Ki ni m và vai trò c a ch t l ng s n ượ
ph m
Hà Ph mG i email B n in
01:48' PM - Th hai, 02/06/2008Khái ni m ch t l ng s n ph m ượ
Khái ni m ch t l ng s n ph m đã xu t hi n t lâu, ngày nay đ c s d ng ph bi n ượ ượ ế
và r t thông d ng h ng ngày trong cu c s ng cũng nh trong sách báo. Ch t l ng s n ư ượ
ph m là m t ph m trù r t r ng và ph c t p, ph n ánh t ng h p các n i dung k thu t,
kinh t và xã h i. ế
Do tính ph c t p đó nên hi n nay có r t nhi u quan ni m khác nhau v ch t l ng ượ
s n ph m. M i khái ni m đ u có nh ng c s khoa h c nh m gi i quy t nh ng m c ơ ế
tiêu, nhi m v nh t đ nh trong th c t . Đ ng trên nh ng góc đ khác nhau và tùy theo ế
m c tiêu, nhi m v s n xu t - kinh doanh mà các doanh nghi p có th đ a ra nh ng ư
quan ni m v ch t l ng xu t phát t ng i s n xu t, ng i tiêu dùng, t s n ph m ượ ườ ườ
hay t đòi h i c a th tr ng. ườ
Quan ni m xu t phát t s n ph m: Ch t l ng s n ph m đ c ph n ánh b i các ượ ượ
thu c tính đ c tr ng c a s n ph m đó. Quan ni m này đ ng nghĩa ch t l ng s n ư ượ
ph m v i s l ng các thu c tính h u ích c a s n ph m. Tuy nhiên, a n ph m có th ượ
có nhi u thu c tính h u ích nh ng không đ c ng i tiêu dùng đánh giá cao. ư ượ ươ
Theo quan ni m c a các nhà s n xu t: Ch t l ng s n ph m là s hoàn h o và ượ
phù h p c a m t s n ph m v i m t t p h p các yêu c u ho c tiêu chu n, quy
cách đã xác đ nh tr c. ướ
Xu t phát t ng i tiêu dùng: Ch t l ng s n ph m là s phù h p c a s n ườ ượ
ph m v i m c đích s d ng c a ng i tiêu dùng. ườ
Ngày nay ng i ta th ng nói đ n ch t l ng t ng h p bao g m: ch t l ngườ ườ ế ượ ơ ượ
s n ph m, ch t l ng d ch v sau khi bán và chi phí b ra đ đ t đ c m c ượ ượ
ch t l ng đó. Quan ni m này đ t ch t l ng s n ph m trong m i quan ni m ượ ượ
ch t ch v i ch t l ng c a d ch v , ch t l ng các đi u ki n giao hàng và ượ ượ
hi u qu c a vi c s d ng các ngu n l c.
Còn nhi u đ nh nghĩa khác nhau v Ch t l ng s n ph m xét theo các quan ượ
đi m it p c n khác nhau. Đ giúp cho ho t đ ng qu n lý ch t l ng trong các ế ượ
doanh nghi p đ c th ng nh t, d dàng, T ch c Qu c t v Tiêu chu n hóa ượ ế
(ISO) trong b tiêu chu n ISO 9000, ph n thu t ng 9000 đã đ a ra đ nh nghĩa: ư
"Ch t l ng s n ph m là m c đ th a mãn c a m t t p h p các thu c tính đ i ượ
v i các yêu c u". Yêu c u có nghĩa là nh ng nhu c u hay mong đ i đ c nêu ra ượ
hay ti m n. Do tác d ng th c t c a nó, nên đ nh nghĩa này đ c ch p nh n ế ượ
m t cách r ng rãi trong ho t đ ng kinh doanh qu c t ngày nay. Đ nh nghĩa ế
ch t l ng trong ISO 9000 là th hi n s th ng nh t gi a các thu c tính n i ượ
t i khách quan c a s n ph m v i đáp ng nhu c u ch quan c a khách hàng.
