M t s kinh nghi m giúp nâng cao hi u qu tr i nghi m th c t cho h c sinh l p 3 ế .
Ph n th nh t: M ĐU
I. Đt v n đ
Nh chúng ta đã bi t, xu th hi n nay thì ho t đng tr i nghi m th c t vôư ế ế ế
cùng quan tr ng. Đăc bi t đi v i các em h c sinh, nó giúp các em hình thành và
phát tri n đy đ các k năng s ng, đây cũng là c h i đ giúp các em nh n th c ơ
đúng đn h n v t m quan tr ng c a vi c h c t p, s s g ng ph n đu và n l c ơ
c a b n thân. Bên c nh đó ho t đng tr i nghi m còn giúp các em h ng thú khám
phá nh ng đi u m i m , k di u c a thiên nhiên c a cu c s ng, lao đng và sáng
t o. Các em s tham gia m t cách ch đng, h ng kh i, nhi t tình b i thông qua
ho t đng này các em có th b t đu t các khâu nh chu n b , th c hành, đánh giá ư
k t qu , …Cũng thông qua ho t đng tr i nghi m, các em đc t do trình bày ýế ượ
t ng, cách th c hi n và tr c ti p tham gia chính vì v y s t o đng l c, kh i g iưở ế ơ
ni m đam mê, thích thú đi v i các em. S hi u qu h n khi ho t đng tr i nghi m ơ
này song hành v i các ho t đng d y và h c trên l p, do đó ngay t l a tu i đang
c p sách t i tr ng n u các em đc h c t p và tr i nghi m thì ch c ch n s trang ườ ế ượ
b cho các em s t tin, m nh d n và v ng vàng trong cu c s ng hi n t i và t ng ươ
lai.
Nh ng trên th c t , vi c th c hi n các ho t đng tr i nghi m cho h c sinhư ế
đc bi t là h c sinh ti u h c còn g p r t nhi u khó khăn. Nh kinh phí t ch c còn ư
h n h p, vi c h c văn hóa trên l p chi m th i l ng nhi u, l a ch n không gian, ế ượ
đa đi m phù h p cũng là m t v n đ c n đt ra, l a tu i các em còn nh nên vi c
t ch c m t s ho t đng còn g p khó khăn đ đm b o an toàn, cách th c h ng ướ
d n các em th c hi n đ có hi u qu , …. Vi c l a ch n n i dung, hình th c, đa
đi m và th i gian th c hi n cũng vô cùng khó khăn cho giáo viên và h c sinh. Chính
t th c tr ng đó mà các ho t đng tr i nghi m m t s tr ng h c ch a đc ườ ư ượ
khai thác tri t đ và đt hi u qu . Tr c tình hình đó là m t giáo viên đang ngày ướ
ngày đng l p, b n thân tôi luôn trăn tr và suy nghĩ đ làm sao có nh ng gi i pháp
giúp h c sinh đc tham gia th c hành tr i nghi m th c t m t cách th ng xuyên ượ ế ườ
và đt hi u qu cao nh t nh m giúp các em tr thành nh ng con ng i s ng tích ườ
c c, t tin, sáng t o, x lí t t trong m i tình hu ng đ mai sau khi đã tr ng thành ưở
các em s v ng vàng, nh y bén, sáng t o trong công vi c và cu c s ng, đ tr thành
nh ng con ng i có ích cho gia đình nói riêng và và xã h i nói chung trong th i kì ườ
công nghi p hóa, hi n đi hóa đt n c. ướ Đây là lí do đ tôi th c hi n đ tài M t
s kinh nghi m giúp nâng cao hi u qu tr i nghi m th c t cho h c sinh l p 3. ế
II. M c đích (m c tiêu) nghiên c u
M c đích c a vi c nghiên c u này nh m đa ra nh ng gi i pháp, bi n pháp ư
phù h p giúp cho vi c th c hi n các ho t đng tr i nghi m c a h c sinh đt hi u
Giáo viên: Nguy n Th Thu H ng Tr ng TH Krông ườ
Ana
1
M t s kinh nghi m giúp nâng cao hi u qu tr i nghi m th c t cho h c sinh l p 3 ế .
qu v i m c đích h ng t i là t o c h i cho h c sinh huy đng, t ng h p t t c ướ ơ
các ki n th c các em đã đc h c trong các môn h c và đã đc giáo d c trong cácế ượ ượ
ho t đng đ tr i nghi m th c t nh m giúp các em phát huy h t kh năng, s t ế ế
tin, sáng t o, tích c c, ch đng trong m i tình hu ng nh m phát tri n m t cách
đúng đn và toàn di n v năng l c, ph m ch t cho h c sinh.
