BỘ LAO ĐỘNG THƢƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƢỜNG CAO ĐẲNG VIỆT MỸ
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: VĂN HÓA DOANH NGHIỆP VÀ ĐẠO ĐỨC
TRONG KINH DOANH
TRÌNH ĐỘ:TRUNG CẤP & CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CĐVM ngày ..… tháng .......
năm…….. của Trường Cao đẳng Việt Mỹ)
Thành phố Hồ Chí Minh, năm 20…
(Lưu hành nội bộ)
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI NÓI ĐẦU
Hội nhập kinh tế quốc tế đã mang lại cơ hội và cũng tạo ra thách thức cho
các doanh nghiệp Việt Nam đòi hỏi các doanh nghiệp phải thay đổi, định hình
phong cách, bản sắc của mình. Các triết lý, quy tắc và phương pháp phù hợp với
xu hướng có ý nghĩa quan trọng để giải quyết vấn đề quản lý. Đó chính là văn
hóa doanh nghiệp. Văn hóa doanh nghiệp trở thành giá trị cốt lõi để xác định
thương hiệu doanh nghiệp, thương hiệu hàng hóa. Việc xây dựng văn hóa doanh
nghiệp trở nên cần thiết để các doanh nghiệp phát triển bền vững.
Học phần văn hóa doanh nghiệp cần được đưa vào giảng dạy đối với sinh
viên đại học khối kinh tế. Thực hiện chủ trương đổi mới mục tiêu đào tạo, nội
dung, chương trình, được sự đồng ý của Ban Giám hiệu nhà trường, nhóm giảng
viên khoa Quản TRỊ đã tiến hành biên soạn bài giảng Văn hóa doanh nghiệp và
đạo đức trong kinh doanh nhằm đáp ứng yêu cầu đào tạo.
Bài giảng Văn hóa doanh nghiệp được nhóm biên soạn gồm 5 chương:
Chương 1. Tổng quan về văn hóa doanh nghiệp
Chương 2. Các biểu hiện của văn hóa doanh nghiệp và các dạng của văn
hóa doanh nghiệp
Chương 3. Văn hóa trong các hoạt động kinh doanh
Chương 4. Đạo đức kinh doanh
Chương 5. Xây dựng và duy trì văn hóa doanh nghiệp
Bài giảng Văn hóa doanh nghiệp được biên soạn nhằm phục vụ cho hoạt
động giảng dạy và học tập của giảng viên và sinh viên chuyên ngành Quản trị
Doanh Nghiệp.
Ban biên soạn
Khoa Quản trị
2
3
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ...................................................................................................... 2
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP ................... 7
1.1. Khái quát về văn hóa .................................................................................... 7
1.1.1. Các khái niệm về văn hóa ............................................................................ 7
1.1.2. Các đặc trưng của văn hóa ......................................................................... 10
1.1.3. Các yếu tố cấu thành văn hóa .................................................................... 12
1.2. Khái quát về văn hóa doanh nghiệp ......................................................... 21
1.2.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của văn hóa doanh nghiệp ....................... 21
1.2.1.1. Khái niệm văn hóa doanh nghiệp ........................................................... 21
1.2.1.2. Các đặc điểm của văn hóa doanh nghiệp ............................................... 24
1.2.1.3. Vai trò của văn hóa doanh nghiệp trong quản lý .................................... 25
1.2.2. Yếu tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp.................................................... 27
1.2.2.1. Những quá trình và cấu trúc hữu hình của doanh nghiệp ...................... 27
1.2.2.2 Mức độ thứ hai: những giá trị được tuyên bố .......................................... 29
1.2.2.3. Mức độ thứ ba: Những quan niệm chung ............................................... 31
1.2.3. Tác động của văn hóa doanh nghiệp đối với sự phát triển của doanh
nghiệp .................................................................................................................. 33
1.3. Sự hình thành của văn hóa doanh nghiệp ................................................ 36
1.3.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành văn hóa doanh nghiệp ............... 37
1.3.1.1. Văn hóa doanh nhân, người lãnh đạo ..................................................... 37
1.3.1.2. Các yếu tố thuộc về doanh nghiệp .......................................................... 39
1.3.1.3. Văn hóa dân tộc, văn hóa vùng miền ..................................................... 41
1.3.1.4. Giá trị văn hóa được tích lũy .................................................................. 43
1.3.2. Các giai đoạn hình thành văn hóa doanh nghiệp ....................................... 44
TÓM TẮT CHƢƠNG 1 .................................................................................... 45
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƢƠNG 1 ..................................................................... 46
CHƢƠNG 2: CÁC BIỂU HIỆN CỦA VĂN HÓA DOANH NGHIỆP VÀ
CÁC DẠNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP ................................................... 50
2.1. Các biểu hiện của văn hóa doanh nghiệp ................................................. 50
2.1.1. Các biểu hiện trực quan của văn hóa doanh nghiệp .................................. 50
2.1.2. Các biểu hiện phi trực quan của văn hóa doanh nghiệp ............................ 56
2.2. Các quan điểm của các nhà nghiên cứu về phân loại văn hóa doanh
nghiệp .................................................................................................................. 61
2.2.1. Phân loại văn hóa doanh nghiệp của Harrion/Handy ................................ 61
2.2.2. Các dạng văn hoá doanh nghiệp của Deal và Kennedy ............................ 63
2.2.3. Các dạng văn hoá doanh nghiệp của Quinn và McGrath .......................... 65
2.2.4. Các dạng văn hoá doanh nghiệp của Scholz ............................................. 66
2.2.5. Các dạng văn hoá doanh nghiệp của Daft ................................................. 67
2.2.6. Các dạng văn hoá doanh nghiệp của Sethia và Klinow ............................ 69
2.3. Phân loại văn hóa doanh nghiệp ............................................................... 70
2.3.1. Phân theo sự phân cấp về quyền lực ......................................................... 70
2.3.2. Phân theo định hướng con người và nhiệm vụ .......................................... 73
2.3.3. Phân theo mối quan tâm đến con người và quan tâm đến thành tích ........ 81
2.3.4. Phân theo vai trò nhà lãnh đạo .................................................................. 82
TÓM TẮT CHƢƠNG 2 .................................................................................... 84
CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP .................................................................................... 85
CHƢƠNG 3: VĂN HÓA TRONG CÁC HOẠT ĐỘNG KINH DOANH .... 87
3.1. Văn hóa ứng xử trong nội bộ doanh nghiệp ............................................ 87
3.1.1. Vai trò của văn hóa ứng xử trong nội bộ doanh nghiệp ............................ 87
3.1.2. Văn hóa ứng xử trong các mối quan hệ nội bộ doanh nghiệp ................... 89
3.1.2.1. Văn hóa ứng xử của cấp trên đối với cấp dưới ....................................... 89
3.1.2.2 Văn hóa ứng xử của cấp dưới đối với cấp trên ........................................ 93
3.1.2.3 Văn hóa ứng xử giữa các đồng nghiệp .................................................... 95
3.1.2.4 Văn hóa ứng xử với công việc ................................................................. 96
3.1.3. Tác động của văn hóa ứng xử trong nội bộ doanh nghiệp ...................... 100
3.2. Văn hóa trong định hƣớng với khách hàng ........................................... 102
3.2.1. Tạo lập phong cách văn hóa lấy khách hàng làm trọng tâm ................... 102
3.2.2. Phát triển môi trường văn hóa đặt khách hàng lên trên hết ..................... 107
3.2.2.1. Lắng nghe khách hàng .......................................................................... 107
4