Vai trò c a ch t l ng s n ph m trong s n xu t kinh doanh ượ
Trong môi tr ng phát tri n kinh t h i nh p ngày nay, c nh tranh tr thành m t y uườ ế ế
t mang tính qu c t đóng vai trò quy t đ nh đ n s t n t i và phát tri n c a m i ế ế ế
doanh nghi p. Theo M.E. Porre (M ) thì kh năng c nh tranh c a m i doanh nghi p
đ c th hi n thông qua hai chi n l c c b n là phân bi t hóa s n ph m (ch tượ ế ượ ơ
l ng s n ph m) và chi phí th p. Ch t l ng s n ph m tr thành m t trong nh ngượ ượ
chi n l c quan tr ng nh t làm tăng năng l c c nh tranh c a doanh nghi p.ế ượ
Ch p nh n kinh t th tr ng nghĩa là ch p nh n c nh tranh, ch u tác đ ng c a quy ế ườ
lu t c nh tranh. S n ph m, d ch v mu n có tính c nh tranh cao thì chúng ph i đ t
đ c nh ng m c tiêu th a mãn nhu c u c a ng i tiêu dùng, c a xã h i v m i m tượ ườ
m t cách kinh t nh t (s n ph m có ch t l ng cao, giá r ). V i chính sách m c a, ế ượ
t do th ng m i, các nhà s n xu t kinh doanh mu n t n t i thì s n ph m, d ch v ươ
c a h ph i có tính c nh tranh cao, nghĩa là doanh nghi p ph i có kh năng c nh tranh
v nhi u m t.
Quan tâm đ n ch t l ng, qu n lý ch t l ng chính là m t trong nh ng ph ng th cế ượ ượ ươ
ti p c n và tìm cách đ t đ c nh ng th ng l i trong s c nh tranh gay g t trênế ượ ơ
th ng tr ng nh m duy trì s t n t i và phát tri n c a doanh nghi p.ươ ườ
Ch t l ng s n ph m làm tăng s c c nh tranh c a doanh nghi p vì: ượ
T o ra s c h p d n thu hút ng i mua: ườ
M i s n ph m có r t nhi u các thu c tính ch t l ng khác nhau. Các thu c tính ượ
này đ c coi là m t trong nh ng y u t c b n t o nên l i th c nh tranh c aượ ế ơ ế
m i doanh nghiêp. Khách hàng quy t đ nh l a ch n mua hàng vào nh ng s n ế
ph m có thu c tính phù h p v i s thích, nhu c u và kh năng, đi u ki n s
d ng c a mình. H so sánh các s n ph m cùng lo i và l a ch n lo i hàng n ào
có nh ng thu c tính kinh t - k thu t th a mãn nh ng mong đ i c a h m c ế
cao h n. B i v y s n ph m có các thu c tính ch t l ng cao là m t trongơ ượ
nh ngcăn c quan tr ng cho quy t đ nh mua hàng và nâng cao kh năng c nh ế
tranh c a doanh nghi p.
ng cao v th , s phát tri n lâu dài cho doanh nghiêp tr n th tr ng: ế ườ
Khi s n ph m ch t l ng cao, n đ nh đáp ng đ c nhu c u c a khách hàng ượ ượ
s t o ra m t bi u t ng t t, t o ra ni m tin cho khách hàng vào nhãn mác c a ượ
s n ph m. Nh đó uy tín và danh it ng c a doanh nghi p đ c nâng cao, có tác ế ượ
đ ng to l n đ n quy t đ nh l a ch n mua hàng c a khách hàng. ế ế
S n ph m m i và quá trình pt tri n
s n ph m m i
Hà Ph mG i email B n in
01:23' PM - Th ba, 03/06/2008
S n ph m m i là m t y u t quan tr ng trong s phát tri n và t n t i c a công ty. Do ế
liên t c ph i đ i m t v i th tr ng c nh tranh gay g t, v i nhu c u th ng xuyên ườ ườ
thay đ i c a khách hàng và v i nh ng ti n b trong công ngh nên m t công ty ph i ế
có chi n l c tung ra s n ph m m i cũng nh c i ti n nh ng s n ph m hi n t i đế ượ ư ế
n đ nh doanh thu.