Ph n th hai: GI I QUY T V N Đ
I. C s lý lu n c a v n đơ
Ch c h n chúng ta đã t ng đc và chiêm nghi m nhi u câu danh ngôn v tr i
nghi m nh ng b n thân tôi v n tâm đc nh t v i câu ư “Cu c đi này là món quà
b n dành cho mình Hãy m nó ra.” Vâng qu th t là đúng nh v y, chúng ta ư
đang đc t n h ng m t món quà vô cùng l n lao đó là đc s ng, đc h c t p,ượ ưở ượ ượ
sinh ho t, lao đng sáo t o. Nh ng cái quan tr ng là chúng ta t n h ng món quà đó ư ưở
nh th nào đ th c s có ý nghĩa. Chúng ta ph i b t tay vào m nó ra đ khám pháư ế
và t n h ng nó. V y còn ch n ch gì n a khi l a tu i các em h c sinh đang ngày ưở
ngày ng i trên gh nhà tr ng, các em hãy t n h ng món quá đó b ng cách hãy ế ườ ưở
b t tay vào khám phá và t n h ng nó, b i vì có khám phá, có tr i nghi m thì chúng ưở
ta m i nh n bi t đc nh ng đi u thú v trong món quà đó. Đ r i ta th y tr i ế ượ
nghi m vô cùng quan tr ng, nó m ra cho các em r t nhi u c h i đ tìm hi u, đ ơ
khám phá, đ sáng t o b ng chính bàn tay kh i óc c a các em, giúp các em tr thành
nh ng con ng i năng đng, s ng có m c đích, tích c c, ch đng và sáng t o ườ
trong m i ho t đng đ t o cho các em có nh ng kinh nghi m v ng vàng trong
cu c s ng và có th ng phó v i b t kì hoàn c nh nào khi các em ti p xúc. ế
Cũng chính vì v y mà Ch ng trình giáo d c ph thông ho t đng tr i ươ
nghi m và ho t đng tr i nghi m, h ng nghi p ban hành kèm theo thông t s ướ ư
32/2018/TT-BGD ĐT ngày 26/12/2018 c a B tr ng B Giáo d c và Đào t o đ ưở
ra m c tiêu ch ng trình đi v i c p ti u h c là Ho t đng tr i nghi m hình thành ươ
cho h c sinh thói quen tích c c trong cu c s ng h ng ngày, chăm ch lao đng; th c
hi n trách nhi m c a ng i h c sinh nhà, tr ng và đa ph ng; bi t t đánh ườ ườ ươ ế
giá và t đi u ch nh b n thân; hình thành nh ng hành vi giao ti p, ng x có văn ế
hóa; có ý th c h p tác nhóm và hình thành đc năng l c gi i quy t v n đ. ượ ế
Tác gi Lê Huy Hoàng tr ng Đi h c s ph m Hà N i trong bài vi t “M t ườ ư ế
s v n đ v ho t đng tr i nghi m sáng t o trong ch ng trình giáo d c ph ươ
thông m i” có đ c p đn quan ni m v ho t đng tr i nghi m sáng t o. Theo tác ế
gi , ho t đng tr i nghi m sáng t o s giúp ng i h c hình thành và phát tri n ườ
đc ph m ch t, năng l c, nh n ra năng khi u, s thích, đam mê, b c l và đi uượ ế
ch nh cá tính; nh n ra chính mình cũng nh khuynh h ng phát tri n c a b n thân. ư ướ
T nh ng v n đ pháp lý trên, B Giáo d c và Đào t o đã chú tr ng t ch c
các ho t đng tr i nghi m trong tr ng ph thông, đc bi t là tr ng Ti u h c ườ ườ
Krông Ana, đn v tôi đang công tác trong nh ng năm qua đc s quan tâm ch đoơ ượ
Giáo viên: Nguy n Th Thu H ng Tr ng TH Krông ườ
Ana
2
M t s kinh nghi m giúp nâng cao hi u qu tr i nghi m th c t cho h c sinh l p 3 ế .
sát sao c a lãnh đo nhà tr ng trong vi c t ch c các ho t đng tr i nghi m cho ườ
h c sinh.
