H i thi Tìm hi u giá tr văn hóa – l ch s Đng Nai năm 2018ộ ể ị ị ử ồ
Câu 1: Trong 320 năm hình thành và phát tri n vùng đt Biênể ấ
Hòa - Đng Nai, Nhân dân Đng Nai đã tr i qua nh ng cu c kháng chi nồ ồ ả ữ ộ ế
nào? Hãy trình bày c m nh n c a anh (ch ) v truy n th ng đu tranh cáchả ậ ủ ị ề ề ố ấ
m ng c a Nhân dân Biên Hòa - Đng Nai ?ạ ủ ồ
Đng Naiồ là m t t nh thu c khu v c mi nộ ỉ ộ ự ề Đông Nam B c a đt n cộ ủ ấ ướ
Vi t Namệ. Là t nh có dân s đông th nhì mi n Nam (sauỉ ố ứ ở ề Thành ph H Chíố ồ
Minh), có di n tích l n th nhì Đông Nam B (sauệ ớ ứ ở ộ T nh Bình Ph cỉ ướ ) và th baứ
mi n Nam (sauở ề T nh Bình Ph cỉ ướ và T nh Kiên Giangỉ), Đng Nai đc đánhồ ượ
giá là m t t nh c a ngõ đi vào vùng kinh t Đông Nam B - vùng kinh t phátộ ỉ ử ế ộ ế
tri n và năng đng nh t c n c; là m t trong ba góc nh n c a tam giác phátể ộ ấ ả ướ ộ ọ ủ
tri n Thành ph H Chí Minh - Bình D ng - Đng Nai. ể ố ồ ươ ồ
Trong 320 năm l ch s hình thành và phát tri n, Đng Nai đã tr i qua nhi uị ử ể ồ ả ề
cu c kháng chi n gian lao và anh dũng th hi n đúng khí ch t c a nhân dân vùngộ ế ể ệ ấ ủ
đt mi n Đông. V i ni m t hào và lòng bi t n đi v i các th h cha anh điấ ề ớ ề ự ế ơ ố ớ ế ệ
tr c, tôi đã nghiên c u, tìm hi u r t nhi u tài li u (t nhi u ngu n khác nhau)ướ ứ ể ấ ề ệ ừ ề ồ
có đ c p đn l ch s c a vùng đt Biên Hòa – Đng Nai và sau đây tôi xin trìnhề ậ ế ị ử ủ ấ ồ
bày c th v n i dung c a cu c kháng chi n mà nhân dân vùng đt Biên Hòa -ụ ể ề ộ ủ ộ ế ấ
Đng Nai đã tr i qua trong 320 năm l ch s .ồ ả ị ử
1. Cu c kháng chi n t năm 1833 - 1835 (đnh cao là cu c n i d y c aộ ế ừ ỉ ộ ổ ậ ủ
Lê Văn Khôi)
T năm 1792, Nguy n Ánh hoàn toàn làm ch đt Tr n Biên, Gia Đnh.ừ ễ ủ ấ ấ ị
Năm 1802, Nguy n Ánh lên ngôi vua, đi ph Gia Đnh thành tr n Gia Đnh,ễ ổ ủ ị ấ ị
Tr n Biên dinh thành Biên Hòa tr n. Đn năm 1808, l i đi tr n Gia Đnh ra Giaấ ấ ế ạ ổ ấ ị
Đnh Thành th ng qu n tr n Phiên An, Biên Hòa, Đnh T ng, Vĩnh Thanh, Hàị ố ả ấ ị ườ
Tiên; Nguy n Văn Nh n làm t ng tr n, Tr nh Hoài Đc làm hi p t ng tr n. Đnễ ơ ổ ấ ị ứ ệ ổ ấ ế
năm 1812, Lê Văn Duy t làm t ng tr n.ệ ổ ấ
Năm 1832, Lê Văn Duy t m t. Nguy n Văn Qu và b chánh B ch Xuânệ ấ ễ ế ố ạ
Nguyên v n có hi m khích, d ng v án Lê Văn Duy t. Vua Minh M ng choố ề ự ụ ệ ạ