Vi c phát tri n và tung s n ph m m i ra th tr ng v n vô cùng t n kém và không ườ
ph i s n ph m nào cũng có kh năng bám tr đ c. Nh Patrick Barwise và Sean ượ ư
Meehan vi t trong cu n Simply Better: "Đ i m i ch vì l i ích c a s đ i m i là vôế
nghĩa, nh ng đ i m i không ng ng đ c i thi n hi u su t d a trên nh ng ích l iư
chung là y u t c n thi t đ duy trì s thành công trong kinh doanh".ế ế
Nhà cung c p có th duy trì c m giác tho i mái và hài lòng c a khách hàng b ng cách
liên t c c i thi n s n ph m theo nh ng hình th c sau:
· Gi m giá khi b n có th ti t ki m chi phí ế
· Th ng xuyên nâng c p ch t l ng s n ph mườ ượ
· Hu n luy n nhân viên bán hàng nh ng k năng đ cung c p d ch v t t nh t cho
khách hàng trong ph m vi có th
· Hãy đem l i nh ng đi u m i l cho s n ph m đ khách hàng c m th y thú v
ng c nhiên
Có nhi u cách đ duy trì s hài lòng c a khách hàng mà không c n ph i t o ra m t
s n ph m hay d ch v m i. Vi c c i ti n th ng xuyên s giúp s n ph m hay d ch v ế ườ
c a b n t t h n và gi chân khách hàng lâu dài h n n u b n t p trung vào nh ng đi u ơ ơ ế
th c s có ý nghĩa v i khách hàng .
Vi c phát tri n s n ph m m i r t r i ro và t n kém nh ng đó là đi u c n thi t đ ư ế
đ p t n th t doanh thu t các s n ph m hi n h u trong su t giai đo n suy tàn c a m t
vòng đ i s n ph m. Các công ty có th trì hoãn nh ng t n th t này b ng cách liên t c
c i thi n s n ph m h đang cung c p cho khách hàng.
Các công ty nh th ng ch n cách t o nét m i cho s n ph m cũ b ng bao bì, m u mã ườ
ho c tăng thêm m t s tính năng m i. Ch nh ng công ty l n ho c t p đoàn đa qu c
gia m i m nh d n tung ra s n ph m m i đi tr c th tr ng, b i l h ti n hành các ướ ườ ế
công vi c đi u tra nghiên c u nhu c u ng i tiêu dùng th ng xuyên. ườ ườ
Nh t i LG Vina, hàng năm đ u có các cu c kh o sát v s tác đ ng c a môi tr ng,ư ườ
khí h u, đ i s ng đ n làn da c a ph n đ đ a ra dòng s n ph m m i phù h p. Còn ế ư
t i công ty SC Johnson Vi t Nam, c m i hai tháng, công ty cho ti n hành ki m tra ế
đánh giá th ph n tiêu th , tìm hi u nh ng nhu c u m i.
Khái ni m s n ph m m i
Ng i ta chia s n ph m m i thành 2 lo i: S n ph m m i t ng đ i và s n ph m m iườ ươ
tuyêt đ i. Do v y, s có khái ni m v 2 lo i s n ph m m i:
· S n ph m m i t ng đ i ươ
S n ph m đ u tiên doanh nghi p s n xu t và đ a ra th tr ng, nh ng không m i đ i ư ườ ư
v i doanh nghi p khác và đ i v i th tr ng. Chúng cho phép doanh nghi p m r ng ườ
dòng s n ph m cho nh ng c h i kinh doanh m i. Chi phí đ phát tri n lo i s n ph m ơ
này th ng th p, nh ng khó đ nh v s n ph m trên th tr ng vì ng i tiêu dùng v nườ ư ườ ườ
có th thích s n ph m c a đ i th c nh tranh h n. ơ
· S n ph m m i tuy t đ i:
Đó là s n ph m m i đ i v i c doanh nghi p và đ i v i c th tr ng. Doanh nghi p ườ
gi ng nh "ng i tiên phong" đi đ u trong vi c s n xu t s n ph m này. S n ph m ư ườ
này ra m t ng i tiêu dùng l n đ u tiên. Đây là m t quá trình t ng đ i ph c t p và ườ ươ
khó khăn (c trong giai đo n s n xu t và bán hàng). Chi phí dành cho nghiên c u, thi t ế
k , s n xu t th và th nghi m trên th tr ng th ng r t cao. V y li u m t s nế ườ ườ
ph m có đ c coi là m i hay không ph thu c vào cách th tr ng m c tiêu nh n th c ượ ườ
v nó. N u ng i mua cho r ng m t s n ph m khác đáng k so v i các s n ph m c a ế ườ
đ i th c nh tranh v m t s tính ch t (hình th c bên ngoài hay ch t l ng), thì cái ượ
s n ph m đó s đ c coi là m t s n ph m m i. ượ
T i sao c n ph i phát tri n s n ph m m i?
