Khái quát về cấu trúc kiến tạo Việt Nam

Ề Ấ

Ạ

Ệ

Ế

KHÁI QUÁT V  C U TRÚC­KI N T O VI T NAM

ệ ự ế ậ Vi

ạ ả ể ộ ế ạ

ở ớ ươ phía tây nam và Pacific (Thái Bình D ng)

ộ ớ ớ ộ ụ ạ ộ ự i gi a chúng là các đ i h i t

ố ổ ợ ứ ụ ạ ộ t

ố ừ ị ứ  Gondwana [Stauffer, 1985; Metcalfe, 2006; Burrett

ệ ạ ồ ấ ệ t Nam và các khu v c k

i, Vi ư ị ế ạ ơ ở ầ   t Nam và các khu v c k  c n thu c Đông Nam Á và Hoa Nam là ph n ể Ấ   ả ủ đông nam c a m ng th ch quy n Âu­Á, ti p giáp v i các m ng th ch quy n  n ở    phía đông, mà ranh Đ ­Australia  ọ ữ gi    đang ho t đ ng hút chìm d c các v c Sunda và Đông Philippines [Hamilton, 1979; Katili, 1986; Gatinski, 1986, 2005; Hutchison,  ứ ạ ị   h p   ph c   t p   các   đ a   khu   l c   đ a   ngo i   lai 1989,   v.v.],   ch a   m t   s   ệ ồ ế   ả ớ (allochthonous continental terrane) cùng v i các cung đ o và các ph c h  b i k t ồ et al., 1990;  có ngu n g c t ế  ự Barber et al., 2005]. Trên bình đ  c u trúc hi n t ậ c n có th  đ c chia ra các đ n v  ki n t o chính nh  trình bày Hình 4.1.

ể ượ ị ả ế ụ Các đ a khu l c đ a Ti n Cambri tái bi n c i trong Phanerozoi, trong đó ch

ị ị ế

ộ ừ ơ ở ắ ậ ư ử  craton Yangtze (D ng T ), Phu Ho t­N m S  L

ộ ắ ả ể ươ ở ạ ộ  Trung Trung B  và c  Hoàng Sa

ị ộ ữ ủ ự ữ

ớ ệ ạ

ệ ạ ớ

ộ ị ệ ấ

ệ ạ

ề ả ồ ắ ộ ụ ộ ệ ạ ữ ắ ỳ

ộ ươ ạ ẵ ớ

ớ ơ ủ  ề ậ   ộ ộ ộ ấ ế  B c B , là m t b  ph n y u là các đ a khu bi n ch t cao, nh  Hoàng Liên S n  ư ư ở ắ    B c Trung B  và tách ra t ở    Bi n Đông là C c Tây B c B , Kon Tum  ỳ  ệ ạ ậ nh ng b  ph n c a craton Indosinia. Gi a các đ a khu này là h  t o núi đa k ượ   c (polyepisodic orogenic system) Neoproterozoi­Mesozoi s m. H  t o núi này đ ệ ỳ chia ra làm hai phân h : phân h  t o núi đa k  Neoproterozoi­Paleozoi s m Vi t­ ầ   ợ Trung, mà v  b n ch t là m t đ a khu liên h p (composite terrane), trong đó ph n ở   t Nam g m hai đai t o núi n i l c (intracontinental orogenic belt) Paleozoi  Vi ớ s m là Đông B c B  và Tây B c B , và phân h  t o núi đa k  Paleozoi gi a­ ồ Mesozoi s m Đông D ng g m các đai t o núi Paleozoi gi a Đà N ng­Sê Kông, Paleozoi mu n­Mesozoi s m Tr

ằ ố

ữ ng S n và Indosini Mekong. ố ế ị ố ờ

ệ ở

ộ ư ộ ụ ệ ạ ắ

ộ ộ ộ ụ ở ộ

ộ ồ ộ ộ ụ ệ ở ơ ở ắ  B c Trung B , Sông Bung­An Khê  ị ầ ớ ế ạ ộ

ộ ậ ủ ộ ộ ử ộ ườ ộ ụ   ấ N m   ch ng   g i   lên   các   c u   trúc   đã   c   k t   nêu   trên   là   các   trũng   n i   l c ồ   Paleozoi mu n­Kainozoi có ngu n g c phân d  và th i gian hình thành khác nhau. ắ ế  Đông B c B  và Các h  rift n i l c Permi mu n­Mesozoi Sông Hi n­An Châu    ầ  Tây B c B , các h  rift n i l c sau va ch m Mesozoi S m N a­ Sông Đà­Tú L   ị    Trung Trung B . Rìa l c đ a Hoành S n  ậ ự tích c c Mesozoi mu n Đà L t chi m ph n l n đ a ph n Nam Trung B  và Đông   Nam B  là m t b  ph n c a đai núi l a­pluton Đông Á.

ồ ằ ộ ụ

ổ

ể ể ể

ể ắ ấ ề ố ề ắ ử ồ ị

ườ ả ổ ồ ồ ơ ng Sa và lòng ch o đ i d

ể ế

ầ

ồ   Sau cùng là các trũng n i l c Kainozoi n m ch ng trên các móng đa ngu n, ỏ   trong đó trên đ t li n, ngoài các trũng nh , có hai trũng Châu th  Sông H ng và ớ ể Sông Mekong n i li n v i các b  ngoài bi n. Các b  Kainozoi ngoài bi n g m có   ư  ộ các b  B c v nh B c B , Sông H ng, Phú Khánh, C u Long, Nam Côn S n, T ạ ươ   ng Chính­Vũng Mây, Malay­Th  Chu, Hoàng Sa, Tr ầ   Bi n Đông. Ngoài ra còn có vành bazan khu ch tán Tây Nguyên bao trùm lên ph n ể ớ l n mi n Nam Đông D ng và c  m t ph n ngoài bi n. ế ạ ả ả ộ ơ ề ướ ị ấ ể ầ ươ D i đây là ph n mô t các đ n v  c u trúc ki n t o k  trên.

1

ệ

ơ

ở

Vi

ễ

ầ

ồ

ị

ị ế ạ Hình 4.1. Các đ n v  ki n t o chính  t Nam  Ngu n: Tr n Văn Tr , Nguy n Xuân Bao, 2008

2

ế

4.1. CÁC ĐỊA KHU LỤC ĐỊA TIỀN CAMBRI TÁI BIẾN CẢI TRONG PHANEROZOI ặ

ệ ơ Các ph c h  đá bi n ch t cao ho c siêu cao t Nam l Vi

ứ ệ ướ ạ ườ ớ ấ ị i d ng đ a khu th

ạ

ế ậ ạ ộ

ư ộ ắ ắ ộ ở

ở ị  ộ  ra trên các đ n v ấ ớ ứ ế ạ ấ   i đ t gãy ki n t o v i các c u trúc ng có ranh gi c u trúc d ả ị ề ụ ị ị   vây quanh. Chúng t o thành các đ a khu l c đ a Ti n Cambri b  tái bi n c i trong ư ư ở  ơ ở ắ ị Phanerozoi, nh  các đ a khu Hoàng Liên S n   B c B , Phu Ho t­N m S  L   ể   ở ộ Tây B c B ­B c Trung B , Kon Tum   Trung Trung B , và Hoàng Sa   Bi n ầ Đông [Tr n Văn Tr ị et al., 2007].

ế ị ấ   4.1.1. Đ a khu bi n ch t

cao Hoàng Liên S n:ơ

ị

ấ ố ề

ầ

ươ

ề

ầ ở ở ộ

ạ

ở

ớ

ặ ắ ị

ượ ằ

ượ ằ ạ

ệ ị ệ

ố ị

ằ Ω ở

ỗ ớ ở ọ

ự

ệ

Hình 4.2. M t c t đ a đi n MTS thu đ   c b ng mô hình s  2D. ở ấ ạ T i m i l p có hai giá tr  đi n tr  su t tính b ng  m. Giá tr  trên:   ự   ị ướ ệ i: đi n tr  ngang (phân c c đi n tr  d c (phân c c E), giá tr  d

ắ ơ ồ

ở

ủ ầ ớ ị

ự ạ ạ ộ

ớ ề ệ ị ư ự ễ ể ị

ọ ị ế   Đ a   khu   bi n   ch t   cao ớ   ơ Hoàng Liên S n n i li n v i Ailaoshan   là   ph n   rìa   T­N   ử   ươ craton   Yangtze   (D ng   T ),   kéo   dài   theo   ph ng   TB­ĐN ả   kho ng 800 km, có b  ngang    Vân Nam (Trung 20­30 km  ề ố Qu c), m  r ng d n v  phía   ề ộ   ả  ng n sông Đà có b  r ng t ọ  các vùng Phú Th ­ 60­70 km  ắ ọ Hoà   Bình   d c   theo   đ i   c t­ ồ   ả t   b ng   ph i   Sông   H ng. tr ộ ị   Trên ph m vi Tây B c B , đ a   khu Hoàng Liên S n g m hai á ị   đ a   khu   (subterrane):   Phan   Si Pan   phía TN và Núi Con Voi   ở   i phân chia c a Đovjikov [1965]. Hai á đ a khu  phía ĐB, g n trùng v i các ranh gi ọ et  ở ấ này có s  khác nhau v  đi n tr  su t, biên đ  nâng h  (Hình 4.2) [Ph m Văn Ng c  al.,   1995;   Nguy n   Th   Kim   Thoa,   2007]   cũng   nh   c   ly   d ch   chuy n   ngang   [Tapponnier et al., 1990; Phan Tr ng Tr nh và nnk., 2004].

ị

4. 1.1.1. Á đ a khu Phan Si Pan  ằ ớ ứ ữ ẹ ớ ứ ạ ồ

ộ

ị ạ ể ồ ở ộ ị ồ ở  phía TB và Ca V nh phía ĐN, có d ng ph c n p v ng mà nhân l

ứ ế ị ề ế ầ ạ

ườ   N m k p gi a đ i đ t gãy Sông H ng và các đ i đ t gãy phân đo n M ng ố   Hum, Nghĩa L , Phù Yên­H  Hoà Bình, á đ a khu này có th  chia thành hai kh i: Sa Pa     ra các ế đá   k t   tinh   Ti n   Cambri   và   hai   cánh   là   các   dãy   đ a   t ng­ki n   t o   (tectono­ stratigraphic sequences) Neoproterozoi­Paleozoi.

ứ ệ ị

ấ ạ ố ế  rộ a trong các c u t o u n n p d ng tuy n TB­ĐN đ

ủ ượ ế ệ ứ ạ ệ ứ ớ

ề ổ ằ

ướ ế

ữ ễ ạ ộ ọ

ề ồ ứ ứ ế

ế ề ắ ỹ ế ế ả : Các đá móng k t tinh c a á đ a khu Phan ế   Ph c h  móng k t tinh tái bi n c i ạ ế Si Pan l   c x p vào lo t Xuân ố   ồ Đài   có   tu i   Mesoarchei­Paleoproterozoi   s m,   g m   hai   ph c   h .   Ph c   h   Su i ồ   Chi ng   n m   d i   g m   gneis   amphibol­biotit,   xen   quarzit   biotit,   jaspilit   (quarzit ạ magnetit), đá phi n th ch anh­biotit­granat, amphibolit,     migmatit có b  dày trên      ra d c h u ng n sông H ng, là đá 2200 m [Nguy n Xuân Bao, 1978; 2004], l ặ   phi n hai mica ch a graphit, đá phi n mica granat­disthen, amphibolit ch a qu ng ạ   ồ đ ng­s t­ quarzit magnetit, đá hoa b  dày trên 1500 m [Bùi Phú M  1978; 2004], t o

3

ố ặ ế

0, th

ố ặ ườ ề ả ố ứ

ỉ ợ ế ặ ớ ủ ẹ ả ữ ơ ệ ế thành h  n p u n h p kéo dài, nhi u n i có nh ng n p u n đ o có m t chúc   ạ   ớ ề ng có các đ t gãy ho c các m ch nghiêng v  phía ĐB v i góc d c kho ng 45 ậ đá xâm nh p đi kèm. ẫ

ể

ộ ể ị

ặ ể ứ ệ ạ

ứ ệ ế ấ ẹ

ớ ự ẫ ạ ể ả ấ

ơ ị

rìa TN đ a khu Hoàng Liên S n. ồ ớ ủ ứ ổ ị ị Orthogneis c a ph c h  Ca V nh theo đ ng v  Sm­Nd có tu i mô hình T

ổ ỷ

ứ ệ ừ ấ ấ ố   ứ ệ Xuyên l n khá ch nh h p theo m t l p c a các đá k t tinh thu c ph c h  Su i ộ ổ ợ   ề  h p Chi ng là các th  gneis plagiogranit, diorit, granodiorit, granit ki u thu c t ượ ế c x p vào ph c h  Ca V nh [Izokh, trong tonalit­trondhjemit­granodiorit (TTG) đ   ề   ị Đovjikov và nnk., 1965]. Ph c h  Ca V nh có đ c đi m th ch hoá mang tính ki m   vôi Na>K khá giàu Sr, Zr, đ t hi m nhóm nh , nghèo Nb, Ta… xen l n trong móng ặ ẫ s m màu có đ c tính ki u cung magma, liên quan v i s  nóng ch y d ng t m (slab   ở melting) trong đ i hút chìm  ệ ủ ặ ế    ­43,1 đ n ­29,6 t

ớ ổ

rìa tây craton Yangtze [Lan  ủ ứ ệ

ọ

ứ ỏ ụ ị ở ị ữ ứ

DM là     năm và tu i ch n trên c a U­Pb zircon là 2834, 2762, 2601, 2535 Tr.n., 3,4­3,1 t giá tr  ị εNd (0) r t th p, t ươ ứ   ng  ng v i các ph c h  Kongling và ở et al., 2001], tu i U­Pb (SHRIMP) zircon là   Kangding  ầ   ấ 2936, 2362, 1964 và granit microlin c a ph c h  Xóm Gi u là 2264 Tr.n. [Tr n ổ ơ Ng c Nam, 2001]; còn tu i đ n khoáng cyrtolit là 1368 Tr.n., magnetit là 1717 Tr.n.   ơ   ữ  đ a khu Hoàng Liên S n [Lê Đình H u, 1977] là nh ng ch ng c  v  l c đ a  ả ị ượ đ   c hình thành vào Meso­Neoarchei và b  tái bi n c i trong nhi u giai đo n sau đó.

ế ề ạ

4

ơ ồ ị

ấ

ị

Hình 4.3. S  đ  đ a ch t vùng H ng Khánh­Minh An thu c á đ a khu Phan Si Pan

ồ

ư Ngu n: Lê Mai S n  ế

ộ ơ và nnk., 2009 ậ

ạ

ướ ạ ộ ạ ộ ị ể ổ ỏ ồ

ầ ữ ố ế ả ấ ư ề ề ế ặ

ạ ụ ự ể ế ớ ơ ị

ứ   Giai đo n ho t đ ng magma ti p theo là các tiêm nh p metagabbro thu c ph c ấ ạ ệ ả i   d ng   các   th   nh ,   d ng   th u   kính   có   tu i   đ ng   v   Rb­Sr, h   B o   Hà   d   40Ar/39Ar trong kho ng 1800­1700 Tr.n. [Tr n Tr ng Hoà, 1999], và thành ph n ầ   ọ    v t và đ t hi m có đ c tr ng gi a các lo t mafic ki m và ki m­vôi có nguyên t th   liên   quan   v i   c   ch   tách   giãn   trên   rìa   l c   đ a   tích   c c   trong   Paleo­ Mesoproterozoi.

ể ủ ị

ế ộ ổ ợ ạ c x p vào ph c h  Po Sen l

ượ ế ươ

ắ ấ ế

ị ọ

ứ ể ớ

ộ ể ệ ề ạ

ị ầ ớ ể ạ ớ

ậ ề V  phía TB c a đ a khu các th  xâm nh p thu c t    h p diorit­granodiorit­granit ứ ệ ồ ộ  ra có d ng hình thoi, ki n trúc đ ng tâm,   migmatit đ ơ ộ   ả ế ừ  Bát Xát đ n Văn Bàn, dài kho ng 80 km, n i r ng ng TB­ĐN t kéo dài theo ph ổ ồ ườ   nh t đ n 14 km, c t qua đ ng Lào Cai­Sa Pa có tu i đ ng v  U­Pb (SHRIMP) ổ ầ   zircon là 751 Tr.n., nhân zircon di sót có tu i 1800 Tr.n. [Tr n Ng c Nam, 2003] và ứ TIMS là 760 Tr.n. [Wang  et al., 1999]. Ph c h  granitoid Po Sen  ng v i ki u I­ ử   ạ granit và m t ph n ki u S­granit trong lo t ki m­vôi thành t o trong cung núi l a ươ   ụ ng l c   đ a   trên   đ i   hút   chìm   Neoproterozoi,   có   th   liên   quan   v i   đ i   d ố Mozambique chúi xu ng rìa tây craton Yangtze phía nam t nh Sichuan (TN Trung   ạ ừ Qu c) trong giai đo n t ố ỉ et al., 2006].  860 đ n 740 Tr.n. [Zhou  ấ ố Ở ủ ổ

ớ ạ ố ế ị ấ

ậ ớ ộ

ầ ạ ụ ệ ệ ề

ủ ổ

ộ ế    mút ĐN c a kh i Ca V nh, các đá bi n ch t phân đ i d ng vòm, tu i K/Ar ầ   ạ ố ế ủ c a biotit là 1027 Tr.n. đánh d u cho giai đo n c  k t vào cu i Mesoproterozoi­đ u ị và nnk, 1977], liên quan t i quá trình h i nh p Rodinia. Neoproterozoi [Tr n Văn Tr     ể  ấ ế t­ki n   t o   Th c   Luy n   hình   thành   trong   Mesozoi   có   r t   nhi u   th Vòm   nhi ứ pegmatit ch a muscovit, beryl,… có tu i K/Ar c a muscovit là 206 Tr.n., liên quan   ớ v i ho t đ ng n i m ng.

ỉ ằ ạ ộ ứ ệ ớ ả ủ Ph c h  l p ph  tái bi n c i

ủ ế ị

ị ớ ồ ạ ế ế ạ ướ

ề ế ơ ị

ề

ợ ằ ạ ạ ỏ

ả ộ ế ơ ở ằ ứ

ầ ệ ầ ấ ổ ớ

ề ố ể

ọ ữ ế

ụ ề

ạ ả ớ ặ ả ồ ỗ ạ ằ ư ẩ ể ạ ấ ồ

ủ ủ ị ế   ợ ả : N m không ch nh h p trên các đá móng k t ề   ị ầ tinh Meso­Neoarchei c a á đ a khu Phan Si Pan là các dãy đ a t ng­ki n t o th m ầ ở ụ i và đá  ph n d l c đ a g m đá phi n th ch anh­sericit­chlorit xen v i quarzit    ượ   ầ ở c  ph n trên, đ vôi, dolomit tái k t tinh hoa hoá, nhi u n i b  tremolit, talc hoá  ổ ạ ớ ế   x p vào lo t Sa Pa có tu i Neoproterozoi­Cambri s m, b  dày chung kho ng 800 ị ầ ả ớ ỉ  v i gián đo n đ a t ng nh  có s n­cu i k t c  s  n m trên m. N m ch nh h p gi   ị ế   ụ ể ổ ơ đá hoa c  h n, chuy n lên tr m tích l c nguyên­carbonat ch a phosphorit b  bi n ả   ườ ộ ch t thành apatit thu c h  t ng Cam Đ ng tu i Cambri s m, có b  dày kho ng ế ừ  Lũng Pô giáp Trung Qu c đ n Làng 600 m, t o thành b  apatit Lào Cai kéo dài t   ư ạ L ch, B o Hà, dài trên 100 km, d c h u ng n sông H ng [Kalm kov, 1970]. ầ ụ V i đ c tr ng nhi u đá l c nguyên v n thô, h n t p nêu trên, các dãy tr m tích   ồ ế ụ   này là s n ph m c a quá trình t o núi Caledoni n m ch ng l n ki u b i k t l c ơ ị đ a lên rìa TN c a đ a khu Hoàng Liên S n.

5

ế ụ ạ ộ ị

ẽ ả ồ

ề ả ơ ề   ệ ầ Ti p trên là các đá l c nguyên h t m n và carbonat thu c các h  t ng Bó Hi ng ế   1­2), đá vôi xen k  đá phi n 1), đá vôi B n Páp (D ượ   c ả 2) có b  dày chung trên 3000 m đ

ả ạ

(S3­4), Sông Mua, B n Ngu n (D ắ silic B n C i (D 3) và đá vôi B c S n (C­P ề thành t o trên th m th  đông. ị ầ ụ ế ạ ạ

ạ ư ệ ấ ề ữ ồ

ồ ấ ỉ ổ ủ ệ

ị ế ố ứ ề ả ị

ở ạ ư ế ố ng c u trúc n p u n ch m ngh ch, cà nát h  l u sông Đà nêu trên đ ữ ượ c m t s

ờ ể ộ ị ị ả ằ ượ   n Các dãy đ a t ng­ki n t o Paleozoi này t o thành h  c u trúc nghiêng vòng, l ọ   ạ theo h  l u sông Đà, kéo dài lên h u ng n sông H ng v  phía tây các t nh Phú Th , ọ   Yên Bái, làm cho bình đ  c u trúc c a á đ a khu Phan Si Pan thay đ i rõ r t. D c ệ   theo h  c u trúc nghiêng vòng này, nhi u n p u n đ o, đ t gãy ngh ch. Nh ng hi n ộ ố  ượ t tác gi ệ ấ ấ ạ  cho r ng do chuy n đ ng đ a di t o ra [Deprat, 1914; Dussault, 1921].

ị 4.1.1.2. Á đ a khu Núi Con Voi

ồ ấ

ị ề ộ ầ

ệ ữ ớ ứ ả ở

ị ể ẹ ồ

ượ ế ạ ồ c x p vào lo t Sông H ng [Đovjikov

ằ ằ ầ

ế Các đá bi n ch t này đ ứ ệ ế ủ ế ế ấ ầ

ạ ơ ế ướ ủ ấ ầ và nnk., 1965]    i và Ngòi Chi n m trên [Tr n Xuyên, 1988]. ướ   ng ắ ơ   ng granulit [Hoàng Thái S n, 1998; Tr n T t Th ng,

ạ ế   ế Á đ a khu Núi Con Voi g m các đá bi n ch t cao và siêu cao có d ng nêm ki n ắ   ư ẳ ạ t o ki u đ a lũy có b  r ng 10­18 km, kéo dài trên 250 km g n nh  th ng t p, ị ằ    phía ĐB và n m k p gi a hai đ a hào Đ  tam trên các đ i đ t gãy Sông Ch y  Sông H ng phía TN. ấ ướ ồ g m hai ph c h  Núi Con Voi n m d ồ Các   đá   k t   tinh   c a   lo t   Sông   H ng   bi n   ch t   đ n   ph n   cao   c a   t amphibolit, có n i đ n t 2000].

ạ ế ủ ộ ế ự ấ ồ

ơ

ả ị ắ ị

ổ ồ ổ

ươ ứ ầ ớ ng  ng v i các chu k

ở ổ ủ ứ Tu i c a các đá k t tinh c a lo t Sông H ng d a vào m c đ  bi n ch t cao ượ ế và nnk.,  1965; Hoàng Thái S n, 1998;  đ nh vào Archei [Đovjikov   c x p gi đ ố ệ ư ấ ầ Tr n T t Th ng, 2000], nh ng các s  li u tu i đ ng v  U­Pb (TIMS) zircon là 838±45 Tr.n. và 30 Tr.n. [Lan et al., 2001], và tu i U­Pb (SHRIMP) zircon là 800­ ỳ  900 Tr.n. và 29,3­42,5 Tr.n. [Tr n Ng c Nam, 2006] t Jinning

Nam Á.  ơ ố

ọ ố  Nam Trung Qu c và Himalaya  ủ ị ượ ế ạ ế ổ ở Ở ầ  ra móng k t tinh đ

ổ ấ

ế ị ế ư

ạ ớ ồ ủ ế ờ ờ ị

ớ

ạ ễ ư ự ế ề ộ ấ ị

ẽ ượ ể ầ ẫ ở c trình bày i và s  đ

ồ ạ ph n kéo dài c a đ a khu Hoàng Liên S n sang Vân Nam (Trung Qu c) cũng   ạ   ộ l c x p vào lo t Ailaoshan có tu i 1973­1958 Tr.n., lo t   Dahongshan có tu i 1840 Tr.n. [China Geological Survey, 2004] b  bi n ch t và ấ   bi n d ng ch ng trong Permi, Trias, Eocen­Oligocen, Neogen, cũng nh  các c u   trúc   l p   ph   ch m   ngh ch   (thrust­nappe),   bi n   d ng   tách   r i   (detachment ỳ ạ ế ạ   deformation) có các đ i dăm k t ki n t o đi kèm di n ra trong chu k  t o núi ớ   ủ ọ Himalaya [Wang, 1996]. V n đ  đ ng h c cũng nh  c  ly d ch chuy n c a đ i ớ   ề ồ ạ ắ ượ c t tr  ph n các đ i t Sông H ng v n còn nhi u t n t ứ đ t gãy và bi n d ng.

ấ ế ạ ậ ư ư ế ị

ế 4.1.2.  Đ a khu bi n ch t cao Phu Ho t­N m S  L ị ắ ộ

ắ ộ ớ

ư ể ặ

ọ ư ư ấ ạ ậ ế ị ố ủ ủ ề ộ ỗ

ế   ố ở ắ ấ  B c Trung B  kéo qua Đông B c Lào đ n Đ a khu bi n ch t cao này phân b   ướ ả   ng TB­ĐN d c rìa nam đ i khâu Sông Tây B c B  dài kho ng 300 km, theo h ị   ạ Mã, có th  chia ra hai á đ a khu là Bù Kh ng và N m S  L . Đ c tr ng c a đ a khu này là m t chu i kh i nhô đ u có các vòm bi n ch t t o thành nhân c a các   ế ồ n p l i.

ị

4.1.2.1. Á đ a khu Bù Kh ng  ố ạ ộ ạ ị ừ Á đ a khu này có d ng m t kh i nhô ph c n p l

i kéo dài trên 100 km t ỉ ứ ế ồ ệ ỳ ợ ơ ỳ Nghĩa   ạ   Đàn, Qu  H p lên Qu  Châu, Kim S n (Ngh  An), có các đ nh núi Bù Kh ng

6

ầ

ớ ấ ơ ế ư ớ ớ

ệ ứ

ư ự

ớ ố

ệ

ơ ạ

ạ ế ứ

ố ấ ấ ạ

ế ạ ớ ồ ể

ổ ở ạ ở ế ế ớ ừ   vòng   ngoài   đ

ả ị ệ ầ ợ ỉ

ồ ố ổ ế

ạ

ế ườ ị và nnk., 1970].

ủ ng Th   ổ ồ đ i c t tr Nghiên c u tu i đ ng v  U­Pb (SHRIMP) c a zircon trong gneis

ổ ạ ệ ị ạ ở ớ ắ ượ   t ế ạ   t­ki n t o

ặ ổ ừ ng g p các tu i t ộ  600 đ n 2541±69 Tr.n

ạ ầ ớ M ng P n (S m N a, Lào). ườ ạ   (1087 m) và Phu Ho t (2452 m) kéo sang S m T ,  ủ ị ệ ạ   i phía nam c a á đ a khu này ti n giáp v i đ i Sông i, ranh gi Theo c u trúc hi n t ỳ ợ ườ ươ ả   C  qua các h  đ t gãy M ng Lâm­Qu  H p ph ng TB và phía đông, ĐB qua các ộ ụ ệ ứ ư ọ ầ h  đ t Sông Con và rift n i l c Mesozoi S m N a d c các l u v c sông Chu, Sông   ặ   ạ ầ ệ ế Hi u. Di n phân b  này g n trùng v i “cánh cung Phu Ho t” [Fromaget, 1941] ho c ế   ạ ạ ớ ươ và nnk, 1965), trong đó đ i di n là các vòm bi n ng Phu Ho t” (Đovjikov  “đ i d ấ ớ ầ ch t Bù Kh ng, nam Kim S n, S m T .     Vòm Bù Kh ng ch a các đá plagiogneis, đá phi n th ch anh mica, amphibolit, ể ệ ứ ệ  ế migmatit c u t o vi u n n p th  hi n rõ bi n ch t phân đ i đ ng tâm mà ph c h ấ ồ  sillimanit   trung tâm chuy n sang staurolit­disthen,   nhân bi n ch t g m các đ i t ượ c   x p   vào   h   t ng   Bù   Kh ng   tu i   Meso­ almandin   và   biotit   ằ ệ ầ   ề Neoprotezoi, có b  dày trên 4500 m. N m không ch nh h p gi  đ nh trên là h  t ng ớ Su i Mai tu i Neoproterozoi­Cambri s m, g m quarzit xen đá phi n biotit­chlorit­ ị ớ ề graphit, đá phi n silic, đá hoa có d ng nh p v i b  dày chung là 3500 m [Lê Duy Bách, 1969; Phan Tr ứ ớ vùng biên gi i vòm Bù Kh ng cho tu i 244±7 Tr.n. thu c giai đo n nhi ế ườ Indosini và th ầ ị ứ

ầ ề ế ạ ả ườ ế

ấ ế

ầ ộ ụ ử Rìa TN á đ a khu Bù Kh ng là các tr m tích Ordovic­Silur ch a nhi u Bút đá,   ớ   ộ ớ ng là ti p xúc ki n t o v i tr m tích Devon, Carbon­Permi thu c đ i Sông C  th ụ ắ các đá bi n ch t nêu trên và rìa đông b c là tr m tích l c nguyên­carbonat, cũng   ủ ờ ộ nh  đá núi l a ryolit­dacit Trias trung thu c rift n i l c ph  ch m lên trên.

ạ ộ ề ạ ị

ễ ể ớ ổ ế ứ ạ ơ

ượ ế ơ

ắ ớ ễ ổ

ổ ướ ạ ế ứ

ộ ở ễ ả ỉ

ượ ạ Ngoài ra, các th  granosyenit, granit biotit d ng porphyr đ

ư ạ   Ho t đ ng magma trong á đ a khu Bù Kh ng di n ra theo nhi u giai  đo n, ả ồ ch ng chéo ph c t p. Ph  bi n h n c  là các th  l n, granodiorit, granit gneis   ổ   ạ ạ c  x p vào tu i d ng  m t  xuyên vào nhân  vòm Bù  Kh ng,  Nam  Kim  S n  đ ầ   Carbon s m theo tu i K/Ar biotit là 285 Tr.n. [Nguy n Xuân Tùng, trong Tr n Văn Tr  ị và nnk., 1977] sau đó l ệ ạ   ớ c Devon so sánh v i ph c h  Đ i i x p vào tu i tr và nnk., 1996].  phía TB t nh Qu ng Nam [Lê Duy Bách, Nguy n Văn Hoành  L c  ế c x p vào ph c h ả ể ề ủ ả ổ ộ

ế c x p vào Paleogen [Izokh, trong Đovjikov

ắ ở

ệ ứ ệ  Sông Chu­B n Chi ng có tu i K/Ar c a biotit dao đ ng trong kho ng 29­41 Tr.n.,   ượ và nnk., 1965] và theo U­Pb zircon  đ TIMS là 30 Tr.n. [Bùi Minh Tâm và nnk., 2008] xuyên c t các đá granit gneis     vùng Qu  Phong, tây Ngh  An.

ề ấ ế ế ấ ồ

ạ ụ ụ

ư ằ ồ ầ ả

ở  15 km g n nh  n m ngang  ớ ứ ế ầ

ồ ớ ờ ạ ủ ễ

ừ ế ị

ọ ủ ẻ ớ

36 đ n 21 Tr.n..   ớ ắ ượ ằ ể ủ ớ ự ế ồ ả

ả ữ t b ng ph i gi a chúng [Jolivet

ể ị ậ ế ẻ   ươ ạ ng bi n d ng d o V  c u trúc, vòm Bù kh ng g m các đá bi n ch t có ph ắ   ướ theo vòng đ ng tâm hình ovan có tr c dài > 25 km theo h ng TB­ĐN, tr c ng n ≈ ố ỉ    vùng đ nh vòm và d c tho i ra các cánh xung ị   quanh, mà ph n nam ti p xúc v i các đ t gãy ch m ngh ch. Quá trình căng giãn và ấ nâng tr i v i áp su t cao c a vòm gneis Bù Kh ng di n ra vào Oligocen­Miocen,   ổ 40Ar­39Ar c a mica trong granit có t K tế   ủ xác đ nh qua các tu i   ế ộ ộ ạ t b ng trái thúc bi n d ng d o liên quan v i ch  đ  đ ng h c c a các đ i c t tr   ể ố   ộ Sông H ng, Sông C  kèm theo chuy n đ ng quay v i s  di chuy n c a các kh i ự ượ ằ et al., 1999]. Kon Tum và Bi n Đông, gây ra s  tr ư ư 4.1.2.2. Á đ a khu N m S  L

7

ầ ủ ề ạ

ắ ủ ầ ướ ạ ư ư ả ấ ộ ơ ị 2 d

ệ ề ả ệ ở t

ị ậ Ph n tây b c c a đ a khu Phu Ho t­N m S  L  nhi u n i b  các tr m tích ế ộ i d ng tách  ra m t vòm đá bi n ch t kho ng 129 km ọ ắ ư ư  vùng N m S  L , cách Tp Đi n Biên kho ng 30 km v  phía ĐN, g i t t là ậ Paleozoi che ph  còn l ậ bi ư ư vòm N m S  L .

ề ư ư ư ạ ổ Vòm N m S  L  có nhi u m t c t l t

ậ ế ả

ậ ư ư ồ ạ ứ ề ả

ế ể ế ễ ỏ

ổ

ễ ổ ặ ắ ộ ố t nh  Pá V t­Hu i Tóng, Hu i Xa, N m S  L  g m đá phi n hai mica­granat­fibrolit, amphibolit phân d i trong đá phi n th ch anh mica, quarzit ch a mica­granat có b  dày kho ng 1800 m và các ượ c x p chung vào Proterozoi [Nguy n Văn th  nh  gabbro, amphibolit đi cùng, đ Tru t  ậ và nnk., 1988] có tu i K/Ar c a amphibol trong plagiogneis là 1300 Tr.n. ủ [Nguy n Ng c Liên, trong Nguy n Xuân Tùng

ọ ệ ầ ậ ế và nnk, 1992]. ế ễ ậ Các h  t ng N m S  L , N m Cô đ

ủ ế ồ

ượ ư ư ế ớ ứ

ụ ầ ạ ộ ị

ệ ạ

t­Trung (Hoa Nam) trong đai t o núi Xuyên Vi ự

ẽ ề ậ ở ế ạ ẽ ệ ầ ạ ư ư ấ ớ   c x p chung vào các đá bi n ch t đ i ậ ơ ấ ệ ầ khâu Sông Mã, trong đó h  t ng N m S  L  bi n ch t cao h n, g m ch  y u là   0C/2,0 Gpa, monazit trong  ấ amphibolit, granulit Cpx­Grt áp xu t cao,  ng v i 920 ổ   gneis biotit­sillimanit­granat có tu i U­Th­Pb là 1396±13 Tr.n. và monazit trong ổ et al., 2008].  gneis pelit, amphibolit granat có tu i trung bình là 233±5 Tr.n. [Nakano  ớ ữ ớ ủ Đ i khâu Sông Mã là m t ph n c a đ i va ch m l c đ a gi a hai craton Đông   ươ ế   ổ ệ t Nam có tu i bi n D ng và Vi ấ et al., 2008];  ch t Permi­Trias (270­230 Tr.n.), mà c c đi m vào 250 Tr.n. [Osanai  có l ể ạ ộ t­ki n t o tái ho t đ ng s  đ  c p đây là giai đo n nhi ph n sau.

ị ế ấ (Kontum   high­grade   metamorphic

̀ 4.1.3.   Đ a   khu   bi n   ch t   cao   Kon   Tum   terrane) Ở ư ư ̣ ̣ ̉ ̣

̃ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ̀ ́ ́ ́ ̃ ́ ́ ́ ̣ ̉

̀ ́ ́ ̀ ̀ ́ ̀ ơ ̣ ̣ ̉

̀ ́ ́ ư ̉ ̣ ̉

́ ́ ́ ́ ́ ̃ ̃ ́ ́ ư ̣ ̣ ̣ ̣

̀ ̀ ̀ ̀ ́ ́ ̀ ư ̣ ̉ ̣ ̣ ̣ ̣

̀ ̀ ́ ̀ ̣ ̣ ̣ ̣

́ ̀ ́ ̀ ́ ̀ ́ ̣ ở ở ̣ ̣ ̀ ́  phân trung tâm va đia khu bôi kêt Paleozoi ha

Trung Trung bô Viêt Nam, phong ch ng năm kep gi a cac vi tuyên 13O   ̀ va 16O, cac nha đia chât Phap lân đâu tiên mô ta cac gneis va đa phiên kêt tinh,   ̣  ượ c xêp vao Archei va Proterozoi. Ho goi đây la mom nhô Kontum – n i trôi lô đ ̀ ́   mong Tiên –Cambri cua đia khôi Indosinia. Tuy nhiên cac kêt qua nghiên c u gân ̃ ̀   đây cho thây hoat đông biên chât cao vao cuôi Ordovic gi a đa tac đông manh me ̀ ̀   lên toan bô vung nay, bao gôm ca cac thanh tao đia chât Paleozoi ha. Vi vây, t  nay   đê nghi goi đây la đia khu biên chât cao Kontum, bao gôm cac thanh tao Proterozoi ̀ ̀ ̀    riêm ngoai phia băc va ha, trung  ́ phia tây.

ở ̉ ư ̣ ̣ ̉ Kê t ́ ́ ̀ ́ ́ ́ ở ̣ ̉ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣

́ ̃ ́ ̀ ̀ ự ̣ ̉ ̣

̀ ́ ́ ̀ ́ ̃ ́ ̣ ̣ ̉ ̉ ̉ ̉

̀ ươ ̣ ̣ ̣

́ ơ ́ ̀ ̀ ̀ ̣ ̣ ̣ ̣ ́  đia khu Kotum co đăc tr ng đa ky va đa t ́ ́ ̀ ́ ́ ơ ư ̣ ̣ ̣ ̉ ̣

̀ ̃ ́ ́ ̣ ̣ ̣ ̀ ́ ̀  Ordovic muôn tr  đi, đia khu biên chât cao Kontum đa trai qua nhiêu   ́ ̣   lân bi cai tao sâu săc b i cac hoat đông magma, biên chât, biên vi rât đa dang. Đăc ́ ́ ơ ự ơ   biêt, trong biên cô khu v c xây ra vao Permi muôn – Trias s m, cung v i s  xâm ́ ́ ̀ ́ ươ   nhâp râm rô cua cac thê granit nguôn gôc vo, đa phat triên cac tr ng biên chât khu ̀ ́ ự ng granulit v i cac xâm nhâp charnokit đi kem. Do v c chông lên, cuc bô đên t   ́ ́ ́ ươ   ng chông đo, hoat đông biên chât  cheo ph c tap v i hai ky trong Permi muôn – Trias s m va Ordovic muôn biêu hiên   ́ ự c c ky manh liêt, lam xoa dâu vêt cac hoat đông cô x a trong Proterozoi.

́ ̀ ̀ ư ́ ơ ̉ ư ́ ́ ́ ở ̀ ́ ́ ̀ ́ ̣ ̣ ̣ ̣ Đia khu biên chât cao Kontum bao gôm cac a đia khu đia tâng – kiên tao

(tectono­stratigraphic subteranes) sau đây:

̣ 4.1.3.1.  A đia khu Ngoc Linh

̀ ́ ́ ́ ́ ̣ ̀ ượ ̣ ̉ ̣ ̣ ̣ ́ ư Đây la vung trôi lô cua ph c hê biên chât Ngoc Linh đ ̀ ̣ ̣ ̣ ̉ ̉

́ ̃ ́ơ ư ̣ ̣ ̀ ̀ c xêp tam vao ́ ́ Proterozoi ha, phân bô trên đia phân cac tinh Quang Ngai, Kon Tum va Gia Lai. ̀ ́ ̀ rock­group): amphibolit đi kem v i gabro­amphibolit Cheo Ph c hê gôm ba loat đa (

8

̀ ̃ ở ở ư ̀  phân d ́ ́ ư ̣ ̣ ̣ ̣ ̉

́ ́ ́ ́ ̉ ̣ ̣ ̉ ̣ ̣ ̉

́ ́ ́ ́ ́ ́ ơ ̣ ̣ ̣

̃ ̀ ở ̣ ̉ ̉ ̣

̀ ́ ́ ̃ ́ ́ ̃ ́ ̉ ̣ ̉

́ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ́ ̀ ̀ ́ ơ ̣ ̉ ̣ ̉

́ ́ ̃ ́ ̀ ́ ơ ̣ ̣ ̉ ̣ ̣

̀ ̀ ở ơ ̉ ̣ ̣ ̉ đeo Măng R i.

́ ́ ́ ́ ư ư ̣ ̣ ̣ ̣

̀ ́ ̀ ở  ươ Reo  i, gneis amphibol Sông Re   phân gi a va gneis biotit Ba Điên  ́ ́ ̀ ̀ ́ ở ươ   ng amphibolit, phân trên. Toan bô ph c hê Ngoc Linh bi biên chât chu yêu   t ̀ ́ ́ ư nh ng rai rac co cac diên lô nho đa granulit. Hoat đông siêu biên chât phô biên va   ̀ ̃ ̀ ̀ ươ manh liêt, tao nên cac tr ng granit­migmatit dang vom, trong đo co ba khôi l n la   ̀ ̀ ̀ ̀   Ta Ma, Ha Gia va Thach Nham đêu   Tây Quang Ngai. Tuôi đông vi U­Pb trên ́ ̉   ư zircon cua chung  ng vao Ordovic muôn. Đây cung la tuôi biên chât ro nhât cua phân l n phia đông a đia khu nay. Riêng phân nho phia tây trên đia ban tinh Kon   ́ ơ   Tum, hoat đông biên chât cao biêu hiên ro nhât vao Permi muôn – Trias s m v i tuôi đông vi (Sm­Nd) 240 ±2 triêu năm cua đa granulit  Ph c hê biên chât Ngoc Linh bi cac thê t ́ ̉ ̉

́ ́ ́ ́ ̀ ́ ̃ ̃ ́ ư ̣ ̣ ̣ ̉

̀ ́ ́ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣

́ ̀ ́ ́ ́ ́ ̀ ̣ ̉ ̉

́ ́ ̀ ̀ ́ ̉ ươ ng gabro­amphibolit ph c hê Phu   ́ ́ ̃ ư   My co tuôi Neoproterozoi gi a xuyên qua. Tuôi cac nhân zircon di sot trong cac đa ́ ̀   ơ ư DM cac đa biên chât nay ph c hê Ngoc Linh la 1455, 2541 triêu năm. H n n a, tuôi T ́ ́ ̣   ư theo Lan va nnk [2001] co gia tri 2400 triêu năm. Do đo, hiên tam xêp ph c hê Ngoc ́ ́ ̀ ̉   ơ Linh vao Proterozoi ha va đôi sanh no v i mong kêt tinh cung tuôi (1,7 ty năm) cua ́  Đông Nam Trung Quôc. khôi Cathaysia

ở ́ ̣ 4.1.3.2. A đia khu Kan Nack – Sông Biên

́ ̀ ́ ̣ ̣

̃ ́ ̀ ̀ ́ ́ ́ ̀ ư ̣ ̉ ̣ ̣

́ ́ ̀ ̃ ư ̀ ở ̣ ̉ ̣ ̉

́ ́ ́ ̉ ̣

́ ́ ́ ́ ̀ ́ ̀ ư ̣ ̣ ̉ ̉ ̉

́ ́ ̀ ở ự ̉ ̉ ̣ ̣

́ ̀ ̉ ̉ ̣ ̣

̀ ự ̉ ̣ ̣ ́ ́ ở ươ  tr ́ ư ự ̉ ̉ ́ ́ i mang ( ́ ự ̣ ̣ ̣ ̣

̀ ̀ ́ ̀ ̉ ̣

̉ ̉ ̣

́ ́ ̀ ̃ ́ ́ ở ̣ ̣ ̣ Cac   thanh   tao   granulit a   đia   khu   nay   cung   bi   cac   thê   t ́ ̀ ̃ ̀ ́ ́ ở A đia khu nay phân bô   trung tâm phia đông đia khu biên chât cao Kontum   ́ ̀ ́ ơ ở    phia trên đia ban cac tinh Gia Lai, Binh Đinh va năm kep gi a cac đ t gay Ba T   ́ ́ ́ ́ ư ự  phia nam. Đăc tr ng cua a đia khu la s  phân bô phô biên cac đa   băc va Sông Ba  ̀ ̀ ̀ ́ ́ ư ̣ ươ   ng granulit t  cac đa nguyên thuy la luc nguyên – carbonat va biên chât cao nhiêt t ́ ́ ́ ̣  ươ cac câu tao uôn nêp t ng đôi rông va thoai. Cac kêt qua nghiên c u tuôi đông vi ́ ́ ́ cho biêt tuôi biên chât cua khu v c Sông Biên (Binh Đinh)     phia đông a đia khu co ́ ̀ ́ ở ự    phia tây a đia khu nay lai co tuôi Ordovic, con cua khu v c Kan Nack (Gia Lai)  ́ ́ ̀ ơ tuôi Permi muôn – Trias s m. Trong s  kiên biên chât kê sau    ng granulit Kan magmatic underplating), khiêń   ̀ ươ ươ ng nh  co s  bô sung magma d Nack d ́ ̀ ̀   tao ra nguôn nhiêt cao va s  xuât hiên cac xâm nhâp “magma khô”: gabronorit Kon   Kbang, charnokit Sông Ba va granit­gneis Plei Manko đêu co tuôi đông vi trong khoang xâp xi 250 triêu năm. ̀ ́ ư ̣ ̉ ̣ ̉ ̣

̀ ́ ̀ ượ ự ̉ ̣ ̉ ca hai khu v c Sông Biên va Kan Nack đêu thu đ ́ ̣ ̣ ̉ ̣ ̣ ̣ ̣ ̉

́ ́ ̀ ́ ̀ ́ ́ ̣

́ ư ́ ́ ́ ̀ ́ ̀ ́ ̉ ̉ ̉ ̉ ̣

̀ ́ ́ ̉ ượ ́ ơ ̣ ̉ ̣ ̉

̀ ́ ́ ́ ̣ ̣ ̀ ̉ ươ ng   gabro­ ̀   amphibolit ph c hê Phu My xuyên qua. Kêt qua xac đinh tuôi đông vi U­Pb nhiêu ́ ́ ̃ ở   c gia tri xâp xi 1400 mâu đa  ́ ́ ́ ơ triêu năm đôi v i cac nhân zircon hoăc tuôi chăn trên. Do vây, hiên tam xêp tuôi cac   ́ ̃ ̣  ơ ư ̉ ở  a đia khu nay vao Proterozoi gi a va đôi sanh chung v i ph c hê đa nguyên thuy  ́ ́ ̉ ợ biên chât Baoban cua đao Hai Nam, Trung Quôc. Vê bôi canh kiên tao, tô h p cac đa   ̀ ̀ ̉  luc nguyên – carbonat cua thanh tao nguyên thuy nay co thê đ c xem la l p phu dang nên trên mong uôn nêp Proterozoi ha.

̃ ́ ̣

̀ ̀ ̀ ́ ́ ́ ở ̣ ̣ ̀ 4.1.3.3. A đia khu Nam – Ngai (Hiêp Đ c – Sa Thây) ́ ́ A đia khu nay phân bô ̀ ́ ̣ ư ́ ̀ ̀ ự ̣ ̣ ̣ ̣

́ ơ ̣ ̉

́ ́ ́ ́ ̀ ự ư ̣ ̣ ̣ ̣

ơ ́ ̀ ́ ̃ ̀ ̃ ́ ̀ ̀ ̣ ̣ ̉ ̣

́ ́ ́ ̀ ̀ ̀ ́ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣ ́ accretionary prism) bi dâp v  va biên vi sâu săc đê tr ́ ́ ̀ ̀ ́ ̣ ̉ ̣ ̣ ̉ ̣ ̣

̀ ̀ ́ ́ ̀ ̀ ̣ ̉ ̣ ̣ ̣ ̉ ̣ ̣ ́    ria phia băc va phia tây đia khu biên chât cao ́ ́ accreted terrane) hay la môt đai tao   Kontum. Đây th c chât la môt đia khu bôi kêt ( nui (́ orogenic belt) Paleozoi s m (hay Caledon s m) do môt cung đao đai d ́ ̣ ươ ơ   ng va ́ ̀ ̃ cham va găn kêt v i a đia khu Ngoc Linh vao Ordovic gi a. S  va cham va khâu nôi   ̀ ̣  nay đa diên ra kha manh, khiên cho hâu hêt đai tao nui nay, ma ban thân co môt bô ̃ ̉ ở  ơ phân vôn la lăng tru bôi kêt ( ́ ́ tectonic melange) không lô. Do chiu tac đông biên   thanh môt thê xao trôn kiên tao ( ́ ́ ơ   vi cua cac ky kiên sinh muôn h n nên đai tao nui nay bi uôn cong va be gâp lai thanh

9

̃ ́ ́ ́ ̣ ̣ ̣ ̉

̃ ́ ́ ̀ ́ ư ́ ươ ́ ̀ ́ ́ ̀ ̃ ́ ơ ̉ ̉ ̣

́ ̀ ̃ ̀ ̣

̀ ́ ̀ ̣ ̣ ̉

ươ ́ ́ ̀ ́ ́ ơ ̉ ̣ ̣

́ ́ ̀ ́ ́ ́ ́ ́ ̉ ̣ ̉ ̣ ́ hai nhanh: (a) nhanh Hiêp Đ c ph   ng a vi tuyên phân bô trên đia phân Nam Quang ́ ́   Nam va Băc Quang Ngai, tiêp giap vê phia băc v i nhanh Đa Năng cua đai tao nui ̀ ̃   Caledon muôn Đa Năng – Sekong qua vong chông Mesozoi Sông Bung va (b) nhanh   ng a kinh tuyên, phân bô trên đia phân Tây Nam Quang Nam va Tây Sa Thây ph ́   Kon Tum; tiêp giap vê phia tây v i nhanh Sekong cua đai tao nui Caledon muôn noi trên. Trong thê xao trôn cua a đia khu nay co cac yêu tô tham gia sau đây:

́ ́ ́ ́ ̣ ư ̉ ̣ ̉ ̣ ́ ́ ́ ́ 1. Khôi đa metapelit ́ ́ ̀ ư ̣ ̉ ̣ ̣ ́ ́  me đông nam Khâm Đ c. Co thê coi đo la môt vi đia khu “s bi đ t tach ra khoi mong Proterozoi ha cua a đia khu   ở

̣ ́ ở Ngoc Linh phân bô  tai” ( ́ “native” icroterrane).

́ ̀ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣

̉ ợ ̀ ́ ́ ́ ở ̣ ̣

́ ́ ́ ́ ́ ́ ư ̣ ̣ ̣

3­O2 Khâm Đ ćư   2. Tô h p thach – kiên tao (THTKT) ria luc đia thu đông Pt ̀ ̀ ́    ven ria a đia khu Ngoc Linh, bao gôm cac đa metabasalt va metagabro cao vôn  ̀ ư titan   loat   tholeit,   cac   đa   luc   nguyên  va   carbonat   biên  chât  co  ch a   cac   s u  tâp   Acritarcha co tuôi Pt

́ ̉ ́ 3­O.

̃ ̣ ươ ̉

̀ ́ ́ ơ ng Ordovic s m – gi a Nui Vu ́ ́ ́ ́ ̀ 3. THTKT cung đao đai d ử ̣ ̉ ̣

́ ́ ́ ́ ́ ́ ́ ơ ̣ ̣ ̣

́ ́ ́ ́ ̣ ̉ ̣ ̉ ̣

́ ̀ ̀ ́ ́ ́ ở ̀ ư ở ơ ̣ ̣ ̣ ̉

̣ ́  ̀ ́ ư  bao gôm cac đa ́ ́ ́ xâm nhâp va nui l a chu yêu mafic va trung tinh bi biên chât, trong đo co cac đa   ̀   đ i   trên   chuc   chim thuôc   loat   thach   hoa   boninit   (cao   Mg   –   thâp   Ti)     ́ (suprasubduction zone). Môt sô kêt qua xac đinh tuôi đông vi U­Pb/zircon cac đa   ́ ̀ diorit va plagiogranit     Quê S n va Quê Tho gân Hiêp Đ c cho gia tri xâp xi 475 triêu năm.