II. Th c tr ng v n đ
Hi n nay đa s h c sinh ch t p trung vào m t nhi m v đó là h c t p còn
vi c v n d ng th c hành vào cu c s ng v n còn h n ch , đc bi t s quan tâm, ế
bao b c c a cha m h c sinh quá ch t ch , không dám cho con em mình tham gia
vào m t s công vi c nhà, tham gia vào các ho t đng ngo i khóa, …. S nh
h ng đn s c kh e c a con em, chính vì v y mà các em r i vào tình tr ng b đngưở ế ơ
khi g p m t s tình hu ng trong cuôc s ng. H n th n a b n tính c a môt s em ơ ế
còn e dè, nhút nhát, thi u t tin nên cũng g p không ít khó khăn khi tham gia vào cácế
ho t đng tr i nghi m. Còn m t v n đ cũng khi n cho giáo viên g p tr ng i khi ế
th c hi n các ho t đng tr i nghi m đó là th i gian, hình th c t ch c, đa đi m đ
phù h p v i l a tu i ti u h c c a các em. Chính vì đi u đó mà các ho t đng tr i
nghi m v n ch a đc t ch c m t cách th ng xuyên. Cũng chính t nh ng khó ư ượ ườ
khăn đó mà h c sinh đc tham gia các ho t đng tr i nghi m ch a nhi u và ch ượ ư
n m trong ph m vi đn gi n, d th c hi n. Chính vì đi u đó mà kĩ năng s ng c a ơ
h c sinh v n còn h n ch . C th trong các năm h c tr c ti p gi ng d y các em, tôi ế ế
th y các em th c hi n các ho t đng tr i nghi m còn h i h t, ch a th t s ch ư
đng, cách làm vi c c a các em ch a ch c ch n, thi u s chuyên nghi p nên k t ư ế ế
qu ch a đt nh mong mu n c a giáo viên, n i dung tr i nghi m ch a phong phú, ư ư ư
T đó ng i giáo viên c n có m t k ho ch tr i nghi m v i n i dung và hình ườ ế
th c phong phú nh m c i thi n tình hình trên. Và sau đây là m t s gi i pháp c
th .
III. Các gi i pháp đã ti n hành đ gi i quy t v n đ. ế ế
III.1. N m b t đc đi m tình hình h c sinh
Nh chúng ta đã bi t trong m t l p h c, m i h c sinh có m t tính cách đcư ế
đi m và s thích khác nhau, m i h c sinh có kh năng đc bi t khác nhau và đc
bi t m i em đu có hoàn c nh gia đình và cách chăm sóc, d y d khác nhau. Chính
vì đi u đó ng i giáo viên mu n có m t k t qu giáo d c t t trên l p thì đi u ườ ế
đu tiên c n ph i tìm hi u đc đi m, tình hình h c sinh. Đi v i vi c giúp h c sinh
có m t k t qu t t v tr i nghi m th c t cũng v y, đòi h i ng i giáo viên ph i ế ế ườ
n m b t đc đc đi m tình hình riêng c a m i em. Đi v i b n thân tôi cũng v y, ượ
tr c khi có k ho ch t ch c cho h c sinh các ho t đng tr i nghi m, tôi đã tìmướ ế
hi u v h c sinh đu tiên là tìm hi u qua cha m h c sinh v tính cách, s tr ng, ườ
s thích, kh năng làm vi c phù h p v i l a tu i khi nhà. Sau khi tìm hi u thông
qua ph huynh tôi s tìm hi u thông qua trò chuy n v i các em, vào m t ti t sinh ế
ho t l p ch ng h n, tôi s dành m t kho ng th i gian cho các em giao l u v i cô ư
giáo đ nói v s tr ng và s thích c a mình, k nh ng vi c mình có th làm đ ườ
giúp đ b m nhà, tôi khuy n khích h c sinh k th t, k tho i mái. B c ti p ế ướ ế
theo tôi s ti n hành ki m tra tr c ti p b i vì tìm hi u h c sinh có nh ng n i dung ế ế
mình có th ki m tra tr c ti p b ng nh ng vi c làm c a các em. Ví d nh : Mu n ế ư
Giáo viên: Nguy n Th Thu H ng Tr ng TH Krông ườ
Ana
3
M t s kinh nghi m giúp nâng cao hi u qu tr i nghi m th c t cho h c sinh l p 3 ế .