Phát tri n s n ph m m i đ đáp ng t t h n nh ng nhu c u ch a đ c tho mãn c a ơ ư ượ
khách hàng, nói r ng h n, đ i m i s n ph m giúp doanh nghi p n m b t c h i t ơ ơ
môi tr ng kinh doanh. Và bên c nh đó, đ i m i s n ph m giúp doanh nghi p t oườ
d ng s khác bi t v i đ i th và phát huy l i th c nh tranh c a mình. T t nhiên, vi c ế
đ i m i s n ph m không th n m ngoài m c đích gia tăng l i nhu n ho c c t gi m
chi phí.
M t th c t khách quan hi n nay các doanh nghi p đang ph i đ ng đ u v i đi u ế ươ
ki n kinh doanh ngày càng tr nên kh t khe h n: nhu c u c a ng i tiêu dùng ngày ơ ườ
càng cao, khoa h c k thu t, công ngh phát tri n ngày càng m nh thì chu kỳ s ng c a
s n ph m s có xu h ng ngày càng ng n đi: ướ
· S phát tri n nhanh chóng c a ti n b khoa h c và công ngh làm n y sinh thêm ế
nh ng nhu c u m i;
· S đòi h i và l a ch n ngày càng kh t khe c a khách hàng v i các lo i s n ph m
khác nhau;
· Kh năng thay th nhau c a các s n ph m; ế
· Tình tr ng c nh tranh trên th tr ng ngày càng gay g t h n... ườ ơ
Trong nh ng đi u ki n đó, các doanh nghi p ph i không ng ng đ i m i và t hoàn
thi n mình trên t t c ph ng di n: các ngu n l c s n xu t , qu n lý s n xu t kinh ươ
doanh, s ng x nhanh nh y v i nh ng bi n đ ng c a môi tr ng kinh doanh ... ế ườ
Nói chung m t doanh nghi p th ng s n xu t kinh doanh m t s s n ph m nh t đ nh. ườ
Ch ng lo i và s l ng s n ph m y t o thành danh m c s n ph m c a doanh ượ
nghi p. Các s n ph m trong danh m c có th có quan h v i nhau theo nh ng ki u
khác nhau: quan h trong s n xu t, quan h trong tiêu dùng, các s n ph m có th thay
th nhau... ch ng lo i s n ph m trong danh m c nhi u hay ít tuỳ thu c vào chính sáchế
s n ph m mà doanh nghi p theo đu i ( chính sách chuyên môn hoá hay chính sách đa
d ng hoá s n ph m ). Trong quá trình phát tri n doanh nghi p, danh m c s n ph m
th ng không c đ nh mà có s thay đ i thích ng v i s thay đ i c a môi tr ng, nhuườ ườ
c u c a th tr ng và đi u ki n kinh doanh. Đi u này th hi n s năng đ ng và nh y ườ
bén c a doanh nghi p v i s thay đ i c a môi tr ng kinh doanh và nhu c u khách ườ
hàng, t o cho doanh nghi p kh năng c nh tranh cao trong vi c tho mãn nhu c u c a
khách hàng. S bi n đ i danh m c s n ph m c a doanh nghi p g n li n v i s phát ế
tri n s n ph m theo nhi u h ng khác nhau: ướ
1. Hoàn thi n các s n ph m hi n có;
2. Phát tri n s n ph m m i t ng đ i; ươ
3. Phát tri n s n ph m m i tuy t đ i và lo i b các s n ph m không sinh l i.
Phát tri n danh m c s n ph m theo chi u sâu và theo chi u r ng là h ng phát tri n ướ
khá ph bi n. S phát tri n s n ph m theo chi u sâu th hi n vi c đa d ng hóa ế
ki u cách, m u mã, kích c c a m t lo i s n ph m nh m đáp ng th hi u đa d ng ế
các nhóm khách hàng khác nhau. S phát tri n s n ph m theo chi u r ng th hi n
vi c có thêm m t s lo i s n ph m nh m đáp ng đ ng b m t lo i nhu c u c a
khách hàng .
N i dung c a phát tri n s n ph m m i
N i dung c a phát tri n s n ph m m i g m: con đ ng phát tri n s n ph m m i và ườ
ph ng pháp phát tri n s n ph m m i: ươ
+> M t công ty có th đi theo ba con đ ng đ phát tri n s n ph m m i : ườ
· Mua b ng sáng ch ho c gi y phép s n xu t s n ph m c a doanh nghi p khác, t ế
vi n nghiên c u khoa h c và công ngh ;
· T t ch c quá trình nghiên c u thi t k s n ph m m i b ng ngu n l c c a mình; ế ế
· Liên k t, ph i h p v i các doanh nghi p khác, v i vi n nghiên c u đ th c hi n quáế
trình này.