̀ ́ ̀ ̣ ̉ ́ ̀ 4. THTKT ophiolit va nêm bôi kêt Hiêp Đ c ́ ̀ ̉

3­O2. S u tâp Acritarcha t

́ ̀ ̀ ư ở ̣ ̣

́ ́ ̀ ư  môt khôi đa hoa  ́ ́ ́ ̀ ́ ̀ ́ ̣ ̉ ̉ ̉ ̣ ̉ ̉

́ ́ ̀ ́ ̣ ở ơ ́ ́ ư   bao gôm cac thê đa peridotit­ ̀ ̣   serpentinit,   metagabro,   metabasalt;   cac   đa   metachert   va   metacarbonat   la   vo   đai ̀ ̀ ươ   ng Pt  chân câu Ba Huynh gân d ́ ́ ́ ư   Hiêp Đ c cho khoang tuôi nay. Rai rac găp cac đa phiên trăng la san phâm biên chât cao ap, thâp nhiêt

́ ́ ̀ ́ ̃ ư ̣ ̣ ̉ ̉ ́  đ i chuc chim. 5. THTKT va cham Ordovic gi a – muôn ̀ ́ ́ ́ ươ ̉

́ ng,   cac   tr ́ ̉ ̣ ̣ ̣ ̉ ̉

̀ ̀ ̀ ́ ́ ́ ̣ ̣ ̣ ̉ ̉ ̣

́ ́ ́ ̃ ́ ́ ư ̉ ̣ ̉ ̣ ̣ ̣

̀ ̃ ư ̣ ̣ ̉ ̉ ̣ ̣

́ ́

gôm cac san phâm biên chât khu ́ ́ ́ ̀ ̉ ơ ươ ự   v c   đa   t ng   siêu   biên   chât   va   nong   chay   vo  v i   cac   granit­gneis ́ ́ ̀ ́ ́ ươ ng granulit va ca charnokit. migmatit. Rai rac găp cac diên lô nho đa biên chât t   ̀ ̉ ự   ự Hoat đông biên chât khu v c cao nhiêt va nong chay vo kem theo nay la hê qua tr c ̀ ̀   tiêp cua va cham gi a cung đao Nui Vu vao khôi luc đia Ngoc Linh – Kan Nack vao ́ ̃ ́ cuôi Ordovic gi a – đâu Ordovic muôn, đa tac đông lan truyên đê tao ra đia khu biên   chât Kontum. ̀ ́ ̀ ̀ ́ ̀ ̀ ̣ ̉ ̉ ̣

̃ ̀ ̀ ̀ ̣ ̉ ̣ ̉ ̣

́ ượ ́ ́ ư ̀ ́ ́ ́ ̀ ̃ ́ ́ ơ ở ̉ ̣

̉ ̣ ̣

Ngoai ra, trong THTKT va cham nay con phai kê đên cac thanh tao trâm tich   ̀ ̃ ̀ ́ ̣   ư vun thô đa đô xuông cac bôn tiên x  va đia hao gi a nui, đ c mô ta la cac tâp cuôi ̀ ̀ ́ ́ ́ ̣ ở kêt – cat kêt c  s  kha day cua hê tâng Long Đai     Suôi Cat, Mo Rai, Hon Kem va ́ ́ ̀ ở ươ i tuôi Ordovic muôn – Silur, phân bô  A L  riêm đia khu Kontum. ́ ́ ̉ ̣ ̉ ̣ ̣

̀ ́ ́ ̃ ̀ ̀ ư ̣ ̣ ̣ ̣

́ ́ ́ ̃ ̀ ̀ ́ ự ở ̣ ̣ ̉ ̣ ̣

̀ ́ ơ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ̉ ̣ ̣ ̉ ̣ ̣ ̣

́ ́ ́ ́ ́ ́ ̀ ̀ ́ ́ ́ ̣ ̣ ̣ 4.1.3.4. Cac biêu hiên biên cai sau tao nui Ordovic trên đia khu Kontum ̀ ́ ̣   ơ La môt khôi co diên tich không l n va lai năm gi a miên tao nui đa ky, đia ́ ́   khu Kontum đa nhiêu lân bi tac đông b i cac chuyên đông kiên tao khu v c v i cac ́ biêu hiên đa dang cua cac hoat đông magma, tao bôn trâm tich, biên chât va biên   ̀ dang co tinh chông gôi, hoat hoa hoăc th a kê. Cac THTKT đo bao gôm:

̀ ̀ ́ ư ́ ́ ự ̣ ̣ ̣ la cac xâm nhâp granitoid vôi– 1. THTKT cung magma ria luc đia tich c c Silur ̀ ́ ̀ ̀ ư ̣ ̀ kiêm ph c hê Tra Bông – Diên Binh.

̀ ́ ̣ ̣ ̣ ̣ ́ 2. THTKT tao nui va cham Silur muôn – Devon s m ơ  la cac xâm nhâp granit­gneis ̀ ́ ́ ̀ ́ ư ̉ ̣ ̣ ̣ ́ nguôn gôc vo cac ph c hê Ea Dui va Đai Lôc.

10

ự ̣ ̣ ̣

̀ ̀ ́ ̃ ́ 3. THTKT cung magma ria luc đia tich c c Carbon muôn – Permi gi a ́ ̀ ́ ử ̉ ̣ ̣ ́ ̀ ́ ́ ̀ ́ ̀ ư ơ ̣

̀ ̣ ̣ ̣ ̣

́ ̀ ̀ ̀ ́ ́ ́ ́ ́ ̀ ư  gôm đa ư nui l a chu yêu la andesit cac hê tâng Ch  Prong, A Lin va cac xâm n hâp granitoid ́ vôi–kiêm ph c hê Bên Giăng – Quê S n. ́ ́ ư ̉ ̣ ̣ ̉

́ ́ ́ ́ ̀ ư ̉ ̉ ̣

̣ ́ ơ   bao gôm cac xâm nhâp 4. THTKT tao nui va cham Permi muôn – Trias s m   ́ ư   nguôn gôc vo co ch a kim loai hiêm (Sn­W­Li) cac ph c hê Hai Vân va Dôc Nang, ̀ ́ ́ ươ cac san phâm biên chât đa t   ng bao gôm ph c hê granulit Kan Nack va cac xâm nhâp magma khô đi kem.̀

́ ̀ ̃ ̀ ̣ ̣

̀ ̃ 5. THTKT tao nui muôn (late­orogenic) Trias gi a ̀ ́ ́ ̀ ử ̣ ̣ ̣

̣ ́   ́ ư  bao gôm cac trung trâm tich ́ vun va đa nui l a ryolit hê tâng Mang Yang, cac xâm nhâp granit vôi–kiêm cao kali   ph c hê Vân Canh.

̀ ̀ ̉ ̣ ̣ ́ư 6. THTKT điêu chinh (hay phuc hôi) sau va c ham (post­collosional readjustment

̉ ̣ ơ , bao g ôm:̀

́ ̉ ợ ư ̣ ­ Tô h p magma l ́ ́ ̀ ́ ư ̣

́ ́ ̣

3­J2

(or restoration)) tuôi Trias muôn – Jura s ḿ anorogenic bimodal magmatic) T3 gôm̀   ́ ̃ ươ ng th c phi tao nui ( ̀   cac đa gabro kiêm, monzogabro, monzodi orit, lamprophyr, lamproit ph c hê Tra Phong va cac đa granosyenit ph c hê Măng Xim. ́ ̀ ́ ̀ ̃ ở ̣ ̣ ̣ ̣ ́ư ­ Tô h p cac trâm tich hat vun trong  cac bôn trung nôi luc T Đăk Selo, Binh̀

ơ ̀ ́ ̉ ợ ́ ̀ ̀ S n va Ca Lui.

̀ ́ ́ ́ ́ ̀ ơ ̉ ̉ 7. THTKT co thê liên quan đên ch m – vay va uôn nêp sau cung ̀ ́ ́ (may have been   ̀   3­K bao gôm cac khôi  granit nguôn ̀ ̉ ở ơ related to back­arc thrusting and folding) tuôi J̉ ́ gôc vo

̀  Binh S n va Đăk Selo. ́ ̀ ́ ̀ ự ̣ ̣ ̣ bao gôm  cac xâm nhâp granitoid vôi– 8. THTKT cung ria luc đia tich c c Creta ̀ ̀ ̀ ́ ̣ Binh Đinh va Phu Yên. ́ ở kiêm phân bô

̀ ̀ ́ ̀ ̉ ̉ ̉ ̣ 9. THTKT nâng vom – khôi tang

̉

̀ ̀ ́ ́ ̀ ̀ ́ ́ ́ ơ ̣ ̉ ̣ ̣ ̣

̀ ̀     do nâng trôi quyên mêm va căng mang thach block­doming   due   to   asthenosphere   upwelling   and  lithosphere   stretching)  quyên  ( Kainozoi muôn    bao gôm cac l p phu basalt va cac trâm tich luc đia cac hê tâng   Sông Ba va Kontum.

ỳ ớ

4.2. HỆ TẠO NÚI ĐA KỲ NEOPROTEROZOI-PALEOZOI SỚM VIỆT-TRUNG ằ ở

Phân h  t o núi đa k  này n m

ộ ạ ệ ế ữ ệ ạ ắ

ắ ự ở

ạ ế ả ộ ụ

ệ ắ ạ

ế ầ ở

ị ế ế ấ ả

ợ ơ ặ ớ ộ ụ ắ ố ộ

ạ ị ế ạ ươ ứ ả ơ chung v i t ng đ n v  ki n t o t c mô t

ư ệ

ớ ừ ộ ụ ụ ị ầ ớ    phía b c đ i khâu Sông Mã, chi m ph n l n ậ ộ ố di n tích B c B  và Nam Trung Qu c. S  va ch m, h i nh p gi a hai craton   ạ ố ọ    Trung Qu c g i là t o núi Jinning, và Yangtze và Cathaysia vào Neoproterozoi, mà  ớ [Guo et al., 1989; Jen, 1996;  ố ả tái bi n c i m nh trong b i c nh n i l c Paleozoi s m  ộ   ạ ị Charvet, 1996]  đã t o nên đ a khu liên h p Vi t­Trung. Trong ph m vi B c B , ấ    ph n trên, còn có các ngoài đ a khu bi n ch t cao Hoàng Liên S n đã trình bày  ấ ị ậ vòm bi n ch t Sông Ch y, Chiêm Hoá, ho c đ i bi n ch t Sông Mã, N m Cô b  tái   ộ ẽ  ắ ộ đ ng viên, lôi cu n vào các đai t o núi n i l c Đông B c B  và Tây B c B  s ạ   ồ ằ ượ ng  ng. N m ch ng lên các đai t o đ ế ộ núi này là các trũng n i l c Permi mu n­Mesozoi nh  Sông Đà­Tú L , Sông Hi n­ An Châu và các trũng l c đ a Kainozoi.

ạ ắ ộ ộ ụ

ạ Đai t o núi này phát tri n trên v  l c đ a Neoproterozoi

4.2.1. Đai t o núi n i l c Paleozoi s m Đông B c B ể ể ớ ỏ ụ ị ớ ệ ắ khu Hoàng Liên S n  ơ có th  chia ra các đ i Tây Vi ố ở ắ ị    phía b c đ a phân b   ộ ắ ắ t B c và Đông B c B c B .

11

ớ 4.2.1.1. Đ i Tây Vi ệ ớ ả Đ i Tây Vi t B c n m gi a 2 đ i đ t gãy Sông Ch y và Sông Đáy, g m c

ủ ớ ứ ế

ệ ắ t B c ữ ằ ắ ớ ạ ụ ụ ộ ế ạ

ắ ể

ở ụ ớ ớ ủ ế

ở ượ ng­Ordovic h ; và ph  đ i Sông Gâm

ầ ạ ề ơ

ụ ớ ớ ượ ồ ế ệ ở ớ ứ ả c gi 1. Ph  đ i ạ ụ ớ  Sông Lô: đ

ở

ế ầ ả

ắ ả  ồ ớ ầ và nnk.  đ i Sông Lô và ph n b c đ i Sông Hi n theo phân chia c a Đovjikov   ụ ị ổ ợ   [1965], có các t  h p th ch­ki n t o rìa l c đ a th  đ ng l c nguyên­carbonat ệ ượ   Neoproterozoi th t B c  có th  chia ng­Ordovic và Devon­Permi.   Đ i Tây Vi ầ ụ ớ thành 2 ph  đ i: ph  đ i Sông Lô   phía tây, ch  y u là tr m tích Neoproterozoi   ạ th  phía đông, g m các tr m tích Cambri­ ạ ộ Ordovic h , Devon­Permi v i ho t đ ng magma nhi u th  h  đa d ng h n. ớ ạ ở  phía TN b i đ i đ t gãy Sông Ch y và   i h n  ắ phía ĐN b i các đ i đ t gãy Sông Lô, B c Quang­Nà Sài và Hà Giang­Nà Hang,   trong đó vòm bi n ch t Sông Ch y chi m ph n trung tâm. ả ế ọ ắ ế ả ạ ấ

ớ ứ ấ Vòm bi n ch t Sông Ch y (g i t ế ệ ả ộ

ấ ớ ệ ắ

ị ầ ị

ấ ủ ố ộ ắ ỉ

ư ờ ề ở ở ỉ phía đông, và các đ nh Ki u Liên Ty 2144 m, Sán B  Ngài 1856 m

ệ   t là vòm Sông Ch y) có d ng ovan l ch, 2, phía đông giáp th  xã Hà Giang, V ị  chi m m t di n tích r t l n, kho ng 3400 km   t Quang, Nghĩa Đô, phía tây giáp Xín M n, phía b c còn Xuyên, phía nam giáp Vi   kéo sang vùng Dulong, Laojunshan, Vân Nam (Trung Qu c), có đ a hình là các dãy   núi cao, trong đó có các đ nh cao nh t c a Đông B c B  nh  Tây Côn Lĩnh, cao    phía 2427 m  tây.

ạ ế

ộ ể ạ  t o thành ph c h c thay đ i t

ẽ ị ế ấ ướ ạ i d ng các th  tù kích th ạ ­ T  h p th ch­ki n t o bi n ch t cao Meso­Neoproterozoi ướ ủ ế ằ

ớ ủ ươ ế ạ ủ ế  ra ch  y u d ạ ẻ ơ ứ ệ ế ồ

ị ừ ộ

ầ ầ

ư ạ ữ ạ

ứ ễ ị

ư ạ ổ

ứ ễ ắ ỏ ỉ

ổ ợ ứ ệ  ổ ừ ộ   ủ  m t đá móng c a vòm l ế   vài đ n vài trăm mét, b  bi n d ng m nh m  làm cho th  n m c a chúng xoay song ng c a các đá tr  h n vây quanh. Ph c h  móng g m đá phi n hai song v i ph   ề    ra nhi u mica, plagio­amphibolit, plagiogneis biotit, migmatit quarzit b  s ng hoá, l ơ ở  ph n nhân vùng Hoàng Su Phì, cũng nh  các ph n cánh xung quanh. Các đá n i    ổ 207Pb/206Pb là 2652, 2452,  ứ ế k t tinh này ch a nh ng h t zircon di sót tròn c nh, có tu i  ể và nnk, 1992] và b  các th  orthogneis ch a zircon có   2050 Tr.n. [Nguy n Xuân Tùng  tu i ổ 207Pb/206Pb là 1000, 980 Tr.n., cũng nh  granit hai mica d ng gneis có tu i 625   ổ   ắ ợ Tr.n. xuyên c t ch nh h p [Nguy n Kh c Vinh, 1982], ch ng t  đá móng có tu i Meso­Neoproterozoi s mớ .

ố ầ ả ủ

ị

ượ ổ ế

ớ ạ ủ ự

ố ả ộ

ữ ứ

ứ ạ ứ ệ ế ả ấ ỏ

ệ ả ậ   Ph n kéo dài c a vòm Sông Ch y sang Vân Nam (Trung Qu c) cũng ghi nh n ổ ồ ượ c các tu i đ ng v  U­Pb zircon (SHRIMP) trong orthogneis là 829 và 761 Tr.n.   đ ủ   ủ [Liu et al, 2006] và 799 Tr.n., đ c cho là tu i k t tinh c a đá magma nguyên th y ắ   ạ liên quan v i cung c a đai t o núi Jiangnan vào Neoproterozoi do s  va ch m g n ầ ủ   ữ ạ ế k t gi a các kh i Yangtze và Cathaysia t o thành m ng Hoa Nam là m t ph n c a ụ et al., 2006; Li  et al., 2008]. Nh ng ch ng c  nói trên siêu l c đ a Rodinia [Yan     ả ứ t­ ch ng t ế ạ ki n t o trong kho ng Meso­Neoproterozoi s m.

ị  là ph c h  nhân bi n ch t Sông Ch y đã tr i qua các giai đo n nhi ớ ị ổ ợ ạ

ế ạ ầ ụ ộ ể ạ

ề ụ ả

ộ ụ ­   T   h p   th ch­ki n   t o   th m   l c   đ a   th   đ ng   Neoproterozoi   mu n­ ớ   Ordovic s mớ   g mồ   các tr m tích l c nguyên chuy n lên carbonat, t o thành l p ủ ề ph  n n bao quanh vòm Sông Ch y và còn kéo dài qua các vùng Tuyên Quang,   Vĩnh Yên đ c chia ra làm hai dãy.

ạ ượ ượ ế ạ ả ồ

ng­Cambri h  đ ỏ ể ơ

ượ Dãy Neoproterozoi th ớ ế ừ ữ ớ ề ế c x p vào lo t Sông Ch y, g m đá phi n mica xen nh ng l p m ng quarzit, đá hoa, đôi n i có amphibolit chuy n lên đá vôi, dolomit phân l p v a, tái k t tinh có b  dày trên 1800 m. Dãy Cambri trung­

12

ở ứ ạ ồ

ổ ể ề ạ ầ

ồ ả ọ ế ở i và đá vôi, dolomit  ệ ầ

ộ ươ

ị ố ố ộ ế ứ ườ ố ứ

ổ ế

ạ ươ ổ ợ

ị ạ ạ ớ ẳ ứ ồ

ầ ứ ệ ậ

ầ ắ ổ ợ h p ophiolit B c Quang [Tr n Văn Tr

ở ạ

ữ

ả ệ ệ ế ạ ủ ổ ợ

ố ả ắ ớ ắ ấ ề ồ ạ ớ .  i l n

ạ ữ ầ   Ordovic h  g m đá phi n th ch anh­sericit­vôi xám đen ch a ít phosphorit   ph n ướ  ph n trên ki u n n carbonat bình  n, dày kho ng 2000­ d   2500 m, g m các h  t ng Hà Giang, Chang Pung, Lutxia ch a Oncolit, B  ba thùy, ắ ắ ng, Hà Giang, Tay cu n, v.v., phân b  r ng kh p các vùng B c Hà, M ng Kh   ướ ạ ụ ả   ế ố i d ng các n p u n nghiêng vòng không đ i x ng b  u n n p đ o, L c Yên d ứ ặ ố   ồ ch ng nghiêng ho c th ng đ ng theo ph ng TB­ĐN và ĐB­TN và ph  bi n vi u n ớ ế ạ ự ắ T  h p th ch­ki n t o ophiolit Neoproterozoi­ ế ế n p bi n d ng v i các  ng l c c t.­ ể     bao g m các th  apoharz­burgit, apodunit b  serpentin hoá m nh, Paleozoi s m(?) ộ và nnk., 1987]  metagabbrodiabas, plagiogranit thu c ph c h  N m Bút [Tr n Xuyên  ị et al., 1986; Gatinskii et al.,  ượ ế  vào t đ c x p ổ    vùng B ch Xa có tu i U­P zircon TIMS là 1991], trong đó plagiogranit Thành Long  ố ả ể và nnk., 2008]. V i nh ng tài   470 Tr.n. trong b i c nh b  sau cung [Bùi Minh Tâm  ấ ổ li u hi n có, b n ch t, tu i và b i c nh ki n t o c a t    h p ophiolit B c Quang và ở các đá basalt, andesit  ổ ợ Hà Giang, B c Hà còn đang là v n đ  t n t ế ạ

ạ ả ệ ế ượ ộ ụ ứ ạ c x p vào ph c h  Sông Ch y. T

ở ạ ủ ế

ạ ư ơ ế ắ

ớ ả ớ ấ ạ

ị

l

ứ ỏ ố

ể ồ

ể ả

ả ừ ủ ế

ạ ấ ế ạ ụ ị ạ ả ộ

ụ ộ ạ ệ ầ ầ ọ

ế ạ ể ằ

ồ ­ T  h p th ch­ki n t o magma đ ng t o núi n i l c Ordovic gi a­Silur   ổ  ồ g m granit migmatit gneis d ng batholit đ ớ ặ ợ   h p này ch  y u đ c tr ng b i granit hai mica d ng porphyr v i các ban tinh ả   ươ ng phân d i felspat l n vài cm, có n i đ n 10­15 cm, d ng m t, ovan theo ph ổ    trùng v i c u trúc d ng vòm. Granit hai mica này có tu i dòng ch y migmatit gneis ồ et al., 2000], (SHRIMP) 424 Tr.n.  đ ng v  U­Pb zircon (TIMS) là 428 Tr.n. [Roger  ớ ỷ ệ  [Carter, 2001], 436­402 Tr.n. [Yan et al., 2006] và 465 Tr.n. (U­Pb zircon) v i t ị 87Sr/ 86Sr = 0,714; εNd(t) = ­(9,1­9,7), ch ng t ỏ ồ ồ  chúng có ngu n g c v  và đ ng v     et al., 1997]. Ph c hứ ệ  ạ ạ ộ thu c lo i granit ki u S đ ng t o núi Caledoni [Ponomareva  ề   granit Sông Ch y xuyên lên theo ki u diapir trong tr ng thái nóng ch y không đ u ạ và nnk., 1984] gây bi n ch t ti p xúc đá s ng c a dãy   t o ra vòm gneis [Izokh   ầ tr m tích rìa l c đ a th  đ ng Neoproterozoi­Cambri h  thu c lo t Sông Ch y và   ị và  ủ Cambri trung có hoá th ch B  ba thùy c a h  t ng Hà Giang [Tr n Văn Tr   nnk., 1977].  ổ ợ ạ ạ ổ ơ ­ T  h p th ch­ki n t o ki u rift n i l c Devon ầ ụ

ồ ộ ườ ứ ụ ng c n l c đ a, phân b  h n ch

ợ ế ố ạ ụ ầ

ỏ ạ

ủ ệ ể ạ ị

ả ể ư ượ ồ ớ ứ ươ

ộ ụ  n m không chính h p trên các   ể   thành t o c  h n, g m các tr m tích l c nguyên v n thô chuy n lên đá phi n sét­vôi, ế ở  ậ ụ ị đá vôi ch a Tay cu n, San hô, v.v. trong môi tr ầ ộ ố ơ ở    Tuyên Quang. Ngoài ra, tr m tích Trias l c nguyên B n L u, Lào Cai và m t s  n i  ỏ ở ụ ị    vùng Yên Bình Xã cũng bi n nông và Creta l c đ a màu đ  t o thành các trũng nh   ớ ắ   ế ệ ướ ng sông­h  còn có bi u hi n bi n d ng c a các đ i c t nh  các đ a hào Đ  tam t ọ ả tr ằ t theo ph ụ ớ ụ ớ ế

ở ố ở (Trung Qu c)  ỉ ả ầ ớ ư ự ề ị ố

ệ ấ ồ

ự ắ ủ ệ ạ ng TB­ĐN d c các đ i đ t gãy Sông Ch y, Sông Lô, v.v..    ớ ứ   ớ  phía tây và đ i đ t : n m ti p giáp v i ph  đ i Sông Lô  2. Ph  đ i Sông Gâm ả ằ ạ   gãy Sông Đáy kéo lên B o L c, Cao B ng sang Qu ng Tây    phía ụ ớ   đông. V  đ a hình, ph  đ i này phân b  trên ph n l n l u v c sông Gâm có đ nh núi ự ư   cao nh t là Phu Tha Ca (2276 m), l u v c sông Mi n, cao nguyên Đ ng Văn, Mèo t Nam. V c và vùng Lũng Cú c c b c c a Vi

ế ạ

ề ụ ị ượ ộ ế ạ

ụ ộ ạ ớ ố ề ị ­ T  h p th ch­ki n t o th m l c đ a th  đ ng Neoproterozoi mu n­Paleozoi :    ng­Ordovic h  và Devon­Permi u n n p t o thành   ng v  phía đông, b  rift ặ ồ ướ i h

ủ ồ ổ ợ ạ ầ Các tr m tích Neoproterozoi th ứ ế ph c n p lõm Sông Gâm có hình cánh cung v i m t l ế ộ ụ n i l c Permi­Trias Sông Hi n ph  ch ng lên.

13

ấ ổ ợ

ạ ế

ủ

ằ

ả ấ ướ ạ i d ng kh i nâng khá đ ng th ế ố ấ ồ ế

ế ở

ể ấ ả ạ

ể ế ấ

ệ ề ồ

ượ ế ổ ớ ≈  2,5­6,3 kbar, đ

ỏ ạ ấ

ư ắ ổ ớ   ộ ế ế ạ ­ T  h p th ch­ki n t o bi n ch t cao Neoproterozoi mu n­Cambri s m ấ ạ và nnk., 1965].  t o thành vòm bi n ch t Chiêm Hoá [Vasilevskaja, trong Đovjikov  ệ ầ ạ ế ồ ồ ế i g m các đá bi n ch t Proterozoi c a các h  t ng Chiêm   Vòm này có d ng n p l ướ   ẳ ướ ằ ộ c Hoá n m d i và Nà Hang n m trên, l  ra d ạ ứ ệ ườ v iớ  đ ng kính kho ng 18 km. Ph c h  nhân bi n ch t g m đá phi n th ch anh­ ầ   ớ ỏ hai mica, andalusit, gneis migmatit xen l p m ng quarzit, đá phi n actinolit   ph n ướ ơ i, chuy n lên đá hoa d ng d i đôi n i xen gneis biotit, th u kính amphibolit có d   ấ   ề b  dày >1300 m. Vòm Chiêm Hoá có các đá bi n ch t ki u disthen­sillimanit c u ệ   ạ ạ t t o d ng vòm g m các đ i biotit granat, disthen­staurolit trong đi u ki n nhi oC; P  o  ≈ ộ   ộ  410­610 đ ng T c x p vào tu i Neoproterozoi mu n và   nnk.,   1984,   1989]   và   b  ị các  thể  nh   d ng   th u   kính ắ ấ ầ   [Tr n   T t   Th ng   gabbrodiabas, plagiogranit ch a rõ tu i xuyên c t.

ữ ụ ộ ụ ị ế ạ

ế ữ ạ ạ ổ ợ ế

ẽ ả

ủ ấ ạ ế

ệ ộ ế ề ị ế ộ ạ ạ ẽ  ng n sông Lô, t

ạ ọ ả  ra d c t ố ị ứ ạ ế ổ

ế ề ướ ạ ắ ng d c ĐB và Đ, còn cánh ĐB l

ồ ố

ư

ớ ố ạ ặ ọ ậ

ị ố ị ấ o đ  v  h ổ ề ướ ế ư ầ ầ ộ ấ ươ ng 3 Ph n Đ a t ng) trong môi tr

ủ ề ư ớ

ự ớ   ­ T  h p th ch­ki n t o rìa l c đ a th  đ ng Cambri gi a­Ordovic s m ớ   ồ g m đá phi n th ch anh­sericit­vôi, đá phi n sét, b t k t vôi xen k  nh ng l p ứ ỏ   m ng đá vôi, đá vôi dolomit c u t o tr ng cá, có b  dày chung kho ng 3200 m, ứ ạ t o thành hai cánh c a ph c n p lõm Sông Gâm b  bi n d ng m nh m  làm cho   ừ  ố ế ế ằ th  n m và di n phân b  bi n v  ph c t p. Cánh TB l ớ   vùng đông b c th  xã Hà Giang đ n Tuyên Quang, v i góc d c thay đ i trung bình 45­55o, h ộ ọ ả    d c t  ng n sông Nho Qu  v  phía ạ ầ ắ   b c, g n các th  tr n Đ ng Văn, Mèo V c giáp Trung Qu c, v i góc d c khá bình ổ   Dãy Cambri trung­Ordovic h  đ c tr ng là tr m tích ng TTN.  n 40­45 ế ch aứ  ph c h  đ ng v t bám đáy B  ba thùy, Tay cu n (xem ứ ệ ộ carbonat chi m  u th ,    ườ ố   ể ề ị ầ ng th m bi n nông khá yên tĩnh, r t gi ng Ch ở  ệ ắ ạ ở ớ t B c, cũng nh  l p ph  n n Yangtze   Tây Vi v i dãy Cambri trung­Ordovic h   ố khu v c ĐN Vân Nam (Trung Qu c).

ạ ụ ộ ổ ợ đ

ượ ỉ ế ạ ằ ­ T  h p th ch­ki n t o th m l c  đ a th  đ ng Devon­Permi ấ

ớ ấ ầ ầ ư ạ ể ế ề ủ ộ ạ

ớ ế ứ

ể ề ứ ế

ồ ầ

ử ạ [T  Hoàng Tinh

ế

ươ

ơ ạ ạ ế ủ ế

ạ ở ễ ố

ứ ể ạ ầ

ậ

ả ộ ộ

ầ

ể ề ề ầ ằ ỉ

ả ố ủ ế ở ụ ị   c chia ợ   ầ thành hai dãy. Dãy  Devon n m ph  lên tr m tích Ordovic h  ki u b t ch nh h p ế song song mà ph n th p có ít cu i­s n k t th a th t, cát k t chuy n d n lên đá   ừ ộ   ỏ ộ ế phi n sét, b t k t, đá vôi, đá vôi­silic phân l p v a và m ng ch a nhi u Tay cu n, ề ố ộ   San hô, v.v., có b  dày chung  1500­2400 m phân b  r ng rãi trên ph c n p lõm Sông ử ờ ổ ợ ồ    h p núi l a­pluton g m trachyporphyr, ryolit xen trong tr m tích Gâm. Đ ng th i t ậ ắ ả , 1972] xâm nh p á núi l a syenit Devon trong d i Tòng Bá, B c Mê    ế   ấ ở ướ ng đá phi n  t porphyr, granosyenit xuyên lên các đá vây quanh, gây bi n ch t  ặ ụ ế l c đ n epidot­amphibolit [V ng M nh S n, 2003]. Ngoài ra còn g p ryolit, dacit   ứ   và   tuf   c a   chúng   xen   trong   đá   phi n   th ch   anh­sericit,   đá   phi n   silic­vôi   ch a ư    trung l u sông Gâm [Nguy n Kinh Qu c, 1977]. mangan, đá vôi silic Devon h   ụ Dãy tr m tích l c nguyên­carbonat ch a hoá th ch bám đáy bi n nông Devon nêu   ứ ệ  ử ư ề ộ trên và các đá núi l a felsic­ki m cũng nh  xâm nh p syenit  ấ   ả ị ổ c thành t o trong c u  đ nh là Devon, thu c magma n i m ng đ Phia Ma tu i gi ộ ụ   trúc rift n i l c Tòng Bá. Dãy tr m tích Carbon­Permi ch  y u là đá vôi­dolomit ki u n n có b  dày kho ng 600­800 m, n m không ch nh h p lên dãy tr m tích   ạ Devon­Carbon h  phân b  ch  y u nephelin thu c ph c h ạ ượ ủ ế ợ ỉ  các vùng ĐB t nh Hà Giang.

ọ ồ ạ ứ ế i m t đ i c t tr

ộ ớ ắ ượ ắ ủ ướ ừ ạ D c cánh TN c a ph c n p lõm Sông Gâm t n t ng TB­ĐN t

ư ể ề ầ ả  Qu n B  qua các vùng Tòng Bá, B c Mê, h trên 100 km theo h ử Ba B , làm cho các đá tr m tích Devon, cũng nh  núi l a­pluton felsic­ki m k t kéo dài   ồ  ể

14

ị ế ả ạ

ả ưở ự ệ ẩ ủ ạ ủ ế ị ổ ả i ch ệ ể ng c a các s  ki n nhi ỗ  t­

ế ạ ả ấ trên b  phân phi n d ng d i, bi n ch t trao đ i, là s n ph m nóng ch y t ỏ ụ (anatectic products) c a v  l c đ a, có th  do  nh h ồ ki n t o in ch ng Indosini.

ự ơ

ộ ộ ụ ạ ạ

Sang giai đo n Permi mu n­Mesozoi, ch  đ  ki n t o tích c c h n, mang tính   ổ ợ   ấ  h p ạ ạ ế ạ ẽ ượ ươ ở ch t ho t hoá t o thành rift n i l c Sông Hi n­An Châu ph  ch ng lên các t c trình bày  th ch­ki n t o nêu trên, s  đ ủ ồ ầ ộ ng 3 thu c Ph n này. ế ộ ế ạ ế  Ch

ớ ắ ắ ộ

ị ả ớ ứ Đ i này phân b

ố ả ậ ể

ế ị ệ ộ ụ 4.2.1.2. Đ i Đông B c B c B ố ở ớ ộ ố ế ả ệ

ầ ắ

ế ầ ớ ắ    phía đông đ i đ t gãy Sông Đáy tr i ra t n rìa tây v nh B c ụ ớ   B , n i ti p sang Qu ng Tây, Qu ng Đông (Trung Qu c), có th  chia ra hai ph  đ i ủ   ả ắ Đông Vi t B c và Qu ng Ninh và b  h  rift n i l c Sông Hi n­An Châu che ph , ề chia c t ra nhi u ph n. ụ ớ

ạ ắ ỉ ữ t B c ơ

ơ ư

ớ ầ ể ươ

ơ ư ư ồ

ạ ế ạ ắ ụ ộ

ề ề ụ ị ượ ổ ợ ­ Các t ổ

ụ ế

ầ ạ ươ ủ

ạ i l n có ph ạ ế ồ ớ ơ ắ ạ

ế ụ ồ ằ ắ ệ ầ ầ ộ

ạ ọ

ọ ạ ộ ữ ạ ỏ

ị ế ế ả ầ ế ế ố ố

ệ ọ ứ

ổ ở ứ ầ ấ ố ng 3 Ph n Đ a t ng) r t gi ng v i các tr m tích cùng tu i

ở ổ ượ ớ  Hoa Nam [Shegold, 1995; Ph m Kim Ngân

ạ ỉ ợ

ụ ị ụ ộ ụ ầ

ề ộ ữ

ả ạ ớ ố

ế ư ụ ầ

ầ ợ ỉ

ộ ế ứ ề ọ

ộ ế ả ế ạ

ệ ệ ắ :  chi m ph n l n di n tích các t nh Thái Nguyên, 1. Ph  đ i Đông Vi ụ ớ ị ạ ằ B c C n, Cao B ng, L ng S n, v.v.. Đ a hình ph  đ i này có nh ng dãy núi hình ươ ng BĐB nh  các dãy Phia Bioc (1554 m), Ngân S n (1763 m)­ cánh cung theo ph ấ   ế ố C c Xô (1131 m), chuy n d n sang ph ng ĐB và á vĩ tuy n v i các dãy núi th p ầ d n nh  B  Cu (539 m) cũng nh  các vùng núi karst B c S n. ể  h p th ch­ki n t o th m l c đ a th  đ ng ki u aulacogen Cambri­ ạ   c chia ra hai dãy Cambri trung­Ordovic h  và Silur có t ng b  dày trên 4300 m, đ ấ   ầ ồ Ordovic trung­Silur. Dãy đ u g m các tr m tích l c nguyên d ng flysh, bi n ch t ế ướ   ng ĐB­TN đ n t ng đá phi n l c, t o thành nhân c a các n p l ồ   ư ơ ầ nh  Th n Sa­Na Rì, B  Cu (Thái Nguyên­B c C n), B c S n (L ng S n), B ng ơ ề S n, Đông Khê (Cao B ng), v.v. thu c h  t ng Th n Sa có b  dày trên 2000 m   ề ộ ướ ứ   ng th m giáp ch a hóa th ch B  ba thùy h  Agnostidae Cambri mu n thu c t ứ ạ   ố ế ạ ườ ụ ị n l c đ a. Chúng b  bi n d ng m nh, t o thành nh ng n p u n nh  ph c t p s 0 và tho i d n ra ớ ự   có s  giao thoa u n n p, v i góc d c bi n đ i có khi đ n 70­80 40­450  ầ ở  các cánh. Các tr m tích Cambri th   ng ch a ph c h  B  ba thùy này ả   ị ầ ầ ươ  Qu ng (xem Ch và nnk., 2008].  Tây kéo lên Jiangnan  ầ ượ   ạ ằ Dãy tr m tích Ordovic trung­Silur h , n m không ch nh h p bên trên, cũng đ c ạ ở  ộ ớ thành t o trong th m l c đ a th  đ ng v i thành ph n chính là l c nguyên, l  ra  ắ ộ ố ầ ạ m t s  vùng thu c Thái Nguyên, B c K n, trong đó d i Phú Ng  có tr m tích   ươ   ế ề ể ng ki u flysh dày trên 2300 m v i nhi u n p u n bi n d ng có tr c theo ph ọ Ở ộ ố ơ    m t s  n i phía B và ĐB Thái Nguyên, nh  Nà M , Th n Sa, Nà Dăm, BĐB.  ằ ượ ầ ể   tr m tích bi n nông Ordovic trung­th ng n m không ch nh h p trên tr m tích ể ế ằ ắ ầ   Cambri, b t đ u b ng cu i k t, cát k t, chuy n lên b t k t vôi ch a nhi u B  ba ộ   thùy, Tay cu n, v.v., dày kho ng 500 m liên quan đ n quá trình nâng t o núi và bào mòn trong giai đo n này.

ớ ạ ở Đông Vi ệ   t ạ ặ V i nh ng đ c tính nêu trên, t

ắ B c có l

ữ ẽ ượ  đ ổ ợ ế ạ

ụ ộ ớ ạ ồ ế ỏ

ồ ộ ế ướ ế ể ế ầ

ế ạ ổ ợ  h p th ch­ki n t o Cambri­Silur  ộ ấ c hình thành trong m t c u trúc aulacogen. ề ụ ị ạ ộ ế ạ ể ề

ộ ụ ầ ạ ứ ằ ướ ỉ ơ ư ợ g m hai dãy.   ­ T  h p th ch­ki n t o th m l c đ a th  đ ng Devon­Permi ờ  ư Dãy Devon­Carbon h  g m s i­cu i k t th a th t, cát k t, b t k t t ng ven b ượ   c x p vào lo t Sông C u Devon h  chuy n lên đá phi n sét­vôi, đá vôi, đá đ ế ạ   phi n silic­vôi ch a mangan t ng bi n sâu h n, có d ng rift n i l c, b  dày ầ ả   kho ng 1500 m, n m không ch nh h p g n nh  song song trên tr m tích Cambri

15

ồ ề ư

ỉ ở ố ế ượ ữ

ơ ằ

ơ ơ ộ ấ

ầ ắ ạ ạ ộ

ở ỏ ạ ạ ể

ộ

ề ả ử ấ ớ ứ ≈ ặ ạ ng. Dãy Carbon­Permi trung g m đá vôi n n đ c tr ng, dày  800 m t o thành th   0C, phân b  r ng rãi  ố ố ộ ổ ế ớ    các t nh nh ng n p u n ng n v i góc d c ph  bi n 40­45 ậ ắ ạ   Cao B ng, B c K n, Thái Nguyên, L ng S n. Các xâm nh p granitoid Paleozoi ắ ế ở ệ   các   vùng   Ngân   S n,   nam   B c   S n   và   gabbroid, mu n   xu t   hi n   h n   ch     ắ   ữ ở ả  d i Phú Ng , rìa tây B c granitoid Permi mu n xuyên lên các tr m tích Ordovic  ư ề   ơ ằ C n, Thái Nguyên, cũng nh  các th  nh  diabas   Cao B ng, L ng S n, v.v., đ u ả liên quan v i magma n i m ng. ằ : n m v  phía ĐN đ i đ t gãy Yên T ­T n Mài, tr 2. Ph  đ i Qu ng Ninh

ả ớ ụ ớ c chia thành hai đ i c u trúc Duyên H i và Cô Tô [Đovjikov

ầ ớ ấ ủ

ạ ề ừ

ị ố ả ồ ơ

ớ ả ụ ớ ề ướ ộ ắ ố

ồ ấ ầ

ố ạ ạ ế ữ ộ ộ

ị

ủ ở

ạ ể ộ ể ề

ầ ế ướ   c ượ và nnk., 1965],  đây đ ạ ượ   c xem là ph n kéo dài c a Caledonit Cathaysia [Pusharovki, 1967; Ph m Văn đ    Phúc ng B, ĐB t Quang, 1973, 1986] có d ng hình cánh cung, b  lõm quay v  h Yên xu ng Đ  S n vòng qua Qu ng Ninh và rìa TB v nh B c B  dài trên 250 km và   ả   ả i Qu ng Tây­Qu ng Đông (Trung Qu c). Ph  đ i Qu ng còn kéo sang vùng biên gi ố ứ Ninh có c u trúc không đ i x ng, g m các dãy tr m tích Ordovic­Silur, Devon­ ệ  ế ố Permi t o thành nh ng n p u n d ng tuy n và hình cung, trong n i b  kh i có h ộ ụ ả ộ ị đ a hào Mesozoi Hòn Gai­B o Đài, b  rift     n i l c Permi mu n­Mesozoi An Châu ồ ể ắ  phía nam. che ph  ph n phía b c và b  Kainozoi Sông H ng che ph   ế ạ ị ầ ồ

ớ ế ơ

ụ ấ ộ ế ẻ ặ

ể ề

ượ ế ị ạ ả ế ạ ầ 3­S2), l

ấ ự ả

ạ ươ ế ẹ ấ

ầ ả ạ ớ ữ ạ ạ

ố ạ ụ ụ ố

ơ ả ể ị ươ ượ ờ

ế ứ ạ ặ ớ ệ c, ch m ngh ch ho c d c đ ng, l ầ ng ĐB­TN, có n i đ o ng ẩ ụ ặ ệ ẹ

ả ả ể

ư ở ộ ắ  Đông B c B c B  cũng nh

ớ ở ấ ộ ạ ớ ộ ư ữ ầ ị

ấ ớ ề ầ ả ả ậ ị

ủ ầ ổ ợ ­ T  h p th ch­ki n t o ki u b  ti n đ a (foreland basin) Ordovic mu n­ ả ở  Qu ng Ninh g m tr m tích flysh, turbidit thành ph n cát k t tuf felsic xen Silur    ổ   ứ ị ẽ ạ k  d ng nh p v i đá phi n sét đen ch a Bút đá, đôi n i còn có các th u kính,  , ạ   ử ộ ạ ố lu ng cu i­s n k t d ng đá v n núi l a felsic olistostrom ho c cu i k t r  qu t c x p vào các (fanglomerate). Tr m tích ki u molas này có b  dày trên 2500 m, đ   ọ   ộ ệ ầ  ra trên qu n đ o cùng tên, và T n Mài d ng đ a lũy d c h  t ng Cô Tô (O ỉ Ở rìa TB t nh Qu ng Ninh.   các đ o Cái Chiên, Vĩnh Th c, đá phi n th ch anh­ ạ ế ng ĐB sericit t o thành nh ng n p u n d ng tuy n h p, g p khúc ph c t p ph   ủ ề ế   ấ có nhi u m ch th ch anh d ng l p, th u kính xuyên theo m t l p c a các n p ế ầ ố   u n. Tr m tích molas v n l c nguyên và tuf felsic này bi u hi n các n p u n song ố ứ ộ    ra song theo ph ờ  ọ ị ể các ki u nh p flysh, turbidit dòng qu n s t ng m, xiên chéo tuy t đ p d c ven b ạ núi, bào mòn di n raễ ả   bi n các đ o Cô Tô, Thanh Lân, v.v., ph n  nh quá trình t o  trong giai  ố   ắ  ĐN Trung Qu c. đo n Ordovic mu n­Silur s m  ặ ậ ở ể ở    vùng V i nh ng đ c tr ng đ a ch t đ c đáo   qu n đ o Cô Tô, có th  xác l p  ộ ổ ữ này thành m t công viên đ a ch t v i nh ng di s n v  tr m tích lu n, c  sinh và   ế ạ ấ c u trúc ki n t o quý giá. ổ ợ ế ạ ụ ộ ề trong h p th ch­ki n t o th m c n l c đ a th  đ ng Devon­Permi

­ Các t ả ạ ượ ớ đ i Qu ng Ninh đ

ạ ằ ạ Dãy Devon­Carbon h , Tournais đ

ầ ợ

ệ ầ ưỡ ớ ổ

ồ ơ ỏ ớ ế ầ ế ớ

ạ ộ ụ ố ả ị ầ ượ ạ

0

c thành t o trong b i c nh rift n i l c. Ph n d ộ ạ ế ạ ấ

ầ ắ

ồ ả ố ạ ướ ổ ậ ụ ị c chia ra hai dãy Devon­Carbon h  và Carbon­Permi. ế   ắ ầ ộ ế ạ ượ c b t đ u b ng ít s n­cu i k t, cát k t ề ạ   h t thô phân l p dày xiên chéo tr m tích bãi tri u, g n sóng khi phong hóa có màu ỏ ụ ượ ộ đ  g  đ c x p vào các h  t ng D ng Đ ng và Đ  S n có tu i Devon s m­ ể ề ữ gi a, chuy n d n lên đá vôi, đá phi n silic­vôi phân l p m ng d ng nh p có b  dày   ướ ủ   ả i c a chung kho ng 1600 m, đ ữ ế ạ dãy g m cát k t h t thô xen nh ng th u kính cu i­s n k t t o thành cánh nghiêng   ả   ồ ơ   vòng  lên qu n đ o ủ ễ ở ề  các vùng Ph  Li n, Đ  S n tho i d c v  phía b c 10­15 0 khá bình  n. Ph n trên là đá vôi, ầ ố ề ể   Quán L n chuy n sang h ng d c v  TTB 20­25

16

ị ỏ ớ ớ ể ế ừ

2­C1

3fm­C1t) đ

ố ủ ộ ệ ầ ấ ạ ạ c x p chung vào lo t Th y Nguyên (D

ơ ữ ượ ế ế ố

ỉ ằ ặ dolomit phân l p v a, đá phi n vôi­silic phân l p m ng, c u t o nh p ki u turbidit   1)  thu c h  t ng Ph  Hàn (D ỏ ạ t o thành cánh đ n nghiêng có nh ng n p u n nh . ợ

ấ ộ ệ ầ ư ơ ề ắ

ồ ố ộ ả ạ

ử ố ứ ướ ạ ả

i d ng m t n p lõm không đ i x ng. ị ệ ị ế ạ ạ Các t

ổ ợ ộ ể

ớ ự ố ẩ ớ ứ ươ ạ

ả ồ

ả ử ấ ầ ụ ị ụ ụ ỉ ề ổ

ụ ị ế ệ ầ ượ

ế ộ ệ ầ ả ố

N m không ch nh h p bên trên là dãy Carbon­Permi trung đ c tr ng là đá vôi, ớ đá vôi dolomit­silic khá đ ng nh t, phân l p dày thu c h  t ng B c S n có b  dày ị ~1200­1600 m, phân b  r ng rãi trên các v nh H  Long, Bái T  Long, đ o Cát Bà, ộ ế ẩ Long Châu, C m Ph , v.v…. d ả    h p th ch­ki n t o Paleozoi nêu trên b  h  đ a hào Mesozoi Hòn Gai­B o ế ủ   ủ ồ Đài, thu c b  than Qu ng Ninh kéo dài trên 250 km, ph  ch ng v i s  kh ng ch  c a ề các đ i đ t gãy Yên T ­T n Mài, Trung L ng, Đông Tri u­C m Ph  [Ph m Văn   ầ   ể ị và nnk., 1986, 2000]. B  than này g m các tr m Quang và nnk., 1973; Tr n Văn Tr   ổ ừ  ứ tích l c đ a, á l c đ a v n thô ch a hàng ch c v a than có t ng b  dày thay đ i t ụ ị ụ   c x p vào h  t ng Hòn Gai (T 3n­r) và l c đ a v n thô màu 1000 đ n 4000 m, đ ợ ỉ ằ ỏ   1­2) n m không ch nh h p bên trên đ  dày kho ng 1200 m thu c h  t ng Hà C i (J [Pavlov, 1960; Đovjikov và nnk., 1965].

ạ ớ ắ ộ

ạ ắ ế ộ ụ ằ ớ ệ 4.2.2. Đai t o núi n i l c Paleozoi s m Tây B c B ề

ắ ệ

ả ượ ằ

ổ ọ ở ng TB­ĐN, đai này vát nh n

ọ ơ ầ ấ ướ

ị ộ ồ ở ộ ố ầ

ủ ớ ơ

ạ ổ ợ và nnk. [1965]. ụ ị

ồ ạ ế ổ ợ ế ạ ế

ả ượ ế

ỏ ậ ơ và nnk., 1965; Nguy n Xuân Bao

ụ i l n có tr c kéo dài > 230 km t

ề ừ ướ ệ t

ườ ế ấ ở

ế ụ ữ ổ ủ ế ệ ầ ạ

ậ ồ

ồ   metabasalt,   và   N m   Ty   (NP­ ưở ồ ạ ễ ằ ầ

ự ứ ữ ọ ộ ỳ

ế ậ

ủ ệ ầ ở

ử

ơ ở ộ ị

ề ớ

ớ ạ 4.2.2.2. T  h p th ch­ki n t o ophiolit Neoproterozoi­Paleozoi s m(?):

ệ ắ

ộ ớ ề ộ ượ ế ế ụ ị ế ị ớ   Đai t o núi này n m v  phía b c đ i khâu Sông Mã, ti p giáp v i h  rift Permi ị  ơ ớ ứ ộ mu n­Mesozoi Sông Đà­Tú L  qua đ i đ t gãy S n La­Hà Trung, phía tây b c b ớ ứ ắ ệ t b ng ph i Lai Châu­Đi n Biên c t chéo. Kéo dài trên 400 km theo đ i đ t gãy tr   ầ   ươ  vùng TB Phong Th  (Lai Châu), m  r ng d n ph ồ   ữ ề v  phía S n La d c nh ng dãy núi cao trên d i 2000 m và th p d n xu ng đ ng ớ ắ ằ b ng Thanh Hóa ra v nh B c B  g m các đ i Sông Mã, Thanh Hóa và ph n rìa tây   ủ nam c a đ i S n La theo cách phân chia c a Đovjikov  ể 4.2.2.1. T  h p th ch­ki n t o ki u cung rìa l c đ a Neoproterozoi­Cambri   s mớ : T  h p này g m đá phi n mica, đá phi n th ch anh sericit­chlorit xen nh ng ữ   ệ  ớ c x p vào h l p m ng quarzit và đôi n i có amphibolit, dày kho ng 2000 m đ ạ ễ ầ và nnk., 1978] t o thành   t ng N m Cô [Đovjikov  ệ ầ ừ ứ ế ồ ớ  phía tây nam Tu n Giáo (Đi n Biên) ph c n p l   ố ứ ế ấ ủ ổ ợ   ế ố ề ườ ế đ n M ng Lát (Thanh Hoá) có nhi u n p u n d c đ ng. Bi n ch t c a t  h p ổ ế ụ ế ướ ể   ng amphibolit, có tu i K/Ar này bi u hi n không đ u t ng đá phi n l c đ n t ễ ọ ủ  vòm bi n ch t M ng Lát là 900 Tr.n. [Nguy n Ng c Liên, trong c a amphibol    ộ ố ậ   ả ầ ễ và nnk., 1992]. Nh ng năm g n đây, m t s  tác gi  còn xác l p Nguy n Xuân Tùng  ồ   lo t Bó Xinh g m hai h  t ng Hu i Hào (NP) ch  y u g m  đá phi n l c có ε1)   g m   đá   phi n   th ch   anh­sericit ế ạ ố ừ ngu n   g c   t   ụ   ướ i tr m tích l c [Ph m Đình Tr ng, 1999; Nguy n Văn Hoành, 2001] n m d ự  ể ấ nguyên – carbonat ch a B  ba thu  Cambri gi a­mu n, th c ch t có th  là s ụ ị ể ướ ng c a h  t ng N m Cô nêu trên. Liên quan đ n rìa l c đ a này còn có chuy n t   ứ ệ ổ et al., 1999;  ph c h  Po Sen   Lào Cai có tu i U­Pb zircon là 760­751 Tr.n. [Wang  ổ ẽ ọ ầ  cùng trong cung núi l a Nam Sichuan có tu i 860­ Tr n Ng c Nam, 2003] và có l ắ 740 Tr.n. [Zhou et al., 2006], khi đó đ a khu Hoàng Liên S n   Tây B c B  còn dính li n v i rìa TN craton Yangtze. ế ạ ổ ợ  Kéo  ừ    ĐB Đi n Biên qua Thanh Hoá ra v nh B c B  v i b  r ng 15­20 ồ   c x p  vào đ a khu h p này g m metabasalt, đá phi n l c, đá phi n silic, đ dài trên 300 km t ổ ợ km, t

17

ớ ử

ạ ạ ớ

ể ủ ớ

ệ

ạ ầ t, metagabbro, metadolerit, metabasalt s ng núi gi a đ i d ể ầ

RB (xem Ch ể ố ị ầ ạ ề ấ

ư ấ ạ ổ

ế ớ ị  ồ ế ủ b i k t c a cung núi l a Paleozoi s m Sông Mã [Fildlay, 1999] harzburgit, dunit b ế   ộ serpentin hoá m nh, metagabbro, plagiogranit t o thành đ i ophiolit xáo tr n ki n ồ   ả ừ ặ ạ  ngu n t o. Đ c đi m th ch hoá c a đá siêu mafic g n gũi v i magma nóng ch y t ữ ạ ươ ứ   manti nghèo ki ng  ng ươ ớ   ng 4 Ph n  Đ a t ng). Các th  mafic­siêu v i E­MORB và N­MO ạ ượ c thành t o và xâm c  (emplacement mafic Sông Mã r t có th  có nhi u lo i đ   ậ   protusion)   theo   các   giai   đo n   khác   nhau,   trong   đó   tu i   bi n   ch t   tái   xác   l p ổ ế (metamorphic resetting age) ph  bi n trong Permi mu n­Trias s m.