xi ng m Lê Văn Duy t, bãi b ch c t ng tr n, chia các tr n thành l c t nh.ề ộ ệ ỏ ứ ổ ấ ấ ụ ỉ T nhỉ
Biên Hòa có t đây.ừ
Gi n vì Lê Văn Duy t b ng c đãi, năm 1833 con nuôi Lê Văn Duy t làậ ệ ị ượ ệ
Lê Văn Khôi t o ph n, chi m thành Phiên An; mãi đn năm 1835, Lê Văn Khôiạ ả ế ế
b nh m t, nhà Nguy n m i d p t t đc cu c binh bi n, b t gi t c th y 1.831ệ ấ ễ ớ ậ ắ ượ ộ ế ắ ế ả ả
ng i đem chôn chung g i là m Ng y. Hai l n Lê Văn Khôi đánh chi m Biênườ ọ ả ụ ầ ế
Hòa. Ng i Biên Hòa theo Lê Văn Khôi b tr ng tr khá đông liên l y đn c hườ ị ừ ị ụ ế ả ọ
H và tên: L i Th Qu c Toàn – Ban Tôn giáo t nh Đng Naiọ ạ ị ố ỉ ồ 1
H i thi Tìm hi u giá tr văn hóa – l ch s Đng Nai năm 2018ộ ể ị ị ử ồ
hàng. B y t ng lĩnh tri u đình ch t tr n t i Biên Hòa: Lê Văn Nghĩa, Phan Vănả ướ ề ế ậ ạ
Song, Tr n Văn Du, Đng Văn Quy n, Tr n Văn Thi u, Nguy n Văn Lý, Ngôầ ặ ế ầ ề ễ
Văn Hóa; vua Minh M ng cho l p th thôn Bình Hòa, xã Bình Thành, ban s cạ ậ ờ ở ắ
phong năm 1838, di tích còn l i có th là mi u Bình Hòa (nay thu c ph ngạ ể ế ộ ườ
Quang Vinh, thành ph Biên Hòa). T ng truy n, con cháu c a Lên Văn Khôiố ươ ề ủ
tr n đc, có 2 ng i n danh trong dân Hang Nai (Nh n Tr ch) và Longố ượ ườ ẩ ở ơ ạ
Thành.
2. Cu c kháng chi n năm 1861 – 1862 (hay có tên g i là tr n đánh Biênộ ế ọ ậ
Hòa l ch s năm 1861 – 1862)ị ử
Sau khi Pháp đánh chi m Đnh T ngế ị ườ (tháng 4/1861), thì phong trào kháng
Pháp c a ng i dân Nam K càng thêm m nh m . B t l c, Đ đc H i quânủ ườ ở ỳ ạ ẽ ấ ự ề ố ả
Charner đã xin t ch c. Tháng 10/1861, Đô đc L. Bonard đc c sang thay. Rútừ ứ ố ượ ử
kinh nghi m th t b i c a Charne, t ng Bonard ch tr ng ch a đánh sâu vàoệ ấ ạ ủ ướ ủ ươ ư
các làng xã mà kh n tr ng đánh chi m nh ng t nh thành. Và k ho ch đánhẩ ươ ế ữ ỉ ế ạ
chi mế Biên Hòa và Vĩnh Long li n đc th o ra, và nhanh chóng th c hi nề ượ ả ự ệ
nh m m r ng kh năng càn quét, bao vây, tiêu di t các l c l ng ch ng điằ ở ộ ả ệ ự ượ ố ố
trên m t đa bàn r ng l n tộ ị ộ ớ ừ sông Đng Naiồđnế sông Ti nề, sông H uậ. Đ d nể ọ
đng cho cu c t n công Biên Hòa, t ng Bonard sai hai toán quân đi thámườ ộ ấ ướ
thính. M t đi đn Su i Sâu (nay thu c huy n Vĩnh C u, t nhộ ộ ế ố ộ ệ ử ỉ Đng Naiồ), thì bị
quân Vi t đánh đu i; m t đi khác đn hai thôn là Bình Thu n và Bình Chu nệ ổ ộ ộ ế ậ ẩ
(đu thu c Biên Hòa), thì b Phó đ đc Lê Quang Ti n cho quân t p kích, làmề ộ ị ề ố ế ậ