bi t kh năng th c hành, thao tác c a các em nhanh hay ch m, ch c ch n hay khôngế
tôi s ki m tra thông qua nh ng vi c làm nh lau b ng, r a li, quét nhà, ti n ư ế
hành cho các em làm theo t và s quan sát theo dõi. Nh ng h c sinh nào đã t ng
làm vi c ho c nh ng h c sinh nào ch a bao gi ph i làm nh ng vi c nh th này ư ư ế
thì tôi s nh n bi t và phân lo i kh năng c a h c sinh đ có nh ng k ho ch ti p ế ế ế
theo. Ngoài ra tôi còn tìm hi u v kĩ năng giao ti p c a các em thông qua cách x lí ế
m t tình hu ng ho c hóa thân thành m t nhân v t trong m t câu chuy n nào đó,
đ n m đc kh năng c a các em đn đâu t đó s có h ng giúp các em phát huy ượ ế ướ
cũng nh giúp các em c i thi n v kĩ năng giao ti p c a mình. Tìm hi u thông quaư ế
các giáo viên b môn, tôi th ng xuyên trao đi v i giáo viên b môn v đc đi m ườ
c a các em trên l p, vì m t l p h c có kho ng 5-6 giáo viên d y cùng nên m i giáo
viên h cũng s n m đc m t s đc đi m tình hình c a các em và vi c tìm hi u ượ
thông qua nhi u giáo viên s giúp tôi n m b t chính xác v đc đi m tình hình c a
t ng em. Tìm hi u thông qua m t phép th , đ bi t đc kh năng th c hành trong ế ượ
cu c s ng c a các em nh th nào tôi có th đa ra m t phép th nh sau: “Hôm ư ế ư ư
nay cái khăn tr i bàn c a l p mình h i b n, b n nào bi t gi t khăn thì có th gi t ơ ế
giúp l p cái khăn bàn này.” V i nh ng b n đã t ng làm nh ng vi c gi t đ cho b n
thân khi nhà thì vi c giăt cái khăn tr i bàn là vô cùng đn gi n và các em r t t tin ơ
đ nh n nhi m v này. Qua đó tôi cũng bi t thêm đc v kh năng th c hành c a ế ư
các em trong cu c s ng h ng ngày.
III.2. Giúp h c sinh hi u tr i nghi m là gì ? và t m quan tr ng c a vi c tr i
nghi m.
Tr c khi mu n h c sinh tham gia ti n hành tr i nghi m đc t t thì đòi h iướ ế ượ
giáo viên ph i giúp các em hi u đc nh th nào g i là tr i nghi m và t m quan ượ ư ế
tr ng c a tr i nghi m. Đi v i tôi cũng v y, vi c đu tiên tôi s giúp các em hi u
v tr i nghi m thông qua m t cách hi u đn gi n nh t. Th nh t cho các em nêu ơ
nh ng hi u bi t c a mình v tr i nghi m, n u h c sinh nêu đúng tôi s tuyên ế ế
d ng tr c l p, n u h c sinh nêu ch a chính xác ho c ch a hi u thì tôi s giúpươ ướ ế ư ư
các em hi u thông qua nh ng câu h i đn gi n nh t mà tôi đa ra nh sau ? ơ ư ư
+ Các b a ăn h ng ngày c a em là do ai chu n b ?
+ Qu n áo em m c do ai gi t ?