ộ ề ồ ạ ề ổ ủ V n đ  tu i c a metabasalt  đang còn nhi u t n t

ọ ứ ấ ễ

ạ ượ

ố ư

ầ ư

ọ ớ ể ố ủ

ổ ổ ễ

i: theo K­Ar là 455 Tr.n.   ắ   ễ [Nguy n Ng c Liên, 1980], Rb­Sr metadiabas là 541±75 Tr.n. [Nguy n Đ c Th ng và nnk, 1999], theo Sm­Nb amphibol, titanit trong gabbro amphibolit là 414,8 Tr.n.,  ễ và nnk, 2006], 850­840 Tr.n. [Ph m Kim Ngân, 266­245 Tr.n. [Nguy n Văn V ng    và nnk, 2008] và U­Pb zircon (SHRIMP)  ch a công b ], 940 Tr.n. [Bùi Minh Tâm  trong   metabasalt   là   967­733   Tr.n.   và   267­251   Tr.n.,   trong   gabbroamphibolit   và  ị plagiogranit: 265­263 Tr.n. [Tr n Văn Tr , Niu B.G., He Z.J., ch a công b ]. Ngoài   ứ   ặ ra, d c rìa TB đ i khâu Sông Mã còn g p các th  diorit­granodiorit­granit c a ph c ệ và  h  Hu i Tóng có tu i U­Pb zircon (TIMS) là 446­415 Tr.n. [Nguy n Văn Nguyên  nnk. 2005].  ổ ủ ả ậ ớ Tu i va ch m c a đ i khâu Sông Mã còn có nhi u lu n gi i khác nhau, t

ầ ớ

ộ

ữ ệ ớ

ư ứ ơ

ự ế ộ ở ắ ạ ắ ế

ư ầ ọ

ệ ộ ỳ t B c và Hoa Nam, cũng nh

ệ ằ ạ

ố ớ ị ộ ệ

ừ  ề ạ ị và nnk.,  1977; Lê Duy Bách  và nnk., 1985]; Devon  Paleozoi s m [Tr n Văn Tr   ớ et al., 1998; Lepvrier et al., 2004,  mu n­Carbon s m [Gatinski, 1986]; Trias [Chung  ư ự ố ầ   ữ , nh  s  gi ng nhau gi a các đá tr m 2008]. Tuy nhiên, v i nh ng tài li u th c t ả ự   ườ tích ch a hoá th ch bám đáy Silur mu n  ng S n), l u v c  Qu ng Bình (Tr và nnk., 1965; T ngố   ộ ộ sông Đà (Tây B c B ), Ki n An (Đông B c B ) [Đovjikov   ứ ụ Dzuy Thanh  et al.,  2001], cũng nh  tr m tích l c nguyên­carbonat ch a B  ba   ư  ắ ở ộ ắ  Tây B c B , Vi thu , Tay cu n Cambri­Ordovic  ể ế ạ   t ki n t o nêu trên có th  cho r ng các đ a khu liên các giai đo n magma và nhi ợ h p Vi   t­Trung và Indosinia ghép n i v i nhau vào Neoproterozoi mu n­Cambri s m.ớ

ộ ậ ạ ự ị ầ ự ế ở Tài  li u th c  t

ộ ớ ữ ệ ớ ắ ộ ụ ầ

ẫ

ạ ự ệ ế ạ ư ệ

ị

ị ổ ồ ằ ả ộ ự ủ ế ắ

ứ ệ ồ ế ầ ụ ị ữ ệ ợ ị

ế ả ớ

ế ệ ậ ấ ổ ộ ớ t là Permi mu n­Trias s m có tu i bi n ch t tái xác l p ph

ế ố    Tây  B c  B  xác  nh n s   gián đo n  đ a  t ng vào  cu i Cambri s m, Ordovic gi a­mu n, Silur mu n, v.v., v i các tr m tích l c nguyên,   ủ ề   ả ớ silic,   carbonat   l n   phun   trào   mafic   Neoproterozoi­Cambri,   và   c   l p   ph   n n ả   t­ki n t o ph n ánh qua các Cambri trung­Ordovic h , cũng nh  các s  ki n nhi ể  giá tr  tu i đ ng v  trong kho ng Neoproterozoi­Silur, Permi­Trias. Cho nên có th   cho r ng khu v c Tây B c B  là ph n rìa phía nam c a craton Yangtze, ti p giáp ớ   t­Trung và v i ph c h  b i k t vào cung rìa l c đ a  gi a các đ a khu liên h p Vi Indosinia   trong   Neoproterozoi­Cambri   s m   (Pan­Africa),   tái   bi n   c i   trong   ổ  ặ Phanerozoi, đ c bi ọ ớ bi n d c đ i khâu Sông Mã.

ạ ổ ợ ụ ị ế ạ

ỉ ợ ằ ữ ộ ế ư

ụ ộ ậ ế ụ ệ ầ ẽ ế

ể ở ỏ ớ ạ ế ầ  ph n d

ầ ộ ế ế ề ợ

ồ 4.2.2.3. T  h p th ch­ki n t o rìa l c đ a th  đ ng Cambri gi a­Ordovic   s m:ớ  N m không ch nh h p song song trên h  t ng N m Cô là cu i k t th a th t, ớ   ế   đá phi n th ch anh­sericit, đá phi n đen xen k  đá phi n l c, metabasalt, đá phi n ướ   i và chuy n d n lên đá phi n sericit­vôi, đá vôi phân l p m ng và silic  ể trung bình chuy n lên cát b t k t vôi có b  dày kho ng 2000 m. T p h p đá này   ế  ượ ế đ ả ậ ε3), Đông S n (Oơ ε2), Hàm R ng ( ệ ầ c x p vào các h  t ng Sông Mã ( ế 1), B n Kh

18

ế ế ứ ủ ườ ố ọ ng   phân   b   d c   hai   cánh  c a   ph c   n p   l

ở

ỏ ườ ẽ rìa   ớ ậ ề ứ ệ ọ ứ

ọ ổ ộ

ữ ộ ơ ở ề ố ơ

ộ ố ổ ở ạ Hà Giang, Lào Cai cũng nh

ề ằ ạ

ế ớ

ễ

(ε2­O1)   th ố   ồ i   N m  Cô   và   n p  u n ộ   ĐN vòm M ng Lát (Thanh Hoá). M t đi u đáng chú ý là đá nghiêng vòng  ộ   ế vôi, dolomit phân l p m ng xen k  đá phi n sét­vôi ch a ph c h  B  ba thùy thu c các   h   Damesellidae,   Saukiidae,   Ptychaspidae   có   tu i   Cambri   gi a­mu n   và   ắ   ớ Asaphopsis Ordovic s m, phân b  nhi u n i   Thanh Hóa, S n La thu c Tây B c ư  ớ B  gi ng hoàn toàn v i các đá và hóa th ch cùng tu i  ớ   ố và nnk., 2008]. Đi u đó có nghĩa r ng l p Vân Nam (Trung Qu c) [Ph m Kim Ngân  ủ ề ạ ủ   ph  n n Paleozoi h  c a craton Yangtze còn kéo dài đ n giáp đ i khâu Sông Mã ị và nnk., 1977, 1986; Ren & Jin, 1995; Nguy n Đình Hoè, Rangin, ầ [Tr n Văn Tr     1999].

ạ ộ ổ ợ ộ ụ

ồ ộ ọ ọ

ớ ẽ ế ạ ỗ ạ ế

3­S2) và Bó Hi ng (S

ế ượ ế ề ề

ỉ ợ

ạ ế ư

ạ ẹ ế ổ ơ

ế ướ ồ ng á kinh tuy n >60 km qua vùng Sìn H . Công tác đo v

ầ ạ

ự ế

ộ ả

ở ướ ạ ế ạ ế ớ  phía nam đ i khâu Sông Mã đ i d ng nêm ki n t o.

Tổ  ể ạ 4.2.2.4. T  h p th ch­ki n t o ki u t o núi n i l c Ordovic mu n­Silur: ộ ế ợ h p này g m cu i k t đáy h n t p, có đ  ch n l c và mài tròn kém, cát k t arkos,   ề  ộ ế ể b t k t vôi, chuy n lên đá phi n sét vôi xen k  đá vôi phân l p không đ u, có b ệ ầ ầ 3­4),  c x p vào các h  t ng Sinh Vinh (O dày g n 1000 m, đ ơ ằ ế ố ố ở    Lai Châu kéo xu ng S n La đ n Hoà Bình, n m không ch nh h p trên phân b   ế ε2­O1) cũng nh  các thành ủ ệ ầ ụ ầ   tr m tích l c nguyên d ng flysh c a h  t ng B n Kh  ( ố ủ ầ ạ   t o c  h n. Các tr m tích này t o thành cánh đông c a các n p u n h p, không ẽ  ố ứ đ i x ng, kéo dài ph ầ ả ụ ệ ồ   b n đ  1:50.000 g n đây đã giúp phát hi n tr m tích l c nguyên­silic d ng flysh ệ ầ ượ ớ ứ   c x p vào h  t ng K t Hay [Lê Thanh H u, 2005] có ch a Bút đá Silur s m đ ủ ệ ầ ượ   ả ể th  là m t m nh c a h  t ng Sông C  (O c ệ ầ tách ra và chêm vào h  t ng N m Cô (NP­ ạ 4.2.2.5. T  h p th ch­ki n t o th m l c đ a th  đ ng Devon­Permi: ổ ợ ậ ế ạ ổ ơ ổ ợ ợ ọ ứ ế ồ ế ế ậ ồ ồ ụ ộ ố ả ộ ạ ỉ ề ầ ợ ầ ệ ầ ẩ ủ ư ổ ố ế ế ả ầ ợ ỉ ủ ế ơ ệ ằ ủ ồ ứ ế ồ ộ ụ ắ

3­S2)  ε1) d ề ụ ị  N mằ   ỉ    h p này phân b  r i rác d c hai bên cánh không ch nh h p trên các đá c  h n, t ể   ph c n p l i N m Cô g m hai dãy. Dãy Devon g m cu i­s n k t, cát k t chuy n ằ ế lên đá phi n sét vôi, đá vôi có b  dày ~1200 m n m không ch nh h p trên tr m tích   ủ ượ ng­Silur trung c a h  t ng Sinh Vinh, trên các tr m tích Cambri­ Ordovic th ướ ạ ở   c, C m Th y (Thanh Hóa), nhìn chung chúng có  các vùng Bá Th Ordovic h   ệ   ươ ớ ứ ệ ế ằ ng đ i bình  n, cá bi th  n m t t nh  vùng phía tây đ i đ t gãy Lai Châu­Đi n ị ờ ố ữ ả   Biên có nh ng n p u n đ o ch m ngh ch. Ti p trên là dãy Carbon­Permi trung ằ ề ồ ề   g m tr m tích carbonat th m có b  dày kho ng 600 m, n m không ch nh h p trên ơ ở ề ộ ầ  Lai Châu, S n La, Thanh Hóa, ch  y u là cánh  ra nhi u n i  tr m tích Devon, l   ộ ụ ố   ệ ĐB c a ph c n p l i. H  rift n i l c Permi­Trias Sông Đà­Tú L  n m ch ng g i ộ ớ ạ ọ d c đai t o núi n i l c Paleozoi s m Tây B c B .

ữ 4.2.3. Phân h  t o núi đa k  Paleozoi gi a­Mesozoi s m Đông D ng ẹ ạ ấ ị ằ ư ư ế ở ắ ồ ữ ẵ ườ ạ ớ ễ ạ ộ ợ ị ươ ớ ỳ ệ ạ ậ   ở ữ N m k p gi a hai đ a khu bi n ch t cao Kon Tum   phía nam và Phu Ho t­N m ạ ệ ạ ớ    phía b c, phân h  t o núi này g m các đai t o núi S  L  cùng đ i khâu Sông Mã  ơ ộ   ng   S n   và Paleozoi   gi a   Đà   N ng­Sê   Kông,   Paleozoi   mu n­Mesozoi   s m   Tr ế ạ ẽ Indosini (P3­T) Mekong, trong đó ho t đ ng ki n t o Indosini di n ra m nh m , ghép   ươ ố ớ n i v i nhau t o thành đ a khu liên h p Đông D ng.

ẵ ạ ạ 4.2.3.1. Đai t o núi Paleozoi gi a Đà N ng­Sê Kông ạ ế ườ ạ ớ ố ở ữ Đai này có d ng u n cong ti p giáp v i đai t o núi Tr ắ ị ướ c S n ế ẵ ố ở ừ ẵ ị ề ị ả ế i Vi ườ ằ ế ữ ầ ơ ỉ ể ằ ấ ố ồ ị ớ ứ   ơ ng S n qua đ i đ t ỳ ớ ứ  phía b c và đ a khu Kon Tum qua đ i đ t gãy Tam K ­ ị ẻ ậ ạ   ặ  phía nam. Trong ki n sinh Indosini ho c Himalaya, nó b  b  g p l i ỉ ươ    phía tây các t nh ng TB­ĐN phân b   ươ ố   ng kinh ạ ệ t­Lào giáp Tây Nguyên. V  đ a hình, đai t o núi   ớ   ng S n có nh ng đ nh núi cao trên 2000 m, v i ố   n đông khá d c th p d n xu ng vùng đ ng b ng ven bi n Bình­Tr ­Thiên và ế ươ gãy Hu ­H ng Hoá  ơ ở Ph ạ t o thành hai cánh: cánh Đà N ng ph ế Qu ng Tr , Th a Thiên Hu  và thành ph  Đà N ng; cánh Sê Kông ph ớ ọ tuy n n m d c vùng biên gi ộ này chi m m t ph n dãy Tr ầ ườ s

19

ả ả ơ ả ộ ề ả ạ ổ n tây đ  tho i h n v  t ỉ ườ  ng n sông Mekong, tr i r ng trên ạ ở ạ  H  Lào và ĐB Campuchia. Tham gia vào đai t o núi này có các

Qu ng Nam, còn s ị đ a bàn các t nh  ế ố  sau: y u t ổ ợ ạ ụ ế ạ

ứ ế ứ ệ ở ộ ươ ệ ầ ạ c x p vào ph c h  Khâm Đ c­Núi Vú (NP­ ả ra ứ ả ế ở ε2­O1 av) có b  dày chung kho ng 4000 m, l ướ ỉ ươ ng kinh tuy n ề  rìa tây t nh Kon Tum, và d i ph ả ẵ ng vĩ tuy n  ẵ ị ở ạ

ầ ữ ổ ợ ớ ả ở ố ớ ủ ng đ i th p và có ch  t o thành t p dày ầ ớ ỗ ạ ỉ ấ ổ ế ố ề ấ ị ế ơ ế ướ ế ụ ậ c lu n gi ư ng amphibolit, nh ng ph n l n  ố ả ụ ả i là hình thành trong b i c nh rìa l c đ a th ợ ậ ươ ặ ả ề ượ ệ ầ ạ ứ ủ ủ ầ ớ ổ ứ ị   ­   T   h p   th ch­ki n   t o   rìa   l c   đ a   rift   sinh   (rifted   continental   margin) Neoproterozoi­Ordovic s m: ớ T  h p này g m đá phi n th ch anh­mica, quarzit, đá ổ ợ ồ   ε1  ổ ượ ế ế hoa, đá phun trào mafic bi n đ i đ ề nv) và h  t ng A V ng (  các   ả   ả i kéo v  phía TN đ t gãy Đà N ng­Khe Sanh, d i ng BTB vùng A L d i ph ệ   ươ ế ở ươ  các huy n ph ố ộ  Tây Giang, Đông Giang (Qu ng Nam) và thành ph  Đà N ng. Ngoài ra, nó còn l ỉ ướ ệ ầ ả  các t nh Bình­Tr ­Thiên. T  h p này r i rác bên d   2­S2)  i h  t ng Long Đ i (O ủ ế ữ   ụ ị ườ ề ướ ụ ầ n và chân l c đ a v i nh ng ng th m, s ch  y u là tr m tích l c nguyên các t ở  ỏ ư ệ ấ ạ qu t olistostrom. Tr m tích carbonat xu t hi n ít nh  nh ng l p m ng r i rác  ầ   ậ ầ ươ  ph n cao c a dãy. Trong ph n ph n t ậ ạ   ướ ủ i c a dãy ph  bi n các v a metabasalt đi kèm v i các xâm nh p mafic lo t d ị ạ   ị ế tholeiit (các kh i A Pei, Hiên, Bol Kol,…). Nói chung, các đá đ u b  bi n v  m nh ầ ớ ở ướ   ng  t và b  bi n ch t không đ u, có n i đ n t ụ  ị đá phi n l c. Chúng đ ổ   ộ đ ng rift sinh. Trong h  t ng A V ng g p r i rác các t p h p Acritarcha tu i NP­ε. Ph n trên c a lo t ch a các Bút đá Ordovic s m. Tu i Rb­Sr c a gabbro   ớ kh i A Pei  ng v i Neoproterozoi.

ạ ố ­ T  h p th ch­ki n t o cung rìa l c đ a Ordovic gi a­Silur:

2­S2), phân b  r ng rãi  ng t

ữ ở ỉ ổ ế ở ầ ộ ổ ợ ị  cánh Sê Kông thu c H

cũng ph  bi n  ố ừ ổ ợ ệ ầ ả  rìa tây t nh Kon Tum.

ộ ậ ề ầ

ả ế ạ ằ ợ ạ ằ

ầ ồ

ạ ớ

ị ử ạ ồ

ớ ậ ệ ầ ầ ớ ị ế ủ ấ ứ ẹ ở ướ  t

ụ ị ế ạ    T  h p này bao ố ộ ạ ồ  các t nh Bình­Tr ­Thiên và tây   g m h  t ng Long Đ i (O ự ạ  ươ ắ b c Qu ng Nam. Các tr m tích t ở ế   ặ ắ Ở ỉ  các m t c t su i Con Tôm (tây Th a Thiên Hu ) Lào,  ộ   ắ ầ ố và su i Cát, tây Qu ng Nam, dãy tr m tích này đ u b t đ u b ng m t t p cu i ỉ ế ơ ở   k t c  s , cát k t h t thô khá dày (80­90 m) n m không ch nh h p góc lên lo t A ủ ế ụ   ễ ươ và nnk., 1997]. Dãy g m ch  y u là tr m tích l c V ng [Nguy n Thành Tín   ỏ   ế nguyên   dày   trên   3000   m,   có   d ng   phân   nh p   xen   đá   phi n   sét   đen,   l p   m ng ế   andesit­dacit đi kèm v i v t li u ngu n núi l a trong cát k t, ch a hoá th ch Bút ế   đá O2­S2. Ph n l n các tr m tích c a dãy này b  bi n ch t nh   ng đá phi n l c.ụ

ạ ụ ị ­ T  h p th ch­ki n t o cung rìa l c đ a Silur:

ườ ượ ế ng đ

ầ ế ổ ợ ậ ớ Tham gia t ứ ệ ạ

ử

ả ạ ượ ạ

c b  sau cung Long Đ i nói trên. phía tr

ộ ổ ợ ộ

ể ạ

ắ ượ ượ ằ ươ ổ ợ ế ạ    h p này có các ặ ồ ề   xâm nh p ki m­vôi Silur, th c x p vào các ph c h  Trà B ng ho c Diên ố Bình v i các pha diorit, granodiorit, granit, h u h t có d ng gneis (các kh i Làng   ạ   ầ Xoa, A Tium, …), xuyên lên các dãy tr m tích­núi l a Neoproterozoi­Cambri h , ạ   c xem là thành t o Cambri­Ordovic h  và c  Ordovic trung­Silur h .   Chúng đ ụ ị ở trên m t cung magma rìa l c đ a  ế ạ ồ ạ ắ ồ ng BTB Đà N ng­Khe Sanh và đ t gãy c t tr

t b ng ph ẵ ọ t ph ổ ứ ế ể ộ

ứ ệ ạ ộ ầ ớ ế ớ ế

ậ ả ượ ẩ ạ ộ ộ

ớ ộ ạ ướ ể ớ  Các th  xâmể ạ   ­ T  h p th ch­ki n t o đ ng va ch m Silur mu n­Devon s m: ố ỏ ả ậ nh p granit­gneis d ng m t ngu n g c v , phát tri n thành các d i kéo dài d c theo   ươ   ẵ ứ đ t gãy tr ng vĩ tuy n Prao­Đà N ng. Các th  granit thu c ph c h  Đ i L c này có tu i U­Pb   (TIMS) là 418±8, 407±11, 406 Tr.n. [Carter et al., 2001], ph n l n là các đá mylonit   ắ   ứ t v i các đ t gãy c t ban bi n d  (porphyroblasto­mylonite), có liên quan m t thi ớ   ả ượ tr c coi là s n ph m t o núi n i m ng Silur mu n­Devon s m, ươ ứ t ư t nói trên và đ ng  ng v i Caledoni mu n.

20

ạ ổ ợ ế ạ ộ

ụ ị ề ố ạ ế ữ  Các tr mầ   ế ở    các

­ T  h p th ch­ki n t o cung rìa l c đ a Carbon mu n­Permi gi a: ớ tích carbonat Carbon­Permi trung v i chi u dày đ n 300 m phân b  h n ch   ế vùng H iộ  An và TB Th a Thiên Hu .

ừ ị ỉ ỉ ế ừ

ạ ả ớ ớ

ậ ạ ề ồ

ổ ằ ả ứ ứ ệ ế ị ế ơ

ớ ể

ầ ể ề

ị ừ ể

ụ ứ

ể ụ ự ậ ư

ố ạ ả ừ ả ớ

ạ ộ ế ư ặ ộ ỉ

Trong lúc đó, trên đ a bàn các t nh Th a Thiên Hu , Qu ng Nam và tây t nh Kon     i hình thành cung magma ki m­vôi liên quan v i đ i hút chìm Paleotethys. Tum l ủ   Các đá xâm nh p lo t phân d  dài g m gabbrodiorit, diorit, granodiorit và granit c a ớ 2­P2 (319; 297±5;  ph c h  B n Gi ng­Qu  S n v i tu i U­Pb  ng v i kho ng C ầ   ỏ ượ ấ c l p đ y 294±4; 283±6; 273±3 Tr.n.). Trên cung này có các b  căng giãn nh  đ ạ   ứ ở b i các phun trào ki m­vôi (andesit, dacit) xen các tr m tích bi n ch a hoá th ch ế ả ố ở  tây Qu ng Tr  và Th a Thiên Hu . Ngoài ra, còn có các b  trên Permi, phân b     ạ   ị ướ ầ ỉ ng á l c đ a, ch a hoá th ch cung ch  có tr m tích l c nguyên xen ít carbonat t ả   ớ ở ộ ộ ế ậ đ ng v t bi n và th c v t Permi, phân b  h n ch  và th a th t   Cam L  (Qu ng ề ị Tr ), Tà Lao (Th a Thiên) và Đ i L c (Qu ng Nam) v i chi u dày kho ng 400 m.   ắ   ơ ạ ệ ầ ủ i là v a qu ng s t Đáy c a h  t ng là cu i­dăm k t đa khoáng, nh ng có n i l ạ ậ ạ d ng h t đ u. ổ ợ ồ ạ ạ

ầ ồ ồ

ế

ồ ậ ộ ộ ướ ớ

ộ ố ơ ở ắ ặ ộ i m t s  n i

ạ ậ ỏ

ớ   Các xâm  ộ ế ạ ­ T  h p th ch­ki n t o đ ng va ch m Permi mu n­Trias s m: ộ ạ ố ỏ ổ 3­T1 xuyên lên r m r  t o thành các ậ ạ   nh p granit đ ng va ch m ngu n g c v  tu i P ứ ọ ậ batholit   đ ng   đ ng   h c   (synkinematic)   và   các   xâm   nh p   granit   ch a   thi c   và   ể ấ   ể ọ c   không   l n   ki u   th   n m wolfram   h u   đ ng   h c   (postkinematic)   kích   th ể ư  ố ạ  B c Trung B  cũng nh (laccolith) ho c th  nút (plug) phân b  t ậ   ể ớ H  Lào. Đi kèm v i xâm nh p granit ki u v  nói trên còn có lác đác các xâm nh p mafic cao Ti (gabbro­pyroxenit, gabbro).

ạ

ộ ụ ử ầ ồ

ơ ẽ ượ ư ị ứ ầ ở ớ   Trong pha căng giãn sau va ch m đã hình thành h  rift n i l c Mesozoi s m ụ Sông Bung­An Khê g m các tr m tích l c nguyên v n thô, núi l a­pluton, cũng   c trình bày  nh  đ a hào ch a than Nông S n s  đ ệ ụ  ph n sau.

ớ ơ ườ ng S n

ọ ằ 4.2.3.2. Đai t o núi Paleozoi mu n­Mesozoi s m Tr ườ ng S n có nh ng núi cao trên 1000 m t ạ N m d c theo dãy Tr

ộ ắ ế ươ

ạ ạ ằ

ắ ở ở phía b c và đ i đ t gãy Hu ­H ng Hoá

ế ướ ữ ỳ

ế ạ ọ

ươ ả

ườ ườ ạ ơ ơ ng S n và Mekong. Đai Tr ng S n có các t

ộ ữ ơ ừ ự  c c TB Tây ể ộ ồ ng TB­ B c B  qua Lào đ n Trung B  r i ra bi n, kéo dài trên 800 km theo ph ữ ớ   ủ ế ạ ĐN, đai t o núi này có các thành t o ch  y u Paleozoi­Mesozoi h  n m gi a đ i ớ ứ ạ   khâu Sông Mã   phía nam. Đai t o núi ạ ự   này hình thành có tính liên k  do s  va ch m gi a các craton Indosinia và Sibumasu ệ t tiêu Paleotethys vào giai đo n ki n sinh Indosini, kéo dài d c TN Trung làm tri   ẽ ố Qu c, r  thành các nhánh qua bán đ o Đông D ng, trong đó các nhánh phía đông   ồ ổ ợ   g m có các đai t o núi Tr  h p ế ạ ạ th ch­ki n t o sau.

ạ ổ ợ ế ạ ­ T  h p th ch­ki n t o cung rìa l c đ a Ordovic gi a­Silur : Đ c tr ng c a t

ữ ế ặ ư ứ

ượ ế ỏ ớ

ầ ứ ạ ế ố

ươ ố ở

ạ ỉ ệ ầ ỏ

ượ ế ấ ả ị ở

ễ

trung l u sông C  và c u trúc nghiêng vòng ch m ngh ch  ộ ệ ầ ạ

ươ ế ỉ ủ ổ  ụ ị ụ ợ   h p này là dãy tr m tích flysh, turbidit l c nguyên, đá phi n silic ch a Trùng tia, đá ơ ế phi n sét đen ch a Bút đá, v.v…., đôi n i xen l p m ng andesit, dacit đ   c x p vào ề ữ ố ứ   ệ ầ h  t ng Long Đ i có b  dày 2500­3000 m, t o thành nh ng n p u n không đ i x ng ị  các t nh Bình­Tr ­Thiên và flysh, turbidit, đôi ng kéo dài TB­ĐN, phân b   có ph   ế   ữ ả ớ ơ c x p vào h  t ng Sông C  dày >1500 m có nh ng n p n i xen l p m ng đá vôi, đ ờ ư ố ẻ ở    rìa ĐN vòm Bù u n d o  ệ ạ và   nnk,  và   nnk.,   1965;   Nguy n   Văn   Hoành   Kh ng   thu c   Ngh ­Tĩnh   [Đovjikov   ỗ  ộ ế ơ ở 2) có cu i k t c  s  thành ph n h n t p, đôi ch 1994, ...]. H  t ng Long Đ i (O­S ệ ầ ợ trên h  t ng A V ng ( ằ    các vùng dày đ n 46 m, n m không ch nh h p ầ ε2­O1) l ỗ ạ ở ộ  ra

21

ồ ạ ể ư ộ ạ ế ữ ầ ở

ộ ả ế

ầ ả ứ

ụ ườ ế ế ế

ộ ả ử ườ ố ừ ộ ệ ầ cung núi l a [Yoshida, 2002], và h  t ng Sông C  thu c tr

ễ

ử

ứ

ả ễ

ầ

ạ

ằ Pia Ay, R ng A Rai [Vũ M nh Đi n, 1994] cũng nh  cu i­s n k t gi a t ng   vùng ế ở  các vùng nam B n H i, Khe Đàn, nam Đ ng Vàng, cát k t arkoz, cát k t grauwack  ụ ộ ệ ầ ạ v.v… [Tr n Đình Sâm, 1999]. Cát k t thu c h  t ng Long Đ i ch a các m nh v n đá ử ự ị ế ng rìa l c đ a tích c c có núi l a felsic, mafic, granit, đá phi n k t tinh thu c tr ồ ng cung ngu n g c t ụ ị rìa l c đ a (hình 4.4) [Nguy n Bá Minh, 2005]. ớ Đi cùng v i đá núi l a andesit   ượ   ậ c là   các   xâm   nh p   dioritoid   đ ở  ệ ế x p vào ph c h  Vít Thu Lu  Qu ng   Bình   [Nguy n   Xuân   ị và nnk.,  Tùng, trong Tr n Văn Tr   ổ 1977] có tu i U­Pb zircon TIMS   là   475   Tr.n.   [Bùi   Minh   Tâm  và  ọ   ặ nnk., 2008] có đ c tính th ch h c ử cung núi l a­pluton. ỉ

ệ ầ

ạ

ừ ộ ế ớ

ỳ ộ ọ ề

ể ồ

ế ạ

ố ả ế

ọ ủ

ầ

ễ ươ

Hình 4.4. Bi u đ  phân chia b i c nh ki n t o theo thành ph n hoá h c c a cát k t  (Bhatia, 1983) A- Cung đảo đại dương; B- Cung đảo lục địa; C- Rìa lục địa tích cực; D- Rìa thụ động

ả ♦ Hệ tầng Huổi Nhị; ■ Hệ tầng Huổi Lôi; ▲ Hệ tầng La

ệ ầ

H  t ng Sông C ;

ụ

ộ ơ ể

Khê D.I = -0,0447 * SiO2 - 0,972 * TiO2 + 0,008 * Al2O3 - 0,267 * Fe2O3 + 0,208 * FeO - 3,082 * MnO + 0,14 * MgO + 0,195 * CaO + 0,719 * Na2O - 0,032 * K2O + 7,51 * P2O5 + 0,303 DII = -0,421 * SiO2 + 1,988 * TiO2 – 0,526 * Al2O3 – 0,551 * Fe2O3 – 1,617 * FeO - 2,72 * MnO + 0,881 * CaO – 0,907 * MgO - 0,177 * Na 2O – 1,84 * K2O + 7,244 * P2O5 + 43,57

ệ

ế ạ ự ạ

ợ N m   không   ch nh   h p   song   ệ  ạ song trên h  t ng Long Đ i là h ộ   ồ ầ 3­4)  g m  cu i t ng Đ i Giang  (S ế   ế ơ ở k t c  s , cát­b t k t, đá phi n ứ   sét­vôi, đá vôi phân l p v a ch a nhi u Tay cu n, B  ba thu , San   và  hô   [Nguy n   Xuân   D ng   ầ Sâm  và  nnk.,   1978;   Tr n   Đình   ngườ   nnk.,   1999]   trong   môi   tr ể ệ  ề th m bi n nông. Trong khi đó, h 4­D1)   là   tr mầ   ị ổ ầ t ng   Hu i   Nh   (S ứ   tích   flysh   l c   nguyên   ch a   Bút ỏ đá,   V   nón   Silur   mu n­Devon   ộ   ướ ớ ng   bi n   sâu   h n   thu c s m   t ị ụ   rìa l c đ a kéo dài lên Tây Trang ườ ệ (Đi n Biên), M ng Tè (Lai Châu­Đi n Biên) và qua Simao­Mojang (Vân Nam, Hoa Nam). ổ ợ ồ ầ

ụ ị ­ T  h p th ch­ki n t o rìa l c đ a tích c c Devon­Carbon s m ớ ể ạ ồ ụ ầ

Dãy Devon­Carbon h  g m các tr m tích l c nguyên  ổ ế ằ ợ

ễ ạ vùng Bình­Tr ­Thiên [Vũ M nh Đi n

ộ ạ ượ ế ắ ng­Devon h

ể ớ ế ị

ẽ ạ ơ ườ ễ ạ c thành t o trong môi tr

ủ ầ ầ

ứ ệ ồ ế ộ ế ượ ể

ể ể ẫ ề ổ ợ ớ : T  h p này ậ bao g m các dãy tr m tích và đá xâm nh p granitoid Devon­Carbon s m (hình 4.5). ở ướ i chuy n lên đá vôi,    d ộ ế ơ  ề ỉ đá phi n silic có b  dày thay đ i 800­2000 m, n m không ch nh h p có cu i k t c ươ ể và nnk., 1994; Nguy n Xuân D ng  ị ở ở và  s   ầ ầ và nnk., 1999]. Trong khi đó, tr m tích Silur nnk., 1978, 1996; Tr n  Đình Sâm     ụ ồ   ộ ắ ạ ở ự i chuy n ti p liên t c g m th  c c Tây B c B ­B c Trung B  l ỏ ộ   ứ ế đá phi n sét­sericit ch a Bút đá, V  nón xen k  d ng nh p v i đá phi n, cát­b t ể ế ượ và nnk.,  k t đ ng bi n sâu h n [Nguy n Văn Hoành  ễ và nnk., 2004]. Ph n trên c a dãy này là các tr m tích silic   1994; Nguy n Bá Minh  ướ   ki u turbidit có mangan, ch a Răng nón, Trùng tia Devon mu n dày > 800 m t ng ứ ệ ầ et al., 2004] đ c x p vào h  t ng Thiên bi n sâu ki u ph c h  b i k t [Hada     ộ   ổ ứ ư và nnk., 1965] cũng nh  carbonat­silic ch a nhi u vi c  sinh thu c Nh n [Đovjikov

22

ậ ặ ủ ắ ơ

ự ỉ ủ ọ ạ ả ể  ớ   i

ấ

ươ

ườ

ị ấ

ặ ắ ị

ắ   ng đông b c

tây nam th  tr n M ng Xén theo ph

ễ

ế

ườ

ự ố

ổ ụ

ắ ệ ầ các h  t ng N m C n, Ng c Lâm, Cù Bai và Phong S n. S  có m t c a các th ở  Yên Thành, Th ch Khê có kh  năng là di ch  c a Paleotethys kéo t siêu mafic  ộ.  B c Trung B

nnk., 2004 ớ

ả ừ Hình 4.5. M t c t đ a ch t khu v c Sông C , t ổ qua Hu i T , M ng L ng đ n Hu i Bén. Theo Nguy n Bá Minh và  ả

ộ ồ ể ạ ộ

ả ữ

ổ ọ ơ ệ

ộ

ễ

ể ồ

ể ầ

ữ ố ọ ộ ơ ấ

ườ ỏ

ươ ở ả ớ ở ẵ ở ệ ở ắ  b c Đà N ng, ch Qu ng Bình, H i Vân

ệ ạ ớ ớ ở

ộ ấ ế ứ ố ớ ừ ế ế ộ

ồ ầ

ớ ề ổ ủ ố

ệ ươ ớ

ạ ậ ạ Ho t đ ng magma ki u cung đ o trong Silur mu n­Devon s m g m các xâm   ố ạ ậ   nh p diorit, granit biotit, granit sáng màu, t o thành nh ng kh i kéo dài kho ng 10 ổ   ứ ệ ượ ế c x p vào ph c h  Hu i Tóng có tu i km d c rìa tây Đi n Biên, S n La, v.v., đ ử ị ồ   đ ng v  U­Pb zircon (TIMS) là 415­430 Tr.n., thu c cung núi l a (VAG) liên quan ớ ớ ố ả   v i b i c nh hút chìm [Nguy n Văn Nguyên, 2006]. Magma liên quan v i giai ỏ ụ   ạ ạ ổ ế ớ ộ đo n t o núi Paleozoi mu n­Mesozoi s m ph  bi n granit ki u S, ngu n v  l c 2 ạ ị  xuyên qua tr m tích Paleozoi đ a, t o thành nh ng th  batholit r ng hàng trăm km   ả   ườ ng c u trúc TB­ĐN kho ng ng S n kéo dài theo ph trung, phân b  d c dãy Tr ở ư  tây Ngh  An, Rào C  (Kim  tây Lai Châu, M ng Xén  260 km, nh  Pu Si Lung    ủ  ả ồ ươ C ng)   tây Hà Tĩnh, Đ ng H i  ổ ế   y u là granodiorit biotit, granit biotit có tu i K/Ar biotit là 281; 377; 296; 259 Tr.n., ươ ề  ngoài ng  ng v i Paleozoi mu n, v i nhi u m ch granodiorit, granit v  tinh  t   ộ rìa kh i v i vành bi n ch t ti p xúc r ng đ n m t vài km, g m đá s ng biotit,   ị và nnk,  ễ andalusit­cordierit­pyroxen, v.v… [Nguy n Xuân Tùng, trong Tr n Văn Tr     1977]. Tài li u m i v  tu i U­Pb zircon (TIMS) c a granitoid các kh i Pu Si Lung ồ và Kim C ng là 260 Tr.n., Đ ng H i là 510 Tr.n. [Bùi Minh Tâm, 2008], Bà Nà là   ế ạ   ễ i t p trung vào giai đo n ki n t o 248 Tr.n. [Nguy n Trung Minh và nnk, 2005], l

23

ớ ố ồ ớ ớ ứ

ầ ư ượ ỏ ầ i có tu i 510 Tr.n. đòi h i c n đ

ổ ợ ụ ị ­ T  h p th ch­ki n t o cung rìa l c đ a Carbon­Permi

ầ ướ : T  h p này có s ể ộ ấ   ế Indosini s m,  ng v i Permi mu n. Kh i granit Đ ng H i xuyên và gây bi n ch t ế ụ   ổ ạ c ti p t c tr m tích Ordovic­Silur, nh ng l ứ nghiên c u thêm. ạ ổ ợ ầ ị

ộ ể

ổ ấ ầ ấ

ỉ ằ ế ẽ ả ế ệ ộ ế ơ ở

ổ ơ ặ ắ các m t c t Thác Dài,

ả

ổ ở ồ ớ ệ ễ ầ ượ ở c  ả và nnk., 1999], Hu i Thù

ạ

ỉ ầ ằ

ằ ổ ơ ợ ỉ

ả ể ề

ữ ứ ề ạ

ủ ụ ầ

ệ ạ ợ ỉ ế ự ậ ữ ự ể ơ ng S n, Vi

ứ ỏ

ứ ự  khu v c Tr ự ệ ạ ≈

ấ ồ ầ ậ ồ ườ

ố ạ ể ặ ộ ị

ụ ỏ

ự  ế ạ ụ ứ   i là tr m tích l c nguyên ch a than ki u molas màu xám phân d  cao, ph n d ệ ầ ề ế chuy n lên đá phi n sét, vôi­silic có b  dày chung 200­300 m thu c h  t ng La   ủ ệ ầ   ồ ị Khê có tu i Vise. Tài li u đo v  b n đ  đ a ch t cho th y ph n đáy c a h  t ng ế   La Khê có cu i k t c  s , dăm k t, cát k t, đá phi n sét­vôi­silic n m không ch nh Gia  c Ố ở  ạ ợ h p trên các thành t o c  h n quan sát đ ở  Qu ng Bình [Nguy n Quang Trung, 1996], B n Trăng­Tà Puông vùng Vít Thu Lu  ễ    TB Ngh  An [Nguy n TN Đ ng H i [Tr n Đình Sâm  ạ   ặ ắ ở ỏ Văn Hoành  và nnk., 1996], v.v.. M t c t   m  than Salavan (H  Lào), theo Ph m ụ ụ   Xuân và Hà Xuân Bính, tr m tích l c nguyên v n thô cũng n m không ch nh h p trên ộ ế ơ ở ượ ắ ầ   c b t đ u b ng cu i k t c  s , chuy n lên cát k t, các v a than các đá c  h n, đ ế ứ anthracit, đá phi n sét than, dày kho ng 350 m, ch a nhi u di tích th c v t Carbon   ố  ể ớ s m­gi a, chuy n lên đá vôi ch a nhi u hoá th ch Carbon­Permi gi a. S  phân b ằ   ụ ộ r ng rãi c a các tr m tích l c nguyên v n thô ch a than Carbon ki u molas n m ườ ổ ơ ở t­Lào, cũng không ch nh h p trên các thành t o c  h n    ớ   ư  đã có s  ki n t o núi vào Carbon s m. nh  các xâm nh p granitoid trên ch ng t ề ắ ấ Ph n trên g m đá vôi r t đ ng nh t có b  dày  ư ụ ầ ạ ồ i g m tr m tích l c nguyên Permi th ng. Nh ng ph n trên l ả ầ ế ở ờ ng bi n nông, ven b  phân b  h n ch   ư ở ị ả ả ộ

ể

ộ ứ ượ

ệ ế ự ế ơ ớ ủ ế ắ

ầ ơ   ộ ệ ầ  800 m thu c h  t ng B c S n ượ   mà lót đáy th ng ướ t    Cam L  (Qu ng Tr ), ho c tr m tích ụ l c nguyên v n thô màu đ , xen đá phun trào andesit nh    các vùng Xà Khía   ơ ở  ị ề (Qu ng   Bình),   Đ ng   Toàn   (Qu ng   Tr ),   A   Lin   (Bình­Tr ­Thiên).   Nhi u   n i   ộ   Trung   B   còn   có   các   th   gabbrodiorit­diorit,   granodiorit­granit   Paleozoi   mu n ạ ằ ộ   c xem là các thành t o cung rìa thu c ph c h  B n Gi ng­Qu  S n đi cùng, đ ướ ố ụ ị   i craton l c đ a tích c c liên quan đ n đ i hút chìm c a Paleotethys c m xu ng d Indosinia. ằ ổ ợ ượ ố ế ạ  h p th ch­ki n t o Paleozoi th N m ch ng g i lên các t

ồ ụ ượ ầ

ụ ệ ộ ụ ư ầ

ạ ị ạ ẽ ượ ể ộ

ạ ng nêu trên là các ử ng­ tr m tích l c nguyên v n thô, đá núi l a­pluton Trias trung và molas Trias th ơ   Jura, hình thành trong h  rift n i l c sau va ch m Mesozoi S m N a­Hoành S n, ể ề Sông Bung­An Khê, có th  là các b  ti n đ a t o núi mu n sau cung s  đ   c mô ả t sau.

ạ 4.2.3.3. Đai t o núi Indosini Mekong

ừ ề Đai t o núi Indosini Mekong, kéo dài t

ạ ố ề ệ

ầ

ủ ế ượ ạ

ượ ệ ớ

các mi n núi Laping­Simao (Vân Nam, ể   t Nam, Lào, Đông Thái Lan, Campuchia ra vùng bi n Trung Qu c) qua mi n Tây Vi ạ ượ ộ ồ ng­Mesozoi và lo t cung Tây Nam B , g m ch  y u các đá tr m tích Paleozoi th   ệ ầ ử t Nam­Lào­ núi l a­pluton Carbon th ng­Permi trung, trong đó ph n ch y qua Vi   c chia ra làm hai đ i: Đi n Biên­Louangphabang và Srêpôk­Tây Nam Campuchia đ B .ộ

ớ ệ

ố ủ ớ ệ ế ỉ

1. Đ i Đi n Biên­Louangphabang ệ ố ồ

ườ ệ ạ ắ ơ ầ ự Di n phân b  c a đ i này chi m ph n c c tây các t nh Lai Châu, Đi n Biên kéo dài xu ng Louangphabang (Lào)­Loei­Phetchabun (Thái Lan) r i phân nhánh sang ả Xiêng Kho ng­B c Tr t Nam. Các thành t o Paleozoi ộ ng S n thu c Lào và Vi

24

ạ ượ ươ ế ơ ng­Mesozoi t o thành ph c n p lõm N m U có tr c h i cong theo ph

ế ứ ậ ụ ế ậ ớ

ế ớ ứ ạ ớ ọ

ế ệ ả th ng á     kinh tuy n, trong đó cánh N m Thà giáp v i móng k t tinh Trung­Mi n và cánh ượ   ệ Đi n Biên ti p giáp v i các thành t o Paleozoi trung (S­D) d c đ i đ t gãy tr t ằ b ng ph i Đi n Biên­Louangphabang và ĐB Lào.

ạ ượ ­ Móng Paleozoi gi aữ : Tr m tích flysh­l c nguyên Silur th

ộ ủ ầ ứ ế ra

ị ố ở ổ

ộ ị

ử ạ ị ọ

ặ ữ ơ ả ườ ớ ứ ầ ớ ể ấ ạ

ạ ạ ượ ụ   ng­Devon h  phân ậ ệ   ườ ố ọ  các vùng M ng Tè, tây Đi n b  d c rìa đông c a ph c n p lõm N m U l ư ự ườ   ả ệ ầ Biên kéo dài xu ng l u v c sông C  (h  t ng Hu i Nh ) thu c đai t o núi Tr ng ữ   ầ S n. Trên chúng là tr m tích carbonat Carbon­Permi trung b  phân d  thành nh ng ệ t trong không gian, và xen v i đá núi l a và silic. D c đ i đ t gãy m nh tách bi   ụ   ườ M ng Tè­M ng Lay còn g p các th  c u t o h n đ n gi a các tr m tích l c nguyên flysh Silur th

ớ ụ ị ỗ ộ ớ ừ ự

ổ ợ ầ i là dãy tr m tích l c nguyên­carbonat­silic, andesit­dacit có b

ữ ượ ệ ầ c x p vào h  t ng Sông Đà l ng­Devon h  và đá vôi phân l p v a Permi h ­trung. ế ạ ­ T  h p th ch­ki n t o cung rìa l c đ a tích c c Permi s m­gi a ầ ụ ớ  Permi s m­gi a đ

ậ ậ ư ạ ướ ứ ự

ệ ồ

ỏ ấ ế ộ ạ ộ ế

ổ ậ ầ ớ

ử ế ầ ạ ệ ầ

ơ ặ ữ ặ ắ ạ ề

ử ườ ớ ữ ủ ạ ộ ườ ị

ớ ử

ồ ố ề ủ ế ổ

ạ

ế ổ

ướ ố

ử ể ậ

ứ ệ

ượ ử ạ ạ

ệ ủ ệ ầ ụ ị và nnk, 2005].

ễ ạ ổ ợ ổ ợ ạ ­ T  h p th ch­ki n t o đ ng va ch m Permi mu n­Trias

ẽ ạ

ư ạ ạ

ườ ọ ả ớ ỉ

ặ

ố ỏ ấ ế ớ ộ

ạ ạ ạ ồ ữ ạ

ế ệ ằ ớ

ữ : T  h p ổ ợ   ề  này có ph n d ộ   ế ỗ  ra dày >2000 m ch a Trùng l ỉ ở  phía tây các t nh Đi n Biên trong các l u v c N m Ma, Kha U, N m Pô, v.v….    và Lai Châu, kéo dài trên 100 km [Đovjikov và nnk., 1965]. Thành phân đá g m các   ế ớ   l p m ng và th u kính cu i­s n k t, cát­b t k t tuf, đá phi n sét than, đá vôi, đá ẽ ở  ị ế phi n silic v i nh ng t p andesit, dacit, ryolit ph n l n b  bi n đ i m nh xen k   ử   ph n gi a c a m t c t t o thành cung núi l a. Các đá núi l a trong h  t ng Sông ẹ ế ố ấ    đ t hi m nhóm nh  cao h n nhóm n ng, Đà thu c lo t ki m­vôi có các nguyên t   các   d   th ng   âm   Eu,   Nb,   Ta.   Cung   núi   l a­pluton   M ng   Tè   kéo   qua   Louangphabang (Lào) n i li n v i cung núi l a Loei­Phetchaboun­Nakhon Nayok (ĐB Thái Lan), g m ch  y u là andesit, ryolit và ít basalt có tu i Rb­Sr là 374­361     Tr.n., Ar­Ar: 238 Tr.n. [Intasopa, 1993], U­Pb zircon: 250 Tr.n. và các đai m ch có et   al.,   2008]   c aủ   tu i   244­238   Tr.n.   liên   quan   đ n   magma   hút   chìm   [Salam   ử   ầ ắ Paleotethys c m xu ng d i craton Indosini. Xuyên qua các đá tr m tích và núi l a ượ   c nêu trên là các xâm nh p diorit, granodiorit, granit ki u I cung núi l a (VAG), đ ồ ổ ế   x p vào ph c h  Đi n Biên có tu i U­Pb zircon TIMS là 272 Tr.n., đ ng magma ớ v i các đá andesit c a h  t ng Sông Đà t o thành lo t núi l a­pluton đ   c thành ự ạ t o trong cung rìa l c đ a tích c c [Nguy n Văn Nguyên  ộ ế ạ ồ ầ : T  h p tr m tích ị ớ ể ượ ượ ụ ng­Trias có th  đ l c nguyên xen k  d ng nh p v i đá vôi­sét Permi th c xem ố ố ở ữ  h u ng n sông Đà, TN M ng Tè. Kh i batholit nh  molas t o núi phân b   ệ t­Trung granit Pu Si Lung (t nh Lai Châu) kéo dài kho ng 75 km d c biên gi i Vi ồ ầ ổ có đ c tính cao nhôm ngu n g c v , tu i 260 Tr.n. (TIMS) xuyên qua tr m tích ế Silur­Devon, t o ra đ i bi n ch t ti p xúc r ng trên 1 km, hình thành trong giai và nnk., 2008] gi a hai craton đo n t o núi đ ng va ch m Indosini [Bùi Minh Tâm  Indosinia và Sibumasu.  ế ớ ứ ớ ộ ỗ ỏ ộ ế ả  Permi mu n và Hai m nh v  Trias s m­gi a l

ọ các vùng b n Gò C , N m Chà [Tr n Đăng Tuy t

ử ậ ệ ế ả ị

m đ ệ

ề ể ỏ Daonella,  Halobia  t

ả ệ ầ ặ N m ti p trên v i quan h  không rõ ràng là dãy cát­b t k t, đá phi n sét vôi, đá ữ ộ  ỏ vôi phân l p m ng ch a Trùng l ế và nnk., 2005]. D c rìa tây ầ ả ở   ra  ộ ế ớ ứ   đ i đ t gãy Lai Châu­Đi n Biên d i đá phi n sét, b t k t phân nh p song song cượ   ướ ứ ng bi n sâu có b  dày >1200 ch a Hai m nh v   ư ế và nnk., 1965] đ c tr ng cho thành h  flysh­ x p vào h  t ng Lai Châu [Đovjikov

25

ườ ụ ế ả ỏ ị ị ượ n l c đ a, b  ép phi n hóa m ng thành đá b ng, đang đ c khai thác

turbidit s làm đá l p.ợ ổ ợ ỉ ạ ộ

ỏ ạ ứ ằ ị ổ ợ

ế ạ ổ ơ ả ậ

ỏ ụ ị ệ ầ ậ ở

ệ ơ ế ướ ả c Vi

ộ ườ

ứ ố ở

ườ ầ ứ ụ ụ ị ị

ễ ả ậ

ữ ẽ ạ ơ ợ

ạ   : N m không ch nh ­ T  h p th ch­ki n t o sau va ch m Trias mu n­Creta ụ ợ    h p molas ch a than và l c đ a màu đ  Trias h p trên các thành t o c  h n là t ố ộ ề ượ   ng­Jura có b  dày kho ng 1100 m thu c các h  t ng Su i Bàng, N m Pô và th ố ộ ệ ầ ộ    TB Creta l c đ a màu đ  dày >400 m thu c h  t ng N m Ma phân b  r ng rãi  ệ   t­Trung­Lào Đi n Biên thu c vùng núi cao A Pa Ch i, n i ti p giáp 3 n ạ   ượ ng Lào). Các thành t o kéo dài qua M ng Nhé sang Phongsali­M ng Xai (Th ể ể  đây là tr m tích bi n cu i cùng chuy n sang molas ch a than paralic Nori­Ret    ấ ố ầ ổ  ỏ ạ ỏ tr m tích l c đ a Jura và l c đ a màu đ  ch a mu i m ­th ch cao Creta r t ph ở ớ   ự ệ ạ ế ở  đ i  TN Vân Nam, qua Lào, Thái Lan, v.v…. S  ki n t o núi Indosini  bi n  ả ủ ự  ữ ớ ệ Đi n Biên­Louangphabang di n ra trong kho ng Trias s m­gi a là h u qu  c a s ư  va ch m gi a các craton Indosinia và Sibumasu, có l  phù h p h n là vào Jura, nh Stokes et al. [1996] đã nêu.