đi ph ng cũng ph i tháo lui.ố ươ ả
Sau khi chu n b xong, ngày 14/12/1861, t ng Bonard v a g i t i h uẩ ị ướ ừ ử ố ậ
th cho t ng Bá Nghi & Tu n ph Nguy n Đc Hoan, v a ban l nh kh i binh.ơ ướ ầ ủ ễ ứ ừ ệ ở
Liên quân Pháp – Tây Ban Nha có kho ng 1.000 ng i đc chia làm 4 đo nhả ườ ượ ạ ư
sau: Đo quân b th nh t do Thi u tá Comte ch huy g m pháo binh và b binhạ ộ ứ ấ ế ỉ ồ ộ
Tây Ban Nha; Đo quân b th nhì do Trung tá Domenech Diégo ch huy g mạ ộ ứ ỉ ồ
m t đi đi th y quân l c chi n Tây Ban Nha và m t đi k binh Pháp cùng 2ộ ạ ộ ủ ụ ế ộ ộ ỵ
súng đng 4 nòng; Đo quân th y th ba do Đi tá Lebris ch huy g m 2 đi điồ ạ ủ ứ ạ ỉ ồ ạ ộ
th y quân l c chi n; Đo quân th y th t do Ch t nh Renommée ch huy.ủ ụ ế ạ ủ ứ ư ủ ỉ ỉ
Ngay ngày đu, đo quân c a Thi u tá Comte đã đánh chi m đc Gòầ ạ ủ ế ế ượ
Công Trao Tr o. Ngày 15/12/1861, đi quân trên h p v i cánh quân c a Trung táả ộ ợ ớ ủ
Domenech Diégo, c t đt liên l c gi a M Hòa và Biên Hòa, r i cùng bao vâyắ ứ ạ ữ ỹ ồ
đn M Hòa, khi n quân Vi t ph i b căn c rút qua sông. Trong khi đó, đoànồ ỹ ế ệ ả ỏ ứ
tàu chi n do Trung tá Ha-renế ch huy ti n theo sông Đng Nai v a phá c n v aỉ ế ồ ừ ả ừ
b n phá các pháo đài trên b . Đng th i, m t cánh quân th y khác do Đi táắ ờ ồ ờ ộ ủ ạ
Lebris c m đu, theo r ch Gò Công Trao Tr o đánh vào phía sau các pháo đài.ầ ầ ạ ả
H và tên: L i Th Qu c Toàn – Ban Tôn giáo t nh Đng Naiọ ạ ị ố ỉ ồ 2
H i thi Tìm hi u giá tr văn hóa – l ch s Đng Nai năm 2018ộ ể ị ị ử ồ
Sau khi các c n và pháo đài c a quân Vi t đu b phá v , đn ngày 16/12/1861,ả ủ ệ ề ị ỡ ế
c b n đo quân c a đi ph ng đu có m t tr c t nh thành Biên Hòa. Tr cả ố ạ ủ ố ươ ề ặ ướ ỉ ướ
tình th đó, t nh th n là Tu n ph Nguy n Đc Hoan vá Án sát Lê Kh c C nế ỉ ầ ầ ủ ễ ứ ắ ẩ
cho lui quân v gi đn m i là H Nhĩ; còn t ng Bá Nghi thì t phề ữ ồ ớ ồ ướ ừ ủ Ph cướ
Tuy (Bà R a) lui vào r ng Long Kiên, Long T r i ch y tu t v Bình Thu n.ị ừ ả ồ ạ ố ề ậ
Ngày 18/12/1861, liên quân ung dung ti n vào chi m đo t thành, mà khôngế ế ạ
g p b t k s kháng c nào n a. Ngày 28/12/1861, t Biên Hòa, liên quân đánhặ ấ ỳ ự ự ữ ừ
chi mế Long Thành. Ngày 7/01/1862, liên quân l i theo dòng sông Đng Nai, đánhạ ồ
l y thành Bà R a (ph l Ph c Tuy) ngay trong ngày này.ấ ị ủ ỵ ướ
Không có con s chính th c v m c đ thi t h i v ng i và c a c haiố ứ ề ứ ộ ệ ạ ề ườ ủ ả
