1
Lêi nãi ®Çu
Cïng víi sù ph¸t triÓn cña x· héi loµi ngêi, c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh
doanh cña c¸c doanh nghiÖp ngµy cµng më réng vµ ph¸t triÓn kh«ng ngõng kÐo
theo sù thay ®æi vÒ ho¹t ®éng qu¶n lý vµ c¬ chÕ qu¶n lý kÕ to¸n lu«n lu«n tån
t¹i g¾n liÒn víi qu¶n lý. Do vËy ngµy cµng cã nhiÒu c¶i tiÕn ®æi míi vÒ mäi mÆt.
§Ó ®¸p øng yªu cÇu qu¶n lý ngµy cµng cao ®èi víi sù ph¸t triÓn cña nÒn s¶n
xuÊt x· héi.
Trong ®ã tiÒn l¬ng ®îc coi lµ hµng ®Çu cña chÝnh s¸ch kinh tÕ x· héi.
Nã liªn quan trùc tiÕp ®Õn cuéc sèng lao ®éng. TiÒn l¬ng t¸c ®éng ®Õn s¶n
xuÊt kh«ng chØ tõ phÝa søc lao ®éng mµ nã cßn chi phèi t×nh c¶m, sù nhiÖt t×nh
cña ngêi lao ®éng. ChÝnh v× vËy mµ c«ng t¸c tæ chøc tiÒn l¬ng trong c¸c
doanh nghiÖp lµ mét vÊn ®Ò hÕt søc quan träng, nã ®ßi hái ph¶i gi¶i quyÕt hµi
hoµ gi÷a 3 lo¹i lîi Ých sau.
Nhµ níc, c¸c doanh nghiÖp vµ ngêi lao ®éng nh»m t¹o ra ®iÒu kiÖn thóc
®Èy c¸c doanh nghiÖp ph¸t triÓn s¶n xuÊt. Trong c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ, tiÒn
l¬ng lµ mét ®ßn bÈy quan träng v× vËy cïng víi sù ®æi míi c¬ chÕ kinh tÕ hiÖn
nay ®ßi hái tiÒn l¬ng còng kh«ng ngõng ®æi míi sao cho phï hîp ®Ó thùc sù lµ
®ßn bÈy kinh tÕ m¹nh mÏ trong c¸c doanh nghiÖp. §æi míi c«ng t¸c tiÒn l¬ng
kh«ng chØ lµ yªu cÇu ®èi víi c¬ quan cÊp trªn mµ cßn lµ yªu cÇu cña tõng c¬ së
s¶n xuÊt, cña tõng doanh nghiÖp. ViÖc chi trl¬ng hîp lý cho ngêi lao ®éng
sÏ kÝch thÝch ngêi lao ®éng quan t©m ®Õn s¶n xuÊt, t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn s¶n
xuÊt cña toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n. Tæ chøc tèt c«ng t¸c h¹ch to¸n tiÒn
l¬ng gióp cho doanh nghiÖp qu¶n lý tèt quü l¬ng, b¶o ®¶m viÖc chi tr¶ l¬ng
vµ trî cÊp b¶o hiÓm x· héi ®óng nguyªn t¾c, ®óng chÕ ®é.
V× vËy h¹ch to¸n kinh doanh trë thµnh mét vÊn ®Ò cÊp thiÕt cã tÇm quan
träng trong toµn bé nÒn s¶n xuÊt cña níc ta hiÖn nay nãi chung vµ c¸c doanh
nghiÖp nãi riªng. ViÖc thanh to¸n lÊy thu bï chi cã l·i võa lµ ®éng lùc võa lµ
môc tiªu cña c¸c nhµ s¶n xuÊt ®ßi hái ph¶i quan t©m tíi c¸c kh©u trong qu¸
tr×nh s¶n xuÊt, ®Æc biÖt ®èi víi chi phÝ lao ®éng ph¶i ®îc chó ý quan t©m nhiÒu
nhÊt. Bëi v× nã lµ mét trong nh÷ng chi phÝ cÊu thµnh nªn gi¸ trÞ s¶n phÈm. ViÖc
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
2
sö dông lao ®éng hîp lý sÏ tiÕt kiÖm ®îc chi phÝ lao ®éng sèng, gãp phÇn h¹
thÊp gi¸ thµnh s¶n phÈm, t¨ng doanh thu cho doanh nghiÖp, c¶i thiÖn n©ng cao
®êi sèng vËt chÊt, cñng cè tinh thÇn cho ngêi lao ®éng.