ớ ộ

2. Đ i Srêpôk­Tây Nam B ớ ệ ỉ ổ ằ Trên lãnh th  Vi

ớ ắ ế ủ

ả

ử ầ ớ ạ

ở ầ ạ ả ế ộ ộ ch  g p h n ch  và r i rác

ớ ươ ướ c, Bình D ng, Đ ng Nai và Kiên Giang. Đ i Srêpôk­Tây Nam B

ớ ắ ư ủ ắ ế ắ ớ ị

ớ ớ

ớ

ổ ắ ầ ế ườ ắ ẳ

ở ng ph ạ

ở ơ ệ TB Vi ể ừ ắ   ị t Nam, đ i này n m trên đ a bàn các t nh phía nam k  t  Đ k ệ ầ ộ L k   và   Khánh   Hoà   đ n   Tây   Nam   B ,   là   ph n   kéo   dài   c a   đ i   Đi n   Biên­ ủ ở ể ầ ị Louangphabang, tuy nhiên ph n l n nó b  che ph  b i b  tr m tích Jura B n Đôn,   ớ   ộ ổ ể đai magma Mesozoi mu n Đà L t, b  châu th  Kainozoi mu n C u Long và các l p ắ   ỉ ồ ộ ỉ ặ  các t nh Đ k ph  basalt Kainozoi mu n. Ph n tr i l ộ  ồ L k, Bình Ph ề   ti p giáp v  phía b c và đông b c v i đ a khu Kon Tum qua đ i khâu Ch  Sinh­Bo ố ề   Khăm và v  phía tây nam v i đai Phú Qu c (Chanthaburi­Cardamon) qua đ i khâu ự   ề ố Hòn Chu i (Sra Keo­Bentong Raub). V  phía tây và tây b c đ i này kéo dài tr c ươ ng sang lãnh th  Campuchia. Ch c h n đai này là ph n phía ti p theo đ   ườ   ủ  TB Lào, M ng  ĐB Thái Lan, Paklay  nam c a các đai t o núi Loei­Phetchabun  ở Tè

ề ố  Tây Vân Nam (Trung Qu c). ắ ặ ư ộ : Các đá Ti n Cambri không l ở t Nam và xa h n là đai Mojiang  ề ­ Móng Ti n Cambri

ộ ủ ầ

ổ

ở ề ụ ị ị

ứ ồ ị

ổ ra, nh ng đã b t g p các đá   ộ ế ơ   g n Tp Biên Hoà và trong các lõi khoan   ơ ỉ  th m l c đ a ngoài kh i t nh Bà R a­ ễ c suy di n theo các   ư et al.,  2004]  và U­Pb  ồ   ỷ et al., 2002] các đá granitoid Mesozoi, theo đó tu i ngu n

ễ ể ỏ ủ ạ

ỉ ấ ộ ị ấ ế ượ ở Campuchia có vòm đá bi n ch t l ra

ượ ư ề

ở

ế  đó [Fontaine, Workman, 1978]. Quang c nh này âu cũng t ấ ướ ộ ố ườ ậ ơ

ế ồ ấ ế bi n ch t cao, bao g m gneis và amphibolit trong thành ph n cu i c a cu i k t c ữ ở ầ ớ ở ệ ầ s  h  t ng Châu Th i tu i Trias gi a  ủ ể ử xuyên qua móng c a b  Kainozoi C u Long  ượ ề ặ ự Vũng Tàu. Ngoài ra, s  có m t móng Ti n Cambri còn đ nghiên c u đ ng v  Sm­Nd [Bergman, 1997; Vũ Nh  Hùng   ị [Nguy n Th  Bích Thu   ki u v  c a chúng đ t các giá tr  x p x  1000, 1300, 1700 và 1900 Tr.n.. ố ướ c đây v n đ   c xem là  Pailin, tr ừ   ố ệ ế t có s  li u 228 Tr.n. t  đá c bi ự ư ở ươ    khu  nh   ng t ề   ế ế c kia x p vào Ti n ng đá bi n ch t tr ị ơ ở ổ ồ   c x p vào Trias trên c  s  tu i đ ng v  Rb­Sr là 210±4;

ụ ộ

Ở ố kh i nhô đá Ti n Cambri, nh ng đ n năm 1972 đ ả gneis  ộ ự v c lân c n thu c Thái Lan, n i m t s  tr ạ ượ Cambri thì nay l i đ 220±13; 213±10 và 219±12 Tr.n. [Putthapiban, 2002]. ế ạ ở ề ở ệ ra không nhi u

ụ ị ­ T  h p th ch­ki n t o rìa l c đ a th  đ ng Devon­Carbon s m t Nam l ệ đ i này  ậ ờ Nam Vi ộ ệ ầ ươ ớ : Các tr mầ   ạ ổ ợ ộ ổ ấ ở ớ   tích c  nh t   vùng Hòn Chông và vài ả   hòn đ o ven b  lân c n thu c huy n Kiên L ng (Kiên Giang). Đó là h  t ng Hòn

26

ầ ạ ế ế

ề ử ươ ồ ồ ứ ng   t nhi u   h n Devon.   Các   tr m   tích   t

ượ

ộ ằ ị c các nhà đ a ch t Pháp tr ự

ọ

ề ấ  vùng  ế ạ ướ ư ế ứ ặ ượ ở Blairia aff. gregaria) do F. Bonell nh t đ ạ ượ ấ i đ c  c d u v t hoá th ch nào.

ị ế

ế ớ ẹ ứ ầ ạ

ể ậ ổ Endothyra tu i Carbon s m, nên dãy này đ

ượ ầ ạ

ề ớ ắ ạ ả ụ ộ ị ấ ố

ươ ớ

ươ ủ ị ế ộ Ở ng ĐB.

ổ ộ ng thay đ i đ t ng t.  ng ph ử ự ế

ề ặ ạ ứ ồ ỏ

ướ ữ ự ậ   ở  ph n trên, ch a hoá th ch th c v t Heo, g m cát k t quarzit xen ít đá phi n sét  ơ ở  ự ộ ầ ấ ả   l b o   t n   x u   và   các   bào   t ấ c đây [Gübler, 1935; Saurin, Campuchia, nh ng đ   ạ   1935, 1937] x p vào Cambri­Silur d a vào b ng ch ng duy nh t là m t hoá th ch Thalaharivsat g nầ   B  ba thùy ( Ở  Stungtreng, Campuchia, mà v  sau đã không tìm l ế ấ   Campuchia, theo các nhà đ a ch t Pháp nói trên, còn có dãy đá phi n, cát k t xen đá ự ậ ạ ở    ph n trên ch a nhi u d ng hoá th ch th c v t và phi n silic và l p k p đá vôi sét  ượ ế ộ c x p vào đ ng v t bi n, trong đó có    ố   ạ c thành t o trong b i Devon­Carbon h . C  hai dãy tr m tích nói trên ch c là đ ụ ị ẹ   ế ạ ả c nh rìa l c đ a th  đ ng. Chúng b  bi n v  r t m nh, t o thành các n p u n h p ớ ườ    vùng Hòn Chông, các l p quarzit nói trên ng ph v i đ ự Ở ờ ể ườ ứ ắ    b  bi n TN mũi Kaeb c a Campuchia c m d ng đ ng theo đ ợ ỉ ằ ạ ể ặ   có th  g p các thành t o núi l a Trias trung n m không ch nh h p góc tr c ti p trên ấ   ề quarzit Devon. Đi u này ch ng t  móng quarzit đã tr i lên b  m t, t o thành c u ạ ả t o v y ch m trong pha t o núi sát tr

ờ ổ ợ c Trias gi a. ụ ị ộ

ạ ế ạ ử ớ ồ ế ạ ồ ­ T  h p th ch­ki n t o cung rìa l c đ a Carbon mu n­Permi s m ầ

ổ

ượ

ớ ắ ạ ệ ầ ạ ế ệ t Nam đ ệ trong h  t ng Đ k Lin, phân b  thành m t d i h p  ầ ị ế

ạ ứ ớ ộ ể ừ ứ ả c mô t ắ ươ

ể ề

ỉ ủ ế ắ

ở ộ ươ  đai Loei­Phetchabun thu c Thái Lan, v i lo t N m Thà

ớ ệ

ạ

ể ữ ớ

ấ ờ

ế ư ớ ệ ầ ế ượ c x p vào Permi h   ậ i là hình thành  c lu n gi ướ ạ ọ ả ớ ể ẽ ớ

ứ

ầ ế ụ ổ ị ế ị

ứ ệ ồ ế ầ ủ ậ ổ ộ

ở ộ ố ổ ồ ả ị

ở ề ể ầ ệ ụ ị  th m l c đ a Nam Vi

ả h p này.

ổ ợ   ớ : T  h p ế đá tr m tích­ngu n núi l a bao g m andesit, cát k t tuf xen v i đá phi n sét, đá vôi   ộ ớ ở  và đá phi n silic ch a các hoá th ch Trùng thoi tu i Carbon mu n­Permi s m  ố ộ ả ẹ ở ắ   ắ  b c Vi ư  ị ạ huy n Buôn Đôn (Đ k L k). T i đây, chúng b  bi n v  m nh v i các l p h u nh ớ   ự ế  nông đ n sâu c ng sinh v i d ng đ ng và có ph ng TTB. Các thành t o bi n t ườ   ộ đá   phun   trào  ki m­vôi  ch   y u   trung   tính  này   phát   tri n   r ng   rãi   theo  đ ng ớ ệ ầ ượ ố   ng sang các t nh phía b c Campuchia và đ c đ i sánh v i h  t ng Nam Duk ph ở ậ ạ ộ    đai Paklay thu c Lào, ớ ở ớ    đ i Đi n Biên­Louangphabang và v i các thành cũng nh  v i h  t ng Sông Đà  ộ ạ ở ạ    đai t o núi Mojiang thu c Tây Vân Nam. Chúng t o đ ở ộ ệ ố ả ượ  m t h  th ng cung ensialic v i các b  gi a cung và đ   ể    có th  là các tr m tích turbidit bi n c cung b y gi sau cung. Các thành t o tr ế   ớ ồ sâu g m đá phi n silic s c d i v i các vi l p xen k  đá phi n l c, các l p cát k t, ộ ở ế ộ ế    các b t k t tuf andesit, basalt và đá phi n silic ch a Trùng tia tu i Carbon, l   ệ ờ ả ố   đ o Hòn Chu i và Hòn Buông ven b  mũi Cà Mau. Chúng b  bi n v  mãnh li t và ề ạ ừ   không lo i tr  đó là t  ph n c a m t ph c h  b i k t. Các đá xâm nh p ki m­vôi  m t s   lõi khoan xuyên qua có tu i đ ng v  K­Ar trong kho ng 320­290 Tr.n.    ọ   ầ ử móng b  tr m tích Kainozoi C u Long  t Nam [Tr n Ng c ổ ợ C nh, 2008] cùng tham gia vào t ộ ệ ả ớ

ặ ụ ầ ộ

ế ạ

ụ

ệ ầ ứ ự ậ ấ ầ

ữ ứ   ể ữ ấ Vào kho ng Permi gi a­mu n và Trias s m xu t hi n các b  gi a cung ch a ở ệ ầ ủ ế  Tây Nam B ) ho c l c nguyên­ các tr m tích ch  y u carbonat (h  t ng Hà Tiên  ự  ộ ở carbonat (lo t Tà Thi  Đông Nam B ). Đáng chú ý s t và h  t ng Sông Sài Gòn  ặ ủ ầ ở ầ    Tây Campuchia và tr m tích l c nguyên­á có m t c a các tr m tích ch a bauxit  ả ệ ầ ạ ứ ụ ị l c đ a ch a hoá th ch th c v t (h  t ng Đ t Đ      qu n đ o Nam Du), ph n ánh ụ ộ ẽ ượ ị ố ả b i c nh đ a hình đ ạ ổ ợ ả ộ ư ườ ạ

­ T  h p th ch­ki n t o va ch m Permi mu n­Trias s m ố

ỏ ở ị ạ c nâng lên c c b  và phân d  m nh m  trong Permi mu n. ộ ế ạ ồ ế ả ả ệ ổ ợ ủ ướ ầ ớ ạ ị ớ : D ng nh  vào ạ cu i Permi,  h  cung  đ o  này  va  ch m  và  b i k t  vào các  craton Indosinia  và ượ ồ Yangtze. T  h p đ ng va ch m này ít đ i các c kh o sát do ph n l n b  ph  d

27

ồ ậ ể ạ

ổ

ố ố ở ở ườ ắ

ắ ố

ở ấ ế ặ

ượ ọ ố ắ Ở  ĐN t nh Đ k L k.  ớ ớ c d c đ i khâu Ch et al., 2001] quan sát đ

ạ   thành t o Mesozoi và Kainozoi. Các xâm nh p granit đ ng va ch m có th  là các    vùng M ng Tè (tu i Rb­Sr là 259 Tr.n. và U­Pb – 260±3 Tr.n.), kh i Pu Si Lung     Tây B c Lào (K­Ar: 255±10 và 264 ±10 Tr.n. [theo Lassere, kh i Sanakham  ở ố  ĐB Campuchia (K­Ar: 227 Tr.n.), các kh i Ea Dui (Rb­Sr: 1972], kh i Bo Khăm    ố   ỉ  rìa nam kh i 280 Tr.n.) và D c Nàng (K­Ar: 220±4 Tr.n.)  ổ   ệ ộ ắ t đ  cao v i charnockit có tu i Kon Tum (vùng M’Đr k) còn g p đá bi n ch t nhi ư  ị ồ đ ng v  U­Pb là 253±2 Tr.n. [Nagy  Sinh­Bó Khăm.

ạ ầ ạ ữ ổ ợ ế ạ ­ T  h p th ch­ki n t o va ch m

ẽ ủ ạ Trias gi a­mu n ứ ạ

ở ầ ặ

ị ượ ế c x p vào Trias trung trên c  s  phát hi n đ

ươ ng   ph ả ượ c   mô   t

ớ ề ầ ề ả ở   ế ụ ệ ượ ỗ ạ

ạ ặ ề

ả

ạ ả ậ ề ứ ổ ế ố ả ự ụ ở ừ  t ụ

ọ ế ượ

ầ ạ Ở

ộ ướ ướ ạ ừ c đây t ng đ ng Compong Speu” [ ồ

ặ ắ ầ ị Dottin, 1972].  ế ậ

ở ầ ữ ả các qu n đ o nói trên. Các tr m tích turbidit n

ạ Daonella­Posidonia và đá vôi ch a các di tích Hu  bi n và Trùng l

ơ ở ệ ộ  vùng Th ch Đ ng g n Hà Tiên l ộ ế ứ ế ạ ặ ở ủ ầ ở  ph n trên c a lo t g p  ướ ầ ệ ể ứ ơ ẽ ượ  đ c tích t Hòn Ngh  có l

ử ạ ầ ạ ầ

ụ ị ế ế ườ ươ ạ ờ ơ ị ứ ạ ạ ng bi n d ng c a lo t này

ủ ủ ế ạ ượ ở ị

các đ o trong v nh Thái Lan ch  y u l ạ ễ

ụ ồ ế ố ở

ữ ậ ả ả ạ

ắ ầ ớ ợ

ệ ồ ế ả ở

ướ ề

ạ ầ ệ ầ ượ ả trong h  t ng Châu Th i l

ộ : Lo t các đá tr m tích   ử ớ ụ   l c nguyên, carbonat, silic xen k  ph c t p v i đá núi l a felsic và tuf c a chúng, ả ộ ả    vùng th  xã Hà Tiên và các qu n đ o Bà L a, H i T c và Nam Du  r i rác  l ạ   ơ ở (Kiên Giang) đ c nhi u hoá th ch ườ ể ậ ộ   mi n   Tây đ ng   v t   bi n.   Theo   đ   ng,   chúng   cũng   đ ướ   ử i Campuchia. Các đá núi l a felsic cùng v i agglomerat h n t p chi m ph n d ườ ủ ng g p nhi u kh i, t ng olistolit đá quarzit Devon c a lo t. Trong các đá này th   ặ ờ   ờ ỡ  các v y ch m cùng th i. ho c đá vôi Permi có kích c  khác nhau do s  s t l ử   ế ấ R t ph  bi n lo i cát k t tuf ch a khá nhi u m nh v n khoáng v t và đá núi l a ấ c các nhà đ a ch t Pháp g i là “vi dăm k t” (microbrèche) mà tr   ộ    ra hay “t ể   ộ m t đo n m t c t turbidit g m cát k t xen b t k t và đá phi n sét ch a cu i ki u    vùng Mũi diamictit. Tr m tích silic là nh ng t p xen  ứ ậ   c sâu ch a t p Nai (Hà Tiên) và  ợ ỗ  h p hoá th ch  ộ ộ  xa b  h n và h i mu n h n. Lo t tr m tích­  ra  l ồ   ngu n núi l a Trias trung nói trên b  bi n v  ph c t p không kém các lo t tr m tích ổ ơ ở    vùng Hà Tiên là ĐB, c  h n trong vùng. Đ ng ph ế ả ư   c xem i là kinh tuy n. Chúng đ nh ng  ị ầ ủ ể ề và  là đã sinh thành trong giai đo n đ u c a b  ti n đ a Bà L a [Nguy n Xuân Bao  ớ nnk., 2001] phân b      ven rìa tây đ i Srêpôk (sau khi b i k t vào craton Indosinia) ớ ị   i này khi b t đ u x y ra va ch m v i đ a khu Sibumasu vào Trias gi a. Lu n gi ề ướ ng v  phía tây [Bunopas, Vella, 1992; Metcalfe, phù h p v i mô hình hút chìm h   ủ ứ ờ 1999], theo đó các v y ch m c a ph c h  b i k t Permi­Trias   vùng Srêpôk­ ng v  phía đông. Chanthaburi (ĐN Thái Lan) h c mô t ầ M t lo t tr m tích Trias trung khác đ ở ư ở ử ồ ớ

ầ

ế ầ ầ

ồ ạ i, cát k t đa khoáng  ạ ầ ở

ị ấ ỡ ế ữ ầ ầ

ả ả ằ ớ

ộ ế ướ ị ở ơ ơ ầ ớ ớ ộ ả    r i  vùng Ba   ế ỗ   c). Lo t này g m cu i k t, t ng k t h n ữ  ph n gi a và   ậ   ộ  ph n trên, ch a các t p h p hoá th ch th c v t và đ ng v t ộ ể     đây ư ị ở c, cũng nh

ứ  Bình Ph ụ ờ ạ ở ng­Trias h   ị  b  ti n đ a Bà L a.

ộ  vùng các đ i Châu Th i và B u Long g n Tp Biên Hoà, cũng nh   rác  ộ ế ả ướ Nghì g n th  tr n Bình Long (Bình Ph ở ướ ầ ở ề ạ  ph n d t p v  kích c  và thành ph n đá  ự ậ ậ ộ ế ợ ứ b t k t, sét k t vôi  ọ ậ ượ ể c lu n gi bi n Trias gi a. Các tr m tích này đ i là đã tr m đ ng trong m t b ư ề  xa đ i khâu h n, n m trên l ng các v y ch m. M c đ  bi n v   ti n đ a  ượ ẳ ế y u h n h n so v i các tr m tích Permi th ổ ở ể ề so v i các tr m tích­ngu n núi l a cùng tu i  ị ể ề ầ ộ ổ ợ ồ ạ ư

ớ Cũng thu c t ạ ạ ế ị ụ ụ ế ị

ượ ở ộ ớ ữ ổ ở ử ế ạ ầ giai đo n t o núi mu n, có các tr m tích á l c đ a và l c đ a đ ộ ầ  vùng Tà Pa­Nam Quy và   ra  t ng Tà Pa tu i Jura s m­gi a, l ở  ạ  h p th ch­ki n t o b  ti n đ a liên quan đ n va ch m, nh ng  ệ  c x p vào h ả    ĐN đ o Hòn

28

ệ ế ằ ử ả ố ồ ầ ng đ i tho i so v i các tr m tích­ngu n núi l a Trias

ứ ươ ạ ế ộ ỏ ượ  đ ớ ạ c thành t o sau pha bi n d ng chính vào Trias mu n.

Ngh . Chúng có th  n m t trung, ch ng t ủ ầ ằ ỏ ở

ổ ử ượ

N m ph  lên các tr m tích s c s  và màu đ   ế ạ ươ

ượ ế ồ c x p vào b c Ret c a Trias th

ộ ượ ỉ ổ ả Ngoài ra, ạ   ệ  ĐN Hòn Ngh  có thành t o ệ ầ   c x p t m vào h  t ng đá núi l a Nha ớ   ng đ ng v i dãy ignimbrit Sempah ng.  phía tây t nh Cà Mau l

ế ệ ề ượ ặ ỡ ư ignimbrit ryodacit ch a rõ tu i đang đ ạ ừ ư Trang tu i Creta, nh ng không lo i tr  đó là t ủ ậ ở  bán đ o Malaysia đ ạ ở ả  các đ o Hòn Khoai và Đá B c  ứ

ổ ồ ị

ở

ạ ươ ắ ặ cũng b t g p trong các lõi khoan sâu ở  v i tu i t ng t

ổ ươ ủ ự ớ ở Ở ử

móng   c a   b   tr m   tích   Kainozoi   C u   Long.   ổ ề ố

ệ ắ

ừ ầ ớ ứ ớ ị

ự ư ể ễ ế ả ỉ

ồ ớ ở ị

ướ ư ề ớ

ượ ạ

ể ạ ố   ở  ra các kh i ồ   c   x p   vào   ph c   h   Hòn   Khoai.   Chúng   bao   g m đá   granitoid   ki m­vôi   đ   granodiorit biotit­hornblend, granodiorit và  granit biotit  có tu i đ ng v  K­Ar là ạ 182±4; 185±4; 201±8 Tr.n. (  Hòn Đá B c) và 183±2; 208±2 Tr.n. (  Hòn Khoai).   ở  ự ng t Các thành t o t ể ầ   Năm   Căn   (Cà   Mau)   và     TN   Campuchia có các kh i granit ki m­vôi Kchol (tu i K­Ar: 198 Tr.n.), Knong Ay   (188 Tr.n.) và Baset (180 Tr.n.). Chúng có quan h  xuyên c t và gây s ng hoá các ị ổ ồ ầ   tr m tích Trias trung. Các giá tr  tu i đ ng v  K­Ar nói trên ph n l n  ng v i Jura ộ ớ   s m, nh ng có th  ch  là Trias mu n. Suy di n này d a vào các k t qu  nghiên ị ứ    Đông Thái Lan v i các giá tr  220±13; 219±12; c u đ ng v  Rb­Sr trên các granit    c   đó   theo   K­Ar   đ u   là   Jura   s m   [Hutchison,   1992; 213±10   Tr.n.,   nh ng   tr ế Cobbing, 1992; Putthapiban P., 2002]. Các thành t o granitoid này đ   c x p vào granit ki u I sau va ch m [Condie, 1988 ].

ụ ị ầ ợ ỉ

ấ ạ ụ ầ ớ ị ạ ằ N m không ch nh h p trên các thành t o nêu trên là tr m tích l c đ a Mesozoi   ộ    ra ng, trong đó tr m tích l c đ a v n thô có c u t o phân l p xiên chéo l

ượ ề ả ơ ố ụ th nhi u n i trên đ o Phú Qu c.

4.3. CÁC TRŨNG NỘI LỤC PALEOZOI MUỘN-KAINOZOI

ự ễ Vào cuối Paleozoi đến Kainozoi sớm, hoạt động kiến tạo tích c c di n ra m

ị ẽ ớ ự ạ ứ ạ , t o nên các

ệ ồ

ụ ị ộ ụ ị ộ

ạnh  đai tạo núi va chạm giữa các địa khu liên  m  v i s  phân d  ph c t p hợp  Đông Dương, Sibumasu, Việt­Trung, cũng như  các trũng chồng gối nội lục  đồng nhất cổ hơn. Các trũng này bao g m các h  rift trên các móng l c đ a không    ể  ự ộ ụ n i l c Permi mu n­Mesozoi, Mesozoi, rìa l c đ a tích c c Mesozoi mu n và các b Kainozoi.

ộ ụ ệ ế 4.3.I. H  rift n i l c Permi­Mesozoi Sông Hi n­An Châu

ộ Hệ rift nội lục Permi mu n­Mesozoi Sông Hi

ả ồ

ến­An Châu nằm chồng lên đai tạo  núi đa kỳ Neoproterozoi­Paleozoi s m ớ Đông Bắc Bộ và còn kéo dài sang Vân Nam­ ến và An Châu liên kết  ốc). Hệ rift này g m có hai rift Sông Hi Qu ng Tây (Trung Qu với nhau tại vùng Lạng Sơn.

ạ ế Rift Sông Hiến có cấu trúc d ng tuy n h

ẹp, không  đối xứng, kéo dài theo  phương TB­ĐN trên 240 km, nằm kẹp giữa các đới đứt gãy Cao Bằng­Tiên Yên ở  phía ĐB và Yên Minh­Ngân Sơn, Võ Nhai­Bình Gia phía TN. Rift An Châu có d ngạ   phức nếp lõm khá đối xứng dạng chữ  “ν” hình cung, đầu mút là dãy núi Tam Đảo  giáp Sơn Dương kéo dài theo hướng ĐĐN, xoè rộng dần theo hướng ĐB qua Lạng  Sơn, bắc Quảng Ninh, dài trên 250 km và nơi rộng nhất từ Đồng Đăng, Lạng Sơn  đến Bình Liêu, Móng Cái khoảng 100 km, nằm giữa các đới đứt gãy Sông Thương  phía TB và Yên Tử­Tấn Mài phía ĐN.

29

ế ạ ổ ợ ử ầ ạ

ộ ụ 4.3.1.1. T  h p th ch­ki n t o rift n i l c tr m tích và núi l a­pluton Permi ộ mu n­Trias

ừ

0,5 m

ư

ụ

ế

ơ ế

ớ ạ

Ảnh 4.1. Basalt cầu gối bảo tồn tốt tại cánh tây bắc Đèo Khau Khoang trên quốc lộ 4A. Ảnh: Trần Thanh Hải và nnk, 2007

ả

ạ ọ

ấ

Tổ hợp này có thành ph nầ   ạ   đa d ng t  magma mafic­siêu ế   mafic đ n felsic, cũng nh  các ầ   tr m tích l c nguyên­carbonat. ạ   basalt­gabbro­peridotit Lo t   ọc  ổ Permi   thượng   ph   bi n   d rìa  ĐB   của   rift   Sông   Hiến,  trên  các   vùng  B o  Lả ạc,   Cao  Bằng, Lạng Sơn, phủ  chồng  hoặc xuyên cắt các trầm tích  đá   vôi   nền   Carbon­Permi  ề   trung   và   nhi u   n i   ti p   xúc ổ  ế ạ ki n t o v i các thành t o c h n.  Dơ ọc  quốc  lộ  4A,  đoạn  Cao Bằng­Thất Khê, các tập  basalt cầu gối ( nh 3.6) t o thành d i kéo dài có tu ổi đồng vị Rb­Sr là 334±31 Tr.n.,  ạ ả tạo thành những loạt xếp chồng lên nhau dưới dạng xáo trộn kiến tạo, có thể liên  hệ tương đồng với basalt cầu gối ở TN Quảng Tây (Trung Quốc) [Trần Thanh Hải  và nnk, 2007], nơi  được cho là cung  đảo  đại dương Paleotethys bị  dập vỡ, trượt  chờm lên vỏ lục địa là hậu quả của sự hội nhập giữa các mảnh Yangtze và Đông  Dương trong đai tạo núi Indosini [Wu et al, 2000]. Tuy vậy, tài liệu th ch h c cho   ằng Giang thuộc loại giàu nguyên tố đất hiếm, có đặc trưng dị thường  th y basalt B âm Eu chứng tỏ dung thể magma có sự tham gia c a vủ ật chất v  ỏ (87Sr/86Sr cao, xem  các   Chương   5,   6)   tuổi   Ar­Ar   là   264   Tr.n.   và   tuổi   U­Pb   zircon   (SHRIMP)   của  lherzolit Suối Củn là 260 Tr.n., của gabbrodolerit là 266 Tr.n., tương ứng với giai  đoạn thành tạo basalt lũ Emeishan liên quan với plum manti [Izokh et al., 2005; Tr nầ   Trọng Hoà et al, 2008].

ỉ ở ứ đáy, n

ế

ị ạ ế ể

ắ ả ộ ố ộ ươ ữ ạ ố ớ

ế ỏ ữ ạ ơ

ướ ộ i xen l

ố ộ ệ ắ

ưỡ ứ ng th c, phân b ề ố nhi u n i

Tr mầ   tích Permi thượng (Changhsing) chủ  yếu là  đá vôi phân lớp thuộc hệ  tầng Đồng Đăng có bề  dày ≈  150­200 m ch a các v a bauxit  ằm không  chỉnh hợp trên mặt bào mòn của  đá vôi karst Carbon­Permi trung phân bố  nhiều  n iơ  trong rift Sông Hiến và rìa bắc rift An Châu ở vùng Lạng Sơn­Chi Lăng. Nằm  chỉnh hợp hoặc chỉnh hợp giả trên tr mầ  tích Permi thượng là đá phi n sét, b t k t, ộ ế   ớp mỏng đá vôi sét xen bột kết,  cát k t phân nh p d ng flysh chuy n lên sét vôi, l ủ có bề dày khoảng 150­260 m được xếp vào các hệ tầng Lạng Sơn, B c Th y và   Hồng Ngài t o thành nh ng n p u n r ng v i các cánh t ọ    ra d c ng đ i tho i l ồ đó trầm tích lục nguyên phân  L ng S n, Cao L c Đ ng M , H u Lũng. Trong khi  ẫn loạt đá núi lửa ryodacit thuộc hệ tầng Sông Hiến có bề  nhịp phần d ạt núi lửa gồm các tướng  dày 1000­1500 m phân b  r ng kh p trong h  rift này. Lo phun nổ, phun trào thực sự  có bề  dày 300­500 m gồm ryolit porphyr, tuf ryolit,  dacit, đôi nơi gặp trachyt porphyr có tính l ơ ở rìa TN  vùng Cao Bằng­Lạng Sơn.

ừ Đặc biệt, dãy trầm tích Trias kiểu biển tiến bắt  đầu bằng cuội­sạn kết hỗn  ụ đến vài trăm mét, chuyển lên cát­bột tạp, ryolit, ryodacit, tuf, có bề dày t vài ch c

30

ử ≈ ủ

ế ặ

ị ườ ố ấ  đ t hi m, đ c bi ả ớ ể ầ

ồ ươ ở ng âm c a Nb, Ta, P, Sr, d  th ẹ ệ ng quan đ u g n gũi v i magma n i m ng, ầ  ph n d

ộ ở núi ra

ượ

ứ ớ

kết, đá phiến sét vôi xen kẽ những tập mỏng đá vôi phân lớp vừa được xếp vào  các hệ tầng Khôn Làng, Lân Pảng, Yên Bình (T2a) nằm không chỉnh hợp góc rõ  ràng trên các tr mầ   tích Trias hạ, Carbon­Permi và cả  Devon. Loạt núi lửa felsic  ố nhiều nơi ở Lạng Sơn, Tam Đảo, Bình Liêu  (T2a) phổ biến tướng núi l a, phân b ạ ị ườ   ộ ng 2O  4,45%) có d  th thu c lo t cao kali (K ươ ủ t là nhóm nh , cũng d   ng c a Sb, Th Zr, và giàu các nguyên t ề  có thành phần gần  ư ộ nh  các bi u đ  t ướ ủa hệ tầng Sông Hiến. Đi cùng với loạt núi lửa  gũi với loạt felsic  i c Điệng, núi Pháo, v.v… phổ biến nhất  này là các thể granitoid á núi lửa l ộ ơ ầ ớ là granit granophyr, granit biotit porphyr mà ph n l n hàm l   ng kali tr i h n natri, có biểu hiện khoáng hoá  cassiterit.  Tuổi  đồng vị  U­Pb zircon (SHRIMP) trong  ryodacit ở vùng ĐN thị xã Cao Bằng là 248 Tr.n.,  ng v i kho ảng gần ranh giới  Trias sớm­giữa [Trần Trọng Hoà et al, 2008] cũng là giai đoạn rất phổ biến loạt  núi lửa­pluton ở cả Đông Dương và Hoa Nam.

ụ ị ụ ị ổ ợ ữ ộ 4.3.1.2. T  h p molas á l c đ a, l c đ a Trias gi a­mu n

ạ ộ ụ Từ cuối Trias giữa, quá trình nâng lên t o núi n i l c và bào mòn di

ộ ắ ả ắ

ứ

ả ỏ ộc hệ tầng Nà Khuất, l

ra ộ ủ ằ ở phía ĐN c a rift An Châu. N m ch

ạ

ụ ị ư ặ

ễn ra mạnh  ầ   ư ị mẽ trên phạm vi Việt Bắc rộng lớn, trong đó có rift Sông Hiến cũng nh  đ a ph n ầm tích Mesozoi trung­thượng vẫn  ị ĐB Qu ng Ninh­B c v nh B c B . Các dãy tr tiếp   tục lắng đọng rất dày, chuyển dần từ tướng biển nông sang tướng lục  địa  trên rift An Châu, được phân chia ra nhiều dãy khác nhau. Dãy đá phiến sét xen với  những lớp đá vôi chưa Trùng lỗ tuổi Anisi muộn thuộc hệ tầng Điềm He chuyển  đá phiến sét, bột kết, xen với cát­bột kết, đá phiến sét vôi, cát kết ch a phong phú   ở hai cánh Thái Nguyên­Lạng Sơn ở  Hai m nh v  thu ỉnh hợp bên trên  phía TB và Đa Phúc­Bình Liêu  là dãy trầm tích tướng  đầm­h ,ồ   vụng, gồm cát kết h t thô, phân l p dày xen k ẽ  ớ không đều với cát bột kết và những lớp mỏng đá phiến sét, bột kết, thấu kính sỏi­ sạn kết thường có màu nâu đ ,ỏ  được xếp vào hệ tầng Mẫu Sơn (T3c) có bề dày  thay đổi từ khoảng 800 m tăng dần vào trung tâm của rift ở các vùng Sơn Động,  Mẫu Sơn, Đình Lập lên đến 1800­2000 m đ c tr ng cho molas á l c đ a, t ạo thành  những nếp uốn đoản dạng oval hoặc hình hộp rộng, bằng ở đỉnh và khá dốc ở hai  cánh.

3n­r) đ ủ ớ ấ

ứ ị ượ ằ

ượ

ẽ

ậ

ở

ộ ướ ọ ổ, h ng núi l

ử ng á núi l a phun n ố ả

Tổ  hợp molas Nori­Jura trung gồm các trầm tích lục nguyên chứa than paralic  thuộc hệ tầng Văn Lãng (T3n­r) có bề dày 1200­2000 m, chuyển lên trầm tích Jura  hạ­trung tướng lục địa vụn thô gồm cuội kết màu đỏ có bề dày khoảng 800­1100  m phân bố dọc phần trục nếp lõm kéo dài từ Bắc Giang­Sơn Động qua bắc Đình  Lập với thế nằm khá thoải. Trong khi đó, molas l c đ a v n thô ch a than dày hàng ụ ị ụ   ộ ệ ầ ạ c thành t o trong các đ a hào n m trên nghìn mét thu c h  t ng Hòn Gai (T   ội  ả các móng Paleozoi trung­th ng c a đ i c u trúc Qu ng Ninh. Trên chúng là cu ết màu đỏ Creta dày khoảng 400­600 m thuộc hệ tầng Bản  kết hỗn tạp xen k  cát k ộ ố hạn ch  ế ở một vài nơi  ạ Hang, t o thành các trũng Đình L p, L c Bình và phân b ặp loạt ryodacit, ryolit porphyr dày ≈ 250 m  khác. Ngoài ra,   vùng Tam Lung còn g ạ ửa có tuổi Jura muộn, có lẽ thuộc lo t núi   thu c t lửa­pluton trong b i c nh căng giãn sau cùng c a rìa l ổ ế ở ĐN  ục địa tích cực ph  bi n  ủ Trung Quốc và xuất hiện rải rác ở ĐB Bắc Bộ.

31

ọ ằ ằ

ỏ ể ệ ướ ứ ồ N m d c theo đ i đ t gãy Cao B ng­Tiên Yên còn có các trũng nh  ki u kéo ng sông h  ch a than lignit Đ  tam

ằ ớ ứ ồ ố ứ tách không đ i x ng, g m các tr m tích t ấ nh  Cao B ng, Th t Khê, Nà D ng.

ầ ư ươ Nhìn chung, hệ rift nội lục Permi mu n­Mesozoi Sông Hi

ến­An Châu có dạng  ộ các bể tiền địa (foreland basin) do tác động của các đai tạo núi Indosini từ phía tây  Đông Dương thuộc Paleotethys và có thể cả phía đông Hải Nam của Paleopacific,  tương đồng với các trũng Mesozoi Nanpanjiang, Zuojiang ở Nam Trung Quốc.

ộ ụ ệ ớ ệ ộ 4.3.2. H  rift n i l c Permi mu n­Mesozoi s m Sông Đà­Tú L

ể ệ ệ ở i Vi

ậ ế ộ ừ ắ  b c Lai Châu  ị

ấ ế ầ ớ ơ

ớ ấ

ệ ầ ề ủ và nnk. [1965]. V  phía ĐB, h

ế ế ơ

ớ ị ộ ườ ế ạ

ớ ứ

ệ ộ ụ ạ   H  rift n i l c Sông Đà­Tú L  có d ng hình con thoi kéo dài trên 430 km theo ớ ươ   t­Trung đ n vùng bi n Ninh Bình, ng TB­ĐN t ph  biên gi ầ ạ ư ế   chi m ph n l n đ a ph n trung và h  l u sông Đà và m t ph n dãy núi Hoàng ơ ừ ơ ộ  S n La đ n Văn Bàn. H  rift này hình Liên S n, n i phình r ng nh t trên 90 km t   ớ ơ   ộ ệ ừ ự ợ thành t  s  h p nh t các đ i Sông Đà, Tú L , Ninh Bình và m t ph n các đ i S n ệ  La và Thanh Hoá theo cách phân chia c a Đovjikov  ớ ứ ấ   rift  này ti p  giáp  v i đ a  khu bi n ch t Hoàng  Liên  S n  qua  các  đ i  đ t gãy ớ ấ M ng Hum­Nghĩa L , V n Yên­Hoà Bình, còn phía TN ti p giáp v i c u trúc   Neoproterozoi­Paleozoi N m Cô­Sông Mã qua đ i đ t gãy S n La­Hà Trung. ứ ạ ấ ạ ơ ừ ậ ị ề ấ

ặ ư ớ

ủ ị ầ ứ ứ

ễ

ụ ầ

ộ ụ ộ ễ Do đ c tính c u t o đ a ch t ph c t p, rift Sông Đà dã t ng có nhi u tên khác nhau   nh   l p   ph   đ a   di   [Deprat,   1914;   Dussault,   1929;   v.v…],   Mesozoid   ươ ươ   ng ng, 1977; Lê Duy Bách, 1986; Văn Đ c Ch [Đovjikov, 1965; Tr n Đ c L ạ et al.,  và nnk.,  1994; v.v…], võng ho t hoá [Nguy n Xuân Tùng, 1972; Staritskii   ặ   ị và nnk., 1979; Đào Đình Th c, 1982; v.v…], ho c 1973], rift n i l c [Tr n Văn Tr   ả ể b  sau cung, n i m ng [Nguy n Hoàng

ồ ế ệ ủ và nnk., 2004]. ấ ồ

ị ơ

ơ ề ế ề ệ ọ ạ

ầ ắ ự

ồ ẽ ử ổ ế ạ ố ụ ủ ệ ế

ế ữ ạ ớ ể

ế ấ ề ị i là các t

ễ ậ ượ c lu n gi ế ả ề

ấ ở ạ ớ ạ ừ ồ T  Khoa có tính phân đ i d ng vòm t

ế ụ

ạ

ấ ừ  Móng c a h  rift Sông Đà­Tú L  không đ ng nh t, g m các đá bi n ch t t ề Ti n Cambri d c rìa TN dãy Hoàng Liên S n, núi Gôi (Nam Đ nh) đ n các thành   ạ   t o Paleozoi h ­trung và đá vôi n n Carbon­Permi trung, phân b  nhi u n i trong ư ộ   ư ở  ra l u v c sông Đà cũng nh    vùng b c Thanh Hoá. Ph n tr c c a h  rift này l ế   ở ế ướ ạ ồ ạ  n p n i T  Khoa d i d ng c a s  ki n t o, g m đá phi n đen, xen k  cát k t ạ   d ng quarzit, đá vôi, đá phi n silic Devon­Carbon h  v i nh ng th  mafic, siêu ấ   mafic,   granit   [Nguy n   Xuân   Bao,   1978,   2004],   trong   vòm   căng   giãn   bi n   ch t ế ạ ệ ộ ố ổ ợ   t­ki n t o đ nhi  h p ti n rift mà m t s  nhà đ a ch t Pháp ế   đã x p vào móng k t tinh Ti n Cambri [Deprat, 1914; Dussault, 1929; v.v.]. Các đá ế   bi n ch t   trung tâm ra ngoài, g m các ế ụ ớ đ i amphibolit, epidot­amphibolit, đá phi n l c biotit và đá phi n l c sericit­chlorit   ự qua các giai đo n khác nhau [Lê Thanh H u, 2007]. ữ ả ở ộ Vào kho ng Permi gi a­mu n, magma plum manti ho t đ ng

ệ ạ ớ ộ ỉ ỉ

ả ằ

ấ ứ ừ ượ ở

ớ ắ ượ ế ệ ố ự  khu v c TN   basalt lũ     cho r ng các đá núi    rìa TN t nh basalt Emeishan và sau đó   t Nam ộ ố ỉ ồ t Ailaoshan­Sông H ng xu ng đ n TB Vi

ạ ộ ạ craton Yangtze, t o ra các t nh magma r ng l n (LIP), mà đ i di n là t nh  Emeishan [Chung, Jahn, 1995; He et al., 2007]. M t s  tác gi ử l a Permi th  rift Sông Đà xu t s  t ượ ằ tr ệ ạ hi n t ng  ọ t b ng trái d c đ i c t tr et al., 1997; Izokh et al., 2005]. i [Chung

ổ ợ ế ạ ộ ụ ạ ộ ộ 4.3.2.1. Các t h p th ch­ki n t o rift n i l c Permi mu n­Trias mu n, Carni

ậ ủ ầ ớ ổ ợ Các đá núi l a cùng v i các đá tr m tích và xâm nh p c a các t h p này đ ượ   c

ử ư chia các dãy nh  sau:

32

ạ ượ ử ừ ng­Trias trung : dãy này g m có các lo t núi l a t

ố ặ ả ệ ở t

ệ ầ

ẽ c đây đ ầ

ấ ệ ồ ị ệ ồ ỷ ệ  l

ệ ủ ệ ồ ứ ố ẩ

ở

ẹ ấ

ụ ủ ệ ộ

ạ ọ ọ

ư ạ ệ ặ

ế

ố ượ ầ ị c mô t chi ti ế ở t

ử

ệ ễ ắ ở ồ

ễ

ứ ệ ứ ả ặ ồ ế    mafic đ n ­ Dãy Permi th ề ơ ạ ế   felsic có b  dày trung bình kho ng 800 m, đ c bi  vùng Su i Bé có n i đ t đ n ỷ ướ ẩ ượ ế ố 1400 m, tr c x p vào các h  t ng C m Thu , Viên Nam, Su i Bé và Tú   ượ ủ ệ ộ ệ ề ậ   L  đ u thu c ph n đáy c a h  rift Sông Đà­Tú L  đã đ c đo v  qua công tác l p ạ   ờ ả  1:200.000, 1:50.000. Đ ng th i, vi c nghiên c u th ch b n đ  đ a ch t các t ạ ử ạ ơ ở ậ lu n cũng đã có c  s  phân chia ra các lo t đá núi l a: lo t cao Ti phân b  hai bên   ỷ   ơ ở ả   d i   S n   La,   C m   Thu , rìa   c a   h   rift   Sông   Đà­Tú   L ,   g m   basalt­andesit   ệ   ả ờ  vùng ĐN b  ph i sông Đà và Tú L , trachybasalt­trachyandesit­trachydacit, felsit  ở ậ ộ ạ ở ậ basalt­andesit­picrit   N m Mu i­Đèo Ch n­  N m So, Lai Châu. Lo t th p Ti  et al., 1991, 1998; Ngô Thị  ọ ả  ra d c theo tr c c a h  rift này [Polyakov  B n Tăng l ể ặ ầ ượ và nnk., 1996; 2007]. Đ c đi m th ch h c, khoáng   ng, 1996; Tr n Tr ng Hoà  Ph ố  ậ t là basalt giàu Rb, Sr, Zr, các nguyên t v t cũng nh  th ch hoá nói chung, đ c bi ở  ớ ở ệ ố ệ ấ ấ  h  rift Sông Đà­Tú L  r t gi ng v i basalt Emeishan  đ t hi m, nghèo Nb, Ta  ổ ồ ươ ả   ng 5, 6. Tu i đ ng v  Rb­Sr  Ph n III, Ch TN Trung Qu c đ ủ và nnk., 1996], Os­Re là 270 Tr.  c a basalt komatiit Sông Đà là 250 Tr.n. [Polyakov  ủ n. [Hanski et al., 2004] U­P zircon (SHRIMP) c a ryolit á núi l a Ngòi Thia là 256   ề  rift Tú L  [Nguy n Đ c Đ ng, Tr.n. và granit ki m Phu Sa Phìn: 261, 248 Tr.n.    ử   ắ ặ ườ và nnk., 2003]. Đi cùng ho c xuyên c t các đá núi l a ng Giang  2002; Nguy n Tr này là các ph c h  peridotit­pyroxenit B n Xang ch a qu ng sulfur Ni­Cu.