bên; ch bi t khi tháo ch y, quân Vi t đã b l i 48 c đi bác, 15 chi nỉ ế ạ ệ ỏ ạ ổ ạ ế
thuy nề và nhi u thu c đn n i thành Biên Hòa. Trong lúc liên quân Pháp-Tâyề ố ạ ơ
Ban Nha đi t n công Biên Hòa và Bà R a, đoàn chi n thuy n c a h còn r o theoấ ị ế ề ủ ọ ả
ven bi n đánh đm trên trăm thuy n c a dân và c a tri u đình, nhi u nh t là ể ắ ề ủ ủ ề ề ấ ở
h i ph nả ậ Phan Rí thu c Bình Thu n. Và sau khi r i vào tay liên quân, t nh Biênộ ậ ơ ỉ
Hòa đc chia thành 3 t nh Biên Hòa, Bà R a (nay thu c t nh Bà R a - Vũng Tàu)ượ ỉ ị ộ ỉ ị
và Th D u M t (nay là th xã t nh l t nhủ ầ ộ ị ỉ ỵ ỉ Bình D ngươ ). Thành lũy Biên Hòaở
và Bà R a đu b phá b . V phía Pháp, ngay trong ngày đu tiên t n côngị ề ị ỏ ề ầ ấ
(14/12/1861), tàu Alarme c a Pháp đã b b n trúng nhi u phát đi bác, gây h h iủ ị ắ ề ạ ư ạ
n ng, gãy c c t bu m.ặ ả ộ ồ
3. Cu c kháng chi n năm 1902 - 1905 (đnh cao là cu c kh i nghĩa c a Đoànộ ế ỉ ộ ở ủ
Văn C và nghĩa binh yêu n c)ự ướ
Cùng v i Nam k l c t nh, t i Biên Hòa phong trào ch ng th c dân Phápớ ỳ ụ ỉ ạ ố ự
cũng di n ra m nh m . Tuy có nh ng lúc di n ra âm th m nh ng l i nung n uễ ạ ẽ ữ ễ ầ ư ạ ấ
nh ng ý chí l n lao. Có th i đi m các phong trào ch ng th c dân Pháp ho t đngữ ớ ờ ể ố ự ạ ộ
bí m t theo các h i kín tôn giáo, đi n hình trong s đó là H i kín Thiên Đa h iậ ộ ể ố ộ ị ộ
c a Đoàn Văn C .ủ ự
Đoàn Văn C sinh năm 1835, ng i Bình An, Th Đc, t nh Gia Đnh (nayự ườ ủ ứ ỉ ị
là Thành ph H Chí Minh) trong m t gia đình nhà nho khá gi . Th i nh , Đoànố ồ ộ ả ờ ỏ
Văn C là ng i thông minh, h c gi i. L n lên, Đoàn Văn C th m nhu n tự ườ ọ ỏ ớ ự ấ ầ ư
t ng c a nh ng nhà yêu n c và c thân sinh ra ông, là ng i có tinh th nưở ủ ữ ướ ụ ườ ầ
ch ng th c dân, đã có nhi u ho t đng ph n kháng và b th c dân theo dõi. Vìố ự ề ạ ộ ả ị ự
th , khi l p gia đình, ông đa v con đn sinh s ng t i r ng ch i B ng Ki u,ế ậ ư ợ ế ố ạ ừ ồ ư ệ
thôn Vĩnh C u, t nh Biên Hòa (nay là ph ng Tam Hòa, TP. Biên Hòa), n i có ítử ỉ ườ ơ
tai m t c a b n th c dân. T i B ng Ki u, Đoàn Văn C m các l p d y h c vàắ ủ ọ ự ạ ư ệ ự ở ớ ạ ọ
làm ngh b c thu c gia truy n, kiêm luôn xem bói t ng cho ng i dân. Hàngề ố ố ề ướ ườ
H và tên: L i Th Qu c Toàn – Ban Tôn giáo t nh Đng Naiọ ạ ị ố ỉ ồ 3