KÕt hîp gi÷a kiÕn thøc ®· häc ë nhµ trêng vµ qua thêi gian thùc tËp, vµ
cïng víi sù híng dÉn cña c¸n bé phßng kÕ to¸n ë c«ng ty TNHH DÖt may
Th¸i S¬n Hµ Néi em ®· m¹nh d¹n chän chuyªn ®Ò: H¹ch to¸n tiÒn l¬ng vµ
b¶o hiÓm x· héi lµm ®Ò tµi nghiªn cøu.
Néi dung chuyªn ®Ò gåm 3 ch¬ng:
Ch¬ng I: C¬ së lý luËn chung vÒ tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo
l¬ng trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt c«ng nghiÖp.
Ch¬ng II: Thùc tr¹ng c«ng t¸c h¹ch to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch
theo l¬ng t¹i C«ng ty TNHH dÖt may Th¸i S¬n Hµ Néi.
Ch¬ng III: Mét sè ý kiÕn vµ kiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n
tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng t¹i C«ng ty TNHH dÖt may Th¸i S¬n
Hµ Néi.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
3
Ch¬ng I: C¬ së lý luËn chung vÒ tiÒn l¬ng c¸c
kho¶n trÝch theo l¬ng.
I. Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch
theo l¬ng.
I.1. Kh¸i niÖm, vai trß vµ chøc n¨ng cña tiÒn l¬ng.
I.1.1. Kh¸i niÖm vµ b¶n chÊt cña tiÒn l¬ng.
Lao ®éng lµ mét ho¹t ®éng ch©n tay vµ trÝ ãc cña con ngêi nh»m biÕn ®æi
t¸c ®éng mét c¸ch tù nhiªn thµnh nh÷ng vËt phÈm ®¸p øng cho nhu cÇu sinh
ho¹t cña con ngêi. Trong mäi chÕ ®é x· héi, viÖc s¸ng t¹o ra cña c¶i vËt chÊt
®Òu g¾n liÒn víi lao ®éng. Do vËy lao ®éng lµ cÇn thiÕt cho sù tån t¹i vµ ph¸t
triÓn cña x· héi loµi ngêi, lµ yÕu tè c¬ b¶n nhÊt, quyÕt ®Þnh nhÊt trong qu¸
tr×nh s¶n xuÊt. S¶n xuÊt dï díi h×nh thøc nµo th× ngêi lao ®éng, t liÖu s¶n
xuÊt vµ ®èi tîng lao ®éng ®Òu lµ nh÷ng nh©n tè kh«ng thÓ thiÕu ®Ó ®¶m b¶o
tiÕn hµnh liªn tôc qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt x· héi nãi chung vµ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt
kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp nãi riªng th× mét vÊn ®Ò thiÕt yÕu lµ ph¶i t¸i
s¶n xuÊt søc lao ®éng. V× vËy khi hä tham gia lao ®éng sn xuÊt ë c¸c doanh
nghiÖp th× ®ßi hái c¸c doanh nghiÖp ph¶i tr¶ thï lao cho hä. Trong nÒn kinh tÕ
thÞ trêng th× viÖc tr¶ thï lao cho ngêi lao ®éng ®îc biÓu hiÖn b»ng thíc ®o
gi¸ trÞ vµ ®îc gäi lµ tiÒn l¬ng.
