cách nào để đuổi kịp các nước về GDP nhưng phải phấn đấu để nâng cao nhanh
chóng trình độ, tri thức, tăng cường nội lực về khoa học và công nghệ, nắm bắt vận
dụng hiệu quả các thành tựu khoa học và công nghệ nắm bắt vận dụng hiệu quả các
thành tựu khoa học mới nhất để hoàn thành thắng lợi công nghiệp hóa - hiện đại hóa
thực hiện mục tiêu dân giàu nước mạnh xã hội công bằng, dân chủ văn minh.
Chúng ta có thế mạnh về tiềm năng con người, chỉ số phát triển con người HDI
nước ta đứng thứ 110 và thuộc nhóm nước trung bình của thế giới.Thực tế đã chứng
minh người Việt Nam nắm bắt và làm chủ nhanh các tri thức mới và các công nghệ
hiện đại, nhiều ngành mới xây dựng nhờ sử dụng các công nghệ mới tạo đã theo kịp
trình độ nước trong khu vực cho nên chúng ta cần thực hiện một số chính sách phát
triển bằng dựa vào con người, khoa học và công nghệ đó là chiến lược phát triển
dựa vào tri thức.
Tập trung phát triển ngành công nghệ thông tin ngành đang là động lực chủ yếu
thúc đẩy phát triển nền kinh tế tri thức và xã hội thông tin, và người Việt Nam ta có
nhiều khả năng những học sinh Việt Nam thi tin học quốc tế đạt giải rất cao lực
lượng người Việt Nam ở nước ngoài làm tin học khá đông và giữ vị trí quan trọng.
Việt Nam cần tập trung phát triển công nghệ thông tin để thúc đẩy phát triển và
hiện đại các ngành, các lĩnh vực sản xuất dịch vụ nâng cao hiệu quả tổ chức quản lý
để phát triển ngành công nghiệp thông tin là những ngành có giá trị thông tin cao
nhất, những ngành trụ cột trong xã hội tương lai. Công nghệ thông tin trở thành ưu
tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển của nước ta.
Trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế chúng ta còn sử dụng các công nghệ truyền
thống nhưng đượ cải tiến bằng cac tri thức mới để tạo nhiều việc làm, tận dụng lao
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
động, đất đai tài nguyên, đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện cácđại hóa và nông thôn
xóa đói giảm nghèo.
Trong từng ngành, từng lĩnh vực kinh tế cũng cần chọn những khâu những đơn vị đi
trước đi thẳng vào công nghệ mới nhất để thúc đẩy sự đổi mới toàn ngành, toàn lĩnh
vực, đã đầu tư mà là phải sử dụng công nghệ mới.
Ta đã chủ trương hội nhập vào nền kinh tế thế giới, chủ trương phát triển kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa là đúng, như vậy phải nâng cao năng lực cạnh
tranh của nền kinh tế, trên cơ sở phát huy năng lực nội sinh về khoa học công nghệ
của Việt Nam, bắt kịp và làm chủ công nghệ hiện đại đi nhanh vào kinh tế tri thức.
Không có đủ tri thức, không có khả năng vận dụng những công nghệ bãi thải công
nghệ của các nước khác. Ta phải tận dụng cơ sở vật chất hiện có, tận dụng cơ sở vật
chất hiện có cũng phải với tri thức mới, đến lúc rõ ràng là không có hiệu quả nữa thì
phải chuyển sang làm việc khác hoặc bỏ đi. Không thể chọn "công nghệ trung
gian", việc phát triển mía đường, xi măng không hiệu quả như vừa qua đã cho ta bài
học.
Nhiều nước đã có sẵn một cơ sở vật chất lớn, bây giờ bỏ đi thì rất tiếc. Song nhiều
nước cũng đã bỏ hẳn, không thương tiếc. Nước ta cơ sở vật chất không đáng kể,
không có gì để luyến tiếc. Nên đi thẳng vào công nghệ mới, quy mô nhỏ, vốn đầu tư
không nhiều; đẫ đầu tư mới là phải công nghệ mới.
3.2. Giải pháp chủ yếu cho một chiến lược kinh tế dựa vào tri thức
Thứ nhất, phải đổi mới cơ chế quản lý, phát huy mọi khả năng sáng tạo của người
dân, tạo điều kiện cho mọi người dân, mọi thành phần kinh tế phát huy hết khả năng
của mình đóng góp vào phát triển sản xuất.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
Nhà nước quản lý bằng luật pháp, bằng cơ chế chính sách, tạo môi trường thuận lợi
cho sự cạnh tranh lành mạnh; chăm lo phúc lợi xã hội; giáo dục, khoa học… mà
không nên can thiệp vào sản xuất kinh doanh; để cho mỗi doanh nghiệp, mỗi người
dân phát huy hết quyền chủ động sáng tạo của mình.
Vai trò của doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế có ý nghĩa quyết định đối
với phát triển khoa học công nghệ, hướng tới nền kinh tế tri thức. Phải tạo môi
trường cạnh tranh bình đẳng, chống độc quyền. Phát huy tối đa quyền chủ động
sáng tạo của các doanh nghiệp. Hiện nay trong kinh tế thị trường chế độ trách
nhiệm không rõ, mất mát thua lỗ không ai chịu trách nhiệm. Nếu giao trách nhiệm
cho một công ty tự bỏ vốn ra xây dựng rồi khai thác để thu hồi lại vốn thì tình hình
sẽ khác hẳn, không hiệu quả thì họ không làm.