H i thi Tìm hi u giá tr văn hóa – l ch s Đng Nai năm 2018ộ ể ị ị ử ồ
ngày, ông ăn m c gi ng nh m t ng i tu hành, s ng hi n hòa, l ng thi n vàặ ố ư ộ ườ ố ề ươ ệ
đc nhi u ng i trong vùng kính n . D i v b c này, Đoàn Văn C đã t oượ ề ườ ể ướ ỏ ọ ự ạ
đc uy tín đi v i c ng đng ng i t i B ng Ki u. T đây, ông b t đu gâyượ ố ớ ộ ồ ườ ạ ư ệ ừ ắ ầ
d ng Thiên Đa h i, ch ng th c dân Pháp. Lúc này, Đoàn Văn C đã b c sangự ị ộ ố ự ự ướ
tu i 67. Vào th i đi m y, h ng ng các bang h i khác, nhi u cu c n i d yổ ờ ể ấ ưở ứ ộ ề ộ ổ ậ
kháng Pháp đã di n ra. Đi n hình nh Tr ng Công Đnh chiêu m quân s vàễ ể ư ươ ị ộ ỹ
l p căn c t i Gò Công (Ti n Giang) hay v Nguy n Trung Tr c đt cháy tàuậ ứ ạ ề ụ ễ ự ố
quân Pháp trên dòng sông Vàm Nh t T o huy n tho i. Cùng v i đó là hàng lo tậ ả ề ạ ớ ạ
các cu c n i d y d i "mác" Thiên Đa h i hay h i kín.ộ ổ ậ ướ ị ộ ộ
Hi u rõ m c đích và l i kêu g i kháng th c dân Pháp c a Đoàn Văn C ,ể ụ ờ ọ ự ủ ự
đông đo ng i dân trong vùng h ng ng nhi t tình nh t là l p thanh niên, traiả ườ ưở ứ ệ ấ ớ
tráng. C th , th i gian trôi qua, l c l ng Thiên Đa h i c a Đoàn Văn C ngàyứ ế ờ ự ượ ị ộ ủ ự
m t m nh và đông lên. H đc ông ch giáo v nghĩa khí giang h , v lòng yêuộ ạ ọ ượ ỉ ề ồ ề
n c và nhi m v ph i làm là đu i th c dân Pháp đem l i m no, h nh phúc choướ ệ ụ ả ổ ự ạ ấ ạ
muôn dân. Trong kho ng 3 năm (1902 - 1905), l c l ng Thiên Đa h i đã r tả ự ượ ị ộ ấ
đông, kh p n i đu có tín đ, thành viên. H giao ti p và nh n di n nhau thôngắ ơ ề ồ ọ ế ậ ệ
qua nh ng ám hi u, ám khí. Th i y, t Bình Đa, ch Chi u Hi p Hòa đnữ ệ ờ ấ ừ ợ ế ở ệ ế
t n khu v c núi N a c a Bà R a là c m t vùng r ng l n đu có tay chân c aậ ự ứ ủ ị ả ộ ộ ớ ề ủ
Thiên Đa h i. Trong Thiên Đa h i c a Đoàn Văn C có r t nhi u anh hùng h oị ộ ị ộ ủ ự ấ ề ả
hán hay nh ng tay giang h c phách, nh ng tên tr m c p khét ti ng th i y đãữ ồ ự ữ ộ ướ ế ờ ấ
đc ông thu n p và giáo hu n, tr thành nh ng dũng t ng trong bang h i.ượ ạ ấ ở ữ ướ ộ
Hi u rõ đc m c đích c a Thiên Đa h i, h h t s c phò tá Đoàn Văn C vàể ượ ụ ủ ị ộ ọ ế ứ ự
quy t tâm đu i th c dân Pháp giành t do.ế ổ ự ự
Quy t đc đông đo anh hùng h o hán kh p n i cùng s ng h c a bàụ ượ ả ả ắ ơ ự ủ ộ ủ
con nhân dân, Đoàn Văn C cùng các thành viên trong bang h i tích c c chu n bự ộ ự ẩ ị
m i m t đ làm chuy n l n. Vi c đu tiên đc Thiên Đa h i chú ý chính làọ ặ ể ệ ớ ệ ầ ượ ị ộ
