi quyền lực tối cao trong xã hội ngày càng chuyển sang tay dân
chúng, công bằng xã hội ngày càng được đặt ra, điều này đòi hỏi người đại