ằ ầ ệ ầ

ổ ấ ứ ứ ử ế

ớ ợ ỗ ệ ầ ị ổ ồ ệ ồ ạ ị ệ

ệ ầ ậ ụ ụ   N m trên các đá núi l a này là các h  t ng Yên Duy t g m tr m tích l c   , h  t ng Tr m T u tu i Permi nguyên ch a than, đá phi n sét vôi ch a Trùng l mu n, cũng hoàn toàn phù h p v i các giá tr  tu i đ ng v  hi n có, trùng vào   kho ng ranh gi ầ

ộ ậ ễ ộ ề

ế ụ ộ ế ớ i Wuchiaping­Changhsing. ứ ụ ậ ệ ự ỏ

ổ ỏ ớ ả ề

ồ ệ ầ ệ ầ ặ ỡ ạ ặ

ầ ụ

ạ ạ ươ ữ ớ

ề ế ạ ộ ả ơ ắ ộ

ạ ầ ủ ầ ơ  ra  còn có cu i k t c  s  dày

ở ề ộ ế ơ ở ằ ạ ế ồ

ỉ ượ ờ ả ệ ỷ

ỳ ơ ầ

ộ ế ụ ụ

ớ ặ ầ ạ ạ ị

ạ ộ ụ ị

ủ ệ ề ị

ộ ả ị ườ   ng c n l c đ a (h  t ng Yên   Tr m tích l c nguyên ch a than trong môi tr ư ở ộ ự ệ    TB Thanh Hoá, ĐN Hoà Bình, Duy t) có các di tích th c v t Permi mu n nh   ưở TN Nghĩa L  đ u thu c h  th c v t Cathaysia [Nguy n Chí H ng, 1984]. Trên   ỗ  ớ chúng là cát­b t k t màu nâu đ  xen v i đá phi n sét, sét vôi màu xám l c, có ch ượ   c là đá vôi s c s  phân l p m ng, có b  dày thay đ i trong kho ng 200­660 m đ ầ   ế x p vào lo t (h  t ng) Cò Nòi g m các h  t ng Hua Tát và Pa Khôm [Đ ng Tr n ị ố   Huyên, 2004]. Các tr m tích này t o thành dãy turbidit l c nguyên­carbonat b  u n ế ế ng TB­ĐN v i nh ng bi n d ng, vò nhàu, có n p d ng tuy n kéo dài theo ph   ộ   ạ  nhi u n i thu c d i S n La,  M c nhi u m ch th ch anh, calcit xuyên c t, l  ≈ 50 m, thành ph n h n ỗ   Châu Ph n đáy c a lo t này  ạ ợ t p, g m basalt, đá phi n silic, đá vôi, v.v., n m không ch nh h p trên các basalt   ẩ ồ ị   ệ ầ  b n đ  đ a c trong t C m Thu , Viên Nam và h  t ng Yên Duy t, quan sát đ ệ   ặ ụ ả ấ và   nnk.,   1981]   ho c   vùng   Ki n ch t   1:50.000   K   S n­V   B n   [Tr n   Xuyên   ỹ và nnk.,  ễ ượ Th ng, nam Hoà Bình [Nguy n Văn Hoành, trong Vũ Khúc, Bùi Phú M   ỗ ạ ụ 1989]. V i đ c tính cu i k t v n thô h n t p, turbidit l c nguyên, l c nguyên­ ắ ượ carbonat, tr m tích Trias h  nêu trên đ c thành t o trên đ a hình phân c t m nh, có ệ   ạ ở ủ ệ ỹ ị các đ a hào, đ a lu  b  bào mòn, s t l  c a h  rift n i l c Sông Đà­Tú L . ờ ặ ủ ủ ờ ị ầ ặ

ủ ệ ơ

ọ ạ ử ư ậ

ể ồ ứ ế ệ ậ ỏ ị ấ ọ   D c rìa TN c a h  rift này g p nhi u c u trúc ch m ngh ch c a basalt Permi ượ   ng b  tr m tích Devon ho c Carbon­Permi trung ph  ch m lên trên, quan sát rõ  các vùng Lai Châu, S n La, Thanh Hoá v.v..Trong khí đó, d c rìa ĐB c a h  rift   ứ ệ  ặ ể   3) g m các th  nh  ho c đai th ở này ngoài các đá núi l a còn có các đá xâm nh p phát tri n m nh nh  các ph c h gabbro N m Chi n, ph c h  diorit­dolerit Ba Vì (P

33

ị ặ ả ừ

ậ ễ ạ ủ ệ

ộ ạ ạ ậ ề ỏ ướ c nh , tr

ổ ệ ướ ư

ở ễ ử ườ Tú L ng Giang

ưỡ ộ ộ ố ng th c. Các kh i granit ki m

ố ứ ạ

ổ

ọ ớ

ớ ứ ị ồ ầ ố ễ

ả ị ươ ư ệ ấ ớ ủ ng  ng v i các đá axit­ki m  ộ

ệ ừ i Vi

ủ ế ế ụ ộ ra d c rìa nam Ailaoshan

ắ ượ ế ng xuyên c t, đ

ớ ổ ệ ứ

ặ ệ ứ

ộ ể ủ ệ ề

ủ ử  h p núi l a­pluton  ị ườ

ố ặ ư

ệ ườ ị

ệ ể ệ ệ ố

ư ượ ư

ở ư ộ ố ơ ứ ệ ệ ấ

ả ổ

ể ế

ố ộ ư ặ

ừ ề ố

ượ ế ặ ế ệ ầ ư ồ

ễ ả ồ

b n đ  1:200.000 Yên Bái [Nguy n Vĩnh  ồ ọ ớ

ự ụ ở ườ ế ồ ạ ể ầ n, l s

ỉ (cid:0) ơ ở ữ ậ ẳ (cid:0) 700 m thu c h  t ng N m Th m (T

ế ố ẹ ư ự ữ ặ

ệ ầ ườ ầ ng

­ Dãy tr m tích Trias trung­th ị ầ ẫ ậ

ấ ụ ồ ạ ượ ng­Trias trung. Dãy này g m tr m tích l c nguyên có b

ụ ề ở

ọ ư ự ế ữ ữ

ố ứ ớ ế ớ ị

ườ ồ ộ ế ị ỏ ệ ữ ỏ ữ ể ạ

ộ ế ấ ế ợ ớ ự ỗ ấ    manti giàu v i s  h n nhi m r t m ch có đ c tính đ a hoá c a magma nóng ch y t ộ ứ ấ ỏ   3­T1) thu c lo t xâm m nh v t ch t v . Ph c h  granitoid á ki m Phu Sa Phìn (P ử ặ ế   nh p nông ho c á núi l a kích th c đây x p vào Mesozoi mu n [Izokh ớ trong Đovjikov  và nnk., 1965], nh ng theo tài li u m i có tu i (SHRIMP) Permi   ệ  ớ và nnk, 2003] đi kèm v i đá núi l a felsic  mu n [Nguy n Tr ế   ề ở ạ  TB Lào Cai, Lai Châu x p thu c lo t magma l ứ ệ ườ ơ ữ   vào ph c h  M ng Hum, t o thành nh ng kh i kéo dài vài km, có n i trên 20 km ướ   ng ĐB­TN có tu i U­Pb zircon (SHRIMP) là 256 Tr.n. [Tr n Tr ng Hoà, theo h ồ ị ầ   trong Ph n III c a công trình này] và các đ ng v  Sr, Nd hoàn toàn gi ng v i các giá ề ở  vùng Tú L  [Nguy n Trung Chí, tr  đ ng v  t   2 kéo  ả ố ặ 2003], đ c tr ng cho magma n i m ng. Kh i granitoid r t l n kho ng 1000 km ớ t­Trung và  nam Văn Bàn qua dãy Phan Si Pan lên biên gi dài trên 140 km t   ≈70 km, g m ch  y u là granit biotit và c ả  ồ ọ còn ti p t c l ể ườ ớ granosyenit, granit biotit­ amphibol cùng v i các th  t   c x p vào ứ   ph c h  Yê Yên Sun có tu i K­Ar là 52­41 Tr.n.  ng v i Paleogen [Izokh, trong ạ Đovjikov A. và nnk., 1965]. Đ c tính th ch hoá c a các ph c h  Phu Sa Phìn, Yê   ố   ủ ổ ợ ở Yên Sun và c a t  Tú L  đ u thu c granit ki u A trong b i ả ộ ả   ng cao c a Sm (7,7­34,2 ppm) và Nd (71,7­248,8 c nh căng giãn n i m ng có d  th ặ ở  ĐN Trung Qu c [Lan ng g p  ppm), đ c tr ng cho granit Mesozoi giàu Sm­Nd th   ư   ổ ứ et al, 2000]. Ph c h  granitoid Yê Yên Sun tuy đ nh tu i K­Ar là Paleogen nh ng ố   trên di n phân b  này có th  còn có các kh i granitoid Trias, mà tài li u hi n nay (cid:0) 5  ổ  tây Văn Bàn có tu i U­Pb zircon là 245 ch a phân chia ra đ c, nh  orthogneis  ạ ệ ượ ẻ   ế Tr.n. [Carter  et al, 2001] cũng nh  m t s  n i khác. Hi n t ng bi n d ng d o, ổ ế ộ   ế ạ ể t­ki n t o n i mylonit hoá r t ph  bi n trong ph c h  Yê Yên Sun có th  là do nhi ứ ấ ẻ ế ậ ầ ượ ế ụ c ti p t c nghiên c u thêm. m ng gây ra tu i tái l p bi n ch t tr  hoá,  c n đ ừ ầ ẫ ừ ớ ạ  tr m tích Trias h  là dãy đá vôi phân l p v a xen l n đá Chuy n ti p lên t   ự   ế ế phi n sét vôi ho c đá phi n silic vôi, đá vôi dolomit phân b  r ng rãi trong l u v c ả   ắ  vùng tây Lai Châu xu ng Ninh Bình, b c Thanh Hoá, có b  dày kho ng sông Đà, t ổ   c x p vào h  t ng Đ ng Giao tu i Anisi ho c đ n 1700 m nh  ĐN 700­1000 m, đ ờ ả và nnk., 2004] và còn lan c  sang vùng   t ộ ả ấ ạ  ng n sông H ng. Ngoài c u t o phân l p song song, Thanh Ba (Phú Th ) thu c t   ộ  ụ ọ đá vôi dăm k t đ ng tr m tích ki u olistostrom do tích t  tr ng l c s t l ế   ơ ề ợ ra nhi u n i   các vùng TN Hoà Bình, S n La, … Ch nh h p trên đá vôi là đá phi n ề ỏ ớ ộ ệ ầ 2l)  sét xen nh ng l p m ng đá vôi có b  dày  ươ ế   ạ t o thành nh ng n p u n h p, ph ng TB­ĐN trên l u v c sông Đà ho c á vĩ tuy n ộ ộ ở  các vùng Văn Bàn, Nghĩa L .  ra  l ượ : g m các h  t ng M ng Trai, Sông Bôi, ồ   ủ   ỏ ư N m Mu trong có gián đo n đ a t ng nh  nh ng v n khuôn theo c u trúc chung c a ề  ạ ầ các thành t o Permi th ơ ả ổ   dày thay đ i kho ng 500 m   vùng rìa S n La­Thanh Hoá và tăng v  phía tr c rift ơ ế ậ sông Đà có n i đ n 2000­3000 m d c l u v c N m Mu (Lai Châu) và sông Bôi (Hoà   ậ   ạ Bình),   th ng   t o  thành  nh ng  n p   lõm   không  đ i   x ng,   trong   đó,   nh ng   t p ế   ẽ ạ turbidit g m đá phi n sét xám đen, xen k  d ng nh p v i nh ng l p m ng đá phi n ộ ố  sét­b t k t b  nén ép m nh, có th  tách thành nh ng t m m ng mà hi n nay m t s ơ   n i đang khai thác làm đá l p. Ngoài ra còn có đá phi n sét, b t k t vôi, đá vôi ám

34

ỏ ứ ả ạ ổ ộ ộ ộ ệ

tiêu màu đ  ch a hoá th ch Hai m nh, Tay cu n, San hô tu i Carni mu n thu c h ầ t ng Pác Ma [Vũ Khúc, 1967].

ổ ợ ụ ị ụ ị ế ạ ạ ộ 4.3.2.2. Các t h p th ch­ki n t o molas á l c đ a, l c đ a Trias mu n, Nori­Creta

ỉ ợ ằ ầ ượ N m không ch nh h p góc trên đá núi l a và tr m tích Permi th

ạ ư ử ổ ợ

ướ ổ ơ ượ ể ồ ở ầ  ph n d ng, Nori­Jura trung g m

ỉ

ạ ễ

ị ậ ụ ụ ờ ổ ế ể ộ ế ể ố

ộ ầ ạ ầ ạ

ệ ẹ ữ ố ủ ế

ỏ ề ượ ậ ụ ệ ế ng đ

ữ ệ ầ ướ ạ i d ng đ a hào có nh ng h

ễ ứ

ị ế ụ ố ớ ủ ằ

ầ ầ ế ớ ứ ạ

ị ế ộ ế ơ ở ỗ ạ ẽ ạ

ố ạ ể ỏ ố ệ ố ườ ỉ ợ ọ ọ ỏ ổ ừ

ệ ướ d  là D = 6,4

ượ ệ ầ ươ là 82,9

ổ ở ứ  kh i Hoa Nam [Takemoto

ớ ị ứ ng  ng v i v  trí c c c  t ự ị ể  không có s  d ch chuy n vĩ đ  so v i c c c  t et al. , 2005]  ệ ử

ừ   ng­Trias v a  h p này có th  chia ra làm hai dãy. Dãy   nêu, cũng nh  các thành t o c  h n, t ộ ế   ụ ị ụ ị i cu i k t, molas á l c đ a­l c đ a Trias th ứ ứ ế   cát­b t k t, đá phi n sét ch a các v a than paralic, dày 700­1300 m ch a hoá ệ  ộ th ch bi n nông­ven b  tu i Nori­Ret [Vũ Khúc, Nguy n Vĩnh, 1967] thu c h ỏ  ầ t ng Su i Bàng. Chuy n ti p lên là các t p molas l c đ a v n thô màu nâu đ ệ ầ   Jura h ­trung dày g n 500 m thu c h  t ng N m Pô. Các tr m tích này t o thành ọ   nh ng nép lõm h p phân b  ch  y u d c tr c h  rift Sông Đà­Tú L . Dãy molas ượ ụ ị ụ c x p vào h  t ng Yên Châu có b  dày l c đ a v n thô màu đ  Creta th   ệ  ị ữ 800­1300 m, hình thành trong các trũng gi a núi d   th ng   đ t   gãy   kh ng   ch   [Nguy n   Đình   Uy,   1992],   mà   các   cánh   c a   chúng ị ng ti p xúc v i các đ i đ t gãy ngh ch. Tr m tích l c đ a này n m không th   ổ ơ ộ  ch nh h p trên các thành t o c  h n có thành ph n cu i k t c  s  h n t p, đ ớ ộ ế   ế ể ch n l c, mài tròn kém, chuy n ti p lên cát k t xen k  d ng nh p v i b t k t ơ ộ màu đ , đôi n i có bi u hi n m t ít th ch cao và mu i m . S  li u c  t    sau khi 0, i = 32,00  v i  ớ α95  = 8,50, trong  ừ ư ế ạ ỉ hi u ch nh ki n t o có h ng t 0  B,  ự ổ ừ ng rift Sông Đà, t tr m tích Creta th 220,70 Đ (A95  = 6,90) ch ng t ớ ự ổ ừ  ộ ỏ ố cùng tu i  Ở ầ ồ ph n tây b c c a h  rift Sông Đà­Tú L  còn g p t ử ắ ủ ệ ộ ế ặ ổ ợ ỏ ử ề

ộ ố ấ ể ườ ứ

ớ ạ ượ ế ổ

ỏ ứ ệ ầ ử

ượ ươ ầ ở vùng này đ

ầ ằ ỉ

ượ ủ ị

ổ ồ ầ ạ

ư ỷ ệ ồ  l ồ ọ ầ ị ố ư ặ ẳ

ể ễ ầ

ấ ươ ề

ượ ủ ạ

ế ộ ạ ả

ượ ằ ể ẩ c khi x y ra chuy n đ ng tr

ế ồ ổ ễ ướ t Ailaoshan­Sông H ng t ộ ừ  TB Vân Nam đ n [Chung

h p núi l a­pluton siêu ả ki m g m t ng cu i k t núi l a, agglomerat tuf màu đ , á núi l a thu c nhóm   ế   ạ trachyt v i các m ch th  t  đ t hi m, ng nh  syenit, minet ch a các nguyên t   c x p chung vào ph c h  Pu Sam Sáp có tu i 40, 29 Tr.n. [Izokh phóng x … đ ụ trong Đovjikov và nnk., 1965]. Các tr m tích v n núi l a trachyt, leucitophyr, syenit   ễ   ệ ầ ứ ng, Nguy n c tách ra thành h  t ng Pu Tra [Tr n Đ c L porphyr  ỏ ụ ị ợ Xuân Bao và nnk., 1988] n m không ch nh h p trên tr m tích l c đ a màu đ  Creta   ng. Tu i đ ng v  Rb­Sr, Ar­Ar c a lamproit là 42­35 Tr.n., trachyt, syenit 35­ th ữ   30 Tr.n. [Tr n Tr ng Hoà, 1999, 2007] cũng nh  t  đ ng v  Sr gi a các lo i đá ị trên hoàn toàn g n gũi nhau, kh ng đ nh chúng cùng ngu n g c và đ c tr ng cho   ượ   ồ c ngu n manti giàu ki u II [Tr n Tu n Anh, 2001; Nguy n Trung Chí, 2003], đ ế ầ ả  chi ti   ng 6. Các đá magma siêu ki m Pu Sam Cáp, mô t t trong Ph n III, Ch ộ ắ c thành t o trong ch  đ  căng Tây B c B  có tu i Ar­Ar c a cocit là 30 Tr.n. đ   ả ộ ữ   ậ ả ủ ự giãn n i m ng di n ra trong kho ng 40­30 Tr.n., là h u qu  c a s  va ch m gi a Ấ ả ộ t b ng trái kho ng 27­22 Tr.n.   n Đ ­Châu Á tr ủ ớ ắ ượ et al., 1997,  c a đ i c t tr 1998].

ộ ụ ư ệ ạ ầ ơ 4.3.3. H  rift n i l c sau va ch m Mesozoi S m N a­Hoành S n

ệ ộ ụ ầ ơ ầ H  rift n i l c Mesozoi S m N a­Hoành S n kéo dài t

ồ

ừ ấ Ti n Cambri đ n Paleozoi. C u trúc này đã t ng đ

ấ ừ ề ế ư ầ ồ ị ư   ừ ệ ư  Đi n Biên qua S m N a ố ố ằ ươ ệ   ng TB­ĐN trên 550 km, n m ch ng g i lên móng (Lào) xu ng Ngh ­Tĩnh theo ph ượ ế ồ c phân chia không đ ng nh t  t   ầ   ư ơ ra các đ n v  nh  “N p lõm S m N a” [Fromaget, 1941], và các võng ch ng S m

35

ư ẹ ệ ị

ư ư ế ệ ạ ầ ọ

ể ầ ể ư ươ ươ ư ồ ơ

ế ạ ổ ợ ạ ồ ơ và nnk., 1965]. H  rift này g m các rift h p ki u đ a hào N a, Hoành S n [Đovjikov  ặ song song, ho c liên k t nhau nh  Đi n Biên­S m N a­Ng c L c, Nam S m N a­ ỳ Qu nh L u­Đô L ng, T ng D ng­Vinh, và H ng S n­Ba Đ n, có th  chia ra các t ươ ươ  h p th ch­ki n t o sau.

ộ ụ ổ ợ ữ ạ ế ạ 4.3.3.1. T  h p th ch­ki n t o rift n i l c Trias gi a

ồ ầ ử

ỉ ồ ổ ơ ị ự ố ổ ợ ợ

ủ ị ề

ế ế ự ế ỗ ạ

ộ ế ệ ử ư ở ộ ế  Nghi L c, đ ớ t có andesit nh

ầ ề ượ ệ ầ ạ ộ ạ ế ệ ầ

ể ế ộ ế

ạ ổ ợ

ệ ườ ươ

ả ề ặ ụ ắ ng Xuân, Nghĩa Đàn, Đô L ứ ị

ạ

ứ ệ ư ử ộ ạ ơ ra nhi u n i, đ i di n nh  các kh i Sông Mã

ề ở ự ượ ơ ị

ố ệ  c c nam Hà Tĩnh, v.v… cũng đ ố ụ ỳ

ả ổ

ạ ọ ơ ệ i Phòng Thí nghi m tr

ử ệ ạ ầ ố ị

ể ề ặ ề ạ ỷ ệ  l

ẩ ỏ

ạ ằ ả

ố ố

ổ

ằ T  h p này g m các dãy tr m tích­núi l a­pluton felsic Trias trung n m không   ớ ứ ế ủ ờ   ch nh h p góc lên các đá c  h n, đ ng th i ch u s  kh ng ch  c a các đ i đ t gãy ồ   ầ ướ ủ ề ầ rìa, t o ra s  phân d  v  thành ph n và b  dày c a chúng. Ph n d i c a dãy g m   cu i­s n k t h n t p, cát k t xen v i đá phi n sét, b t k t, ryodacit porphyr, tuf dăm k t núi l a, agglomerat, cá bi   c x p chung ộ   vào h  t ng Đông Tr u có b  dày 900­1600 m, và đá vôi thu c h  t ng Hoàng (cid:0) 600 m thu c hộ Mai, dày (cid:0) 500 m, chuy n lên đá phi n sét xen cát, b t k t dày  ệ  ố ứ ế ầ t ng Quy Lăng. T  h p này t o thành n p lõm nghiêng vòng không đ i x ng phân   ữ   ớ ố ọ ng v i nh ng b  d c ĐN Đi n Biên kéo qua Th ế ọ ố n p u n đ o có m t tr c c m v  TTB d c rìa các đ t gãy ngh ch Sông Con, Sông   ế ậ Hi u, Rào N y. ủ ế ớ   Đi kèm v i lo t đá núi l a felsic này là granitoid ph c h  Sông Mã, ch  y u và ở ạ    phía granit biotit d ng porphyr l ổ   c đ nh tu i là tây S n La, Yên Mã, Mũi Ròn  ấ   và nnk., 1995], trong đó kh i granit biotit r t Anisi [Đào Đình Th c, Hu nh Trung  (cid:0) 1,8 Tr.n.,  ờ ọ ớ l n d c b  ph i sông Mã, S n La có tu i U­Pb zircon (TIMS) là 238,9 ườ ạ phân tích t   ng Đ i h c British, Columbia (Canada) [tài ư ệ li u Tr n Văn Tr , Hada, Lê Văn Đ  ch a công b ]. V  th ch hoá, lo t núi l a­    Sr khá cao (0,7180), giá pluton Sông Mã có đ c tính ki m­vôi, granit ki u I, t tr  ị εNd(0) âm  (­9,82) v.v., là s n ph m c a magma có ngu n g c v . V i đ c tính ớ ặ ố ồ ủ ả   ả ố ả ượ ộ ố   này, m t s  tác gi c thành t o trong b i c nh cung đ o liên  cho r ng chúng đ ươ ắ ớ ớ et al.,  quan t i đ i hút chìm Paleotethys c m xu ng kh i Đông D ng [Chung   ễ 1998; Lan et al., 2000] có tu i Rb­Sr là 218; 252 Tr.n. [Nguy n Minh Trung  et al.,  2007].

ế ạ ụ ị ổ ợ ứ ạ ỏ ộ   4.3.3.2. T  h p th ch­ki n t o molas ch a than và l c đ a màu đ  Trias mu n,

Nori­Jura gi a ữ

ỉ ợ ằ ậ ổ ơ

ồ ứ

ở ạ ế ệ ầ ồ ố ộ ế ứ ề ộ ế

ắ ạ ể ứ phía nam mang tính sông­h

ể ứ ụ ậ

ữ ậ

ừ ư ắ

ầ

ượ ầ ộ ữ ố ế ư ở  các vùng th ắ ả (cid:0) 10o, nh

ư ậ ườ ạ ố ượ ế   c x p N m không ch nh h p góc trên các đá c  h n là các t p molas ch a than đ ỏ 3n­r) ch a than paralic, b  dày kho ng 800­ ả vào các h  t ng Su i Bàng và Đ ng Đ  (T ế ể 1500 m, g m cu i k t, cát s n k t chuy n lên đá phi n sét, b t k t mà   các vùng   ồ  ư ở phía b c ch a phong phú hoá th ch bi n nông, nh ng  ệ ầ ạ ụ ị   ể không có hoá th ch bi n. H  t ng ch a than chuy n lên các t p molas v n thô l c đ a ầ ệ ầ ỏ ượ ế ế   ạ 1­2) dày g n 500 m, t o thành nh ng n p c x p vào h  t ng N m Pô (J màu đ  đ ế   ố ầ ệ ẹ  vùng Đi n Biên qua S m N a xu ng B c Trung B , trong đó n p lõm h p kéo dài t ố   ị ứ ệ ớ lõm l n ĐN Đi n Biên, tuy ph n TN b  đ t gãy chia c t có nh ng n p u n khá d c, ư   nh ng ph n trung tâm và các cánh nghiêng tho i  ng l u N m Ngám, tây S p C p và M ng L n.

Ở ả ủ ế ố ạ

ượ ế ỏ

ầ ụ   ế ơ  h p molas phân b  h n ch  h n, ch  y u là tr m tích l c ồ ề 3n­r) có b  dày 500­ ỏ ệ ầ c x p vào h  t ng Đ ng Đ  (T ồ ế ạ ị ộ ổ ợ ệ  d i Ngh ­Tĩnh, t ấ ị ụ đ a v n thô r t nghèo than đá đ 1600 m t o thành n p lõm Tĩnh Gia và đ a hào Đ ng Đ , phía tây Hà Tĩnh.

36

ế ạ ổ ợ ử ầ ạ ộ 4.3.3.3. T  h p th ch­ki n t o tr m tích­núi l a felsic sau cung Jura mu n

ỏ ồ

ế ổ ợ ể ộ ế ụ ị ủ ỉ

ạ ả ượ

ạ ế ượ ấ ế và nnk., 1965] đ

vòm Bù Kh ng [Jamoida trong Đovjikov  ườ

ượ ử ệ ớ ễ ủ ng là l p ph  tách bi t sau cung hình thành t

ự ủ ộ

ế   ộ ế ặ ỡ ỗ ạ T  h p này g m cu i k t s c s , h n t p, cát b t k t l c đ a màu đ , cát k t ợ   ề tuf, chuy n lên ryodacit, ryolit porphyr có b  dày đ n 1000 m ph  không ch nh h p ề góc trên các thành t o Trias trung­th   ng và c  trên các đá bi n ch t Ti n Cambri ệ ầ   ở c x p vào h  t ng ổ ầ   ổ ợ M ng Hinh có tu i Jura [Lê Duy Bách, Nguy n Văn Hoành, 1996]. T  h p tr m ừ  ụ ị tích­núi l a felsic l c đ a Jura th ụ ị tác đ ng c a rìa l c đ a tích c c Đông Á. ặ ộ ố ướ ứ ệ ầ Trên cùng còn g p m t s  trũng Đ  tam ch a tr m tích t

ả

ế ở ộ ố ơ ớ ệ ứ ư ở ủ ữ ộ ồ ng sông, h  có than ế  m t s  n i trong thung lũng các sông C , Hi u, Ngàn ặ  các vùng Nghĩa nh

ố ạ lignit, phân b  h n ch   ố Sâu và vùng S p C p, ho c nh ng l p ph  basalt Đ  t ư Đàn, Nh  Xuân.

ộ ụ ệ ạ 4.3.4. H  rift n i l c sau va ch m Mesozoi Sông Bung­An Khê

ồ ằ ữ ả ạ ị

ộ ụ ệ

ớ ạ ạ ỏ ụ ị ữ ữ ề   N m ch ng trên đai t o núi Paleozoi s m­gi a Qu ng  Đà và đ a khu Ti n Cambri Kon Tum h  rift n i l c sau va ch m Mesozoi Sông Bung­An Khê hình   thành trên v  l c đ a căng giãn trong giai đo n Trias gi a­Jura gi a.

ế ạ ộ ụ ổ ợ ạ ạ ữ 4.3.4. 1. T  h p th ch­ki n t o rift n i l c sau va ch m Trias gi a

ồ ồ ử ụ ử ổ ợ

ị

ạ ố ả ụ ị ầ ủ ồ ở ộ ố ơ ụ ẵ  m t s  n i trên đ i Srêpôk và rìa l c đ a Đà L t, đ

ậ ệ ầ

ố ấ ộ

ổ ợ ả

T  h p này g m các tr m tích l c nguyên v n thô ngu n núi l a và đá núi l a­ ớ   pluton felsic Trias trung ph  ch ng lên đ i Đà N ng­Sê Kông, đ a khu Kon Tum và ượ ế   ớ còn phân b  r i rác  c x p ứ ệ   vào h  t ng Mang Yang và các ph c h  xâm nh p Vân Canh, Măng Xim và Trà ở    các vùng đèo Cù Mông, đèo Mang Yang, đèo Phong. T  h p phân b  r t r ng rãi  ổ ợ ế ố ồ T  h p này g m các y u t An Khê và r i rác trên Tây Nguyên.  ậ ầ ồ

ầ

ỗ ủ ệ ầ ề ỏ ủ ệ ồ

ể ầ ộ ỉ

ộ ở ả sau: ị   ử ụ ử ướ ng á l c đ a a­ Đá núi l a felsic, đôi ch  có t p tr m tích­ngu n núi l a t ể ề ặ ụ ị ở    ph n đáy c a h  t ng Mang Yang. Đi kèm theo có nhi u th  xâm ho c l c đ a  ổ ợ ứ ậ   nh p granit và granosyenit á ki m ngu n v  c a ph c h  Vân Canh. T  h p đá ị này phát tri n r m r      vùng phía nam và tây nam đ a khu Kon Tum thu c các t nh Kon Tum, Gia Lai, Qu ng Ngãi, Bình Đ nh và Phú Yên.

ổ ợ ổ ợ b­ T  h p đá granosyenit, syenit ph c h  Măng Xim và t

ể ườ ể ậ ng ki u xâm nh p nông

ị ứ ệ    h p đá monzogabbro, ố ậ ứ ệ monzodiorit, lamprophyr, lamproit ph c h  Trà Phong phân b  t p trung thành các   ắ   ả ở  các vùng Măng Xim (Qu ng Ngãi) và Đ k chùm th  t Long (Kon Tum).

ế ạ ổ ợ ạ ạ ớ ộ ữ 4.3.4.2. T  h p th ch­ki n t o trũng gi a núi sau va ch m Trias mu n­Jura s m

ế ạ ố ộ ơ ị

ả ồ ơ ỏ

ị ạ ổ ợ T  h p th ch­ki n t o này phân b  r ng rãi trong đ a hào Nông S n, ngoài ra ở ặ ả  các vùng Bình S n, sông Sê L  (Qu ng Ngãi), núi Bà H a (Bình còn g p r i rác  ắ Đ nh) và vùng Đ k Đoa (Gia Lai).

ỉ ợ ằ ổ ợ ổ ơ

ầ ụ ị ụ ủ ờ N m không ch nh h p và ph  ch m trên các thành t o c  h n, t ứ ạ ệ ầ ể

ệ ầ ườ ề ạ

ơ ươ

th c v t trong lo t Nông S n t ế ằ ạ ơ ổ

ng t ầ ớ ữ ạ ồ ọ ắ ầ    h p b t đ u ỏ ằ b ng các tr m tích l c đ a v n thô màu đ  chuy n lên h  t ng ch a than anthracit   ặ ồ ữ   ơ ạ ủ n Gi a) và qu ng phóng x  c a lo t Nông S n (g m các h  t ng An Đi m và S ề ự ệ  ự ậ ạ  H có chi u dày 1000­1600 m. Hoá th ch  ớ  th  n m g n ch nh ạ ằ ỉ ự ậ th c v t Hòn Gai tu i Nori­Ret. N m trên lo t Nông S n v i   ầ   ờ ệ ầ ợ h p là lo t Th  Lâm (g m các h  t ng Bàn C , Khe Rèn và H u Chánh) v i ph n

37

ủ ế ế ạ ộ ế ạ

ớ ầ ả ể

ị ớ ẹ ầ ứ ứ ớ ỏ ể ầ ộ ế ở ả

ớ ộ ữ

ế ổ ậ ụ ị ổ ừ ỏ ứ ỗ ả ạ ữ ọ

ướ ồ d i dày 750­1500 m, g m ch  y u cu i k t d ng puding, cát k t h t thô mà ẹ ữ nh ng l p k p b t k t   ph n trên ch a Hai m nh v  bi n, chuy n lên tr m tích ạ ỉ h t m n ch  dày kho ng 150­200 m, v i ít l p k p tr m tích carbonat ch a hoá ộ ạ th ch “đ ng v t H u Niên” tu i t  Sinemur đ n Toar thu c Jura s m. Trên cùng là tr m tích l c đ a màu đ  ch a g  silic hóa tu i Jura gi a. C  lo t Th  Lâm dày kho ng 1300­2200 m.  ạ ầ ị ố ả ạ ọ

ế ướ ớ ề ế ộ

3­J2  t

ụ ắ ầ ươ ữ ậ ng t

ớ ộ ỉ ả ở ị ạ  cánh Sê Kông bên H  Lào. Trong lúc đó,

ạ ỏ

ủ ế ướ ả ụ ị ỏ ạ

ạ ọ

ơ

ủ ể ầ ậ ầ ả ơ   Hai lo t tr m tích Nông S n và Th  Lâm cùng b  u n n p tho i và t o thành ủ ố   i l p ph  Kainozoi hai n p máng r ng có tr c c m v  ĐB và chìm xu ng bên d ự ằ ể ồ  cùng v i đ ng v t H u Niên   đ ng b ng ven bi n. Các tr m tích T ỉ  ặ ở  rìa tây t nh Qu ng Tr  ch còn g p  ầ   ỏ ớ ầ ặ ng l c đ a màu đ  xen các l p m ng tr m g p tr m tích Jura h ­trung ch  y u t ả   ở ể ỉ ứ  rìa tây t nh Qu ng tích bi n nông ch a hoá th ch Hai m nh v  Jura s m, còn  ỏ ứ ầ ổ ỏ ướ ạ ặ c ng t tu i Creta i g p tr m tích màu đ  ch a hoá th ch Hai m nh v  n Bình l   ầ   ư ằ ụ ị ở ả ầ ớ  c  hai n i này đ u g n nh  n m ngang và là ph n s m (?). Các tr m tích l c đ a  ộ rìa c a b  tr m tích Mesozoi mu n N m Th n ớ ả ầ ề ơ ở  Trung Lào.

4.4. RÌA LỤC ĐỊA TÍCH CỰC MESOZOI MUỘN ĐÀ LẠT

̀ ́ ́ ̀ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣ ̉

̀ ̀ ̀ ́ ở ự ̉ ư ̉ ̣ ̣ ̣ ̣

́ ̀ ̉ ̉

̀ ́ ́ ̣ ̣

́ ̃ ́ ́ ́ ̉ ở ử ở ̣ ̣ ̣

́ ́ ́ ̀ ́ ̃ ́ ́ ̀ ̣ ̉ ̉

́ ̀ ̀ ̀ ̃ ̀ ́ ́ ơ ử ư ̣ ̣

́ ư ́ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ự ự ̣ ̣ ̣ ̉ ̣ ̣ ̣

̀ ́ Ria luc đia tich c c Mesozoi muôn Đa Lat phân bô trên đia ban cac tinh ven   ́ ́ ̀ ơ   Ở  Binh Đinh tr  vao.   Tây Nam bô no bi che lâp phân l n biên Nam Viêt Nam kê t ́ ́ ́ ươ ươ ơ c kia E. Saurin (1935)   d i l p phu trâm tich Kainozoi châu thô sông Mekong. Tr ́ ́ 2m), bị  ươ ơ c Moscovi (C xem đây la môt đai tao nui Hercyn v i mong uôn nêp tr ́ ̀   xuyên b i vô sô xâm nhâp granitoid va bi phu b i cac trung đa nui l a Carbon muôn ̀ ́   – Permi. Cac nghiên c u gân đây đa xêp lai tuôi trâm tich cua mong uôn nêp đo vao   Jura s m – gi a, con cac thanh tao xâm nhâp – nui l a vôi–kiêm noi trên vao Creta. ́ segment) cua ria luc đia tich c c Mesozoi muôn   Vi vây th c chât đây la môt đoan ( Đông A.́

̀ ̀ ̀ ̀ ́ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣

́ ̀ ́ ơ ̣ ̣ acrretionary complex) đ ̀ ự ́ ́ ̀ ơ  Jura muôn – Creta s m v i ph c hê bôi kêt ( ́ Ở ̣ ̉ ́ ư ư  Băc Palawan (Philipin) va Tây Nam Nhât Ban (K. Ichikawa, 1990). ̀ ́ ̀ ̀ ̣ ̣ ̉ ̣

́ ̃ ̀ ́ ̣ ̣ ̣ ̉ ̣ ̉

̀ ́ ́ ư ́ ́ ử ̣ ̉

̃ ̀ ̀ ̀ ̀ ́ ́ ́ ơ ̣ ̣ ̣

̀ ̀ ́ ự ̉ ̣ ̉ ̉ ̉ ́ ươ ng t ̀ ̀ ̀ ́ ̀ ́ ̀ ̉ ̣ ̣ ̣ ̉ ̣

̀ ̀ ̀ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣ ̉

́ ́ ̀ ̀ ́ ̃ ̀ ́ ơ ở ̣ ̉

́ ́ ̀ ̣

́ ́ ̀ ̀ ̀ ́ ́ ̣

̀ ́ ̀ ̣ ư ́ ̉ ơ ̣ ̣ ̉ ̣ ̣

̀ ̀ ̀ ̀ ̀ ơ ̉

́ ́ ̃ ́ ử ̣

́ ́ ́ ́ ́ ̀ ́ ơ ử ̣ ̣ ̉ ̣ ̣

̀ ̀ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ̣ ̉ ự Hoat đông chuc chim tao nên ria luc đia tich c c nay, theo tai liêu khu v c,   ̀ ́ cượ   băt đâu t ̉ ở mô ta   Nam   ́ ́ ́ ́ ̣   ươ Viêt Nam, cac thanh tao tr c cung va ca cung magma nay thiêu văng. Măt khac lai ́ ́ ́ ́ ư   ươ i – gi a loat Ban Đôn bi pha huy đ t xuât hiên cac trâm tich luc nguyên Jura d ́ ́ ́ ̀ ̀ ́ ́ ơ ơ   ươ i cac l p phu trâm tich hô va cac đa nui l a Creta s m gay va uôn nêp manh bên d ̀ ̀ ́ ́ ơ   gân năm ngang. Đông th i, xa h n vê phia luc đia co phân bô cac trâm tich vun thô ̀ ́ ̀ ̀ ơ  đai uôn nêp – ch m vay 3–K1. Quang canh nay t cua hê tâng Dâu Tiêng tuôi J   ́ ự ư 3–K1. va bôn tiên x  sau cung cua môt ria luc đia tich c c kiêu Andes vao giai đoan J ́ Hoat đông magma Mesozoi muôn trên đât liên va thêm luc đia Viêt Nam xay   ́ ̀ ́ ử ra kha râm rô va đêu khăp trong khoang n a cuôi ky Creta s m b i day cac đa nui   ̀ ử    andesitobasalt, andesit, dacit, ryodacit đên ryolit. l a vôi­kiêm phân di liên tuc t ̀ ̀ ươ Trong đo, cac thanh tao trung tinh ban đâu th   ng năm ngay trên cac trâm tich hô ́ ̀ ́ ́ ươ c ngot, con cac đa felsic tre h n hoăc năm phu trên andesit, hoăc co diên phân n   ́ ̀ ́ ́ ́ ́ ư   ươ ư ươ ơ bô riêng, v i cac đa t ng phun nô. Gân nh  đông th i va cung nguôn t ng  ng ́ ́ ́ ̃ ơ   v i day đa nui l a đo con co day đa xâm nhâp gabroid, diorit, granodiorit, granit ́ ́ ư ph c hê Đinh Quan – Đeo Ca. Cac đa nui l a va xâm nhâp noi trên phân l n thuôc   ̀ ̃ ở  ư ươ ng, nh ng th day thach hoa vôi­kiêm binh th ̀ ̀ ươ ng chuyên sang a kiêm cao kali

38

́ ̀ ̀ ́ ̀ ́ ́ ̀ ́ ̀ ́ ơ ̉

́ ́ cac pha sau va xa h n vê phia đât liên. Tât ca chung đêu co mang thanh tô chuc chim.̀

́ ́ ̀ ̀ ́ ơ ̣ ơ ̣ ̣ ̣ ̉ ̣ ̣

́ ́ ̀ ́ ượ ̉ ̣

́ ́ ̀ ́ ́ ̀ ̣ ̣ ̉ ̣ ̣ ̉ ̣

̀ ́ ́ ̀ ươ ̀ ơ ́ ư ̣ ̣

́ ́ ̃ ̀ ơ ̣ ̣ ̣ ̉ ̣

́ ̀ ́ ̀ ̀ ̉ ư ư  gi a Creta s m cho t ́ ư ̣ ̉ ̣ ̣

̀ ́ ́ ́ ư ̣

̀ ́ ́ ̣ ̣ ̣

́ ̃ ́ ư ự ư ̣

́ ̀ ̃ ́ ̀ ̉ ̉ ̣ ̣

̣ ̉

ng phan nay.̀ ̀ ́ ử   ơ Vao Creta muôn, hoat đông magma biêu hiên r i rac h n v i loat đa nui l a ̀ ̀ ơ ở   c lot đay b i cac trâm vôi­kiêm cao kali, chu yêu felsic (hê tâng Đ n D ng), đ ́ ̀   tich luc đia mau đo (hê tâng Đăk Rium). Đông th i xuât hiên rai rac cac xâm nhâp ́   granit cao silic va cao nhôm ph c hê Ankroet. Cac granit sang mau nay co dâu hiêu ́ ́ ơ i cuôi thach hoa va thach hoc cua magma phi tao nui. Kê t   ̀ ́ ́   Creta, con xuât hiên rai rac cac xâm nhâp gabro­pyroxenit (ph c hê Tây Ninh) va ́ ̀ ̀ ̀ ̉ ươ   ng diabas (ph c hê Cu Mông). Gabro va pyroxenit khôi Tây Ninh cac chum thê t ́ ́ ́ ́ ̀ ̀ ư  manti sach, đôi chô thây cac tiêp xuc tr c tiêp thuôc loat tholeit va co nguôn sâu t   ́ ̀ ̀ ́ ̀ ̣  ̉ ươ ơ ư ̉ ươ ng felsic ph c hê ng mafic ph c hê Cu Mông v i cac thê t săc net gi a thê t ̀ ̀ ̃ coexistence) cuả   ̣ ự immiscibility) va cung tôn tai ( Đeo Ca, thê hiên s  không trôn lân ( ươ hai loai magma t ́ ơ ử ̣ ̣ ̉ ̣

́ ́ ̀ ́ ̉ ̣ ̣ ̉ ̉ ̣

̀ ượ ́ ́ ơ ̀ ̃ ̃ ́ ́ ́ ́ ̀ ́ ̣ ̉

́ ơ ́ ử ́ ́ ́ ́ ̀ ̀ ̀ ử ̣ ̣ ̉

̃ ̀ ̀ ̀ ̀ ơ ̣ ̣ ̣ ̉

̀ ́ ̀ ̉ ̣ ̣ ̉ ̣ ̣

̃ ́ ̀ ̃ ̀ ́ ơ ư ̉ ̣ ̣

ng đa căm sâu vao bên d ̀ ̣ ự ̣ ̣ ̉

̀ ̣ ̉ ̣ ̉ ̉ ̉

́ ̀ ử ̣ ̣ ̣ ̣ ̣   Khac v i cung magma ria luc đia kiêu Andes đai xâm nhâp – nui l a Đa Lat ́ ́   thê hiên cac đăc điêm sau: (1) không co tinh phân đ i ro rang; (2) ty lê khôi l ng ́ ́ đa nui l a so v i đa xâm nhâp kha cao; (3) co cac bôn trung nho đa trâm tich lot bên   ̃ ́ ̉  ươ i cac loat đa nui l a; (4) tinh trôn lân nguôn manti va nguôn vo va cao kali thê d ̀ ́ ự hiên ro trong loat magma vôi­kiêm; (5) s  co măt đông th i cua magma mafic nguôn   ̀ ̉ ự ư  manti sâu. Quang canh nay môt măt thê hiên giai đoan sau cua s  chuc chim (t ́ ́ ươ ̣ ươ i ria luc đia Nam gi a Creta s m) khi tâm mang đai d   ̃ ́ ́ oblique subduction) nên đa gây nên   Viêt Nam, măt khac thê hiên s  chuc chim xiên ( ̀ ́ ̃ ̃ ́ ươ cac tr   ng căng dan thach quyên trên cung. Đây cung la đăc điêm phô biên cua đai ́ xâm nhâp – nui l a Mesozoi muôn ria luc đia Đông A.

4.5. CÁC TRŨNG VÀ BỂ KAINOZOI

ố ủ ế ể ớ ả ỏ ạ ươ ấ ề ầ ớ ể ả ứ ạ ử ằ ồ ọ ỏ ụ   Các b  Kainozoi có quy mô l n phân b  ch  y u ngoài bi n, trên móng v  l c    lòng ch o Bi n Đông, còn trên đ t li n ph n l n là ổ  ở ồ    đ ng ỏ ở ồ  đ ng b ng B c B  và Sông Mekong (còn g i là C u Long)  ể ộ ộ ẽ ớ ể ể ớ ở ị ng m i  đ a và c  v  đ i d ọ các trũng nh  hình thành d c các đ t gãy, trong đó các võng t o nên các châu th ắ Sông H ng  ệ ặ ằ b ng Nam B  có quan h  ch t ch  v i các b  ngoài bi n.

ấ ề 4.5.1. Các trũng Kainozoi trên đ t li n

ứ ử ộ ụ ằ ợ ệ ầ ị ồ t­Trung và Đông D ng, đ ồ ườ ủ ữ i d ng các trũng gi a núi, sông h , th ớ ươ ạ ớ ứ ầ ổ ụ ứ ứ ộ ố ơ ườ ủ ộ ế ầ ng có bauxit laterit ph  bi n

ỏ ớ ệ ấ ề ộ ố ế ổ ế ở ầ ở t Nam, trong đó m t s  trũng  ử ệ ể ả ổ ơ c mô t ổ ẽ ượ ệ ộ ử ớ ồ ố Các trũng này ch a các đá tr m tích và núi l a n i l c n m ch ng g i trên móng   ượ   ươ ồ ị ỏ ụ c v  l c đ a đa ngu n c a các đ a khu liên h p Vi ố ọ ủ ế ướ ạ   ng phân b  d c theo thành t o ch  y u d ể ng TB­ĐN trong châu th  và các vùng ven bi n. Thành các đ i đ t gãy l n có ph   ề   ế ụ ủ ầ ph n chính c a chúng là các tr m tích l c nguyên v n thô, b t k t, sét k t, nhi u ỉ ơ   n i ch a các v a than lignit và m t s  n i ch a đá phi n d u, diatomit, kaolin, ệ  Nam Vi t Nam. bentonit; còn trên l p ph  basalt th ượ ệ ệ   Theo tài li u hi n có, trên 60 trũng nh  Kainozoi có tr m tích Đ  tam đ c ghi ặ ổ ầ ậ    các châu th  ho c ven nh n trên ph n đ t li n Vi ồ ơ   ố ề ể bi n còn n i li n ra các b  Sông H ng, Phú Khánh, C u Long, Nam Côn S n, ị ấ ạ   ượ  ghép chung vào các đ n v  c u t o Malay­Th  Chu. Các trũng Đ  tam đ móng; riêng hai trũng l n thu c các châu th  Sông H ng và C u Long s  đ   c mô ả t

ệ ỉ ớ ả ạ ạ ướ riêng. ổ 4.5.1.1. Trũng Châu th  Sông H ng 2  mà đ nh  ở ầ ả kho ng 9000 km g n Vi ồ :   có   d ng   hình   tam   giác,   v i   di n   tích   ể   ệ c là d i ven bi n t Trì và c nh đáy quy

39

ị ả ượ ụ ể ế c   x p  vào ph   b   Sông Nam  Đ nh­Thái Bình­H i  Phòng dài trên 100 km,  đ H ng.ồ

ồ ả ả ữ ả ắ ớ ứ ổ Trũng Châu th  Sông H ng đ ả ả ằ ữ ứ ả ả ả ớ ị ấ ừ ơ ớ ề ế ế ả ở  phía b c và Ki n X ng ả ụ ệ ầ ở ủ ế ế ị ế ễ ồ ừ ả ề ỉ ố ố ố ầ ố ộ ố ệ ượ t ph n cu i Miocen mu n ph  bi n hi n t ổ 3200 đ n kho ng 7000 m  ạ ạ ầ ớ ố ồ ộ ổ ế ả ệ ầ ủ ẹ   ằ ượ c phân ra thành ba d i: d i Trung tâm n m k p ừ ớ ứ  đ i đ t gãy gi a hai đ i đ t gãy Sông Ch y và Vĩnh Ninh, d i Đông B c kéo t   ồ   Vĩnh Ninh qua đ t gãy Sông Lô, còn d i Tây Nam n m gi a các đ i Sông H ng và ế   Sông Ch y. Trong các d i này, d i Trung tâm có các c u trúc rift đ a hào, n p lõm ấ ượ   ng Ngãi, ti p giáp v i cánh đ n nghiêng Phù C  và các c u trúc Khoái Châu, Ph ở ồ ạ ả ươ ắ ỹ    phía nam; d i ĐB có các l i d ng đ a lu , Ti n H i  ượ ỏ ơ ấ   c phân c u trúc n p lõm Văn Giang, Đông Quan, còn d i TN nh  h n cũng đã đ ồ   ướ ị đ nh [Nguy n Hi p, 2007]. Tr m tích  ng b i  trũng này ch  y u là l c nguyên t ở ả ờ ể ề   tích sông­h , ven b ­bi n nông, có b  dày t  d i Trung ấ ấ ỉ ứ   tâm, ch a nhi u v a, th u kính than nâu và d u khí, có các gián đo n t o b t ch nh ị ầ ợ   h p đ a t ng vào cu i Eocen, cu i Oligocen mu n, cu i Miocen s m, cu i Miocen ế ặ ữ ng u n n p, bào mòn gi a và đ c bi   ự   mà trên đó là tr m tích Pliocen ph  tràn lan trên c  châu th  Sông H ng [Lê Văn C , 1987; Đ  B t

ệ ổ ượ ỗ ạ và nnk., 2002]. 4.5.1.2. Các trũng Đ  tam th ng ngu n châu th  Sông H ng

ị ồ ọ ả ố ướ ạ

ọ ầ ứ ụ

ộ ầ

ộ ị ướ ở ẹ ổ ế ơ ề ầ

ạ ố ớ ệ ư ằ ả

ế ướ ề ế

ượ

ỏ ố ả ế ạ

ứ ộ ế ệ

ể ế ứ ấ

ể ầ ả ớ

ứ ộ ế ạ ầ ị ồ ạ ề ầ

ị ồ : Các trũng này  ồ ớ ứ phân b  d   i d ng đ a hào d c các đ i đ t gãy Sông H ng, Sông Ch y, Sông Lô. Chúng hình thành d c các đ a hào h p, tách giãn, s t lún, mà ph n đáy ch a dăm­ ế   ả ế ỗ t ng k t h n đ n, kích th c ph  bi n 15­107 cm, thành ph n chính là đá phi n ề ế  nhi u n i nh  Ph  M i, Văn Yên, c u Phong Châu, k t tinh Ti n Cambri l    ra  ớ   ư ở t nh   Trung Hà, Đ i Nghĩa, Đoan Hùng, Sóc Đ ng, cá bi  Trái Hút có t ng l n ổ   ộ ạ ề ề ặ ế đ n 2­2,2 m, b  m t có nhi u v t x c, xen trong cu i­s n k t, b  dày thay đ i ừ ờ ở ổ    tích (conoid talus) olistostrom có tu i Eocen 55­250 m, đ  su n l c hình thành t ắ ượ ị ễ và nnk., 2004], ch ng t [Nguy n Văn Huyên     t, d ch  b i c nh ki n t o c t tr ộ ồ ướ ằ ng h , cu i­ t. N m trên là cát, b t k t Oligocen dày 50­150 m t chuy n mãnh li ấ ạ   ạ ế ạ s n k t dày 100­350 m ch a th u kính than nâu (Miocen h ) cát­s n k t, c u t o ướ ị ng   sông­h ,   đ m   l y   ch a   than   nâu nh p,   phân   l p   xiên   ki u   dòng   ch y,   t   ế   Miocen, b  dày 600­800 m, và trên cùng là tr m tích h t m n cát, b t k t, sét k t Pliocen dày 50­150 m [Lê Th  Nghinh và nnk., 1991].

ổ

ồ ả ệ ộ ồ ầ ớ

ả ả ạ ầ

ồ ọ ầ ậ ế ạ ư

ộ ồ ớ ớ ế ồ

ầ ể

ồ

ồ ỳ ể ầ ứ ế ể ớ

ổ 4.5.1.3. Trũng Châu th  Kainozoi Sông Mekong ằ ớ ớ ề ầ ớ ở ể Các tr m tích Kainozoi  ỳ ể ầ ể ạ

ộ ỳ ể ế và nnk., 2002]. M i khi đ n k  bi n ti n c c đ i, b

ể ỗ ề ơ ắ ặ ệ ở

ấ ề ủ ề ầ

ượ ế ề ể ị ế   : Châu th  Sông Mekong chi m ầ   ộ ồ ph n l n di n tích đ ng b ng Nam B , g m ba d i: d i Tây Nam B  g m các tr m ơ  tích Neogen ti p giáp v i đ i nâng Paleo­Mesozoi R ch Giá, d i trũng C n Th ả   ằ n m d c h  l u sông Ti n­sông H u, g m các tr m tích Eocen­Neogen và d i ở  Đông Nam B , g m các tr m tích Neogen, ti p giáp v i đ i nâng Đ ng Nai, mà  ế ph n rìa còn phát tri n các l p basalt khu ch tán.  ố   ổ  b  châu th  sông Mekong bao g m 7 dãy ch ng g i ế   lên nhau,  ng v i 7 chu k  bi n ti n­bi n thoái. Riêng trong chu k  bi n ti n ế ạ   Dunai­Gunz đã có gián đo n tr m tích đáng k , do chuy n đ ng nâng tân ki n t o ờ  khu v c [ự Nguy n Duy Dũng  ễ ướ   ể ng bi n lùi xa vào trong đ t li n hi n nay và  ị ổ  ử c a sông và vũng v nh c a các vùng châu th  ng m (f ổ ử (prodelta). Châu th  C u Long đ ế ự ạ ầ  nhi u n i b t g p các tr m tích t ổ ront delta) và ti n châu th ố c x p vào ki u tri u th ng tr  (tide­dominated).