l ng th c và vũ khí. Đ có l ng th c, ông ra s c kêu g i nhân dân đóng gópươ ự ể ươ ự ứ ọ
và tích tr ti n b c mua l ng th o. V ph n binh khí, ngoài vi c tìm mua thìữ ề ạ ươ ả ề ầ ệ
ông cũng cho xây d ng lò rèn làm g m, giáo, mác. M t khác, Đoàn Văn C cònự ươ ặ ự
cho anh em trong bang h i t p luy n võ ngh , thao d t binh pháp. C th , cácộ ậ ệ ệ ượ ứ ế
ho t đng c a Thiên Đa h i nh t lo t theo k ho ch c a Đoàn Văn C . L cạ ộ ủ ị ộ ấ ạ ế ạ ủ ự ự
l ng này ngày càng quy c và l n m nh c s l ng cùng s gan l , dũngượ ủ ớ ạ ả ố ượ ự ỳ
mãnh và bi t tác chi n. T ch h i kín, Thiên Đa h i c a Đoàn Văn C d nế ế ừ ỗ ộ ị ộ ủ ự ầ
d n ra ho t đng công khai t i cánh r ng B ng Ki u. Cũng chính t đây, th cầ ạ ộ ạ ừ ư ệ ừ ự
dân Pháp đã cho m t thám theo dõi và chúng d n bi t đc Thiên Đa h i c aậ ầ ế ượ ị ộ ủ
ông. Sau khi cho theo dõi, th c dân Pháp t i Biên Hòa đã bi t đc m c đíchự ạ ế ượ ụ
H và tên: L i Th Qu c Toàn – Ban Tôn giáo t nh Đng Naiọ ạ ị ố ỉ ồ 4
H i thi Tìm hi u giá tr văn hóa – l ch s Đng Nai năm 2018ộ ể ị ị ử ồ
th c s c a Thiên Đa h i do Đoàn Văn C c m đu. B n th c dân quy t tâmự ự ủ ị ộ ự ầ ầ ọ ự ế
th c hi n m t k ho ch tiêu di t b t ng .ự ệ ộ ế ạ ệ ấ ờ
Theo tin báo, b n th c dân Pháp t i Biên Hòa s c m t viên s quan chọ ự ạ ẽ ử ộ ỹ ỉ
huy ti u đi lính Mã Tà (lính c nh sát) trang b đy đ vũ khí hi n đi vào th iể ộ ả ị ầ ủ ệ ạ ờ
y, đn bao vây căn c c a Thiên Đa h i t i r ng B ng Ki u. Đó là ngày m ngấ ế ứ ủ ị ộ ạ ừ ư ệ ồ
8/4 (âm l ch) năm 1905. Nh n đc tin báo, Đoàn Văn C cho tri u t p các thànhị ậ ượ ự ệ ậ
viên trong h i s n sàng nghênh chi n. Ông l nh cho Hoàng Giáp, Hoàng Mè,ộ ẵ ế ệ
nh ng anh hùng h o hán bày binh, b tr n t i khu v c cánh r ng B ng Ki u s nữ ả ố ậ ạ ự ừ ư ệ ẵ
sàng nghinh đch. Tuy nhiên, anh em trong h i m t ph c t sáng t i chi u t iị ộ ậ ụ ừ ớ ề ố
cũng không th y ti u đi Mã Tà xu t đu l di n. B trí mai ph c c m t ngàyấ ể ộ ấ ầ ộ ệ ố ụ ả ộ
tr i không th y đch xu t hi n, l nh t ông đc phát đi cho anh em v ăn c m,ờ ấ ị ấ ệ ệ ừ ượ ề ơ
vì c ngày ph i mai ph c ch a ăn u ng gì. Thêm vào đó, Đoàn Văn C nghĩả ả ụ ư ố ự
r ng, b n đch đã hoãn k ho ch ti n vào B ng Ki u. Tuy nhiên, khi các v tríằ ọ ị ế ạ ế ư ệ ị
v a rút xong thì b t ng quân Pháp kéo t i r m r , bao vây c cánh r ng B ngừ ấ ờ ớ ầ ộ ả ừ ư