+ Nh ng h t g o chúng ta ăn h ng ngày đc s n xu t nh th nào ? ượ ư ế
+ Cha ông ta đã chi n đu, hi sinh gian kh nh th nào đ có s hòa bìnhế ư ế
ngày hôm nay ?
……
Sau nh ng câu h i đó, tôi s yêu c u h c sinh tr l i theo ý hi u c a các em
và tôi s ch t ý: Nh v y t t c nh ng th mà chúng ta đã t ng đc t n h ng ư ượ ưở
mà không ph i làm, không bi t cách làm và bây gi chính bàn tay c a chúng ta s ế
tr c ti p làm; nh ng s vi c, s ki n chúng ta ch bi t s qua b ng lí thuy t và bây ế ế ơ ế
gi chúng ta s đc t n m t ch ng ki n thông qua các ho t đng th c t c a con ượ ế ế
Giáo viên: Nguy n Th Thu H ng Tr ng TH Krông ườ
Ana
4
M t s kinh nghi m giúp nâng cao hi u qu tr i nghi m th c t cho h c sinh l p 3 ế .
ng i nh hình nh ng i nông dân làm ra lúa g o v t v nh th nào ho c cácườ ư ườ ư ế
hình nh v s ch u đng tù đày gian kh c a cha ông ta trong chi n tranh đc l u ế ượ ư
gi l i các b o tàng, đó chính là tr i nghi m c a chúng ta. T vi c giúp h c
sinh hi u m t cách đn gi n v tr i nghi m và cu i cùng tôi s ch t b ng lí thuy t ơ ế
“Tr i nghi m là t ng h p nh ng ki n th c, kĩ năng ho c nh ng gì quan sát đc ế ượ
thông qua vi c tham gia ho c ti p xúc v i các s v t, s ki n”. ế
Sau khi giúp h c sinh hi u v tr i nghi m tôi ti p t c cho các em tìm hi u ế
v t m quan tr ng c a tr i nghi m, cũng t ch c cho h c sinh phát bi u ý ki n ế
theo ý hi u c a các em và giáo viên s là ng i ch t ý cu i cùng đ giúp các em ườ
hi u: Tr i nghi m giúp chúng ta khám phá th c t đ tr ng thành h n; giúp chúng ế ưở ơ
ta h c t p, rèn luy n thêm v các kĩ năng s ng đ trong b t kì hoàn c nh nào chúng
ta cũng có th bình tĩnh ng phó; tr i nghi m s giúp chúng ta m nh m h n và ơ
v ng vàng h n trong cu c s ng. ơ
Đc bi t tôi không quên nh c nh các em c n ph i quan tâm nhi u h n vào ơ
ho t đng tr i nghi m và đc bi t c n tham gia m t cách tích c c, ch đng tránh
ng i khó khăn, gian kh thì khi đó chúng ta m i thành công.
III.3. Xây d ng k ho ch tr i nghi m ế
Sau khi đã tìm hi u và n m b t v đc đi m tình hình c a h c sinh tôi ti n ế
hành xây d ng k ho ch d y h c tr i nghi m th c t cho h c sinh theo k ho ch ế ế ế
c a nhà tr ng và theo k ho ch c a l p nh sau: K ho ch tr i nghi m đc xây ườ ế ư ế ượ
d ng theo t ng tháng g n v i các n i dung tr i nghi m. M t năm h c s có 9 tháng
và tùy theo t ng n i dung tr i nghi m tôi s ti n hành cho h c sinh tr i nghi m m i ế
tháng m t n i dung ho c nh ng n i dung tr i nghi m c n có th i gian thì có th 2
đn 3 tháng 1 n i dung. Th i gian c th đ ti n hành tr i nghi m trong m i thángế ế
đó là ti t Sinh ho t t p th đu tu n, cu i tu n, gi ra ch i, 10 phút đu gi , có thế ơ
là bu i ngh h c trong tu n phù h p.
Ví d : K ho ch tr i nghi m tr ng và chăm sóc công trình Măng non ế
Th i gianN i dungĐa đi m H c sinh
Giáo viên: Nguy n Th Thu H ng Tr ng TH Krông ườ
Ana
5