ấ ề ở ệ ệ Các trũng Đ  tam trên đ t li n Vi t Nam

40

ả

B ng 4.1

ạ

ấ 2. Th t Khê 5. Đông Tri uề

ơ 3. L ng S n 6. Hoành Bồ

I. Đông B c Bắ ộ 1. Cao B ngằ 4. Nà D ngươ ệ ứ

ngươ

ả 9. B n Cam ụ 12. L c Yên 15. Lào Cai 18. Phú Thọ

8. TN Tam Đ oả 11. Đông Quán 14. Bát Xát 17. Yên Bái 20. Hà N iộ

23. Pu Tra ậ 26. N m Bay ộ ố 29. S p C p

22. Nghĩa Lộ 25. Hang Mon  ệ 28. Đi n Biên 31. Thanh Hoá

ồ   II. H  đ t gãy Sông H ng 7. Tuyên Quang ả 10. B o Yên 13. Phan L ả 16. B o Hà 19. Trung Hà III. Tây B c Bắ ộ 21. Lũng Pô ngươ 24. Sài L ậ 27. N m Chùa ồ 30. Đ ng Giao ắ

ộ

ệ t Thái 34. Vi ợ 37. Ch  Trúc 40. Ba Đ nồ

33. Đôn Ph cụ 36. Khe Bố ạ 39. Th ch Hà tệ 42. Gio Vi

44. Ba Làng An 47. Vân Hoà 50. Nhóm Gia Lai­Kon Tum 53. Nhóm Buôn Ma Thu tộ 56. Nhóm Di Linh

ả 45. Qu ng Ngãi 48. Sông Ba 51. Măng Đen ắ 54. Nhóm Đ k Nông 57. Phan Rí

60. Bà Miêu

61. Long Thành

ơ

IV. B c Trung B 32. Nghĩa Đàn ử 35. C a Rào ươ 38. H ng Khê ớ ồ 41. Đ ng H i V. Trung­Nam Trung Bộ 43. Ái Nghĩa 46. An S nơ ọ 49. Ng c Yêu 52. Nhóm Kon Hà N ngừ ộ ả 55. Nhóm B o L c tế 58. Phan Thi VI. Đông Nam Bộ 59. Tây Ninh 62. Long Đ tấ VII. Tây Nam B  ộ ầ 63. C n Th

ể ệ ể 4.5.2. Các b  Đ  tam ngoài bi n

ị ệ ụ ầ ớ ể ầ ề Trong th m l c đ a Vi

ề ề ầ ử ể

ư ổ ng Sa và Hoàng Sa, trong đó có m t s

ườ ư ấ ề ể ổ ồ t Nam, có nhi u b  tr m tích Kainozoi, ph n l n có   ơ   ồ ti m năng d u khí. Đó là các b  Sông H ng, Phú Khánh, C u Long, Nam Côn S n, ộ ố  Malay­Th  Chu, T  Chính­Vũng Mây, Tr ể ố b  g i lên vùng châu th  trên đ t li n, nh  các b  Sông H ng và C u Long.

ể ệ ể ử ớ ồ : B  Sông H ng hình thành vào Đ  tam s m nh  m t b 4.5.2.1. B  Sông H ng

ầ ồ ộ ả ả ủ ự ượ ằ  vùng trung tâm, là k t qu  c a s  tr

ả ủ ị

ớ ự ướ ượ ằ ị

ở ế ợ ồ ạ ể ồ

ả ằ ồ

ả ủ ự ầ ườ ỏ ệ ượ ọ ề ắ ộ ị

ị ổ ầ ớ ế ể ộ ừ ề ể ả ả ị

ư ộ ể  ớ ề kéo tách  [Rangin  et al., 1995]  dài kho ng 650 km và r ng 150 km, v i chi u dày   ủ ớ ứ   ế t b ng trái c a đ i đ t tr m tích trên 10 km  ị   ươ ợ ồ gãy Sông H ng k t h p v i s  xoay ph i c a đ a khu liên h p Đông D ng. Đ a ọ ớ ứ ậ   ồ t b ng trái Sông H ng, h u ng ĐN d c đ i đ t gãy tr khu này b  thúc tr i theo h ả Ấ ộ   ụ ộ ữ qu  c a s  va ch m gi a m ng  n Đ  và l c đ a Âu­Á. B  Sông H ng có m t 2)  ộ ấ ề ph n nh  di n tích n m trên đ t li n thu c châu th  Sông H ng (kho ng 4000 km ộ  ộ ng đ th c g i là mi n võng Hà N i, còn ph n l n thu c vùng bi n v nh B c B ơ   ố kéo xu ng vùng bi n mi n Trung t  Qu ng Ninh đ n Bình Đ nh (r ng kho ng h n 120.000 km2).

41

ồ ầ ạ ư ủ ị ử ế

ự ự ự ạ ể ế ụ

ồ ệ

ạ ồ ổ ầ

ứ ở ề ầ ầ ớ ế ạ

ể ị ế ậ

ộ ướ ứ ế ằ ậ

ậ ạ ề ầ ấ ạ ổ

ộ

ị ắ ế ạ ở ể ạ ạ ế ả ạ ộ ị

ặ Đ c tr ng c a l ch s  ti n hóa b  Sông H ng là s  tách giãn giai đo n đ u đã   ạ ự   t o s  nâng lên khu v c, sau đó ti p t c vào giai đo n hai là s  căng ngang, kéo ị   ủ ứ ự ượ ằ t b ng trái c a đ t gãy Sông H ng. Trong pha t o rift, các h  trũng đ a theo s  tr ượ ấ ị c l p đ y b i các tr m tích sông­h  tu i Eocen­Oligocen hào và bán đ a hào đ   ữ   ề ậ ch a các t p đá có ti m năng l n v  d u khí. Pha t o rift kéo dài đ n Miocen gi a ậ ạ   và ti p theo đó là pha h u t o rift, khi toàn b  b  ng p chìm. Trong pha h u t o ầ ồ ng đ ng b ng ven rift, các t p cát k t có ti m năng ch a d u khí cao, thu c t   ồ   ế ạ ệ ể bi n, châu th  và qu t ng m. Theo tài li u đ a ch n, có 2 pha ki n t o nén ép t n ộ ạ   i là Oligocen mu n và Miocen mu n xen c t, làm gián đo n quá trình căng giãn t Paleogen­Miocen mu n, t o ngh ch đ o ki n t o và bi n d ng các đá     b  Sông H ng.ồ

ố ể ả

ế ạ t trái sang tr

ả ạ ậ ấ ấ ợ ị

ồ   ề ủ ứ ộ ữ ả Vào cu i Miocen gi a x y ra chuy n đ ng đ o chi u c a đ t gãy Sông H ng ả ồ   ở ể ị ượ ừ ượ  b  Sông H ng t ph i, t o pha ngh ch đ o ki n t o chính   tr t ự   ỉ ươ ạ ớ ng/âm)  và  b t ch nh h p khu v c v i các  c u t o hình hoa thu n/ngh ch (d Miocen mu n. ộ

ở ể ắ ớ ồ ị ấ Các đ n v  c u trúc chính b  Sông H ng có: đ i Tây b c, vùng Trung tâm và

ơ ớ đ i Nam.

ể ề ượ : B  Phú Khánh ít đ

ị ẹ

ể ử ộ ộ ố ủ  phía đông.

ế ượ ấ ở ể   ể  bi n c đi u tra và thăm dò nh t  4.5.2.2. B  Phú Khánh ề   ủ ể ằ ở ế ấ ư ượ ệ  vùng h p nh t th m c khoan tìm ki m. V  trí c a b  n m  t Nam và ch a đ Vi ắ ể  ồ ể ằ ở ệ ề ụ ị  phía nam b  Sông H ng và phía b c các b t Nam, n m  l c đ a mi n Trung Vi ư   ư ầ ặ ơ ượ đang đ c khai thác d u khí, nh  các b  C u Long và Nam Côn S n. Đ c tr ng ủ ụ ể ừ ổ ộ ự ể c a b  Phú Khánh là s  thay đ i đ t ng t đ  d c c a đáy bi n t    vài ch c mét ể ể bi n nông  ể ể ở B  Phú Khánh đ

ứ

ề

ế

ụ

ọ

ượ ằ ướ ở ườ  s ấ ờ ỳ ứ ồ ố t b ng trái d c các đ t gãy tr ầ ể

: Các tr m tích Miocen trung­Đ  t ệ ứ ướ  t ẳ ở  phía tây sang vùng bi n th m  ụ ị ể   ỳ ể c xem là b  rìa l c đ a, phát tri n đa k  liên quan đ n chuy n 0  và tách giãn đáy Bi nể   ế ế ạ ộ đ ng căng ngang theo đ t gãy bi n d ng Kinh tuy n 109 ở ế ổ ừ ế ầ   Đông. Chi u dày tr m tích bi n đ i t  vùng n tây đ n trên 10.000 m   500 m  ấ ạ ị ầ ấ ị ả trung tâm. K t qu  phân tích đ a ch n­đ a t ng và c u trúc cho th y quá trình t o rift   ế ở   ố ượ ể ể ở ầ ừ  Eocen, liên t c phát tri n su t th i k  này và đ có th  kh i đ u t c kh ng ch  b i ồ ượ ể ộ   t Sông H ng và Tuy chuy n đ ng căng ngang do tr ọ ắ ầ ậ ữ   ng alluvi và đ m h  đã l ng đ ng trong các b  rift Hòa. Nh ng t p tr m tích dày t ạ trong giai đo n này. ể ử 4.5.2.3. B  C u Long

ầ ủ ả ộ ồ ộ ổ ạ ự

ộ ủ ạ ư ữ ồ ầ ề

ứ ể ộ

ướ ẳ ả ố ổ

ạ ộ ừ c đó sông Mekong ch y th ng t ủ

ụ ự ạ ộ ộ ở ị

ạ ị

ứ liên quan đ n b  C u Long. Các h  th ng đ t gãy ph ậ ng ĐB mà có l

ệ ố ị ề ộ ộ ổ

ẽ ế ạ ầ ầ

ấ ủ ị ạ ấ ề ấ ậ

ỉ Ở ắ ộ

ả ỉ ồ ệ ứ ặ ầ ả ng b i tích và ắ   châu th  t o thành t ng ph  tr i r ng kh p khu v c gi a và Tây Nam B . Đây là ơ   n i giao h i c a mi n h  l u các sông Mekong và Đ ng Nai. Các con sông này   hình thành và phát tri n sau các pha ho t đ ng đ t gãy Paleogen mu n­Miocen ớ    Chiengrai xu ng Bangkok và đ  vào s m. Tr ạ ị   v nh Thái Lan [Hutchison, 1992]. Móng c a trũng này là đai t o núi Srêpôk­Tây  vùng Trà Cú Nam B  và rìa l c đ a tích c c Mesozoi mu n Đà L t. Ngoài ra,    ạ  ầ ử (c a   sông   H u),   trong   thành   ph n   móng   thành   t o   đ a   hào   Eocen­Miocen   h ươ   ể ử ế ươ ph ng ề ố ạ   TB, ĐB và kinh tuy n t o ra m t lo t kh i móng phân d  v  đ  sâu. T ng b  dày ạ ở ể ả ớ    vùng l n nh t c a các tr m tích Kainozoi, k  c  các tr m tích Eocen­Miocen h   ầ ử   c a Đ nh An (sông H u), đ t x p x  1000 m. Riêng b  dày l n nh t các tr m tích ể ề ỉ    phía tây, b c và đông c a vùng rìa b  b  dày Kainozoi mu n ch  kho ng 500 m.  ệ ứ ể   . Rìa phía này gi m đáng k  và ch  g m có các tr m tích Pliocen­Đ  t ớ ủ  ho c Đ  t

42

ươ

ộ ữ ấ ạ ứ ở ồ ủ ể ằ ạ ể

ố ạ ộ

ớ ể ị ể ươ ạ ầ ờ

ờ

ở ể ử ơ

ẹ ỏ ng TB­ĐN Vàm C  Đông và Sài Gòn, đông c a b  n m k p gi a hai đ t gãy ph   ế   ổ ề ơ n i có m t lo t th m c u t o b i b i tích c  sông Mekong, là vùng chuy n ti p ế   ộ sang kh i nâng d ng vòm Nam Trung B ­Đông Nam B . Rìa phía tây b  này ti p giáp v i b  V nh Thái Lan qua g  nâng ng m R ch Giá­Hòn Khoai ph   ng kinh ầ ế tuy n. Rìa ĐN là g  nâng ng m.  ượ c phân chia  Các đ n v  c u trúc chính đ ớ ử ạ

ị ấ ớ ơ ắ ắ

ạ ớ ổ ớ ị

ặ ắ

ể ử

ệ

ễ

Hình 4.6. M t c t ngang trũng chính b  C u Long, Nguy n Hi p, 2007

ị  ồ  b  C u Long g m có trũng phân d ủ ể ơ   B c Liêu,  đ i nâng C u Long, đ i nâng Phú Quý, trũng chính c a b , đ n nghiêng ụ ể ụ ể   Tây B c, đ n nghiêng Đông Nam, ph  b  Đông B c, các ph  b  Tây và Đông ắ   ắ B ch H , các đ i nâng Trung Tâm, Tây B c, Đông, và các đ i phân d  Đông B c và Tây Nam (hình 4.6).

ờ ơ ể ể 4.5.2.4. B  Nam Côn S n

ớ ả ắ

ư ượ ớ ể ư ơ ở  phía tây và nam. Ranh gi ư

ồ ọ ậ ứ ự ượ

ả

ị ơ ộ ữ ưở ươ ể

ủ ự ế ượ ạ ị ả ề ạ

ạ ữ ớ

ế ộ ế ạ ủ

ạ c chia thành 3 giai đo n chính: ti n t o rift (tr ậ ạ ề ạ ổ ạ ủ ị ệ ượ ự

i các trũng gi a núi.  ủ ế ướ ế ồ ớ ơ : B  Nam Côn S n là b  m  có g  nâng Côn S n bao ể ở   ế   ở i ĐB ti p  phía b c, và d i nâng Khorat­Natuna bao  ớ ể c xác   v i b  Phú Khánh, cũng nh  phía Đ v i b  T  Chính­Vũng Mây ch a đ ể  ơ ị ộ ể ể đ nh. Là m t b  rift, b  Nam Côn S n hình thành trong Oligocen và Miocen có th ả ủ   ượ ằ t b ng Mae Ping và Sông H ng, h u qu  c a do s  tr t trái d c các đ t gãy tr ồ ề ự ả   ố s  thúc tr i v  phía đông c a kh i Đông D ng khi x y ra va ch m gi a m ng ụ Ấ ủ   ủ ng c a n Đ  và l c đ a Âu­Á. S  ti n hóa c a b  Nam Côn S n ch u  nh h ướ   ể giãn đáy Bi n Đông và đ c ộ ồ   Eocen gi a?), đ ng t o rift (Eocen mu n­Oligocen­Miocen s m) và h u t o rift ữ ệ ứ   (Miocen gi a­Đ  t ). Ch  đ  ki n t o c a toàn vùng trong giai đo n ti n t o rift ố ổ ả ươ ị ng bào mòn do s  nâng lên c a đ a hình c , tuy ng đ i  n đ nh, x y ra hi n t t   ữ ể ồ ạ ẫ nhiên v n có th  t n t Tr m tích Oligocen g m ch  y u nh ng l p cát k t và sét k t dày t

ữ ế ạ ẽ ớ ế

ằ

ể ồ ụ ướ ị ng th m.

ướ ừ ể ể ầ ụ ủ ế c bi n đã t o bi n ti n, m  r ng t ng b

ạ ể ắ ộ

ể ở ộ ầ ng đ c xem t

ủ ế ạ ượ ể ể ơ ầ   ế ầ ng đ m ỉ   ữ ị ộ ế ướ ợ ồ  ven bi n xen k  v i cát k t h t m n, b t k t và sét k t và nh ng v a h  và n c l ạ ồ   ệ ầ ứ ổ ấ ướ ỏ ng đ ng b ng châu th  th p. Ph c h  tr m tích Miocen h  g m than m ng t ề Ở ạ   ể ầ ủ ế  giai đo n carbonat th  ám tiêu t ch  y u tr m tích l c nguyên m n và  ự ự   ể ự ở ộ ậ  giãn đáy kèm theo s  dâng cao m c h u rift, s  m  r ng liên t c c a Bi n Đông và ệ ọ ừ  ướ c di n tích l ng đ ng tr m tích t n ị ủ ể tây sang đông b . Tuy nhiên, ph n phía đông b  ch u tác đ ng c a pha kéo tách   ữ ộ   ứ ươ ườ ng  ng pha phát tri n rift mu n) ch  y u vào Miocen gi a (th ế ộ ế   ể ầ ườ ng tr m tích bi n nông chuy n sang bi n sâu. Ch  đ  ki n đã t o n i đây môi tr

43

ổ ơ ưở ướ

ị ị ả ặ giai đo n này nói chung  n đ nh h n tr ể ủ   ng c a ờ ỳ

ề ạ ở t o  ạ ộ ho t đ ng s t, lún chìm do đ a nhi ự Pliocen­Đ  t

ể ư ấ ả ở ị t c  các b  tr m tích chính ể ị c. Toàn b  ch u  nh h ư ự ế ệ t và bi n ti n khu v c. Đ c tr ng th i k ụ ị  là s  hình thành và phát tri n th m l c đ a.  ể ầ : Nh  t

ổ ề

ượ ụ ế ơ

ượ ứ ể ở ố ở ứ  phía b c b  có ph

ạ t Ba Chùa (Three Pagodas). H  các đ t gãy chính  ể ở

ươ  phía nam b  các đ t gãy ph ồ ế ơ ủ ể ơ

ở ị

ố ế ệ ị ị ươ t Nam là vùng n i ti p gi a rãnh s t Pattani ph

ữ ế

ươ ố ở ự ụ ồ ấ ủ ơ

ạ ụ ệ ứ ể  v nh Thái   4.5.2.5. B    Malay­Th  Chu ọ ượ ể  Lan, còn đ c g i là “n n Khmer” và rãnh s t Pattani [Petroconsultant, 1988], b ổ ắ   Malay­Th  Chu đ c thành t o theo c  ch  kéo tách chi ph i b i đ t gãy c t ệ ắ ươ   tr ng ứ ơ   ế ư ế kinh tuy n, còn  ng TB­ĐN chi m  u th . Các đ n ổ ị ấ v  c u trúc chính c a b  Malay­Th  Chu g m có đ n nghiêng TB, đ n nghiêng   ề   ố ượ ị phân d  ĐB, các đ a hào BTB­NĐN đ c chia tách b i các kh i nâng đ a lũy. Th m ụ   ng BN và l c đ a Tây Nam Vi ề ổ ể   ng TB­ĐN. Vì th , bình đ  c u trúc và ti m năng b  Malay­Th  Chu có ph ị ấ ể ị hydrocarbon b  chi ph i b i s  hình thành và phát tri n c a các đ n v  c u trúc   này.

ộ ể ư ể ư 4.5.2.6. B  T  Chính­Vũng Mây

ố ướ

ừ ộ ầ

ể ư c đây là m t kh i tàn d  c a đ a khu liên h p ể ượ

ở ớ ờ . B  T  Chính­Vũng Mây đ ể

ớ

ươ ệ ứ

ằ : B  T  Chính­Vũng Mây n m trên m t vùng   ợ  Mesozoi Đông  ư ủ ị ấ ứ ạ c u trúc ph c t p tr ả ị ạ ươ ươ   ng hóa t ng ph n trong quá trình tách giãn đáy Bi n Đông x y ra D ng b  đ i d ư ể  ủ ế c xem nh  b ch  y u vào Oligocen (hay là Eocen?) ị  ơ ồ rift sinh thành đ ng th i cùng v i các b  rift và sau cung   Đông Nam Á. Các đ n v ấ ạ   ấ ủ ể ồ c u trúc chính c a b  g m có: đ i nâng rìa, trũng Vũng Mây, và kh i nâng c u t o ị Vũng Mây­Đá Lát b  các h  đ t gãy ph ể ườ ươ ả ụ ị th m l c  đ a và  c n Bi n  Đông.  B

ế ạ ườ ườ ượ ơ ở ố ắ .  ng ĐB–TN, TB­ĐN chia c t ố ở   ị ự ế ấ ủ ể ườ ị ng Sa b  chi ph i b i  S  ti n hóa đ a ch t c a b  Tr ng Sa: ể  ậ ể ở ề ể ự  các  b  khác  ng t ở   ắ ể  phía b c b i c bao  ng Sa, hay chính xác h n, “nhóm b  Tr ng Sa” đ

4.5.2.7.  B  Tr ki n t o m ng t Tr vùng bi n th m c a Bi n Đông và phía nam là rãnh sâu Palawan­Borneo. ế ạ ồ ố ẳ ng di n c u trúc, nhóm b  Tr

ể ườ ố ườ ể ươ ề V  ph ộ ng đ  phân d  ki n t o khác nhau: kh i Tr

ể ủ ấ ệ ị ế ạ ỏ ồ ắ ố ố

ắ ở ệ ứ ế ố

ụ ư ế ị ng Sa đ

ị ạ ươ ồ

ươ ể ờ ể ạ ờ

ể ấ ầ ầ ng Sa g m 4 kh i ki n t o chính có ườ   c ng Sa (g m Spratly­Dangerous   Grounds); kh i Bãi C  Rong (Reed Bank); kh i Calamina (B c Palawan­Mindoro); ậ ị   ng c n kinh tuy n và á kinh và kh i Luconia b  chia c t b i h   đ t gãy ph ượ ườ ể c xem nh  các b  rift rìa l c đ a hình thành trên tuy n. Nhóm b  Tr   ể   ủ ỏ ụ ị ng hóa đ ng th i cùng quá trình giãn đáy Bi n vùng sót c a v  l c đ a b  đ i d ị   ấ ớ Đông vào th i gian Oligocen­Miocen s m. Nhóm b  này c u thành lo t các bán đ a hào l p đ y các tr m tích bi n Kainozoi.

ượ ữ ấ :  Qu n đ o Hoàng Sa đ

ầ i tr

ể 4.5.2.8. B  Hoàng Sa ừ ả ượ ề

ộ ả ả ữ ậ

ả ụ ị ồ ạ ướ  m ng l c đ a t n t ổ ị ắ ở ầ ắ ị

ừ ể ụ ị ượ ể ồ

ả   ở c c u thành b i nh ng m nh ế   ệ tách ra t c đó, vì đá móng phát hi n trong m t vài gi ng ậ   c xác đ nh có tu i Paleozoi, th m chí là Ti n Cambri, có c  các đá núi khoan đ ụ ị   ể ấ ị ế ử l a bi n ch t b  xuyên c t b i nh ng th  magma xâm nh p Creta. Vi m ng l c đ a ị ị ạ ươ ng hóa t ng ph n này cũng b  chia c t thành các trũng đ a hào và các b  đ i d   ớ   ị ố c xem là nhóm b  rift rìa l c đ a g m các đ i kh i nâng đ a lũy. B  Hoàng Sa đ Tây Hoàng Sa, Trũng Trung tâm, Đông Hoàng Sa.

ả ủ ể

ồ ở ầ ầ

ướ ể ề ể n m trên có t

ể ờ ớ Th i k  t o rift chính x y ra đ ng th i v i pha cao đi m c a giãn đáy Bi n Đông. ừ ụ  Miocen ng carbonat bi n th m chuy n d n sang bùn ể ủ ờ ỳ ạ ầ ượ ấ ị c l p đ y b i tr m tích l c nguyên Paleogen. Tr m tích t Các đ a hào đ ế ầ ầ ự ằ ạ ệ đ n Hi n đ i tu n t ớ ự ể bi n sâu cùng v i s  lún chìm c a đáy bi n.

44

ả ỏ ạ ươ 4.5.3. Lòng ch o v  đ i d ể ng Bi n Đông

ỏ ạ ươ ữ ẳ ệ ạ ả Lòng ch o v  đ i d ng có d ng ch  V, đáy bi n th m hi n t

ả ớ

ầ ở ộ ụ ộ ớ ẻ phía đông Vi ườ ể i có đ  sâu trung   ữ   ệ t Nam v i các rìa th  đ ng gi a ự   ở  phía nam, giáp v i h m v c ng Sa

ạ ố ở bình kho ng 3700­4400 m. phân b   ắ ả các qu n đ o Hoàng Sa   phía b c và Tr Manila, Philippin phía đông.

ị ụ ị ễ Vào Creta mu n­Paleogen, rìa l c đ a ĐN đ a khu Vi

ở ộ ạ ộ ạ ừ ạ

ắ ồ

ể ề ạ ớ

ọ ứ ả

ể ố n  d c   Đông  Vi

ạ ươ ể ể ả

ệ t­Trung di n ra quá trình   ố   ầ ứ căng giãn, ho t đ ng magma, t o rift, n t tách t ng ph n, làm trôi d t các kh i ỏ ạ   ư nh  Hoàng Sa, Macclesfield Bank, B c Palawan, Luconia, v. v. d n  ép v  đ i ỷ ươ   ng b  Hoa Nam nguyên thu , hút chìm v  phía nam va ch m v i cung Borneo d ả ượ ằ ớ vào Miocen s m, kèm theo tr   t b ng ph i trong kho ng 29­15 Tr.n. d c đ t gãy ữ   ệ ườ t  Nam  và  phát  tri n   bi n  rìa   sau  cung Philippin,   là  nh ng s ạ nguyên nhân chính t o rift tách giãn đáy bi n lòng ch o đ i d   ng [Holloway, 1982; Taylor, Hayes, 1983; Hall, 2002].

ặ ể

ớ ắ ượ ạ ệ ứ ồ ộ ủ Ấ t là đ i c t tr

ệ ế ự ặ ươ ề ồ

ự ự ể ộ

ằ   M t khác có quan đi m cho r ng quá trình va ch m c a  n Đ  vào châu Á làm ượ ằ ệ ố ấ t Sông H ng, xu t hi n h  th ng đ t gãy tr   t b ng trái, đ c bi ồ  ồ ố ẫ d n đ n s  thúc tr i (extrusion) kh i Đông D ng, xoay theo chi u kim đ ng h ề   v  phía ĐĐN và là đ ng l c chính gây ra s  tách giãn đáy Bi n Đông [Tapponnier et al., 1990; Leloup et al., 2001, v.v...].

ự ừ ế S  tách giãn đáy bi n Đông di n ra trong kho ng t

ớ ứ ụ ừ ng t

ễ ị ườ ng d  th ể ớ ố ậ ướ ộ

ồ

ề ể ở ừ ng BN

ừ ướ ạ  h ự ấ ố ứ ệ ứ ạ ướ ạ ạ ả    32 đ n 15,5 Tr.n, trong đó ế    11 đ n 7 (32­27 Tr.n.), v i t c đ  50 ng ĐB­TN v i t c đ  ch m h n ≈ ớ ố   ạ   i.    giai et giai đo n sau, t o nên s  b t đ i x ng [Brais ng TB­ĐN

ể ộ ườ tr c ĐT  ng v i các đ ẳ ơ mm/năm trên móng ph ng và chuy n sang h ế ừ ị ườ 30 mm/năm t  d  th ng 6b đ n 5c trên móng g  gh  (27­15,5 Tr.n) thì d ng l Quá trình tách giãn này kèm theo các h  đ t gãy chuy n d ng t ở ầ đo n đ u sang h al., 1993; Hayes, 1980; Marquis et al., 1997].

4.6. TỈNH MAGMA KHUẾCH TÁN TÂY NGUYÊN

́ ở ̣ ̉ ̉ ́  Viêt Nam phân bô chu yêu ́ ̀ ̀ ́ ́ ̣ ở Basalt Kainozoi muôn  ̃ ơ ở ̣ ̉ ̉ hâu hêt cac tinh ven biên Trung bô t ̀ ́ ́ ̀ ́ ́ ́ ở ̉ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣

̀ ́ ́ ́ ượ ̉ ̣

́ ̀ ư  Băc bô va Băc Trung bô găp basalt rât hiêm  ́ ́ ơ ̣ ̉ ̣

́ ́ ́ ̀ ̣ ở ̀ ̃ ́ ̣ ̉ ̣ ̉ ̉ ̉ cac tinh Tây Nguyên   ̀ ̣ ư     Nghê An, Điên ̀ ng không đang kê. Chung không phun ra ô at va lan   ̀ ́ ̣   Large Igneous Province) ma trai lai ̉ ượ   c ̀ ́ ́ ̣ ̉

̀ ̀ ̀ ́ ̃ ̣ ̉ ̉

̃ ̣ ̉ l p phu Đăk Nông. Môi trung tâm basalt th ̀ ́ ́ ̣ ̣

̀ ́ ́ ̀ ư ̣ ̣ ̉ ̣

̀ ̀ ̀ ̀ ́ ̣ ̉ ̉ ̣

́ ́ ́ ư ̉

̀ ̀ ́ ̀ ́ ơ ̀ ́ ơ ̉ ̣ ̣

́ ử ̀ ̀ ́ ́ ́ ̣ ̣ ̉ ̣

̣ ̃ ̀ ̣ ư ươ ng mang theo cac thê tu la cac vât liêu t ́ i nh  lherzolite, pyroxen, olivin, zircon, saphyr, ...

̀ ̀ ́ ̣ ̣ ̣ va Đông Nam bô, nh ng cung co it h n  Ở Quang Tri tr  vao.  ́ ̀ ơ Biên va Lao Cai v i khôi l ư ở tran rông rai nh    cac “tinh magma rông l n” ( ́ ́ ơ ơ tao thanh cac l p phu không l n hoăc rât nho phân bô tan mat, nên tông thê đ Diffuse Igneous Province). goi la “tinh magma khuêch tan” ( ̀ ̀ ́ ̀ ơ Chiêu day va bê rông l p phu basalt môi trung tâm rât thay đôi. Chiêu day   ́ ̀ ́ ́ ́ ́ ươ ở ơ ơ   ng co l n nhât đat trên 500 met  ̀ ̀ ̀ ̉  ư  tholeit thach anh, tholeit olivin đên basalt kiêm. Ty nhiêu nhip phun trao, băt đâu t ́ ̀ ươ ơ   lê cac nhip không ôn đinh theo th i gian va không gian, nh ng co chiêu h ng tăng   cao basalt kiêm vao giai đoan tre. Phân l n basalt kiêm co tuôi Pliocen muôn – Pleistocen. Không giông basalt tholeit ban đâu phun ra theo kiêu khe n t, cac basalt   ̀ ̣  kiêm vê sau phun ra theo kiêu trung tâm v i cac miêng nui l a hinh phêu hoăc bi ̀ ́    manti sup xuông dang caldera. Chung th ̉ ươ ư hoăc vo d Hoat đông phun trao basalt Kainozoi muôn ̀ ̀ ̀ ́ ̃ ư ̉ ̣ ̉ ̉ ̀ ̣ ở  Nam Viêt Nam băt đâu vao ́ khoang 16,5 triêu năm, khi đay biên Đông ng ng tach dan. Vung ria mang Đông

45

́ ̀ ̀ ́ ́ ự ̉ ̉

́ ở ̣ ̉ ̀  Indonesia va Tây Nam Philipin gây nên s ́ ̀ ̣ ̉ ̉ ̣

̃ ́ ̀ ́ ở ́ ư ̣ ̉ đay thach quyên t ̀  trung tâm Biên Đông d ̀ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣ ̉

́ ơ ́ ́ ́ ượ ̣ ̣ ̉ ̉ Cac basalt đ ̀ ̀ ng lân cân ep trôi vao va dâng lên. “ ́ ̀ ̣ ̉ ̣ ̣ ̉ ̣

́ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ̉

́ ́ ̀ ̃ ́ ́ ơ ư ở ợ ̣ ̣ ̉ ̣

ư ́ ̀ ́ ́ ́ ̀ ̀ ̀ ́ ̀ ̃ ̣ ̣ ̣ ̉

̀ ự ̣ ở ư ̣ ̉ ̣

́ ̀ ̀ ́ ́ ư ̣

̃ ̀ ̀ ̃ ư ̣ ̣ ̣

́ ́ ́ ̀ ́ ơ ư ̉ ̉ ̣ ̣

́ ́ ́ ́ ư ̉ ̣ ̣ ̉

ơ ́ ơ ̀ ̀ ̃ ̀ ơ ̣ ̣ ̉ ̉

́ ̉ ̀ ̀ ́ ơ  trai qua s  ep nen do mang Philipin xoay theo chiêu kim đông hô va   Nam A bây gi ̀ ự  cac va cham xay ra trong Miocen  ̀ ự ̣ ở    nhiêu bôn Kanozoi trong khu v c. Trong bôi canh đo, kiên tao nghich đao kiên tao  ̀ ́ ́ ư ươ ̉ ư ng nh  di c  vê phia   căng dan sâu  ́ ̀ ̀ ̀ ̣   ư  cac mang đai tây vao miên luc đia Nam Viêt Nam, tao c  hôi cho cac thuy manti t ̀ ̀ ư ự ươ    s  giam ap cua c tao ra t d ́ ́ ơ manti không đông nhât, it nh t, bao gôm manti thach quyên chiu nhiêt đôi trang thai   ̃ ” (M. Flower, 1998). Vỏ  ư l u biên sang quyên mêm trong khi nung nong va căng dan ̀ ́ ́ ư   bi nung nong tr  nên phông rôp va n t ne, kêt h p v i mang đ t gay sinh ra t  kiên ́ tao ep trôi do va cham Ân­A, dân đên s  hinh thanh kiên tao nâng vom – khôi tang   ̀ ự    Nam Viêt Nam ma trung tâm la khu v c đăc tr ng xay ra trong Kainozoi muôn  ́ ̀ ́ ở ơ    cac khe n t va cac chô căng Tây Nguyên. Basalt tholeit it nh t thoat đâu trao ra  ́ ́ ́ ̀ ượ local transtensional) doc cac đ t gay tr t băng. Vê sau khi lo nong xiên cuc bô (   ́ ̀ ́ ơ   chay di chuyên xuông cac m c sâu h n thi xuât hiên basalt kiêm co đô nh t cao h n ̀ ́ ̀ ượ   nên kho l u thông va chi phun ra v i khôi l ng han chê. Măc du kiên giai noi trên ́ ́ ́ ư ượ ư đ   c  a chuông h n nh ng vân tôn tai y kiên cho răng basalt noi trên la san phâm điêm nong trên plum manti (Hoke, Campbell, 1995).

4.7. CÁC HỆ THỐNG ĐỨT GÃY CHÍNH

ớ ứ ả ẩ ổ Các đ i đ t gãy chính trên lãnh th  và lãnh h i Vi

ả ử

ế ệ ố ế ạ ớ ổ ỳ ớ ị ẻ ệ ạ ộ ể ạ

ươ ươ ng TB­ĐN, ĐB­TN, ph

ấ ộ ơ ế ớ ứ ị ễ ầ

ạ

ế

ế ạ ừ ế ử ỏ ể ủ ị ấ ở ệ ọ ợ   t Nam là s n ph m t ng h p ủ   c a quá trình ti n hóa ki n t o đa k  v i l ch s  ho t đ ng lâu dài. Trong đó quan ế ạ   ế ạ ọ tr ng nh t là h  th ng các đ i bi n d ng d o phát tri n trong các giai đo n ki n t o ế ng á vĩ tuy n và á mu n h n thành các đ i đ t gãy có ph   ạ   kinh tuy n [Tr n Văn Tr  và nnk., 1986; Nguy n Xuân Bao và nnk., 2001; Ph m Huy ệ ố   ề Long và nnk.2002; Cao Đình Tri u, Ph m Huy Long, 2002]  Ngoài ra, các h  th ng ươ ớ ứ ng á vĩ tuy n, á kinh tuy n và ĐB­TN cũng đóng vai đ t gãy, các đ i bi n d ng ph   ạ trò quan tr ng trong t ng giai đo n phát tri n c a l ch s  v  Trái đ t t Nam. Vi

ớ ứ ở ị ợ ệ ắ 4.7.1. Các đ i đ t gãy đ a khu liên h p Vi ộ ầ t­Trung (ph n B c B )

ớ ứ ở 4.7.1. 1. Các đ i đ t gãy ắ ộ  Đông B c B

ệ ắ ứ ổ Trong vùng Vi

t B c đã hình thành các h  th ng đ t gãy khác nhau, g m các ị ể ệ ở ầ ớ ứ đ i đ t gãy chính, th  hi n ệ ố  hình 4.7 (Tr n Văn Tr  và nnk., 2009):

46

ả

ồ

ệ

ở

Vi

Hình 4.7. B n đ  các đ i đ t gãy chính  ị

ớ ứ ễ

ậ

ầ

t Nam.  ễ

ườ

i thành l p: Tr n Văn Tr , Nguy n Xuân Bao, Nguy n Bá Minh, 2008

Ng

ằ

ả ươ ớ ứ 1. Đ i đ t gãy Cao B ng­Tiên Yên ng tây b c­đông nam t

ị ắ ắ ộ ớ ứ ằ  Hà Qu ng (Cao B ng) t ạ ộ ể

ứ ắ ạ

ấ ả ệ ứ ạ

ự ớ ứ ộ ố ự ế ạ ấ ệ ủ ạ

ng

ớ ứ ạ

ươ ạ ạ ặ ơ ớ ớ ớ  (1):: Đây là m t đ i đ t gãy l n, kéo dài   ả   ớ ừ i Tiên Yên (Qu ng theo ph ề ầ   ặ ạ ộ i nhi u l n Ninh) và ra v nh B c B . Đ t gãy này phát tri n và ho t đ ng l p l ổ ế t c  các đá tu i Mesozoi, kéo trong Kainozoi, nó xuyên c t và làm bi n d ng t   ọ   theo s  hình thành m t s  trũng Đ  Tam và Đ  T  d ng kéo tách (pull­apart) d c ầ theo đ i đ t gãy và s  bi n d ng c a chính các thành t o l p đ y các trũng này. ươ  (5): Đây là m t đ i tr ộ ớ ượ   ơ t 2. Đ i đ t gãy Yên Minh­Ngân S n­Phú L ắ   ừ  Yên Minh (Hà Giang), qua B c ắ   ng   (Thái i   Phú   L ớ l n có d ng cánh cung, dài > 400 km, kéo dài t Mê   t i   Nà   Ph c   (Ngân   S n),   B ch   Thông   (B c   K n),   t

47

ở ấ ơ ở ặ ộ

ớ ớ    Thái Nguyên. Đ i ế   ộ ớ ủ i h n phía đông c a m t đ i ki n

ớ ạ ố Nguyên) và b  vùi sâu ho c phá h y b i c u trúc mu n h n  ị ế này b  bi n d ng cao v i qui mô l n và là gi ơ ế ặ ạ t o đ c bi ủ ớ t d ng tuy n (vòng cung Ngân S n­C c Xô?).

ị ạ ệ ạ ớ ứ ươ 3. Đ i đ t gãy Hà Giang­Ba B  ­S n D ng

ươ  (3): Đ i này có ph ớ ượ ọ ớ

ắ ắ ắ

ớ ở ươ ư ộ

ể ự ẽ ủ ế ẳ

ạ

ớ ạ ừ ớ ứ ộ ị ắ 4. Đ i đ t gãy B c Quang­Nà Sài  i h n t đ i đ t gãy Hà Giang­Đ nh Hóa­Thái Nguyên

ắ

ế ứ ẽ ạ ả ầ ặ ọ ạ ế ớ

ề ở ự ế ị ố ọ ạ ẻ ạ ớ ứ ế ố

ố ẳ ướ ạ ể ể i d ng các th  sót ki n t o.

ươ 5. Đ i đ t

ể ơ ạ   ng ch y ớ ớ ứ ầ ạ ứ d ng cánh cung g n song song v i đ i đ t gãy nói trên và còn đ   c g i là đ t gãy ắ ố ừ ị ợ ồ   Sông Đáy, kéo dài t  Trung Qu c, đi qua đông b c th  xã Hà Giang t i Ch  Đ n, ươ ạ ắ ồ ổ ướ ng b c­nam và đông b c­tây B c K n theo ph ng tây b c­đông nam r i đ i h   ị ế   ớ ứ ớ ơ i S n D ng (Tuyên Quang). Trong đ i đ t gãy này, các đá b  bi n nam, kéo dài t ẽ ặ ế ạ   ớ ộ ạ ạ d ng m nh m , đ c tr ng b i các đ i mylonit hóa r ng l n, các xáo tr n ki n t o ạ ạ ố ầ thành ph n đa d ng và s  phát tri n m nh m  c a các n p u n đ ng nghiêng. ế ạ ể ế ớ ứ   (4): Đây là m t th  bi n d ng ki n t o có ở ấ ớ    phía quy mô r t l n, gi ầ ớ ọ ạ i phía nam v  phía tây nam và t o thành ph n rìa đông b c, ch y d c theo ranh gi   ạ   ư ượ ủ c đ c tr ng b i s  bi n d ng d o h t s c m nh c a vòm nâng Sông Ch y, đ ẽ ủ   m  c a các đá. Các đá tr m tích d c theo đ i này b  u n n p m nh m , t o thành các ph c n p u n đ ng nghiêng qui mô khác nhau. D c theo đ i này phân b  các   ế ạ th  siêu mafic d ớ ạ ứ ằ ạ ắ

ệ ẻ ế ể ề ị

ố ắ ộ ứ ị ị ớ ứ gãy Sông Đáy (5):  Đ i này kéo dài theo ph ắ   ng đông­đông b c ố ả ọ   d c Tuyên Quang­B c K n qua B o L c, Cao B ng sang Trung Qu c, là đ t gãy ạ ả ắ   ngh ch, góc d c c m v  tây­tây b c kho ng 75o, bi u hi n bi n d ng d o, dòn. ạ ộ Vào Paleozoi mu n­Mesozoi b  tái ho t đ ng t o thành đ t gãy ngh ch.

ạ ớ ứ 6. Đ i đ t gãy Sông Lô

ớ ứ ừ ả ớ phía đông nam vòm Sông Ch y t

ươ ớ ắ ượ ả ớ ồ

ng g n song song v i các đ i c t tr ậ ủ ệ ố ầ ộ ộ ứ

ươ (7): Đây đ i đ t gãy l n, có ph ớ ử t Sông Ch y và Sông H ng và đ ạ ộ ủ ớ ứ ạ ử ạ

ẽ ạ ớ ớ ắ   ng tây b c­đông   i vùng c a Văn Úc. Đ i có nam kéo dài t ượ   ph c coi là m t b  ph n c a h  th ng đ t gãy này. L ch s  ho t đ ng c a đ i đ t gãy   ạ   ỳ ớ ự ế ụ này mang tính đa  chu k ,  v i s  ti p t c bi n d ng m nh m  các  thành t o ể Kainozoi l p đ y các trũng phát tri n d c theo đ i trong giai đo n s m.

ừ ơ

ng ị ớ ạ ủ ứ 7. Đ i đ t gãy Sông Th ồ ị ế ớ ọ ươ  (8): kéo dài t ằ

ươ i h n c a đ t gãy Cao B ng­Tiên Yên  ươ ỳ ớ

ấ ầ ớ ứ ỏ i Đ ng M  và b  gi ơ ượ ằ ạ ộ ạ ắ t b ng, c t qua các thành t o Paleozoi và Mesozoi s m, v i h S n D ng, qua Thái Nguyên ự ở ầ    g n khu v c Mai ủ  ể ị ng d ch chuy n ch ố   ớ ướ ớ ng d c

ố ớ

ớ t ộ ớ ạ Pha (L ng S n). Đây là m t đ i ho t đ ng đa k  v i ph ế y u là tr ổ ề đ  v  phía nam và góc d c l n.  ử ấ ớ ơ 8. Đ i đ t gãy Yên T ­T n Mài

ỏ ơ ớ ứ ớ ứ ớ ệ ố

ử ớ ậ ươ ể ng Đ­ĐN qua Yên T , t

ớ ệ ừ  (9): Đ i này kéo dài t ồ ươ ị i Vi

ị ắ i biên gi ớ ả

ư ớ ứ ườ ươ ứ

ề ệ ạ ố

ố ớ ớ ả ớ ớ ưở ng t

ủ ắ ứ ẳ

Thái Nguyên, n i nó nh p v i h  th ng đ i đ t gãy S n D ng­Thái Nguyên­Đ ng M  và kéo dài theo   ở ớ ứ   ơ i Tiên Yên n i nó b  c t và d ch chuy n b i đ i đ t ph ằ ớ   ớ ế ụ t­Trung. Đi cùng đ i gãy Cao B ng­Tiên Yên và ti p t c kéo dài t ế ạ   ấ ứ ệ ố này là các h  th ng đ t gãy song song có quy mô l n và có cùng b n ch t ki n t o   ng và đ t gãy Đ ng 18 [Vũ Văn Chinh 2002; Cao nh  đ i đ t gãy Trung L Đình Tri u, Ph m Huy Long, 2002]. Các đ i này có di n phân b  kéo dài hàng   ế   ề trăm km và có chi u dày c a đ i  nh h i hàng km, và góc d c l n đ n ề ắ th ng đ ng, c m v  phía b c.  ớ ứ ộ ấ ớ

ả ừ ướ ướ ớ ố t Trung theo h

biên gi ở ồ i Vi ằ ướ ắ ố ả  (12): Đây là m t c u trúc có quy mô l n kéo dài 9. Đ i đ t gãy Sông Ch y ệ ng TB­ĐN, chìm xu ng d i các ể i đáy bi n Đông ọ d c Sông Ch y t ạ thành t o Kainozoi ộ  đ ng b ng B c B  và kéo dài xu ng d

48

ớ ượ

ớ ộ ấ ắ ộ ộ i phân chia các c u trúc l n

ộ ộ ườ ớ ắ ượ ượ ọ ấ ớ ế ạ ồ ườ ọ (hình 3.12). Đ i này th ng đ c xem là m t c u trúc quan tr ng, đóng vai trò là   ấ ớ ở ắ và  ranh gi  Đông B c B  và Tây B c B  [Đovjikov  ả ượ ầ ị và nnk, 1977] và do đó đã đ ề nnk, 1965, Tr n Văn Tr    quan tâm c nhi u tác gi   ộ ớ   ắ ủ ớ ớ ượ ứ nghiên c u. Đ i tr i đông b c c a m t đ i t này là m t b  ph n và là ranh gi t Sông H ng. bi n d ng cao có quy mô r t l n, th c g i là đ i c t tr ậ ng đ

ớ ứ ở 4.7.1. 2. Các đ i đ t gãy ắ ộ  Tây B c B

Ở ớ ứ ổ ậ ộ ồ ơ Tây B c B , có các đ i đ t gãy Sông H ng, Phong Th ­N m Pìa, S n La­

ắ ệ Hà Trung, Đi n Biên­Lai Châu và Sông Mã.

ớ ứ ườ ồ : Đ i đ t gãy Sông H ng, hay th 1. Đ i đ t gãy Sông H ng (13, 12)

ồ ồ t Sông H ng, hay đ i c t tr

ớ ắ ượ ả ạ ồ  Tây T ng t

ớ ắ ượ ừ ộ ắ ớ ị i v nh B c B . Đ i c t tr ệ ộ t đ  cao là Dãy Núi Con Voi

ế ả ấ

ị

ọ

ấ

ấ

ơ ồ ạ

ấ

ấ

ế

ế

ợ ừ

ổ

ầ

ấ

ế

ể

ư

ổ ỗ ạ

ạ

ầ

ụ

ứ

ế ấ ế ầ

ầ

ượ ệ ứ

ầ

ẫ

ễ ồ

ừ ệ ớ ớ ọ ớ ứ ng g i là   ơ   ớ ắ ượ t Ailao Shan­Sông H ng, kéo dài h n đ i c t tr ế   ồ ồ t Sông H ng g m 4 d i bi n 1000 km t ệ ở ấ   t Nam và Ailao Shan, Diancang Shan ch t nhi  Vi ố   và Xuelong Shan thu c Vân Nam, Trung Qu c. D i bi n ch t Dãy Núi Con Voi t Trì  kéo dài t ộ ệ i Vi (Hình 4.8). t­Trung t biên gi i Vi

ờ ứ ứ ả ả ờ

ượ ằ ắ ầ ồ

ồ ả ố ộ ủ ớ ứ ồ

ừ ế ạ

ớ ứ ầ

ế ậ Hình 4.8. S  đ  th ch h c ­ c u trúc đ a ch t dãy núi Con Voi và các vùng k  c n ổ   1­ Đá có tu i bi n ch t Oligocen­Miocen Dãy Núi Con Voi; 2­ Đá bi n ch t có tu i h n h p t  Trias đ n Miocen; ị ế   3­ Đá bi n ch t cao ch a rõ tu i; 4­ Đá tr m tích PZ b  bi n ch t y u; 5­ Các lo i granit; 6­ Các th  mafic và siêu ầ ng 9­ Đá tr m tích mafic; 7­ Tr m tích l c nguyên và carbonat Trias h ­trung; 8­ Tr m tích ch a than Trias th   ớ ắ ượ   ụ ụ ; 13­ Đ i c t tr l c nguyên J­K; 10­ Đá phun trào P t 3­T1; 11­ Tr m tích v n thô Neogen; 12­ Tr m tích Đ  t ượ ị ạ ứ ằ   b ng trái Oligocen­Miocen; 14­ Đ t gãy không phân lo i; 15­ V  trí m u.  Theo Nguy n Văn V ng và nnk., 2005, ỉ có ch nh lý ứ ồ ứ   ạ ộ ớ ứ Các đ t gãy đang ho t đ ng chính g m đ t gãy Sông H ng v i hai nhánh đ t gãy b  trái và b  ph i Sông H ng, đ t gãy Sông Ch y và đ t gãy Sông Lô. Quá   ộ   ủ ứ ị ể trình chuy n d ch tr t b ng ph i­tách giãn c a đ t gãy Sông H ng b t đ u mu n ể ị Ở ơ  vùng Vân Nam, t c đ  chuy n d ch c a đ i đ t gãy Sông H ng đã h n 5 Tr.n..    ổ  ượ et al., 1984]. Trong ph m vi lãnh th  3 đ n 8 mm/năm [Allen   c đánh giá t đ ứ ồ ệ   ông H ng tách thành hai đ t gãy chính bao hai t Nam g n Lào Cai, đ i đ t gãy S Vi ớ ứ ớ rìa đ i bi n ch t Dãy Núi Con Voi và đ   c g i là các đ i đ t gãy Sông Ch y và Sông H ng. ồ

ượ ế ấ ả ọ

49

ị ạ ể ủ ộ ị Biên đ  d ch chuy n cũng nh  th i đo n d ch chuy n tr

ạ ẫ ấ ế ế ư ờ ấ

ượ ậ ộ ị ạ ượ ự ố

ứ

ạ ạ ượ ế

ị ạ ế ử ạ ộ

ệ ề ư ượ ị ị ả ế ạ ủ ớ L ch s  ho t đ ng ki n t o c a đ i bi n d ng Sông H ng tr ỏ c sáng t

t trái.  ướ ổ ồ ạ ớ   ể ượ ằ t b ng trái c a đ i ặ   ố ư ề ồ bi n d ng Sông H ng v n còn là v n đ  tranh lu n, ch a th ng nh t ý ki n. M c ấ ề ấ   ề ư t, nh ng v   tính ch t dù còn không đ t đ c s  th ng nh t v  biên đ  d ch tr ấ   ế ồ ộ ả t trái thì không có nghiên c u nào ph n bác. Quá trình tr i l tr  các đá bi n ch t, ượ bi n d ng t o nên dãy Núi  Con Voi x y ra trong quá trình tr ồ . Các tài li u xác đ nh tu i đ ng v  phóng x ế ồ ẫ   c Kainozoi v n ạ    ng pháp khác nhau đã cho th y đ i bi n d ng Sông H ng có

ươ ế ạ ấ ứ ạ

ử ạ ộ ớ ứ ề ấ còn nhi u  v n đ  ch a đ ớ ổ ợ ằ  h p các ph b ng t ị l ch s  ho t đ ng ki n t o lâu dài, đa pha và ph c t p.  ớ ứ ổ ậ

ổ ậ ủ ệ ớ

2. Đ i đ t gãy Phong Th ­N m Pìa (15):  ữ ệ ớ ự ể ệ ớ ị

ạ ộ ơ ạ ộ ệ ậ

ể ệ ể ệ ộ ứ ổ ở

ạ ứ ắ ệ ể

ạ ộ ạ ề ứ

ạ ạ ọ ờ

ừ ắ ạ ấ ủ ứ ổ

ế ả ể Đ i đ t gãy Phong Th ­N m Pìa là ứ   ớ ứ đ i đ t gãy phân đ i gi a rift Tú L  và rift Sông Đà. Ho t đ ng nâng c a cánh đ t gãy ĐB th  hi n rõ r t v i s  chênh cao trung bình đ a hình h n 1000 m so v i cánh   ứ ể ệ   TN. Đ t gãy này th  hi n rõ r t là m t đ t gãy thu n đang ho t đ ng. Bi u hi n rõ ấ ệ    Phong Th ­Than Uyên. Các pha sét tam giác th  hi n rõ r t nh t là đo n đ t gãy  ệ ớ ướ ấ   ủ ứ ng c m nghiêng v  TN. Bi u hi n ho t đ ng tách giãn c a đ t gãy r t r t v i h ạ ể  ụ ẽ ạ m nh m . Trong đo n này đ t gãy phân thành hai đo n không liên t c mà ta có th ờ ứ   ớ ạ i Phù Yên, đ t t m g i là đo n Mu ng La 1 và đo n Mu ng La 2. T  B c Yên t ươ ể ng á vĩ tuy n, tính ch t c a đo n đ t gãy này thay đ i và gãy chuy n sang ph   ượ ằ ủ ế chuy n sang ch  y u tr t b ng ph i.