Ki u, thôn Vĩnh C u. D i s ch huy c a m t tên đi úy, chúng cho mai ph cệ ử ướ ự ỉ ủ ộ ạ ụ
kh p n i trong thôn, bao vây hoàn toàn căn c c a Thiên Đa h i. Th m chí,ắ ơ ứ ủ ị ộ ậ
chúng còn mai ph c trên di n r ng, t b su i Linh đn su i c u Kh . Khi si tụ ệ ộ ừ ờ ố ế ố ầ ỉ ế
ch t vòng vây, s n sàng cho cu c tiêu di t Thiên Đa h i, tên đi úy cùng thôngặ ẵ ộ ệ ị ộ ạ
ngôn và hai tên v s ti n t i nhà Đoàn Văn C . Bi t tr c đc chuy n ch ngệ ỹ ế ớ ự ế ướ ượ ệ ẳ
lành, Đoàn Văn C trong trang ph c ch nh t ra nghênh đón. Khi t i tr c c aự ụ ỉ ề ớ ướ ử
nhà, b n chúng th y ông đng uy nghi, oai phong v i đu chít khăn, mình l iọ ấ ứ ớ ầ ạ
th t dây đai màu h ng, có d t đo n đao đu h . Lúc này, tuy đã ngoài 70 nh ngắ ồ ắ ả ầ ổ ư
trông ông v n còn tráng ki n, oai v . Đoàn Văn C đng ngay bàn th t , th y 4ẫ ệ ệ ự ứ ờ ổ ấ
tên xông vào nhà, không nói l i nào, Đoàn Văn C rút đo n đao lao t i chém li nờ ự ả ớ ề
m y nhát vào tên đi úy. Tuy nhiên, h n lanh l tránh k p l i đao chí m ng c aấ ạ ắ ẹ ị ưỡ ạ ủ
c nh ng cũng b đt vành tai và cánh tay trái b th ng. Thoát ch t, l y l iụ ư ị ứ ị ươ ế ấ ạ
đc th , h n rút súng và b n m t lo t đn, c Đoàn Văn C đng đc m tượ ế ắ ắ ộ ạ ạ ụ ự ứ ượ ộ
lúc thì ngã xu ng. Khi c Đoàn Văn C ngã xu ng, chúng b t đu cho lính xố ụ ự ố ắ ầ ả
súng x i x vào nhà c cũng nh nh ng ngôi nhà lân c n, đt phá kho l ngố ả ụ ư ữ ậ ố ươ
th c. Ng i ta nghe k l i, lúc y súng n vang tr i, l a cháy ngùn ng t, sángự ườ ể ạ ấ ổ ờ ử ụ
c m t vùng tr i vào đêm 8/4. Chúng cho lính đng giám sát vi c tiêu di t sàoả ộ ờ ứ ệ ệ
huy t Thiên Đa h i, m c dù l a đã cháy r ng r c. Đn t n khuya hôm đó,ệ ị ộ ặ ử ừ ự ế ậ
chúng l i cho m t toán lính khác đn thay th và giám sát, kiên quy t không choạ ộ ế ế ế
m t thành viên nào c a Thiên Đa h i có c may s ng sót. Tuy nhiên, do thôngộ ủ ị ộ ơ ố
th o đa hình, l i đc c Đoàn Văn C tính toán đng lui t tr c nên đã cóạ ị ạ ượ ụ ự ườ ừ ướ
r t nhi u ng i tr n thoát kh i h ng súng và l a cháy c a k thù. Dù v y, ngoàiấ ề ườ ố ỏ ọ ử ủ ẻ ậ
c Đoàn b b n ch t cũng có thêm 16 ng i khác ph i b m ng trong đám cháy.ụ ị ắ ế ườ ả ỏ ạ
Khi đã ch c ch n tiêu di t đc bang ch và đng đng Thiên Đa h i, quânắ ắ ệ ượ ủ ồ ả ị ộ
H và tên: L i Th Qu c Toàn – Ban Tôn giáo t nh Đng Naiọ ạ ị ố ỉ ồ 5