Nh vËy tiÒn l¬ng lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña hao phÝ lao ®éng sèng cÇn
thiÕt mµ doanh nghiÖp tr¶ cho ngêi lao ®éng theo thêi gian, theo khèi lîng
c«ng viÖc mµ ngêi lao ®éng ®· cèng hiÕn cho doanh nghiÑp.
VÒ b¶n chÊt tiÒn l¬ng lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña gi¸ c¶ søc lao ®éng. MÆt
kh¸c tiÒn l¬ng cßn lµ ®ßn bÈy kinh tÕ ®Ó khuyÕn khÝch tinh thÇn lµm viÖc h¨ng
h¸i cña ngêi lao ®éng, kÝnh thÝch vµ t¹o mèi quan t©m cña ngêi lao ®éng ®Õn
kÕt qu¶ c«ng viÖc cña hä. Nãi c¸ch kh¸c tiÒn l¬ng lµ mét nh©n tè thóc ®Èy
t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
4
I.1.2. Vai trß vµ chøc n¨ng cña tiÒn l¬ng.
TiÒn l¬ng lµ mét ph¹m trï kinh tÕ, nã g¾n liÒn víi lao ®éng vµ nÒn s¶n
xuÊt hµng ho¸. Trong ®iÒu kiÖ cßn tån t¹i nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ tiÒn tÖ thu
tiÒn l¬ng cßn lµ mét yÕu tè cña chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh.
TiÒn l¬ng lµ nguån thu nhËp chñ yÕu cña ngêi lao ®éng, c¸c doanh
nghiÖp thêng sö dông tiÒn l¬ng lµm ®ßn bÈy ®Ó khuyÕ khÝch tinh thÇn tÝch
cùc lao ®éng lµ nh©n tè thóc ®Èy ®Ó t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng. V× vËy tiÒn l¬ng
cã c¸c chøc n¨ng sau:
I.1.2.1 Chøc n¨ng t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng.
Cïng víi qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt cña c¶i v©t chÊt, søc lao ®éng còng cÇn
ph¶i ®îc t¸i t¹o. Trong c¸c h×nh th¸i kinh tÕ x· héi kh¸c nhau viÖc t¸i s¶n xuÊt
søc lao ®éng cã sù kh¸c nhau. Sù kh¸c nhau nµy thÓ hiÖn bëi quan hÖ s¶n xuÊt
thèng trÞ. Song nh×n chung qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng diÔn ra trong lÞch
sö thÓ hiÖn râ sù tiÕn bé cña x· héi. Sù tiÕn bé nµy g¾n liÒn víi sù t¸c ®éng
m¹nh mÏ vµ s©u s¾c cña nh÷ng thµnh tùu khoa häc - kü thuËt mµ nh©n lo¹i s¸ng
t¹o ra. ChÝnh nã ®· lµm cho søc lao ®éng ®îc t¸i s¶n xuÊt ngµy cµng t¨ng c¶ vÒ
sè lîng vµ c¶ vÒ chÊt lîng.
Qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng ®îc thùc hiÖn bëi viÖc tr¶ c«ng cho
ngêi lao ®éng th«ng qua tiÒn l¬ng.
Søc lao ®éng lµ s¶n phÈm chñ yÕu cña x· héi, nã lu«n lu«n ®îc hoµn
thiÖn vµ ph¸t triÓn nhê thêng xuyªn ®îc duy tr× vµ kh«i phôc. Nh vËy b¶n
chÊt cña t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng nghÜa lµ ®¶m b¶o cho ngêi lao ®éng cã mét
sè lîng tiÒn l¬ng sinh ho¹t nhÊt ®Þnh ®Ó hä cã thÓ:
- Duy tr× vµ ph¸t triÓn søc lao ®éng cña chÝnh m×nh.
- S¶n xuÊt ra søc lao ®éng míi.
- TÝch lòy kinh nghiÖm, n©ng cao tr×nh ®é ®Ó h×nh thµnh kü n¨ng lao
®éng, t¨ng cêng chÊt lîng lao ®éng.
I.1.2.2. Chøc n¨ng lµ ®ßn bÈy kinh tÕ.