ơ ớ ứ 3. Đ i đ t gãy S n La­Hà Trung (16):

ư ủ ế ế

ộ ự ng v  đ ặ ứ ạ ng ph ắ

c. M t đ t gãy c m v  đông b c. Đ i đ t gãy kéo dài t ủ

ộ ớ ơ ậ ướ ủ ạ ắ ạ ỉ

ồ ự

ơ ứ ủ ự ỏ ớ ộ ơ ạ ứ

ế

ứ ứ

ỏ ơ ớ ấ

ọ ứ ắ phía đông b c. D c đ t gãy, đôi n i l

ơ ề ế ậ

ủ ớ ứ ứ ụ ế ố

ồ   ơ ớ ứ Đ i đ t gãy S n La­Hà Trung bao g m ươ ộ ố ứ ơ ẻ    ch y song song, kéo dài ch  y u theo ph ng TB­ĐN, có m t s  đ t gãy đ n l ươ ạ ị ườ ươ ạ ng ch  đ o là á vĩ tuy n nh  đo n M c Châu­Bá đo n ph   ớ ứ ề ầ   ừ ướ  khu v c Pa T n Th ọ ề ế   ậ ứ qua T a Chùa (Lai Châu) đ t gãy ch y d c theo thung lũng Thu n Châu v  đ n ứ   ơ c, B m S n (Thanh Hóa) và h i nh p v i các đ t Mai Châu (S n La) qua Bá Th ệ   gãy c a trũng Sông H ng qua khu v c Nga S n, Thanh Hóa. Theo các tài li u ả   ộ ọ tr ng l c, đ t gãy S n La ­Hà Trung thu c lo i đ t gãy xuyên v  v i đ  sâu  nh ề ưở ng đ n 60km [Cao Đình Tri u 2005].  h ơ ệ ạ ồ ấ i, đ t gãy S n La­Hà Trung cùng các đ t gãy cùng   Trên bình đ  c u trúc hi n t ươ   ng có quy mô nh  h n, sinh kèm, đóng vai trò phân chia đ i c u trúc Sông Mã ph ơ ộ ộ   ở ở ớ ấ  m t  phía tây nam v i c u trúc S n La  ố ể ư ở ồ  H ng Thu, Ma Thu Làng (Lai Châu). Đôi s  th  xâm nh p axit đ n ki m nh     ứ ỗ   ch , các đ t gãy ph  và đ t gãy phân nhánh c a đ i đ t gãy này kh ng ch  trũng ụ ư ở ầ tr m tích Neogen, ví d  nh   ơ ượ ệ

ấ

ầ ạ ướ ạ

Hang Mon.  D c theo đ i đ t gãy S n La­Hà Trung h u nh  không phát hi n đ ơ ế ế ể ệ ớ

ế ặ t là

ả ộ

ủ ầ

ổ ấ ứ ế ạ ạ

ế ạ ả ấ ơ

ấ ố

ớ ứ ọ ư c các đá   ạ ở ướ ị ế ỉ ế ẻ  d b  bi n d ng    i sâu, theo c  ch  bi n d ng d o đi kèm bi n ch t mà ch  phát ư ả ủ ượ ớ ệ ế   ế ạ c các đ i phá h y dòn th  hi n d hi n đ i d ng các đá ki n t o nh  t ng k t ộ ế ạ ế ế ạ ế   ệ ộ ấ t đ  th p và b t ki n ki n t o, dăm k t ki n t o, các đ i cataclasit và mylonit nhi ế   ế ế ạ ỗ ở ệ ề ạ  đôi ch , các đá cataclasit, dăm k t ki n t o, t ng k t ki n t o. Đi u đ c bi ấ ớ ớ ế ạ   ể ề ạ ạ t o t o thành đ i có b  dày r t l n và kéo dài, do quá trình chuy n đ ng ki n t o ư ầ ớ ủ ả ầ phá h y g n nh  ph n l n ph n rìa c a c  dãy núi đá vôi tu i Trias.  ế ạ ứ ớ ứ ớ ứ ể ộ ộ ể ở ề ướ ổ ừ ế ộ ạ ớ ứ ạ Các nghiên c u bi n d ng ki n t o và tr ng thái  ng su t ki n t o trên các đá ọ d c theo đ i đ t gãy cho th y đ i đ t gãy S n La – Hà Trung đã tr i qua 3 giai ế ạ ổ đo n chuy n đ ng l n. Pha chuy n đ ng c  nh t làm u n n p, bi n d ng các đá ể ầ c. Giai đo n chuy n đ ng l n th  hai tr m tích có tu i t ớ ữ  Trias gi a tr  v  tr

50

ể ể

ớ ặ ộ ị ầ ụ t b ng trái

ể

ộ ớ ợ ế ở ụ ệ ứ

ạ ộ ệ ạ  và ti p t c ho t đ ng. Giai đo n hi n t ạ ế ấ ớ ứ ế ượ ọ ạ ấ ấ ậ ơ ớ

ư ạ ớ ở ả  ph  giai đo n s m sau chuy n sang x y ra v i đ c tr ng chuy n đ ng ngh ch    ị ể ữ ụ ở ượ ằ    ph  giai đo n gi a và chuy n đ ng ngh ch đi kèm v i h p ph n tr ố ạ ứ   ạ ế ư ượ ằ  ph  giai đo n cu i. Giai đo n chuy n đ ng th  ba tr t b ng trái chi m  u th   ộ   ạ ộ ế ụ ừ ầ kéo dài t i, đ ng  đ u Pliocen đ n Đ  t ấ ẫ c d c theo đ i đ t gãy S n La v i ch n c p đ t đ n c p 6­ đ t v n ghi nh n đ 7.

ị

ẫ

ứ Hình 4.9. S  đ  đ a ch t đ i bi n d ng Sông Mã và v  trí m u vùng nghiên c u

ạ

ầ

ấ ớ ế ạ ệ

ạ

ộ ổ ợ

ế

ạ

ạ

ể ệ

ạ

ấ ượ ằ ấ

ớ ứ

ượ

ễ

ờ

ị

nnk,2007

ơ ồ ị ệ ứ    trũng Đi n Biên; 2­ Các thành t o Mesozoi; 3­ Các thành t o Paleozoi; 4­ 1­ Tr m tích Đ  t ạ ế  h p ophiolit Sông Granit không bi n d ng; 5­ Granit bi n d ng; 6­ Các thành t o thu c t   ạ   ứ ể ẫ Mã, các th  x m màu th  hi n các đá siêu mafic đ n mafic; 7­ Đ t gãy; 8­ Thành t o ạ ạ Neoproterozoi  ­Cambri h ; 9­ Tính ch t tr   t b ng ph i trong giai đo n t o núi Indosini; 10­ ị Đ i đ t gãy ch m ngh ch; 11­ V  trí l y m u

ế ả ẫ . Nguy n Văn V ng và

ậ

ả ờ ớ ố

ướ ớ tr ổ ừ ướ   Devon đ n tr ề ộ ế ồ ạ ậ

ườ ẻ

ươ ề

ng ph ị ứ ọ ứ ớ ệ

ầ ở ỉ i và b  ph  b t ch nh h p góc rõ nét b i các đá tr m tích ch a than h

ị ủ ấ ế ằ ặ ạ ố ứ ạ ề ớ

ế ụ ươ ậ ị

ầ

ướ ồ ướ ố ố ẳ ở vùng Lang Chánh và chìm h n xu ng d

ư

ề ấ ấ ở ph n rìa đ i th

ườ ư ầ ọ ớ ầ ầ

ủ ế ứ ấ ớ ng   amphibolit,   ch   y u   đ t   đ n   t

ệ

ẳ ấ ị ầ  vùng S  L  đã kh ng đ nh s  t n t

ấ ộ ệ ổ ớ ớ ứ   4.   Đ i   đ t   gãy Sông Mã (17): Trên  ồ ấ bình   đ   c u   trúc   ứ   ớ ạ ệ hi n   t i,   đ i   đ t gãy   Sông   Mã   có  ế ạ d ng tuy n kéo dài   ươ ng   TB­ theo   ph ộ  ộ ĐN,   là   m t   b ớ ớ   ph n trùng v i đ i khâu   ophiolit   Sông  Mã   (Hình   4.9),   đã  ị   ượ c   các   nhà   đ a đ ề ậ   ch t  ấ Pháp  đ   c p ữ ế ừ  nh ng năm đ n t   ế ỷ ủ ầ   đ u c a th  k  20 [Jacob, 1921;    Fromaget, 1941] và  ượ   c   coi   là   ranh đ ả   ố ớ i khâu n i m ng gi ớ   ươ Đông   D ng   v i ị và nnk., 1977] v i các th i gian ghép n i khác ầ ệ   t­Trung [Tr n Văn Tr   m ng Vi ắ ế c Trias. V  phía đông b c, đ i ophiolit c nhau, thay đ i t   ớ ớ ớ ế   ế ế i d ng tuy n thông qua đ i bi n Sông Mã ti p giáp v i đ i N m Cô là m t n p l ế ề ả ượ ằ ạ   t b ng ph i No ng Vài­M ng Sai. V  phía tây nam nó ti p giáp d ng d o tr ườ ư ớ ớ ầ ng, v  phía TB, v i đ i S m N a thông qua đ t gãy Sông Mã. Theo đ   ế ệ   ạ trong vùng Đi n Biên Đông, đ i bi n d ng Sông Mã b  đ t gãy Lai Châu­Đi n ợ ệ  Biên ch n l ầ ằ ả ế t ng Su i Bàng có th  n m tho i đ n n m ngang. V  phía ĐN, đ i ch y qua lãnh   ổ ệ   th  Lào và ti p t c kéo dài theo ph ng TTB­ĐĐN đi vào đ a ph n các huy n ầ ườ i các  tr m tích Paleozoi trung­ M ng Lát, Quan Hóa và  chìm d n xu ng d ằ Mesozoi  i đ ng b ng Thanh Hóa, ạ ừ ố ngo i tr  kh i Núi N a. ế ạ ộ ứ ộ ế V  ho t đ ng bi n ch t, các đá    ng có m c đ  bi n ch t cao ạ ơ ủ   ố ở h n các đá có cùng thành ph n th ch h c ban đ u, nh ng phân b    trung tâm c a ủ ướ ầ ớ ươ ạ ế ướ   ng   ng  v i   ph n   th p   c a   t đ i,   t ng ế ụ G n đây, ướ ỉ ủ   ệ   vi c phát hi n các di ch  c a ng đá phi n l c.   epidot­amphibolit và t ự ồ ạ   ư ư ở ả ế i bi n ch t áp su t cao trong các t ng lăn  ủ   ế ủ c a   m t   đ i   hút   chìm   c   liên   quan   đ n   vi c   khép   kín   nhánh   phía   đông   c a

51

ướ ủ ớ ổ ị ng chúi c a đ i hút chìm c  này còn

ấ ệ Paleotethys. Tuy nhiên, vi c xác đ nh h ế ch a có ý ki n th ng nh t.

ế ạ ở ớ đ i Sông Mã ch  th  hi n

ạ ạ ộ ố ạ ế ư Trong giai đo n Kainozoi, ho t đ ng ki n t o  ể ừ ớ

ễ ạ ể ộ

ị

ạ ộ ệ ồ ế ồ ề ấ ị

ủ ế ế ớ ủ ớ ứ ậ ả t b ng ph i ghi nh n đ ạ ộ ế ụ ượ ở c  ộ ứ

ỉ ể ệ ở  ạ ộ ị các ho t đ ng bi n d ng dòn v i hai pha d ch chuy n ch  y u di n ra t    Oligocen ế ừ ể ẻ ế   đ n nay. Pha chuy n đ ng trái phát tri n k  th a các đ i bi n d ng d o Sông Mã, ừ  ể ờ ớ ả x y ra đ ng th i v i ho t đ ng d ch chuy n trái c a đ i đ t gãy Sông H ng. T ể   ượ ằ  nhi u đi m Pliocen đ n nay, các d u hi u d ch tr ấ ẫ ọ   d c theo h  th ng các đ t gãy và v n ti p t c ho t đ ng gây đ ng đ t trong giai ạ đo n hi n t ệ ố i.

ệ ớ ứ 5. Đ i đ t gãy Lai Châu­Đi n Biên (19

ệ ạ ớ ứ ệ ạ ạ ể ể

ố ạ ể ủ ướ

ắ ể ứ ạ ớ ị ữ ấ ạ ị ị

ả

ệ ử ư ấ ấ ả ậ ộ

ộ ả ứ ữ ậ ư ầ ượ ị ớ ứ ấ ấ ớ

ệ  ): Đ i đ t gãy Lai Châu­Đi n Biên có   ọ ớ ứ   ố ệ bi u hi n chuy n d ch trong giai đo n hi n đ i. Thung lũng su i ch y d c đ i đ t ể ứ   i su i nhánh khi đ t gãy này có d ng ch  V đi n hình. Chuy n d ch c a m ng l ộ ể   gãy c t qua cho th y, đ t gãy này chuy n d ch trái v i biên đ  chuy n d ch thay ộ ổ   đ i trong kho ng 50­200 m. Các tr n đ ng đ t x y ra xung quanh đ i đ t gãy ị Đi n Biên trong l ch s  cũng nh  g n đây có m t đ  cũng nh  ch n c p khá cao.   ấ   Đây là m t trong nh ng đ t gãy đ c đánh giá là có kh  năng sinh ch n l n nh t Vi

ệ ề ắ ớ

ữ ả Ấ ể ấ ả

ộ ấ ấ ị

ệ ư ộ ớ ứ ứ ả ị

ệ

ệ ệ t Nam hi n nay.  ể ạ   ứ Đ t gãy Lai Châu­Đi n Biên phát tri n trong Kainozoi, g n li n v i va ch m ị ể ệ   ệ gi a các m ng  n Đ  và Âu­Á. D u hi u chuy n d ch  x y ra sau Creta th  hi n ạ ứ khá rõ thông qua các d u hi u đ a ch t. Trong giai đo n Miocen, đ t gãy Lai Châu­ ớ ớ   ộ ượ ằ ệ t b ng ph i, c ng  ng v i đ i Đi n Biên chuy n d ch nh  m t đ i đ t gãy tr ớ ứ ệ ứ đ t gãy Sông H ng. Trong giai đo n hi n nay, đ i đ t gãy Lai Châu­Đi n Biên   ho t đ ng nh  m t đ t gãy tr

ể ồ ư ộ ứ ầ ư ậ ậ ờ ộ

ạ ượ ằ t b ng trái.  ả ớ ườ ộ ấ ớ ấ ạ ấ ệ ậ ộ

ấ ớ

ớ

ệ ố

ộ ấ ấ ề ữ ệ ộ

ứ ấ ệ ở ạ ộ ấ ở  Trong th i gian g n đây, đã x y ra các tr n đ ng đ t l n, nh  tr n đ ng đ t  ấ   ộ ộ TN Đi n Biên năm 1935 v i c ng đ  đ ng đ t đ t c p 8­9 và tr n đ ng đ t ấ ầ ấ ấ ả ộ   Tu n Giáo có cùng c p đ ng đ t x y ra năm 1983 v i ch n c p 6,7 đ  Richter. ở ấ ả ệ ộ ậ ấ ầ  Đi n Biên ngày 19/2/2001 v i ch n c p 5,3 G n đây nh t, tr n đ ng đ t x y ra    ộ ể   ử ở ề ệ ạ ớ  thành ph  Đi n Biên. Ngoài ra, nhi u bi u đ  đã gây thi t h i l n v  nhà c a  ỏ ứ ộ ứ   ấ ệ hi n đ ng đ t khác ch ng t  đ t gãy Lai Châu­Đi n Biên là m t trong nh ng đ t ệ ạ ạ ộ gãy ho t đ ng m nh nh t hi n nay t Nam. Vi

ớ ứ ở ị ươ ầ ợ ệ 4.7.2. Các đ i đ t gãy đ a khu liên h p Đông D ng (ph n Vi t Nam)

ớ ứ ở ắ 4.7.2. 1. Các đ i đ t gãy ộ  B c Trung B

Ở ắ ả ươ ớ ứ ư ế ộ B c Trung B  có các đ i đ t gãy chính nh  Sông C , H ng Hoá­Hu  .v.v..

ớ ứ ả

ợ ớ ứ ồ ệ ạ ạ 1. Đ i đ t gãy Sông C  (22) Trên bình đ  hi n t

ươ ộ ậ ủ ứ

ế ừ ả ng TTB­ĐĐN và các đ t gãy phân nhánh c a chúng. Đ t gãy Sông C ạ ả ổ

ệ ậ ạ ạ ộ

ị ấ ư ề ậ

ườ ớ ố ủ ề

ượ ể ệ

ụ ị  ra trên b  m t và có th  quan sát đ ứ ầ ề ặ ẩ

ứ ả ả ứ   i, đ i đ t gãy Sông C  là m t t p h p hàng lo t các đ t ả  ứ gãy có ph ộ  trũng Đ  tam B n Ban thu c lãnh th  Lào qua   nói riêng có d ng tuy n kéo dài t ọ ầ   ầ ử th  tr n M ng Xén ch y d c theo dòng N m M , qua c u C a Rào và ch y g n ồ   ố ộ ả ị nh  trùng v i dòng Sông C  và Qu c l  7 v  Nam Đàn vào đ a ph n Hà Tĩnh, r i ệ ứ ầ ướ ị i các tr m tích Đ  t b  chìm xu ng d    và các tr m tích c a th m l c đ a Thanh ộ ầ ứ   c kéo Ngh  Tĩnh (hình 4.10). Ph n đ t gãy l ủ ứ   ườ ứ dài trên 200 km. Đ t gãy M ng Xén­Bình Chu n là đ t gãy phân nhánh c a đ t ồ ừ ườ ắ    M ng Xén kéo dài kho ng 85 km theo gãy Sông C . Đ t gãy này b t ngu n t

52

1 0 4 °

1 0 5 °

1 0 6 °

8

1

T H A N H   H O A

L c

2

9

P h u   H o a t

2 4 5 2

S o

3

1 0

Song Ca

A r / A r 2 2

Q u y   C h a u

4

B u   K h a n g

1 1

A r / A r 2 0 A r / A r 3 5

M u o n g   S e n

L c

K / A r 2 7 B a n   V e

B a n   P u n g

X i e n g   L i p

5

K / A r 2 6 K / A r 2 7

1 2

Q u y   H o p

A r / A r 1 4 2

D

1 F

B i n h   C h u a n

K h e   B o

old axes

6

1 3

Y e n   L y

C o n   C u o n g

1 4

7

1 9 °

1 9 °

D o   L u o n g

K / A r 1 4 4 1 3 1

K / A r 9 5 , 9 0

L s

V I N H a Song C

A r / A r 9 1

L s

H A   T I N H

ấ

K / A r 1 0 8

D 1   l i n e a t i o n

L s

L s

1 8 °

1 8 °

H o a n h   S o n

Rao nay

1 0 4 °

1 0 6 °

1 0 5 °

ơ ồ ấ

ớ ứ

ế

ạ

ả

ộ ạ

ầ

ế

ế

ấ

ạ

ứ

ế

ế

ầ

ặ ớ ằ

ạ ế ằ

ượ

ế

ế

ế

ặ

ả

ấ

ổ Hình 4.10.  S  đ  c u trúc và tu i bi n d ng đ i đ t gãy Sông C ạ ế   1. Các đá phun trào bazan; 2. Cu i s n k t; 3. Các đá tr m tích Mesozoi h ; 4. Các đá ế ấ phun trào ryolit; 5. Các đá carbonat bi n ch t th p; 6. Granit bi n d ng y u; 7. Granit   ặ   ế ằ không bi n d ng; 8. Gneis; 9. Đ t gãy; 10. V t m t l p tr m tích; 11. Th  n m m t ế ố ớ l p; 12. Th  n m m t phi n; 13. N p u n đ o đ n n m; 14. C u trúc tuy n tr   t kéo căng.

ứ ứ

ế ớ ứ ậ t Nam, đ i đ t gãy này b t đ u t

ế ẵ ắ ầ ừ ạ  đó ch y theo ph ươ ng á vĩ tuy n v

ươ ề ế ể

ố ạ ữ ớ ộ ớ

ở

ữ ọ ế ạ ấ

i gi a đai t o núi Paleozoi mu n­Mesozoi s m Tr ẵ ớ ứ ấ ế ầ ố

ặ ứ ầ ươ ụ ể H ng Hoá­Hu Đ i đ t gãy

ươ ph   ng   103°   qua ệ   ủ ạ tr m   th y   đi n ẽ ề ả B n   V   v   Bình   ộ   ẩ Chu n thu c   ệ   Con   huy n ị ặ   Cuông, thì b  ch n ở ạ i   b i   các   dãy l   ươ ng   ĐB­ núi   ph TN. Đây là hai đ tứ   gãy   quan   tr ngọ   ớ ứ   nh t trong đ i đ t gãy Sông C .ả Trong   giai  ạ   đo n   Kainozoi, ủ   ộ ạ ho t   đ ng   c a ớ ứ   đ i đ t gãy Sông ể ệ ả   C   th   hi n   rõ ự ớ     hình nét   v i   s ể thành các b  than   ố ọ ệ ố phân b  d c h  th ng đ t gãy chính và các đ t gãy nhánh. ớ ứ ươ 2. Đ i đ t gãy H ng Hoá­Hu  (24) ế   ệ ị ộ  vùng H ng Hoá, ti p Thu c đ a ph n Vi ề  ớ ớ ứ giáp  v i đ i đ t gãy Đà N ng­Khe Sanh, sau phía đông qua phía nam thành ph  Hu  và đi ra bi n Đông, chi u dài trên 120 km.   ơ   ườ ứ ng S n Đ t gãy này là ranh gi ở ườ   ạ  phía TN. Đ ng  phía ĐB và đai t o núi Paleozoi gi a Đà N ng­Sê Kông  ề   ổ ủ ươ ng c a các c u trúc d ng tuy n d c theo đ i đ t gãy không thay đ i nhi u ph ướ ng TB­ĐN chuy n d n sang á vĩ tuy n, cho th y m t đ t gãy khá d c. theo h ắ ớ ứ ổ ạ ộ

ế ạ ộ ồ ố

ặ ẵ ở

ớ ớ ứ ướ ế  xuyên c t các thành t o tr m tích l c nguyên ạ   ấ ạ   ể Ordovic trung – Silur h  và các th  granit tu i Silur mu n. Các đá granit có c u t o ữ ủ ạ ắ ạ   gneis d ng m t, thu c lo i granit đ ng t o núi c a đai u n n p Paleozoi gi a Đà ớ ứ  phía nam. D c theo đ i đ t gãy các đ i milonit ho c siêu milonit N ng­Sê Kông    ế ng á vĩ tuy n trùng v i đ t gãy.  có kích th ọ ươ c khác nhau, có ph

ớ ứ ở 4.7.2. 2. Các đ i đ t gãy ộ  Trung và Nam Trung B

ồ ộ Ở ẵ ớ Trung và Nam Trung B , các đ i đ t gãy chính g m: Đ i Đà N ng­Khe

ồ ướ ớ ứ c S n, Trà B ng­Trà My, Pô Kô và Sông Ba. Sanh, Tam K ­Ph

1. Đ i đ t gãy Đà N ng­Khe Sanh (25) : Đ i đ t gãy này kéo dài t

ơ ẵ ế ớ ứ ể ế

ỳ ớ ứ ươ ng á vĩ tuy n đ n Tây Giang thì chuy n thành ph i­Rào Quán, Khe Sanh và sang Sêpôn (Lào) và có l ạ ế ạ ớ ồ

ươ ẽ ế ụ ẵ ế ạ ầ ộ ế ế ả ạ

ạ ầ ẵ   ừ  Đà N ng ạ   ng TB­ĐN, ch y qua theo ph ế ướ   A L  ti p t c kéo đ n Thà ẹ ạ   Kh t.   Đ i   bi n   d ng  này  g m   hai   đo n  chính  là   đo n   Đà   N ng­Đ i   L c   có ộ ươ   ng á vĩ tuy n và đo n Tây Giang­Lao B o. Nó tác đ ng đ n h u h t các ph ặ thành t o tr m tích và magma Paleozoi có m t trong khu v c.

ộ ố ớ ự ớ

ấ ượ ằ ạ ế ướ ứ ư ứ   ạ Trong giai đo n Kainozoi, đ i bi n d ng này cùng v i m t s  nhánh nh  đ t ớ   ng th c dòn v i tính ch t tr t b ng trái ế ươ ạ ộ i­Hu  ho t đ ng theo ph gãy A L

53

ượ ằ ạ ả t b ng ph i trong giai đo n Pliocen­Đ

ớ

ạ . Trong giai đo n hi n t ậ ạ ộ ướ ấ ở ạ ầ trong giai đo n Oligocen­Miocen và tr ứ ệ ạ t ả thu n v i h p ph n ph i, có th  quan sát th y ệ  ấ   ệ ể i, đ i đ t gãy có bi u hi n ho t đ ng v i tính ch t  thung lũng A L i.

ơ ướ ỳ 2. Đ i đ t gãy Tam K ­Ph :  Đ i đ t gãy Tam K ­Ph

ướ ớ ứ ở ắ ng Đ­T và gi

ớ ứ ể ướ ớ ạ i h n kh i Kon Tum  ể ộ ụ ớ ớ ế ng sang TB­ĐN đ  h i t

ơ   ỳ c S n c S n (26) ề ố    phía b c. V  phía tây, nó ạ ỳ  v i đ i bi n d ng Pô Kô. Đ i Tam K ­ ủ ứ ệ ớ ệ ế ở c t o b i các đá siêu mafic đ n mafic c a ph c h  Hi p Đ c.

ớ ợ ớ ứ kéo dài theo h ướ ể chuy n h ơ ượ ạ ướ c S n đ Ph ớ ứ ứ ướ ớ ứ 3. Đ i đ t gãy Trà B ng(27)  Khâm Đ c qua Trà B ng và b  chìm d

ớ ắ ượ ượ ồ ồ t này đ

ồ : Đ i đ t gãy Trà B ng kéo dài theo ph ị ầ i các tr m tích Đ  t ở ủ ế ấ c c u thành ch  y u b i các đá bi n ch t  ế

ấ ề ộ

ề ấ ả

ượ ượ ế ắ ớ t Pô Kô có ph

ữ ọ phía nam và h

ứ ở ứ ươ   ng Đ­T ể   ế ệ ứ ừ  khi ra đ n Bi n t ấ ở ướ   ế Đông. Đ i c t tr ng  t ạ ủ ế   amphibolit và các đá granodiorit, granit. Các đá bi n ch t ch  y u là các lo i đá ớ ắ ượ ủ ứ t này ch a muscovit, biotit, sillimanit, tàn tích andalusit. B  r ng c a đ i c t tr   ớ ớ   ế ầ ẹ ơ ộ n i r ng nh t kho ng 8 km và thu h p d n v  phía TTB khi nó ti p giáp v i đ i ạ ế ươ ắ   t Trà c t tr ng kéo dài á kinh tuy n. Đ i bi n d ng c t tr ệ  ở ứ ệ ớ ồ B ng đóng vai trò ranh gi i phân chia gi a ph c h  Ng c Linh  ắ ầ  phía b c.  t ng Khâm Đ c

ươ ớ ứ ớ ứ ng kéo dài B­N và 4. Đ i đ t gãy Pô Kô

ở  là m t b

ẽ ế ầ ạ ạ ế ắ ậ ủ ớ : Đ i đ t gãy Pô Kô có ph ư ẻ

ắ ứ ớ ướ  Khe Sanh qua A L ị ố

ị ủ ừ ị ấ  vùng Plei Ku, sau đó nó còn ti p t c l ra

ọ ầ ạ ế ẻ ị ấ ủ ở ớ ạ ư

ủ ể ươ ự các đá t

ề ộ ớ ứ 5. Đ i đ t gãy Sông Ba (31)

ớ ứ ủ ế

ướ ớ ể ộ

ầ ề ể ắ

ạ ộ ị ớ ứ ộ Ở ộ ằ

ộ ứ ớ ậ ộ ươ

ng đ t gãy chính, song h ớ ổ ề ổ ề ắ ố

ắ ớ ộ ị ứ ậ ạ ầ    ph n ộ ộ  ớ phía b c nó ch y g n nh  trùng v i dòng sông Pô Kô. Đ i này có l   i sang đ n Hiên qua ph n c a đ i bi n d ng d o kéo dài t ề ế   phía tây th  tr n Khâm Đ c và đ n th  tr n Đ k Tô thì nó b  u n cong v  phía ĐN ở  ế ụ ộ ở và b  ph  b i l p ph  bazan N­Q  ộ ả ớ  r i rác các th  đá siêu ph n h  l u sông Ba. D c theo đ i bi n d ng d o này l   ứ   ầ ươ ệ ứ ng  ng ng t mafic và mafic c a ph c h  Plei Weik có thành ph n t ặ ắ trong m t c t ophiolit.  ớ ứ   : Đ i đ t gãy Sông Ba có chi u r ng 10­20 km,   ng TB­ĐN. Đ i đ t gãy này ch  y u ho t đ ng trong kéo dài 280 km theo h ề  Kainozoi mu n, tách đ i Kon Tum thành hai ph n, cánh tây nam d ch chuy n v ắ ị   phía đông nam, còn cánh đông b c d ch chuy n v  phía tây b c. Đ i đ t gãy Sông ạ ộ    đ  sâu trên Ba là m t đ t gãy thu n­b ng trái, ho t đ ng vào Kainozoi mu n.  ướ   ứ ứ ể ệ 10 km, đ i th  hi n m t chùm đ t gãy có cùng ph ng ố ứ ượ ổ   c nhau. Các đ t gãy rìa tây nam đ i đ  v  phía đ  và góc d c hoàn toàn trái ng 0, trong khi các đ t gãy rìa đông b c đ  v  phía tây ớ đông b c v i góc d c 80­85   ố nam v i góc d c 60­70 ứ 0, t o nên m t đ a hào d ng b c không cân x ng. ạ

ớ ứ ở 4.7.2.3. Các đ i đ t gãy ộ  Nam  B

ộ ậ Ở ượ Nam B , đã ghi nh n đ c các đ t gãy sau: Tuy Hòa­Biên Hòa, Vàm C

ứ ứ ứ ộ

ả ả ứ ứ ấ

ạ ừ ế ừ ố ộ ổ ổ ơ ứ ớ ỏ  ứ Đông­Sông   Sài   Gòn,   Bình   Long­Ch aứ   Chan,   Sông   H u   và   Hà   Tiên­Gành   Hào. ậ   ượ ằ ậ   Trong các đ t gãy trên, đ t gãy Sông H u là đ t gãy tr t b ng n i m ng vào   i là đ t gãy c p 2 phân b  n i vi m ng; vào Kainozoi, trong khi các đ t gãy còn l ừ Kainozoi chúng v a sinh m i, v a k  th a các đ t gãy có tu i c  h n.

ứ 1. Đ t gãy Tuy Hòa­Biên Hòa (34

ứ ướ ừ ế

ạ ớ ả ng c a đ t gãy đ t t

ưở ớ ấ ị

ộ ướ ứ ư ắ ị ): Đ t gãy Tuy Hòa­Biên Hòa kéo dài 400 km   ị ồ    Biên Hòa qua h  Tr  An, nam M’Đrăk đ n Tuy Hòa. Theo ng ĐB­TN t theo h ề ắ ệ ớ   ủ ứ ộ ự ọ i 40 km, c m v  ĐN v i tài li u tr ng l c, đ  sâu  nh h ố ằ   ậ ể góc d c 70­800. Vào Kainozoi s m, đ t gãy có tính ch t d ch chuy n thu n­b ng ể   ạ ng d ch chuy n trái m nh ở ầ đông b c Tuy Hòa, nh ng vào Kainozoi mu n h đ u

54

ậ ở ầ ạ ị

i thu n­trái và m nh  ắ ứ ươ ả ớ ứ đ u tây nam (Tr  An­Biên Hòa). Sinh kèm đ t gãy này là     ng kéo dài

ạ l các đ t gãy c t lông chim Di Linh­Tà Đùng, Ninh Hòa­Đèo C  v i ph ĐB­TN.

ỏ ớ ứ ớ ứ 2. Đ i đ t gãy Vàm C  Đông­Sông Sài Gòn (38)

ữ ỏ ầ ạ ớ

ớ ạ ự ầ

ớ ứ ỏ

ứ ọ ồ ế ứ ạ

ạ ạ ậ ấ ồ

ề ắ

ệ ậ

ị ế ụ ự ậ ớ ứ ứ ớ ứ ề ớ ứ ạ ấ ạ ộ

: Đ i đ t gãy Vàm C  Đông­ ơ   ớ ớ ấ sông Sài Gòn đóng vai trò phân đ i c u trúc gi a đ i Đà L t và đ i C n Th . ướ   ề ộ Trong ph m vi khu v c, đ i có chi u r ng g n 50 km, kéo dài 285 km theo h ng ứ ứ ĐB­TN. Đ i đ t gãy này g m 3 đ t gãy chính: Đ t gãy Vàm C  Đông, đ t gãy   ỏ  ỹ Sông Sài Gòn và đ t gãy B n Cát­Phù M , ch y d c theo thung lũng sông Vàm C ầ ừ  Đông, sông Sài Gòn và sông Đ ng Nai, t o nên đ a hình d ng b c th p d n t đông b c v  tây nam. Đ i đ t gãy này còn ti p t c kéo dài v  Kompông Thom,   ứ   ậ Xiêm Ri p và nh p vào đ t gãy Sông H u. Th c ch t thì đ i đ t gãy này là đ t gãy phân nhánh, đi kèm v i đ t gãy Sông H u, ho t đ ng m nh vào Kainozoi   mu nộ

ớ ậ ư ứ ứ : Đ t gãy Sông H u đóng vai trò nh  ranh gi 3. Đ t gãy Sông H u (39)

ả

ứ ừ ắ

ậ ế ậ ướ

ạ ự ậ ọ

ụ ớ ụ ớ ế ữ

ướ ậ i phân ươ chia vi m ng Đông D ng và Sunda vào Kainozoi [Khain, 1984; Gatinski, 1986; Hutchison., 1989, 1992]. Đ t gãy này kéo dài t  b c Rangoon qua Phnom Pênh, ả ọ ng ĐB­ d c sông H u đ n t n đông nam Côn Đ o, kéo dài trên 1000 km theo h ứ TN. Trong ph m vi khu v c, đ t gãy này kéo dài 350 km d c sông H u và đóng vai ụ ớ trò phân chia ph  đ i gi a ph  đ i Cà Mau và ph  đ i B n Tre.  : Đ t gãy kéo dài theo h 4. Đ t gãy Hà Tiên­Gành Hào (40)

ế ề ứ ế ậ ộ ở ng tr m tích Kainozoi mu n

ướ ấ ằ ầ ứ ậ

ớ ự ệ

ộ ỏ ưở ấ ng c a đ t gãy có th  đ t 30 km (n i v  Trái đ t), h

ứ   ng TB­ĐN trên ứ ừ    Hà Tiên qua Hòn Tre, Vĩnh Thu n, Gia Ray đ n tây nam Hòn Tr ng Bé. 250 km t ứ ả ố  hai cánh đ t gãy (theo   K t qu  đ i sánh b  dày t ắ   ộ ứ ệ ỗ  khoan) cho th y r ng đ t gãy là m t đ t gãy thu n có cánh đông b c tài li u l ứ ọ   ố ụ s t xu ng, cánh tây nam nâng lên v i c  ly đ ng 100­200 m. Theo tài li u tr ng ả ướ   ể ạ ộ ự l c thì đ  sâu  nh h ng ắ ớ ắ c m đông b c v i góc 36­39 ử ứ 0.

ớ ứ ở ể 4.7. 3. Các đ i đ t gãy Bi n Đông

ớ ứ ở ắ 4.7.3.1. Các đ i đ t gãy ể  B c Bi n Đông

ươ : Đ i này kéo dài theo ph

ớ ứ ị ớ ả ứ ạ

ọ   ng ĐB­TN d c ố n d c TB đ o B ch Long Vĩ qua Weizhou là đ t gãy   o [Phùng Văn Phách và nnk:, 2007], ho t đ ng  60≈ ạ ộ   ị

nnk, 1977]. ớ ứ ạ 1. Đ i đ t gãy B ch Long Vĩ (43) ắ ể ắ ộ ừ ườ  s b  B c V nh B c B   t ề ặ ố ắ ậ thu n có m t d c c m v  ĐN  ầ ệ ủ ế ch  y u trong Đ  tam [Tr n Văn Tr  và  ắ 2. Đ i đ t gãy Tây B c Hoàng Sa (44)

ể ớ ứ ằ

ị ữ ả : Đ i đ t gãy này kéo dài theo ph ể ệ ọ ả ị ư ệ

ộ ớ ệ ứ ấ ấ ạ ồ

ạ ộ ạ

ớ ứ ắ ớ

3. Đ i đ t gãy Lý S n­Đá B c (45) ươ ọ ế ự ố

ị ớ ạ ắ ạ ọ

ươ   ng   ĐĐB­TTN n m gi a các b  Kainozoi Hoàng Sa và Nam H i Nam th  hi n rõ ự   ạ d ng đ a hình trên  nh GTOPO30, GebCo cũng nh  tài li u đ a ch n và tr ng l c. ạ   ế ớ Đ i này là m t nhánh ti p giáp v i h  đ t gãy Sông H ng t o ra c u trúc có d ng ữ hình ch  Y, tái ho t đ ng m nh trong Kainozoi. ơ ớ ứ : D c rìa ĐB đ i nâng Tri Tôn, đ i đ t gãy ng ĐB­TN kh ng ch  s  hình thành các đ a hào Quang Anh, này kéo dài theo ph ề Đá B c [Cao Đình Tri u, Ph m Huy Long, 2002], ch y d c đ i trũng Trung tâm Hoàng Sa (Hình 4.11).

55

ấ ạ

ớ ấ

ể ầ

ể

ọ

ố

ễ

ễ

ệ

Hình 4.11. Các đ i c u trúc và phân b  các c u t o tri n v ng b  tr m tích Hoàng Sa. Nguy n Quý Hùng 1996, Nguy n Hi p, 2007

ươ ớ : Đ i này kéo dài theo ph 4. Đ i đ t gãy Tây Nam Hoàng Sa (47)

ạ

ắ ể ễ ạ ớ ứ ừ  rìa nam B ch Quy đ n kh i nâng Macclesfield có góc c m khá d c v  đo n phía tây và NTN đo n phía đông [Nguy n Bi u và ng TTB­ ề  ố nnk., 2007; ế  80≈ ố o  ở

ĐĐN t ở ạ BĐB  ệ ễ Nguy n Hi p, 2007]. ớ ứ 5. Đ i đ t gãy S

ả t Nam đ ớ n d c Đông Vi ệ : Đ i này kéo dài theo h t Nam (49) oĐ d c S ượ ệ ố ườ ọ

ớ ể ượ ằ ườ ố n d c Đông Vi ế ả

ị ự

ệ ể ế ả

ố ả ế ắ n d c (scarp) Đông Vi ể ừ ế ể

ứ ề ọ ớ

ể ệ ạ ồ

ệ ễ

ữ Ấ ự ộ

ớ ự ạ ớ ề ồ

ươ ế ẫ

ọ ớ

ạ ộ ủ

[Nguy n Xuân Hãn và  ộ ễ ả ấ ộ

ươ ồ ướ ng B­ N kho ng các kinh tuy n 109­110 c xem là   ệ ứ   t b ng ph i liên quan v i vi c hình thành Bi n Đông [Fromaget, 1941; đ t gãy tr Hamilton, 1979; Taylor, Hayes, 1983; Gatinski, 1986; Rangin  et al., 1995, Lê Duy  ả   ị ầ nnk, 2005]. C  ly d ch chuy n ph i Bách, Ngô Gia Th ng, 2003; Tr n Văn Tr  và  ọ ườ   t Nam là 190 km trong kho ng 26­29 Tr.n. đ n 20,5 d c s ơ   Tr.n. và c  đ n b  Nam Côn S n đ n khi ng ng tách giãn Bi n Đông là 350 km [Briais et al., 1993; Hutchon et al., 1998; 2001]. D c đ i này còn có nhi u đ t gãy     phân nhánh đi kèm (Hình V.4.25), th  hi n rõ trong giai đo n đ ng sinh rift Eocen – ể Còn có quan đi m cho Oligocen [Nguy n Hi p, 2007; Wirasantosa, Watkins, 1996].    ượ ằ   ớ ứ ằ t b ng r ng do s  va ch m gi a  n Đ  và Châu Á đã sinh ra các đ i đ t gãy tr ồ  ồ trái, trong đó có đ i Ailaoshan­Sông H ng cùng v i s  xoay theo chi u kim đ ng h ể ủ et al,  1986, 1990;  c a Đông D ng d n  đ n tách giãn Bi n  Đông [Tapponnier   Leloup et al., 2001; Phan Văn Quýnh và nnk, 2008, v.v..]. D c theo đ i này còn có   nnk.,1996; Đ ngặ   ệ ứ ử ho t đ ng c a núi l a bazan Pliocen­Đ  t ễ   ổ ế Văn Bát và nnk., 2005] và đ ng đ t ph  bi n kho ng 4,5­5,5 đ  Richter [Nguy n H ng Ph ng, 1999].

ớ ứ ở 4.7.3.2. Các đ i đ t gãy ể  Nam Bi n Đông

ớ ứ

ứ ụ ị ậ ọ

ng ĐB­TN (45­50 ị ủ ế ứ ự

ứ ạ ị ị

ự ụ ị ố ả

:  Đ t gãy này kéo dài trên 350 km theo 1. Đ i đ t gãy Cà Ná­Vũng Tàu (51) 0), d c rìa trong th m l c đ a Phú Khánh, Ninh Thu n, Bình ề ươ   ph ệ   ệ ượ ậ c phát hi n ch  y u d a theo tài li u Thu n, Bà R a­Vũng Tàu. Đ t gãy này đ ấ ừ ọ ộ , tr ng l c, đ a ch n, đ a m o. Vào Kainozoi mu n, đ t gãy đóng vai trò phân t   ễ   ớ ề ớ đ i th m l c đ a và đ i nâng vòm kh i t ng có kèm theo phun trào bazan [Nguy n Xuân Bao, 2001].

≈ ớ ứ : Đ iớ  đ t gãy này kéo dài

2. Đ i đ t gãy Phú Quý­Côn Đ o (52) ươ ủ ớ ả 0 và đóng vai trò ranh gi ng ĐB­TN 45­50 ứ  400 km theo   ớ   i đông nam c a rift Kainozoi s m ph

56

0

ị ị ử ứ ấ ắ

ơ ị ể

ự ưở ự ủ ứ ệ ứ ng c a đ t gãy là 50 km.

ố ủ ư ậ ứ ả ậ

ặ ứ ả ố ử ỉ ứ ủ ứ ứ

ử ự ể ạ ớ

ề  ắ C u Long, và tây b c đ a lũy Côn S n. Theo tài li u đ a ch n, đ t gãy c m v ệ   ố ớ ,  c  ly d ch chuy n đ ng trên 1000 m. Theo tài li u phía TB v i góc d c 80­85 ố ủ   Ở ộ ả ộ ọ  đ  sâu 25 km, góc d c c a tr ng l c, đ  sâu  nh h 0 v  phía TB. Càng xu ng sâu, góc d c c a m t đ t gãy càng ặ ứ ề ắ ứ đ t gãy c m 60­70   tho i và nh p chung vào m t đ t gãy sâu C u Long. Nh  v y, đ t gãy Hòn Khoai­ Cà Ná, đ t gãy Nam Côn Đ o­Phú Quý ch  là đ t gãy sinh kèm c a đ t gãy sâu   ễ   C u Long, phát sinh và phát tri n do l c căng t o rift vào Kainozoi s m [Nguy n Xuân Bao, 2001].

3. Đ i đ t gãy Tây Nam Du (53):

ươ ớ ứ ố

ố ậ ớ ứ ạ ộ

ố ủ ể ầ ọ ớ ứ  Đ i đ t gãy Tây Nam Du kéo dài d c phía   ế   ố đông Phú Qu c qua tây Nam Du, Hòn Chu i­Hòn Khoai theo ph ng á kinh tuy n o  v  phía Đ và còn kéo sang Pursat, Campuchia giáp ề ắ ầ   g n 300 km, c m d c 40­50 ớ ứ đ i đ t gãy Sông H u. Đ i đ t gãy này ho t đ ng rõ nét trong Meso­Kainozoi và   là ranh gi

ươ 4. Đ i đ t gãy Th  Chu (54):

Đ i đ t gãy này kéo dài theo ph ạ ớ ớ ứ ọ

ự ứ i phía đông c a hai b  tr m tích Cardamon và Phú Qu c. ớ ứ ổ ọ

ị ế ộ ắ ệ ả ớ ề

≈ ự ổ ng TB­ĐN trên ượ ằ ủ ể t b ng trái trong Đ  tam. 1000  km d c rìa ĐB c a b  Malay­Th  Chu có d ng tr ớ ớ ị ườ ạ ng tr ng l c Bouguer d ng tuy n r ng kho ng 50 Đ t gãy này trùng v i đ i d  th ướ ữ ệ ớ ng c m v  TN v i góc km v i giá tr  chênh l ch gi a hai mi n là 30­40 mgal, có h ị ố d c 70­80 ề o, và c  ly d ch chuy n đ ng

ườ ắ Đ i đ t gãy Tây B c Tr ng Sa (61): 5. Đ i đ t gãy Tây B c Tr

ớ ứ ươ ể ứ ườ ng ĐB­TN trên 600 km là ranh gi

ắ ể i c a nhóm b  Kainozoi Tr ỏ ạ ươ .  3000 m ớ ứ ớ ủ ả ở phía ĐN và rìa th  đ ng phía nam c a lòng ch o có v  đ i d

ụ ộ ị ử ế

ứ ụ ớ ệ

ớ ắ ị ườ ầ ớ ứ ứ ế ố

ế ế ọ

ườ ừ ế ẳ ự ổ ừ ng tr ng l c Bouguer bi n đ i t ộ ừ  100 đ n 200 nT theo h ầ ng t

ệ

ớ ứ ươ 6. Đ i đ t gãy Đá Tây­Công Đo (63):

ng Sa  kéo   ườ   ng dài theo ph ể ủ   ng Bi n Đông Sa  ở    phía TB. Đ i này b  các đ t gãy á kinh tuy n qua Đá Lát, Song T  Tây, Bình ễ   ng Sa [Nguy n Hi p, 2007]. Nguyên chia c t thành hai ph  đ i Đông và Tây Tr ấ ề  ơ ệ Theo tài li u đ a ch n, đ i đ t gãy này có góc d c g n th ng đ ng, h i ch ch v ị ườ ị   100 đ n 170 mgal, d TB, ph n phía ĐN d  th ủ ế ướ ị ớ  khá phân d  v i biên đ  t ng ch  y u là ĐB­ th ễ TN [Nguy n Hi p, 2007]. ớ ứ ừ Đ i đ t gãy này có ph ả

ố  vùng nam Đá Tây đ n Đá Công Đo dài kho ng 600 km, góc d c  ề ụ ề ề

ớ ơ ế   ng á vĩ tuy n o   80≈ ế kéo dài t ề ắ ủ ớ ắ c m v  NTN. Phía b c c a đ i này là mi n nâng, còn phía nam là mi n s t có b ầ dày tr m tích Kainozoi l n h n.

57

Ả

Ệ

TÀI LI U THAM KH O

ứ

ễ

ỹ

[1] Belouxov A.P., Nguy n Đ c Th ng, Bùi Phú M , Vũ Hùng, 1984. ử

ồ

ộ

ề ự    V  s  phân ộ ĐCKS VN, II :

ắ ạ chia các thành t o ngu n núi l a Mesozoi mu n Nam Trung B .  92­100. Liên đoàn BĐĐC, Hà N i. ộ

ứ

ắ

Konodonty i microflora z triasu polnocnego Wietnamu i ich

[2] Bùi Đ c Th ng, 1988.

ộ

znaczenia stratigraficzne. Tt lu n án TS, Th  vi n QG, Hà N i, 32 trg..

ệ

ệ

ủ

Vi n   KH

t   Nam.

ư ệ ậ ộ ạ ),   2010.  Ho t   đ ng   magma   Vi

[3] Bùi   Minh   Tâm   (Ch   biên ĐC&KS, Hà N i, ộ 368 trg..

ủ

ị

Lào Cai­Kim Bình.

[4] Bùi Phú M  (ỹ Ch  biên

ấ ờ ), 1978, 2004. Đ a ch t t ổ

ụ

ụ

BĐĐC Lào Cai­Kim Bình t

ế Thuy t minh  1:200.000. T ng c c ĐC, C c ĐC&KS VN, Hà

ỷ ệ  l

ờ t N i. ộ

[5] Chung S.L., Jahn B.M., 1995. Plume­lithosphere interaction in generation of the  Emeishan flood basalts at the Permo­Triassic boundary. Geology, 23 : 889­892.

ặ

ặ

ạ

ắ

ị

ị

ổ

ợ

ộ Đ c đi m đ a m o đáy v nh B c B  Vi ườ  nhiên, tài nguyên và môi tr

ệ   TT   t Nam. ị ể   ng bi n v nh

ề ộ

ố

ể ệ ự BC”Đi u tra t ng h p đi u ki n t B c B ,mã s  KC 09­17. H i Phòng, 11/2004.

[6] Đ ng Văn Bát, Cb, 2004.   ề ả ạ ộ

ắ ặ

ở ề

ệ

ị

Ho t đ ng phun trào Kainozoi

ụ  th m l c đ a Vi

[7] Đ ng Văn Bát, 2005.

ụ

ệ

ấ

ộ

ị

ả

t Nam (Cenozoic volcanic activities in the continental shelf of Viet Nam).  TT HNKH 60   năm Đ a ch t Vi

ị t Nam, 1­6. Hà N i; C c Đ a ch t và Khoáng s n Vi

ể

ấ

Các c u trúc hình thái b  Nam Côn S n.

ấ [8] Đ ng Văn Bát và nnk., 2007.

ụ

ấ

ộ

ạ

ố

ệ t Nam. ạ ơ  T p chí ị . Hà N i; C c Đ a ch t và Khoáng

ệ

ặ Ị Đ A CH T, lo t A, s  299, 3­4/2007, tr.25­30 ả s n Vi

ồ

ỳ

ấ

ệ

ậ   t Nam. T p

Đ ng ch  biên

ị ), 1995. Đ a ch t Vi

Ấ t Nam. ụ [9] Đào Đình Th c, Hu nh Trung ( ạ

ủ ộ

ụ

C c ĐC VN, Hà N i, 360 trg..