Phải thực sự giải phóng mọi lực lượng sản xuất, phát huy mọi thành phần kinh tế
như các nghị quyết của Đảng đã đề ra. Hiện nay còn nhiều vướng mắc lúng túng
trong chính sách, mà chủ yếu là do nhận thức về mối quan hệ giữa cơ chế thị trường
và sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa chưa được sáng tỏ.
Nhiệm vụ trung tâm hiện nay là phát triển lực lượng sản xuất, phải xây dựng và
phát triển quan hệ sản xuất sao cho thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất. Mọi
người ai có khả năng góp phần vào sự phát triển sản xuất thì phải được khuyến
khích, phải thực sự khuyến khích mọi người làm giàu; Nhà nước có chính sách điều
tiết thu nhập chăm lo phúc lợi xã hội, tạo công bằng xã hội, bảo vệ quyền lợi những
người yếu thế.
Thứ hai, là chăm lo phát triển nguồn nhân lực, nâng cao dân trí, đào tạo nhân tài.
Trong những năm tới phải tăng mạnh đầu tư để phát triển giáo dục và tiến hành một
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
cuộc cải cách giáo dục mới. Đây là yếu tố quyết định nhất thúc đẩy nước ta đi
nhanh vào kinh tế tri thức. Phải xây dựng những thế hệ người Việt Nam có bản lĩnh,
có lý tưởng, có khả năng sáng tạo, làm chủ được tri thức hiện đại, quyết tâm đưa
nước ta lên trình độ phát triển sánh kịp các nước. Khoảng cách với các nước phát
triển chủ yếu là khoảng cách về tri thức. Ta có thể rút ngắn được bằng xây dựng và
phát triển mạnh nền giáo dục tiên tiến phù hợp với xu thế phát triển của thời đại.
Trong một thời gian ngắn (khoảng 5 năm) phải phổ cập giáo dục trung học cơ sở
trong toàn quốc, phổ cập trung học phổ thông trong các thành thị, khu công nghiệp
và vùng đông dân, tăng nhanh đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật và công
nhân lành nghề, đội ngũ cán bộ quản lý, các doanh gia. Mở rộng quan hệ hợp tác
giáo dục đào tạo và khoa học công nghệ với nước ngoài; tuyển chọn đưa đi đào tạo
ở các nước tiên tiến số lượng lớn cán bộ khoa học kỹ thuật thuộc các lĩnh vực ưu
tiên chiến lược.
Thứ ba, là tăng cường năng lực khoa học và công nghệ quốc gia, thực hiện tốt các
chính sách, chủ trương đã nêu trong Nghị quyết TW2 về khoa học, công nghệ mà
nhất là:
- Phát hiện, bồi dưỡng, trọng dụng nhân tài.
- Phát huy sức sáng tạo trong khoa học; các chính sách đãi ngộ, tạo điều kiện cho
cán bộ nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, mở rộng dân chủ trong khoa học.
- Các chính sách khuyến khích và bắt buộc các doanh nghiệp phải ứng dụng khoa
học, đổi mới công nghệ, cơ chế quản lý kinh tế phải buộc các doanh nghiệp phải
cạnh tranh bình đẳng, phải lấy hiệu quả làm đầu, đồng thời có chính sách khuyến
khích.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
- Tăng đầu tư cho KHCN (Nhà nước và doanh nghiệp) đạt 2% GDP, tăng đầu tư
đặc biệt là cần có tổ chức có hiệu lực chỉ đạo phát triển công nghệ thông tin.
Thứ tư, là cải cách hành chính và tạo lập một khuôn khổ pháp lý mới có khả năng
thúc đẩy mọi khả năng sáng tạo, cho sản xuất "bung ra", đáp ứng yêu cầu phát triển
nhanh các doanh nghiệp mới, doanh nghiệp tri thức phù hợp với xu thế toàn cầu hóa
mà nước ta đang trong quá trình hội nhập. Điều này được thực hiện trên cơ sở xác
định đúng đắn vai trò quản lý của Nhà nước đối với nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa. Nhà nước không trực tiếp làm kinh tế nhưng vai trò của
Nhà nước trong việc định hướng.
Kết luận
Trong bất cứ xã hội nào, người lao động cũng là yếu tố quan trọng nhất của lực
lượng sản xuất. Ngày nay, khoa học công nghệ ngày càng phát triển hàm lượng
chất xám trong giá trị hàng hóa ngày càng cao thì vai trò của người lao động có tri
thức lại càng quan trọng, trong lực lượng sản xuất. V.L.Lênin đã chỉ ra: Lực lượng
sản xuất hàng đầu của toàn thể nhân loại là công nhân, là người lao động.
Con người khi làm chủ được những tư liệu sản xuất, được đào tạo một cách chu đáo
những kiến thức quản lý kinh tế sẽ có điều kiện khai thác một cách có hiệu quả tiềm
năng đất đai, biết kết hợp các yếu tố của quá trình sản xuất như huy động vốn, động
viên khuyến khích người lao động làm việc có hiệu quả, quản lý chặt chẽ nguyên
liệu vật tư, do vậy hiệu quả sản xuất kinh doanh sẽ tốt hơn. Ngày nay vai trò quản lý
trong sản xuất kinh doanh ngày càng trở nên quan trọng. Do vậy, các quốc gia
thường rất quan tâm tới đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ tri thức.
tài liệu tham khảo
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com