C¸c M¸c ®· viÕt: "Mét t tëng t¸ch rêi lîi Ých kinh tÕ th× nhÊt ®Þnh sÏ lµm
nhôc nã". Thùc tÕ cho thÊy r»ng khi ®îc tr¶ c«ng xøng ®¸ng th× ngêi lao
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
5
®éng sÏ lµm viÖc tÝch cùc, sÏ kh«ng ngõng hoµn thiÖn m×nh h¬n n÷a vµ ngîc
l¹i, nÕu ngêi lao ®éng kh«ng ®îc tr¶ l¬ng xøng ®¸ng víi c«ng søc cña hä bá
ra th× sÏ cã nh÷ng biÓu hiÖn tiªu cùc kh«ng thuËn lîi cho lîi Ých cña doanh
nghiÖp. ThËm chÝ nã sÏ cã nh÷ng cuéc ®×nh c«ng x¶y ra, b¹o lo¹n g©y nªn x¸o
trén vÒ chÝnh trÞ, mÊt æn ®Þnh x· héi.
ë mét møc ®é nhÊt ®Þnh th× tiÒn l¬ng lµ mét b»ng chøng thÓ hiÖn gi¸ trÞ,
®Þa vÞ vµ uy tÝn cña ngêi lao ®éng trong gia ®×nh, t¹i doanh nghiÖp còng nh
ngoµi x· héi. Do ®ã cÇn thùc hiÖn ®¸nh gi¸ ®óng n¨ng lùc vµ c«ng lao ®éng cña
ngêi lao ®éng ®èi víi sù ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp, ®Ó tÝnh tiÒn l¬ng trë
thµnh c«ng cô qu¶n lý khuyÕn khÝch vËt chÊt vµ lµ ®éng lùc thóc ®Èy s¶n xuÊt
ph¸t triÓn.
I.1.2.3. Chøc n¨ng ®iÒu tiÕt lao ®éng.
Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch ph¸t triÓn c©n ®èi gi÷a c¸c ngµnh, nghÒ
ë c¸c vïng trªn toµn quèc, nhµ níc thêng th«ng qua hÖt thèng thang b¶ng
l¬ng, c¸c chÕ ®é phô cÊp cho tõng ngµnh nghÒ, tõng vïng ®Ó lµm c«ng cô ®iÒu
tiÕt lao ®éng. Nhê ®ã tiÒn l¬ng ®· gãp phÇn t¹o ra mét c¬ cÊu hîp lý t¹o ®iÒu
kiÖn cho sù ph¸t triÓn cña x· héi.
I.1.2.4. Chøc n¨ng thíc ®o hao phÝ lao ®éng x· héi.
Khi tiÒn l¬ng ®îc tr¶ cho ngêi lao ®éng ngang víi gi¸ trÞ søc lao ®éng
mµ hä bá ra trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn c«ng viÖc th× x· héi cã thÓ x¸c ®Þnh chÝnh
x¸c hao phÝ lao ®éng cña toµn thÓ céng ®ång th«ng qua tæng quü l¬ng cho
toµn thÓ ngêi lao ®éng. §iÒu nµy cã nghÜa trong c«ng t¸c thèng kª, gióp nhµ
níc ho¹ch ®Þnh c¸c chÝnh s¸ch ®iÒu chØnh møc l¬ng tèi thiÓu ®Ó ®¶m b¶o hîp
lý thùc tÕ lu«n phï hîp víi chÝnh s¸ch cña nhµ níc.
I.1.2.5. Chøc n¨ng c«ng cô qu¶n lý nhµ níc.
Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh ngêi sö dông lao ®éng
®øng tríc hai søc Ðp lµ chi phÝ s¶n xuÊt vµ kÕt qu¶ s¶n xuÊt. Hä thêng t×m
mäi c¸ch cã thÓ ®Ó lµm gi¶m thiÓu chi phÝ trong ®ã cã tiÒn l¬ng tr¶ cho ngêi
lao ®éng.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.