II. Các thành t o magma.

ươ

ồ

ễ

ầ

ươ

[10] Đ ng   Tr n   Huyên,   Nguy n   Đình   H ng,   V ng   Văn   Ích,   L

ầ

ị

ặ ượ

ồ   ng   H ng TC Các

Các tr m tích Đevon vùng Tân Lâm­Cù Bai, Bình Tr  Thiên.

ộ

ủ

ả

ờ

Ninh   Bình.

ế

ờ

ộ

[11] Đinh   Minh   M ng   ( Thuy t minh t

ỷ ệ  l

),   2004.  Đ a   ch t   và   khoáng   s n   t  t

ầ

ĐC, KS và D u khí VN,

ụ t Nam.

ấ ị . C c ĐC&KS VN, Hà N i.   1:200.000 ệ ệ [12] Đinh Thành, 1995. Khoáng ch t công nghi p Vi

H c, 1980. ề KH v  TĐ, 3/2 : 26­28. Hà N i.  ộ Ch   biên  BĐĐC Ninh Bình ấ ộ

II : 121­127. C c ĐCVN, Hà N i.  ụ

ụ ễ

ầ

ề

ả

ắ

ệ

Khoáng s n mi n B c Vi

ậ   t Nam. T p

ụ

ạ

ổ

[13] Đinh Văn Di n, Tr n Xuân D c, 1980. T ng c c ĐC, Hà N i.

III. Kim lo i đen.

ễ

ế ắ

ự ả

ề

ệ

ả

ậ

ộ ầ [14] Đinh   Văn   Di n,   Lê   Văn   C ,   Hoàng   Sao,   Nguy n   Ti n   Thành,   Tr n   Phú t Nam. T p IV.

ễ  Khoáng s n mi n B c Vi

ụ

Thành, Lê Tòng, Lê Văn Tr o, 1982. Kim lo i màu, quý hi m.

ơ Thuy tế

L ng S n.

ộ ấ ), 2001. Đ a ch t và khoáng s n t ụ ỷ ệ  l

minh t

. C c ĐC&KS VN, Hà N i, 100 trg..

1:200.000 ươ

ậ

ệ

ớ ề ầ

ả ờ ạ ộ Tài li u m i v  tr m tích Devon

[16] Đoàn Nh t Tr

ng, T  Hòa Ph

ng, 1999.

ượ

ằ

ấ

ị

ộ

TC Đ a ch t, A/253 : 1­9. Hà N i.

ổ ế T ng c c ĐC, Hà N i, 188 trg.. ạ ụ Ch  biên ị ủ ỳ [15] Đoàn K  Th y ( ơ  t ạ ờ  BĐĐC L ng S n ạ ưở ạ ng­Carbon h  vùng Trà Lĩnh, Cao B ng.

th

ụ

ổ

ế

ề

ệ

ắ

ị

), 1965.  Geologia Severnogo Vietnama.  T ng c c ĐC,   . Nxb KH&KT, Hà

ấ ệ 1971. Đ a ch t mi n B c Vi

t Nam

ộ

ủ [17] Đovjikov A.E. (Ch  biên ả ộ t,   Hà N i; B n ti ng Vi N i, 584 trg..

[18] ESCAP,   1990.  Atlas   of   mineral   resources   of   the   ESCAP   region,   6.   Viet   Nam.

United Nations, New York.

58

[19] Flower M., Tamaki K., Hoang N., 1998. Mantle extrusion: A model for dispersed  volcanism and DUPAC­like asthenosphere in E Asia and the W Pacific. In Flower   M. (Ed.). Mantle dynamics and plate interactions in E Asia. Geodynamics, 27: 67­ 88.

[20] Fontaine H., 1970. Note sur les régions de Hà Tiên et de Hòn Chông. VN ĐC Kh oả

ụ l c, 13/2 : 113­128. Sài Gòn.

ụ

[21] Gatinski Yu.G., Đào Đình Th c, 1982.

ả ờ ả

ọ

ị

Thuy tế

H i Phòng.

ộ

Osobennosti geologitcheskogo stroenija i  razvitija paleoriftovoi zony Shongda vo V’ietname. Bjull. MOIP, Otd. Geol., 57/3 :   12­38. Moskva. [22] Hoàng Ng c K  ( ả ờ  BĐĐC H i Phòng

1:200.000

minh t

ấ ), 2001. Đ a ch t và khoáng s n t ụ ỷ ệ . C c ĐC&KS VN, Hà N i.  l

ỷ Ch  biên ủ  t

[23] Hutchison C.S., 2007.  Geological evolution of SE Asia.  Geol. Soc. of Malaysia,

ạ ộ

ỳ [24] Hu nh Trung ủ ế ở

ơ ở ổ

ố ệ

ệ

ề

ợ

Kuala Lumpur, 433 pp. ễ , Nguy n Xuân Bao, 1980  mi n Nam Vi

ự ỷ ệ

ế   ạ . Các giai đo n ho t đ ng magma­ki n ề ổ   t Nam d a trên c  s  t ng h p các s  li u v  tu i ộ ệ ố  Tt báo cáo HNKH ĐC k  ni m 25 năm ngành ĐCVN, tr. 30­31. Hà N i.

ạ t o ch  y u  tuy t đ i.

[25] Janvier Ph. & Tong­Dzuy Thanh, 1998. The Silurian and Devonian vertebrates

ệ

of Vi

J. Geology, B/10­11 : 18­28. Hà N iộ .

Geoheritage of Vietnam. In Geoheritage of East and SE Asia,

t Nam: A new review.  ế [26] La Th  Phúc, 2008.

Leman M.S., Reedman A., Pei C.S. (Eds), pp. 251­295. Lestari, Malaysia.

[27] Lacassin R., P.H. Leloup, Phan Trong Trinh, P. Tapponnier, 1998. Unconformity  of red sandstones in North Vietnam: Field evidence for Indosinian Orogeny in Northern  Indochina? Terra Nova, 10/2 : 106­111.

[28] Lan C.Y., Chung S.L., Trinh Van Long, Lo C.H., Lee T.Y., Mertzman S.A., Shen  J.J.S., 2003. Geochemical and Sr­Nd isotopic constraints from the Kontum Massif,  Central Vietnam on the crustal evolution of the Indochina Block.  Precambrian Res.,   122 : 7­27.

ộ

ồ ơ

ộ

[29] Le Pichon X., Huchon P., Rangin C., Coulon O., 1995. Formation of Indochinese  continental   margin   and  of  South  China   Sea  basin:   Facts   and  question.  Abstr.  of   Symp. Cenozoic evol. of the Indochina Pen., p. 100­101. Hà N i VNU and Univ.   Paris 6, ENS. Hà N i­Đ  S n.

[30] Leloup P.H., Lacassin R., Tapponnier P., Schaerer U., D. Zhong, X. Liu, L.  Zhang, S. Ji, Phan Trong Trinh, 1995. The Ailao Shan­Red River Shear Zone:  Tertiary transform boundary of Indochina. Tectonophysics, 251 : 3­84.

[31] Lepvrier C., Nguyen Van Vuong, H. Maluski, Phan Truong Thi, Vu Van Tich,

2008. Indosinian tectonics in Vietnam. C. R. Geoscience, 340 : 94­111.

ả

ệ

ổ

ị

ế ớ

Nxb Th  gi

ộ   i, Hà N i,

Vi

t Nam, lãnh th  và các vùng đ a lý.

[32] Lê Bá Th o, 1998.

607 trg..

ủ

ầ

ặ

Đ ng ch  biên

[33] Lê Duy Bách, Đ ng Tr n Quân ( ờ ả

ồ ồ

ế

Thuy t minh t

ị  B n đ  ĐC&KS Thanh Hóa t

ả   ấ ), 1995. Đ a ch t và khoáng s n ụ   ỷ ệ  l  1:200.000. C c

ờ t  Thanh Hóa.  ĐC VN, Hà N i.ộ

ấ

ị

[34] Lê Duy Bách, Nguy n Văn Hoành (

Đ ng ch  biên ờ ả

ồ ế

ườ

ồ

), 1995. Đ a ch t và khoáng  B n đ  ĐC&KS Khang Khay­

ễ M ng Xén.

ụ

ộ

ả ờ s n t ườ M ng Xén t

Khang Khay­ ỷ ệ  l

ủ Thuy t minh t  1:200.000. C c ĐCVN, Hà N i.

59

ặ

ồ

[35] Lê Duy Bách, Nguy n Văn Hoành ế

ầ , Đ ng Tr n Quân ( ờ ả

ồ

ủ  B n đ  ĐC&KS Vinh

Đ ng ch  biên  l

Thuy t minh t

Vinh.

), 1996. Đ aị   ỷ ệ 1:200.000.    t

ấ ụ

ả

ễ ả ờ ch t và khoáng s n t ộ C c ĐC VN, Hà N i. ỗ [36] Lê Đ  Bình, 1986. ế

Than bùn Vi ế ả

ố

ử ụ ệ

B n tin kinh t

ề   ệ t Nam, kh  năng khai thác và s  d ng cho n n    ĐC & NLK, 2 : 10­13; 3 : 13­18. Vi n KTĐC, Hà

qu c dân.

kinh t N i.ộ

ị

ệ

ế

ậ

Lu n án TSKH. Moskva (ti ng Nga). Th

ư

t Nam.

ứ [37] Lê Đ c An, 1985.

ệ

ộ

ạ   Đ a m o Vi vi n QG, Hà N i, 430 trg. .

ể

ề ị

ể

ả

ạ   Đ c đi m khái quát v  đ a m o các đ o trên vùng bi n Vi

ệ   t

ứ [38] Lê Đ c An, 2002.

ặ ể Nam. TC KH&CN Bi n, 2/2 : 1­11.  Hà N i.

ớ ề

ầ

ng

ở

[39] Lê Hùng,  1975.  Tài li u m i v  sinh đ a t ng các tr m tích Paleozoi th

ắ

ề

ệ

ộ ị ầ ề

t Nam.

mi n B c Vi ạ

ượ ệ ộ Tt Công trình NC v  ĐT: 142­183. Nxb KH&KT, Hà N i. ắ

ầ

ề

ả

ị

ệ   t

[40] Lê Th c Xinh, Lê Đình H u, Tr n Văn Tr , 1983

ổ

. Khoáng s n mi n B c Vi ộ

Nam, T p V. Không kim lo i.

ậ ị

ễ

ị

ữ ạ  T ng c c M­ĐC, Hà N i. ọ

ễ ầ

ồ

ớ

ụ ầ [41] Lê Th  Nghinh, Nguy n Xuân Huyên, Nguy n Tr ng Yêm, Tr n Th  Sáu, ĐC Tài nguyên, tr. 105­

Tr m tích Kainozoi đ i Sông H ng.

ị ệ

ầ

ủ

ồ

ả

ả

ệ   t

Đ ng ch  biên

[42] Lê Văn Tr o, Tr n Phú Thành (

ồ ), 1982. B n đ  khoáng s n Vi

ụ

ộ

ổ

T ng c c M­ĐC. Hà N i.

Đào Th  Miên, 1991. ộ 114. Vi n ĐC, Hà N i. ả  1/500.000.

Nam t

ỷ ệ  l

ấ ị

ủ

ể

ậ

ậ

ị

[43] Lo   C.H.,   Chung   S.L.,   Lee   T.Y.,   Wu   G.,   2002.   Age   of   the   Emeishan   flood  magmatism and relations to Permian­Triassic boundary events.  Earth Planet. Sci.   Lett., 198 : 449­458. [44] Mai Thanh Tân (Ch  biên

ể   ), 2003.  Bi n Đông. T p III. Đ a ch t­đ a v t lý bi n.

ườ

ườ

ế . Tai bi n môi tr

ể ề   ng và phát tri n b n

ả ệ ng, b o v  môi tr ộ

ị

ộ ạ ọ Nxb Đ i h c QG Hà N i. ọ [45] Mai Tr ng Nhu n, 2003 ữ ở ệ v ng   Vi

ượ

ậ ố  Nxb Chính tr  Qu c gia, Hà N i, 410 tr.. t Nam. ườ [46] Maluski H., C. Lepvrier,  Phan Th

ng Th , Nguy n  Văn  V ng, 1999

ễ .  Early  J. of Geology, B/13­14 : 81­86.   t Nam.

ị ệ Mesozoic to Cenozoic evolution of orogens in Vi Hà N iộ .

[47] Metcalfe I., 2011. Paleozoic­Mesozoic history of SE Asia. In Hall R., Cottam M.A.   & Wilson M.E.J. (Eds.). The SE Asia gateway: History and tectonics of Australia­ Asia collision. Geol. Soc. London Spec. Publ., 355 : 7­35. London.

[48] Nagy E.A., Maluski H., Lepvrier C., Scharer U., Phan Truong Thi, Leyreloup  A., Vũ Văn Tích, 2001. Geodynamic significance of the Kontum Massif in Central  Vietnam: Composite 40Ar/39Ar and U­Pb ages from Paleozoic to Triassic. Geology,   109 : 755­770.

[49] Nakano N., Osanai Y., Nguyen Thi Minh, Miyamoto T., Hayasaka Y., Owada  M., 2007. Discovery of high­pressure granulite facies metamorphism in N Vietnam:  Constraints on the Permo­Triassic Indochinese continental collision tectonics.  C.R.  Geosc., 340 : 127­138. Elsevier Sci. Publ., Washington.

ị

ọ

ấ

ầ

ượ [50] Ngô Th  Ph ể

ủ

ạ

ặ

ắ

ớ

ữ .  ng, Tr n Tr ng Hòa, Hoàng H u Thành, Tr n Tu n Anh, 1999 ệ   t

ề

ầ ị Các đ c đi m th ch đ a hóa c a các đá magma Paleozoi đ i Sông Mã, Tây B c Vi ộ Nam. TC Các KH v  TĐ, 21/1 : 51­56. Hà N i.

ườ

ế

[51] Ngô Th

ế ạ   Ti n hoá ki n t o  TT HNKH­CN 30 năm

ườ ở ệ  Vi

ng, 2005.   t Nam.

ệ

Kainozoi: S  hình thành các b  ch a hydrocarbon  ầ ngành D u khí Vi

ng San, Cù Minh Hoàng, Lê Văn Tr ể ứ ự ộ t Nam, 1 : 87­103. Hà N i.

60

ễ

ệ ứ

[52] Nguy n Bi u, Mai Thanh Tân, 2005

ị

ề ụ

ị ầ ặ ả   . Đ c đi m đ a t ng Pliocen­Đ  t  và b n ụ ị Tt Báo cáo HNKH 60 năm   t nam.  ộ

ể ấ ầ ấ

ể

ễ

ầ

ị

ễ

ệ

ả

ng Sa và k  c n

ễ ễ ễ ế ậ . ĐC và Khoáng s n, 10 : 63­79.

ượ

), 2001. Đ a ch t và khoáng s n t

ng ( ồ

ờ ả

ụ

ạ

ủ Ch  biên  B n đ  ĐC và KS H  Long t

ấ  1:200.000

ị ỷ ệ  l

ươ ươ   ng, D ng ầ   ấ ị Đ a ch t qu n ộ Vi n NC ĐC&KS, Hà N i. ả ờ ạ  H  Long. . C c ĐC&KS VN, Hà

ể ệ ồ ị đ  đ a ch t t ng nông vùng ĐN th m l c đ a Vi ngành Đ a ch t VN, tr. 226­241. C c ĐC&KS VN, Hà N i. ế ệ ễ [53] Nguy n Bi u, Nguy n Th  Ti p, Tr n Văn Tr , Nguy n Văn L ị ồ ố Qu c Hùng, Nguy n Th  H ng Li u, Nguy n Văn Nhân, 2007.   ườ ả đ o Tr ễ [54] Nguy n Công L ế Thuy t minh t N i. ộ

ượ

ả ờ

), 2001. Đ a ch t và khoáng s n t

ng ( ồ

ờ ả

ụ

ị ủ Ch  biên ỷ ệ  l  B n đ  ĐC và KS Móng Cái t

ấ  1:200.000.

Móng Cái.  C c ĐC&KS VN, Hà

ễ [55] Nguy n Công L ế Thuy t minh t N i.ộ

ệ ứ

ứ

Thành t u nghiên c u đ a ch t Đ  t

ướ

ự ứ

ấ i.

ng nghiên c u trong giai đo n t

ỹ ng h

ị ệ   t Nam trong 60  Vi ạ ớ  Tt Báo cáo HNKH 60 năm

ị

ấ

ộ

ễ

ắ

ầ

ị

ấ

ệ

ấ

ộ

ổ

ế ạ . Đ a ch n ki n t o và các vùng   Tt Báo cáo HNKH 60 năm ngành

t Nam.  ộ

ấ

ả

ạ ờ ế

ắ ế

ồ

ạ ờ ế ụ

ị ễ [56] Nguy n Đ ch D , 2005.  ươ năm và ph ụ Đ a ch t VN, tr.43­48. C c ĐC&KS VN, Hà N i. [57] Nguy n Đình Xuyên, Tr n Văn Th ng, 2005 ạ phát sinh đ ng đ t m nh trên lãnh th  Vi ụ ĐCVN, tr. 263­283. C c ĐC&KS VN, Hà N i. ủ [58] Nguy n Đ c Th ng ( Ch  biên Thuy t minh lo t t

ị ), 1999. Đ a ch t và khoáng s n lo t t ế ồ  1:200.000  B n Kh ­Đ ng Nai t

ỷ ệ  l

ế  B n Kh ­ .  C c ĐC&

ấ

ầ

ị

ệ

Nxb

t Nam.

ủ ệ Ch  biên

), 2007. Đ a ch t và tài nguyên d u khí Vi

ứ ễ Đ ng Nai.   KS, Hà N i.ộ ễ [59] Nguy n Hi p ( KH&KT, Hà N i.ộ

ễ

ạ

ạ

ậ

Th ch   lu n   basalt

[60] Nguy n   Hoàng,   Flower   M.F.,   Ph m   Tích   Xuân,   1996.

ị

ộ

ấ

ệ

ệ

ộ

t Nam.

Kainozoi mu n Vi

ễ

ữ

ưở

ứ

ậ ượ

ễ ạ ở ắ

ệ

ng­Carbon h

ĐC Tài nguyên, 1 : 142­155. Vi n Đ a ch t, Hà N i. ị ầ 995. Đ a t ng các ng, Nguy n Đ c Khoa, 1 Đ aị ộ t Nam.

B c Trung B  Vi

ầ ấ

ộ

ướ

ầ   c ng m

[62] Nguy n Kim Ng c (

ị ậ ả

ộ

Nxb Giao thông V n t t Nam.  ố

ễ ổ ệ lãnh th  Vi ễ

ề

mi n Nam Vi

ệ   t

[63] Nguy n Kinh Qu c, 1985.

[61] Nguy n H u Hùng, Đoàn Nh t Tr tr m tích Devon và Devon th ệ ch t KS, 4 : 17­29. Vi n NC ĐC&KS, Hà N i. ỷ ấ ủ ọ Ch  biên ), 2003. Đ a ch t thu  văn và tài nguyên n i, Hà N i. ớ ở ử Ho t đ ng núi l a Mesozoi s m  ụ

ộ

ổ

ị ố

ươ

ứ

ễ

ạ

The   great   stages   of   volcanic

ạ ộ ầ ộ . Nam. TTBC H i ngh  KHKT ĐCVN l n 2, 3 : 183­200. T ng c c ĐC, Hà N i [64] Nguy n   Kinh   Qu c,   Ph m   Đ c   L

ng,   1986.

activities in Vietnam. Proc. 1st  Conf. Geol. Indochina, 1 : 179­190. Hà N i.ộ

ọ

ồ

ễ

ả ),   1994.  B n   đ   sinh

[65] Nguy n   Nghiêm   Minh,   Vũ   Ng c   H i   (

ả Đ ng   ch   biên ụ

ủ ộ

ệ

khoáng Vi

ị

ạ ờ ồ

ễ

t Nam t ọ

ồ C c ĐCVN, Hà N i. ấ ), 1995. Đ a ch t và khoáng s n lo t t ạ ờ ồ

ả ằ

ồ

ả

ằ    Đ ng b ng   lỷ ệ   ộ t   Đ ng   b ng   Nam   B

ộ

ụ ọ

ễ

ị

[67] Nguy n Ng c Hoa

ỷ ệ  l  1:1.000.000.  ủ [66] Nguy n Ng c Hoa ( Ch  biên Nam   B .  ộ Thuy t   minh   B n   đ   ĐC&KS   lo t   t ế 1:200.000. C c ĐCVN, Hà N i.  ủ (Ch  biên ồ ả

ế

ả t ấ ),  1996.  Đ a ch t và khoáng s n   ỷ ệ ố  l  Phú Qu c­Hà Tiên

ờ t

t

ờ  1:200.000

ố    Phú Qu c­Hà .  C cụ

Tiên.  Thuy t minh B n đ  ĐC&KS   ĐCVN, Hà N i.ộ

ễ

ư

ặ

ễ ể

ả

ươ ng, Bùi T t H p, 2008 ệ ạ

ở

ị

. Qu ng urani và ấ TC Đ a ch t, A/307 :

ợ t Nam.

ấ  Vi

[68] Nguy n Quang H ng, Nguy n Ph ệ ứ kh  năng đáp  ng cho phát tri n đi n h t nhân  11­18. Hà N i.ộ

61

ạ

ễ

ệ ỏ

ầ

ở

ph n phía Nam Vi

ả

ễ

ể

ệ

ệ     Thành h  v  phong hóa alit  t ĐC và KS VN, 2 : 331­349. Liên đoàn BĐĐC, Hà N i.ộ Địa  ả .  Khoáng s n sa khoáng

ven bi n Vi

t Nam.

ấ

ộ

ễ

ườ

ị ừ

ả ả

ế

ạ

ệ

Nxb

. Tr

ng đ a t

và k t qu  kh o sát t

i Vi

t Nam.

[69] Nguy n Thành V n, 1984. Nam và khoáng s n liên quan.  ị [70] Nguy n Th  Kim Hoàn, 1985 ch t, 171 : 26­28. Hà N i. ị [71] Nguy n Th  Kim Thoa, 2007

KH&CN, Hà N i.ộ

ễ

ư

ồ

ễ

ắ

[72] Nguy n   Tr

ươ

ạ

ễ ng, 2003. ấ

ữ ớ

ả ặ

ệ ỉ

ủ

ạ

ớ

ở

ầ   ườ ng   Giang,   Nguy n   Đ c   Đ ng,   Nguy n   Quang   H ng,   Tr n ệ   ặ  Nh ng phát hi n ể    vùng Tr m T u đ i Tú L , t nh

ệ

ộ

ầ Thanh H i, Đ ng Tr n Huyên, Ph m Nguyên Ph ầ m i và đ c đi m c a các tr m tích phun trào  Yên Bái. ĐC&KS, 8 : 93­104. Vi n NC ĐC&KS, Hà N i.

ệ

ộ

Nxb ĐHQG HN, Hà N i, 260 Tr..

Sông ngòi Vi

t Nam.

ố

ệ

ổ

ị ụ T ng c c Đ a

t Nam.

ủ ể Ch  biên

), 1996. Atlas Qu c gia Vi

[73] Nguy n Văn Âu, 1997. [74] Nguy n Văn Chi n (

ễ ễ chính, Hà N i.ộ ễ

ễ

ệ

Proc. 1st  Conf. Geol.

t Nam.

[75] Nguy n Văn Đ , 1986.

Gold mineralization in Vi Indochina, p. 651­655. Gen. Dept. Geology, Hà N i.ộ

ễ

ề

ễ

ọ ế

ệ

ấ

ầ

[76] Nguy n Văn Hoai, Nguy n Ng c Anh, Tr nh Xuân B n, Phan Văn Quýnh, ĐC, KS và D u khí VN, 2 : 129­

ị t Nam.

1995. Tài nguyên urani và đ t hi m Vi 141. C c ĐC VN, Hà N i.

ị

ả

ồ

Xiêng Kho ng­ ỷ   ươ ươ ng D ng t

ộ ụ ả ờ ấ ủ ễ ), 1996. Đ a ch t và khoáng s n t [77] Nguy n Văn Hoành ( Ch  biên ế ươ ả ờ ả ươ  Xiêng Kho ng­T Thuy t minh B n đ  ĐC&KS t ng D ng.  T ị ụ ệ  1:200.000. l

ượ

ệ

ở

Nxb KH&KT, Hà N i,ộ

t Nam.

ng

Vi

ộ ấ  C c Đ a ch t VN, Hà N i. . Paleodoi th [78] Nguy n Văn Liêm, 1985

ề

ấ

ả

ầ

ễ 532 tr.. ễ

ế ở ả

ể

ỏ

ệ

ộ

Ti m năng sa khoáng titan­zircon  d i ven bi n Nam

t

ị

công nghi p trong t ng cát đ  thu c h  t ng Phan Thi Trung B . ộ TC Đ a ch t, A/308 : 18­24. Hà N i.

ệ ầ ộ ị

ạ ờ

ả

ả

ả

), 1996.  Đ a  ch t  và khoáng s n lo t t ồ

ế

ả

ấ ạ ờ Thuy t minh B n đ  ĐC&KS lo t t

ế  Hu ­  Hu ­Qu ng Ngãi 1:200.000 .

ụ

ễ

[79] Nguy n Văn Thu n, Tr n Văn Th o, 2008. ầ ấ ủ ễ   (Ch  biên [80] Nguy n  Văn  Trang ế Qu ng Ngãi.   ộ C c ĐC VN, Hà N i. ượ [81] Nguy n Văn V ng, 2007

. Late Eocene metamorphism and ductile deformation  age of Con Voi Range, the Red River Shear Zone: Evidence from the garnet Sm/Nd  dating. J. of Asian Earth Sci., 23 : 69­75. Hà N i.ộ

ị

ấ ờ

ế

ụ

ờ t

ễ [82] Nguy n Vĩnh ( ỷ ệ  Yên Bái t  l ễ

ổ ữ

ấ ở

ệ

ệ

B nả

Thuy t minh BĐĐC  Yên Bái.  ộ  Nam Vi

t Nam.

ủ Ch  biên  1:200.000 [83] Nguy n Xuân Bao, 1977

), 1978, 2004. Đ a ch t t ụ . T ng c c ĐC; C c ĐC&KS, Hà N i. ớ ề ị . Nh ng tài li u m i v  đ a ch t  ộ

ồ đ  ĐC, 34 : 3­11. Liên đoàn BĐĐC, Hà N i.

ị

V n Yên.

), 1978, 2004.  Đ a ch t t ụ

ờ ạ

ổ ứ ươ

ng, 1979. ồ ị ả

ữ ấ

ế ấ ờ ạ Thuy t minh ộ ụ  T ng c c ĐC; C c ĐC&KS, Hà N i. ử ế   ơ ả ủ ị  Nh ng nét c  b n c a l ch s  ki n c n. ậ B n đ  Đ a ch t, 42 : 26­31. Liên đoàn BĐĐC,

t Nam và các vùng lân

ủ

ấ

[86] Nguy n Xuân D ng

ả

ồ

), 1996.  Đ a ch t và khoáng s n t ỷ

ả ờ ệ ị

ả

ươ   (Ch  biên ả ế ị Thuy t minh B n đ  ĐC&KS t

ị ờ ệ  L  Thu ­Qu ng Tr  1:200.000.

ỷ  L  Thu ­  C cụ

ủ ễ   (Ch  biên [84] Nguy n Xuân Bao ỷ ệ  1:200.000. BĐĐC t  l  V n Yên t ầ ễ [85] Nguy n Xuân Bao, Tr n Đ c L ệ ạ t o Vi Hà N iộ . ễ Qu ng Tr .  ĐC VN, Hà N i.ộ

ư

ễ

ễ

L ch s

[87] Nguy n Xuân Huyên, Phan Đông Pha, Nguy n Quang H ng, 2004.

ị ệ ớ ứ

ể

ạ

ầ

ố

ử    phát tri n các thành t o tr m tích Paleogen­Neogen trong m i quan h  v i đ t gãy

62

ớ ứ

ự

ể

ồ

ộ

ế

ộ

Sông H ngồ . Đ i đ t gãy Sông H ng, đ c đi m đ a đ ng l c, sinh khoáng và tai ị ặ bi n thiên nhiên, tr. 413­462. Nxb KH&KT, Hà N i.

ễ

ầ

ị

[88] Nguy n   Xuân   Tùng,   Tr n   Văn   Tr ,   1986.

Magmatism   and   plate   tectonics   of  Indochina and neighbouring regions. Proc. 1st Conf. Geol. Indochina, 3 : 1145­1164.   Gen. Dept. Geology, Hà N i. ộ

ễ

ồ

ị Đ ng ch  biên

ị

ệ ị ệ

ệ ế

ế

ủ ồ Thuy t minh B n đ  thành h ­ki n trúc Vi

ấ   ), 1992. Thành h  đ a ch t ỷ

t Nam t

ầ , Tr n Văn Tr  ( t Nam.

ộ

[89] Nguy n Xuân Tùng ự ả ệ ộ và đ a đ ng l c Vi ệ . Nxb KH&KT, Hà N i, 274 tr..  1/1.500.000 l

[90] Osanai Y., Nakano N., Owada M., Tran Ngoc Nam, Toyoshima T., Tsunogae T.,  Kagami H., 2003. Metamorphic and tectonic evolution of Kontum Massif, Vietnam.  Earth monthly, 25 : 244­251 (in Japanese).

[91] Osanai Y., Nakano N., Owada M., Tran Ngoc Nam, Miyamoto T., Nguyen Thi  Minh, Nguyen Van Nam, Tran Van Tri, 2008. Collision zone metamorphism  in  Vietnam   and   adjacent   SE   Asia:   Proposition   for   Trans­Vietnam   Orogenic   Belt.  J.  Mineral. Petrol. Sci., 103 : 226­241.

ạ

ị

ấ ), 2001. Đ a ch t và khoáng s n t

[93] Ph m Đình Long (

ủ Ch  biên ồ

ờ

[92] Owada M., Y. Osanai, T. Hokada, N. Nakano, 2006. Timing of metamorphism and  formation of garnet granite in  the Kontum Massif, Central Vietnam: Implications for  magma processes in collision zones. Gondwana Res., 12 : 428­4337. ả ờ

Long Tân­Chinh Xi. ụ ỷ ệ 1:200.000. C c ĐC&KS t

Long Tân­Chinh Xi

l

ạ

ả ờ

ị

ả

ủ   (Ch  biên ồ B n đ  ĐC&KS t

ấ  Tuyên Quang

l

), 2002. Đ a ch t và khoáng s n t    Tuyên Quang. ỷ ệ 1:200.000. C c ụ ĐC&KS VN,   ờ t

ầ

ả ế Thuy t minh B n đ  ĐC&KS t VN, Hà N i.ộ [94] Ph m Đình Long ế Thuy t minh  Hà N i.ộ ạ [95] Ph m Đ c L ữ

ễ

ậ ị

ứ ầ

ưở ng, Đ ng Tr n  Huyên, Đoàn Nh t Tr ị

ạ

ệ

ươ ữ ử

ễ ng, Nguy n  Đình ữ ổ ủ ấ  V  trí đ a ch t và tu i c a các ủ ĐC&KS, 9 : 110­120. Vi n KH ĐC&KS, Hà

ệ

ở

Nxb KH và KT, Hà

t Nam.

Vi

ủ Ch  biên

ệ ), 2008. H  Cambri

[96] Ph m Kim Ngân (

ổ

ề 2002. L chị

[97] Ph m Huy Long, Cao Đình Tri u,  ị ấ Đ a c t Tài nguyên Môi tr

Minh.

t nam.

Vi

ạ

ế ậ Đ a c t tài nguyên môi tr

ng Nam Vi

ồ ị

ấ

ặ ầ H u, Tr n H u D n, Nguy n H u Hùng, 2005. ứ ệ ẩ thành t o núi l a ph c h  C m Th y.  N i.ộ ạ N i.ộ ạ ệ ạ ệ ổ th  Vi ồ H  Chí  ạ

ố

ặ

ử ấ

ễ

ph n hoa m i trong h

, Đ ng Vũ   ệ  ớ

[99] Ph m Quang Trung t Hi u

ử ế ế ạ ứ  s  ti n hóa ki n t o đ t gãy lãnh th ườ ệ ồ t Nam; 91­99.Tp. H  Chí  ng Nam Vi ị ử ế ứ ế ạ 2003. L chị  s  ti n hóa ki n t o đ t gãy lãnh [98] Ph m Huy Long, T  Th  Thu Hoài,  ệ ườ ị ấ t Nam; 17­22. Tp. t nam và k  c n.  ề ả Minh; Liên đoàn B n đ  Đ a ch t Mi n Nam . ỗ ạ , Nguyên Qu c An , Phan Huy Quynh, Đ  B t ệ ọ . Tài li u bào t ộ

ầ

ế , Nguy n Ng c, 2000 TC D u khí, 7 : 18­27. Hà N i. ườ

ầ

ắ

ỗ ệ Kh iở , Đ  Vi ươ ầ t ng Nà D ng.  ố [100] Ph m Qu c T

ễ ng, Tr n Đy, Nguy n Kh c Vinh, 1991

ệ

. Mineral resources  Proc.   2nd  Conf.   Geol.

t   Nam   and   perspects   for   their   development.

ả

ẫ

ề

ả

ạ

. Ti m năng các khoáng s n kim lo i đen

ạ of   Vi Indochina, 1 : 5­15. GDG, Hà N i.ộ [101] Ph m Văn M n, Lê Văn Tr o, 1995

ầ

ộ

ĐC, KS và d u khí VN, II : 161­182. Hà N i.

ạ ệ t Nam.

Vi

ủ

ả

ệ

t Nam

ự ế Ch  biên

[102] Phan C  Ti n (

ấ ), 1989. B n đ  đ a ch t Campuchia, Lào và Vi ụ

ế

ỷ ệ t  l

1: 1.000.000, kèm theo thuy t minh

ồ ị ộ . ổ . T ng c c MĐC, Hà N i

63

ọ

ầ

ấ

ơ ở

ữ

ả

ề ớ ề

ồ

ầ ạ ủ  hi m và đ ng v .

ị TC Các KH v  TĐ, 17/4 : 151­155. Hà N i. ế

ả

ồ

ộ ờ ơ    S n

ề Thuy t minh B n đ  ĐC t  S n La.

ấ ờ ơ ộ

ụ

ỷ ệ  l

La t

ư [103] Phan L u Anh, Tr n Tr ng Hòa, Vladimirov A.G., Tr n Tu n Anh, 1995.   ệ   ể ệ Đi u ki n thành t o c a granitoid ki u H i Vân, Bà Nà trên c  s  nh ng tài li u ố ế m i v  nguyên t [104] Phan S nơ  (Ch  biên ị ủ ), 1978. Đ a ch t t ổ  T ng c c ĐC, Hà N i.

1:200.000. ọ

ị

ạ

ế

ế

ệ ộ

ế ị

ồ

ạ

[105] Phan Tr ng Tr nh, Hoàng Quang Vinh, Leloup P.H., Giuliani G., Garnier G.,   ượ ủ ớ   ơ t đ ng, c  ch  d ch tr t c a đ i ớ ứ   Trong Đ i đ t gãy Sông

Tapponnier P., 2004. Bi n d ng, ti n hóa nhi ứ đ t gãy Sông H ng và thành t o rubi trong Kainozoi.   ồ H ng, tr. 7­54. Nxb KHTN &CN, Hà N i.

ướ

ị

ễ ạ

ể

ể

ộ

ế ạ ể

ệ

ấ

ọ ơ ồ 2008. S  đ  chuy n đ ng ki n t o hi n đ i trên bi n Đông và k  c n.  ể ch t bi n Vi

t Nam và phát tri n b n v ng, tr. 100­107

ộ [106] Phan Tr ng Tr nh, Ngô Văn Liêm, Nguy n Văn H ng, Hoàng Quang Vinh, ế ậ Trong Đ aị ệ . Nxb KHTN&CN, Hà N i.ộ ề ữ [107] Phan   Truong   Thi,   Trinh   Long,   Nguyen   Ngoc   Lien,   1986.  Metamorphic  formations and facies series map of SR Viet Nam at 1:1,000,000 scale.  Proc. 1st  Conf. Geol. Indochina, 1 : 191­200. Gen. Dept of Geology, Ho Chi Minh City.

[108] Polyakov   G.V.   (Ch   biên

),   1996.  Các   thành   t o   mafic­siêu   mafic   Permi­Trias

ề

ắ

ệ

ộ

ạ Nxb KH&KT, Hà N i, 272 tr..

mi n B c Vi

ủ t Nam.

ầ

ố

ị

[109] Polyakov G.V., Balykin P.A.,  Glotov A.I., Tr n Qu c Hùng, Ngô Th  Ph

Ấ

ữ

ượ   ng,   High­magnesian volcanites in Da River

Hoàng H u Thành, Bùi  n Niên, 1991. Zone. Proc. 2nd Conf. on Geology of Indochina, 1 : 247­261. Hà N i.ộ

[110] Rangin   C.,   1995.

Cenozoic   deformation   of   Central   and   South   Vietnam.

Tectonophysics, 251 : 179­196. Amsterdam.

ườ

[111] Roger F., Maluski H., Leyreloup A., Lepvrier C., Phan Tr

ị ng Th , 2007.

U­Pb  dating   of   high   temperature   metamorphic   episode   in   the   Kon   Tum   Massif   (Viet  Nam). J. of Asian Earth Sci., 30 : 565­572. Elsevier.

ệ

t Nam

ạ [112] T  Hoà Ph

ươ  l998. Upper Devonian conodont biostratigraphy in Vi

. J.

ng, of Geology, B/11­12 : 76­84. Hà N i.ộ

ị

ạ

ạ

ở ồ

ế

ạ

[113] T  Th  Thu Hoài, Ph m Huy Long, 2009. Các giai đo n bi n d ng

ạ ể

ạ

ọ

ố

ử    b n trũng C u Long (Deformation stages in Cuu Long basin). T p chí Phát tri n Khoa h c và Công   ngh ; T. 12, S. 6. Tp H  Chí Minh; Đ i h c Qu c Gia tp H  Chí Minh.

ệ ạ ệ ộ ố

ồ .  Tài nguyên khoáng s nả   [114] T  Vi t Dũng, Đ  H i Dũng, Tr n T t Th ng, 1995 ầ   ĐC, KS, d u khí VN, 2 : 31­34. Hà

ắ ấ ệ t Nam.

Vi

ạ ọ ồ ầ ỗ ả ạ ơ ả m t s  kim lo i c  b n (Cu­Pb­Zn) N i.ộ

[115] Tapponnier P.,  Lacassin R.,  Leloup P.H.,  Schärer U.,  Zhong D.,  Liu X.,  Ji S.,  Zhang I.,  Zhong J.,  1990.  The Ailao Shan­Red River metamorphic belt: Tertiary  left­lateral shear between Indochina and South China. Nature, 343 : 431­437. ứ

ố

ễ

[116] T ng Duy Thanh ế

ữ

ế

ạ

ầ ặ , Đ ng Tr n Huyên ,  T  Hoà Ph

ễ ồ , Nguy n Đ c  Khoa ,  ,  Ph m   Kim Ngân,

, Nguy n Đình H ng ễ ươ ,  Nguy n Th  Dân ng ộ

ạ t Nam.

Nguy n H u Hùng ở ệ ệ  Vi 1986. H  Devon

Nxb KH&KT, Hà N i, 141 tr..

ị ầ

ố

ị

t Nam.

[117] Tong­Dzuy Thanh, Boucot A.J., Rong J.Y., Fang Z.Y., 2001. Late Silurian marine  shelly fauna of Central and Northern Vietnam. GEOBIOS, 34/3 : 315­338. Paris. ệ ủ , 2005. Các phân v  đ a t ng Vi

ồ , Vũ Khúc (Đ ng ch  biên)

[118] T ng Duy Thanh

Nxb ĐHQG HN, Hà N i.ộ

ế

ả   ấ ờ ệ Biên Ph . ủ Thuy t minh B n

ị ), 1978. Đ a ch t t ủ ỷ ệ

ấ ờ

Đi n  ụ ổ

ộ

ầ ế  (Ch  biênủ [119] Tr n Đăng Tuy t ệ ồ ị  Đi n Biên Ph  t đ  đ a ch t t

l

1:200.000. T ng c c ĐC, Hà N i.

64

ầ

ấ

[120] Tr n Đăng Tuy t

), 2005. Đ a ch t và khoáng s n t

ế   (Ch  biên ủ ờ ả ồ

ị ứ ườ

ụ

B n đ  ĐC&KS Khi S ­M ng Tè t

ỷ ệ  l

ả ờ  1:200.000.

ứ ườ    Khi S ­M ng    C c ĐC&KS

ế Tè. Thuy t minh t VN, Hà N i.ộ

ố ả

ở

ủ ứ ề ề ị

ế ắ

ữ

ệ

ấ

ấ

ứ ươ , 1977. Vai trò c a đ t gãy sâu và ki n trúc kh i t ng  Nh ng v n đ  v  đ a ch t Tây B c Vi

ề    mi n   t Nam, tr. 309­323.

ầ [121] Tr n Đ c L ng ệ ắ Tây B c Vi t Nam.   Nxb KH&KT, Hà N i.ộ

ồ ị

ủ

ồ

ả

ng

ấ   ), 1988. B n đ  đ a ch t

ụ

ộ

ổ

Vi

t Nam t

ầ [122] Tr n Đ c L ỷ ệ ệ  l

ứ ươ , Nguy n Xuân Bao ễ  (Đ ng ch  biên ỏ T ng c c M  và ĐC, Hà N i.  1:500.000.  [123] Tran Nghi, Ngo Quang Toan, Do Thi Van Thanh, Nguyen Dinh Minh, Nguyen  Van Vuong, 1991. Quaternary sedimentation of principal deltas of Vietnam. J. SE  Asian Earth Sci., 2 : 103­110. Elsevier.

ọ ể

ệ ộ

ị

[125] Tr n Ng c Nam, Osanai Y., Owada M., Nakano N., Hoàng Hoa Thám, 2003 ử ế t đ  siêu cao

. M tộ   ở ị    đ a

ọ và l ch s  bi n ch t c a các granulit nhi ị

ấ ủ ộ

ấ

ọ

ấ

ị

[126] Tr n Ng c Nam, Osanai Y., Tr n Văn Tr , 2007.

ế Ho t đ ng bi n ch t siêu cao  ọ

ế ạ

ấ ấ

ồ

ở  ạ ộ ạ   TC Khoa h c, 38 : 57­67. Đ i

ồ ế

ươ

ễ

ấ

ạ

ị

[124] Tran Ngoc Nam,  Y. Sano, K. Terada,  M. Toriumi,  Phan Van Quynh,  Le Tien  Dung,  2001.  First SHRIMP U­Pb zircon dating of granulites  from the Kon Tum  Massif (Vietnam) and tectono­thermal implications. J. of Asian Earth Sci., 19 : 77­84.   Elsevier. ầ ạ ố ặ s  đ c đi m th ch h c  ố TC Đ a ch t, A/279 : 1­7. Hà N i. kh i Kon Tum.  ầ ầ ủ ệ Vi t Nam: D u  n in ch ng c a pha ki n t o Indosini.  ế ọ h c Hu . ầ [127] Tr n Tân Văn, L

ng Th  Tu t, Nguy n Đ i Trung, H  Ti n Trung, 2010. Potential and progress of geopark development in Vietnam. The 4th Intern. UNESCO   Conf. on Geoparks, Langkawi, Malaysia.

ầ

ầ

ề ướ

ng granulit

trong

[128] Tr n T t Th ng

ắ , Tr n Tu n Anh,

ữ  2000. Nh ng d u

ấ ề

ồ

ệ ấ hi u v  t ộ TC Các KH v  TĐ, 22/4 : 410­419. Hà N i.

ấ ớ đ i Sông H ng.

[129] Tran Thanh Hai, 2005. Structural and tectonic evolution of NW Viet Nam. Proc.   Intern. Conf. Geology, Geotechnology & Min. Res. of Indochina, pp. 455­463. Khon  Kaen, Thailand.

ả

ấ

ầ [130] Tr n Tính

ạ ờ ), 1997. Đ a ch t và khoáng s n lo t t ộ ỷ ệ  Kon Tum­Buôn Ma Thu t t

Kon Tum­Buôn Ma     C cụ    1:200.000.  l

ầ

ầ

ị ở

ằ

ữ . Các t

ấ  h p basaltoid cao titan Permi­Trias  ự

ệ

ầ

ộ

ị

ượ   ng,    rift Sông ấ   ị TC Đ a ch t,

ữ

ầ

ị

ầ

[132] Tr n  Tr ng Hòa, Hoàng H u  Thành, Ngô  Th  Ph

ượ ắ

ệ

ề . Các đá magma ki m kali Tây B c Vi

ấ   ng, Tr n  Tu n  Anh, ệ   ể t Nam: Bi u hi n

ằ ả

ộ

ị

ị ủ   (Ch  biên ạ ờ ế Thu t. ộ Thuy t minh BĐĐC lo t t ĐC&KS VN, Hà N i.ộ ọ [131] Tr n  Tr ng Hòa, Hoàng H u  Thành, Tr n  Tu n  Anh, Ngô Th  Ph ổ ợ ệ t H ng, 1998 Hoàng Vi ề ấ ậ Đà: Thành ph n v t ch t và đi u ki n đ a đ ng l c hình thành.   A/244 : 7­15. Hà N i.ộ ọ ệ t H ng, 1999 Hoàng Vi ộ tách giãn n i m ng Paleogen mu n.

ộ TC Đ a ch t, A/250 : 7­14. Hà N i. ả

ề

ệ

ầ ệ

ấ ắ   ộ  Ho t đ ng magma n i m ng và sinh khoáng mi n B c ệ   Lu n án TSKH. Vi n ĐC­KVH, Phân vi n Sibiri, Vi n HLKH Nga.

ọ [133] Tr n Tr ng Hòa, 2007. t Nam.

ế

ạ ộ ệ ậ Vi Novosibirsk, 382 tr. (ti ng Nga).

[134] Tran Trong Hoa, A.E. Izokh, G.V. Polyakov, A.S. Borisenko, Ngo Thi Phuong,  P.A. Balykin, Tran Tuan Anh, S.N. Rudnev, Vu Van An, Bui An Nien, 2008.  Permo­Triassic   magmatism   and   metallogeny   of   North   Vietnam   in   relation   to  Emeishan’s plume. Russian Geol. and Geogr., 49 : 480­491. Moscow.

65

ộ

ọ

ả   ), 2011. Ho t đ ng magma và sinh khoáng n i m ng

ệ

ạ ộ ộ

[135] Tr n Tr ng Hòa ( ắ mi n B c Vi

t Nam.

ủ Ch  biên ệ Vi n KH&CN VN. Hà N i, 368 trg.. ầ

ọ

ầ ề ầ

ấ

[136] Tr n Tu n Anh, Tr n Tr ng Hòa, Richter W., Koller F., 2001

. Characteristics  of   trace   element,   rare   earth   element   and   isotopes   of   lamproites   from   Northwest  Vietnam. J. of Geology, B/17­18 : 20­27. Hà N i.ộ ầ

ữ

ọ

ầ

ấ

[137] Tr n Tu n Anh,   Tr n Tr ng Hoà,   Hoàng H u Thành, 2005.

Geochemical  tệ

features of Carboniferous­Permian intermediate volcanic formations in South Vi Nam. J. of Geology, B/26 : 18­27. Hà N i. ộ

ấ

ầ

ượ

ị

ầ [138] Tr n Tu n Anh, Tr n Tr ng Hòa, Ngô Th  Ph

ặ

ọ ị

ạ ổ

ủ

ố

ộ

ị ng, Ph m Th  Dung, Mai Kim Vinh, 2008. Đ c đi m đ a hóa c a các đá lamprophyr tu i Trias rìa kh i nhô Kon Tum. TC Các KH v  TĐ, 30/3 : 210­224. Hà N i.

ầ

ấ

ầ

ể ề ủ ị Ch  biên

[139] Tr n Văn Tr  (

ị ), 1977. Đ a ch t Vi

ề

ắ

ế ắ Thuy t minh ề t Nam. Ph n mi n B c.  . Nxb KH&KT, Hà N i, ộ 355 tr..

ọ

ầ

ị

The main tectonic features of

ệ ầ kèm theo BĐĐC VN­Ph n mi n B c 1:1.000.000 ễ [140] Tr n Văn Tr , Nguy n Đình Uy, Đàm Ng c, 1986.

ả

ệ

ụ

C c ĐC&KS

t Nam.

Viet Nam. Proc. 1st Conf. Geol. Indoch., 1 : 363­376. Hà N i.ộ ), 2000. Tài nguyên khoáng s n Vi

[141] Tr n Văn Tr  ( ộ

Vi

ủ

ấ

ị

ệ

t Nam.

Đ ng ch  biên

), 2009. Đ a ch t và tài nguyên Vi

ộ

ầ ủ ị Ch  biên ệ t Nam, Hà N i, 214 tr. ồ ị ầ [142] Tr n Văn Tr , Vũ Khúc ( ụ C c ĐC&KS, Hà N i, 589 trg.. ị ầ

ệ

t Nam.

[143] Tr n Văn Tr , Vũ Khúc (

Eds.), 2011. Geology and Earth resources of Vi

Dept of Geology & Minerals, Hà N i, 646 tr..

ầ [144] Tr n Xuyên ( ế

ộ ị ờ ắ

ụ

ả ờ ắ ấ ), 2001. Đ a ch t và khoáng s n t ỷ ệ  l

B c Quang­Mã Quan t

B c Quang­Mã Quan. . C c ĐC và  1:200.000

ị

Biostratigraphy,   biofacies   and   paleogeography   of   Neogene

ủ Ch  biên ồ ả Thuy t minh B n đ  ĐC&KS t KS VN, Hà N iộ . [145] Tr nh   Dánh,   1998.

sequences in Viet Nam. J. Geology, B/11­12 : 123­135. Hà N i.ộ

ị

ắ

Tóm t

t BC HNKH

Cách nhìn m i v  ph c h  granulit Kan Nack.

[146] Tr nh Long, 2000. ụ

ớ ề ứ ệ ộ ĐC­KS, tr. 16. C c ĐC&KS VN, Hà N i.

[147] United   Nations,   1990.  Atlas   of   Mineral   resources   of   ESCAP   Region.   Vol.   6,

Vietnam. New York.

ủ

ồ

ướ

c khoáng và n

ướ   c

ạ ), 1998. Danh b  các ngu n n

ụ

ệ

[148] Võ Công Nghi p (ệ Ch  biên t Nam.

nóng Vi

ộ . C c ĐC&KS, Hà N i

ệ

ầ

ị

t   Nam).

[149] Vũ   Khúc,   1980.   Stratigrafija   Triasa   Vietnama   (Đ a   t ng   Trias   Vi

ế

V  Geologija i poleznye iskopaemye stran Azii, Afriki i Lat. Ameriki, p. 34­44. Univ.   Lumumby, Moskva (ti ng Nga). ồ

ủ

ệ

ấ

ị   ậ t Nam. T p I. Đ a

ị ), 1989. Đ a ch t Vi

ụ

ộ

ổ

ầ t ng.

[150] Vũ Khúc, Bùi Phú M  (ỹ Đ ng ch  biên ỏ ị ầ

ầ

ể ở

ệ

ướ

Nam Vi

t Nam d

i ánh sáng

T ng c c M ­ĐC, Hà N i, 378 tr.. [151] Vũ Khúc, 1993. Đ a t ng các tr m tích Jura bi n

ộ ớ TC Các KH v  TĐ, 15/2 : 56­64. Hà N i.

ệ các tài li u m i.  ự ậ

ụ

ự

ộ

ị

Nxb Giáo d c, Hà N i, 346 tr..

ề  nhiên Vi

Đ a lý t

t Nam.

ệ [152] Vũ T  L p, 1999. [153] Zeiller R., 1903. Sur la flore fossile des gîtes de charbon du Tonkin. In: Étude des

gîtes minéraux de la France, 1. Min. Trav. Publics. Paris, 328 pp..

[154] Zelazniewicz A., Tran T.H., Fanning M., 2005. Continental extrusion along the  Red   River   Shear   Zone,   N   Vietnam:   New   structural   and   geochronological   data.  Geolines, 19 : 121­122.

66

67