Lá
Một chiếc lá
Lá hay lá cây là một bộ phận của thực vật bậc
cao có chức năng quang hợp. Lá cây chứa
nhiều tế bào mô dậu và nhiều lục lạp. Lá cây
có chức năng quang hợp, dự trữ chất dinh
dưỡng, nước, thoát hơi nước, tham gia vào
quá trình hút nước và khoáng của rễ cây.
Cấu tạo
Cuống lá
Cuống lá là phần gắn liền giữ phiến lá và thân
cành, cuống lá có chức năng nâng đỡ phiến lá
và dẫn truyền chất dinh dưỡng giữa thân cây
và phiến lá. Cuống lá có nhiều hình dạng và
kích thước khác nhau tùy vào điều kiện. Đôi
khi cuống lá còn đóng vai trò quang hợp (xem
thêm cuống dạng lá).
Gân lá
Gân lá có cấu tạo hệ gân nhiều gân gốc
Là bộ phận đóng vai trò xương sống cho
phiến lá, nâng đỡ phiến lá và dẫn truyền chất
dinh dưỡng. Người ta thường phân gân lá
thành các cấp khác nhau (cấp 1, 2, 3) tùy
thuộc vào vị trí so với cuống lá. Gân lá có cấu
tạo giống như là cuống lá.
Gân lá có các dạng hình phân bố khác nhau:
Song song: Ví dụ: lá tre, trúc.
Lông chim: Đa số có ở các loài thực vật
bậc cao.
Vấn hợp: Ví dụ: lá ổi, lá các loài trâm.
]Phiến lá
là phần rộng của lá. Phiến lá có 2 mặt, mặt
trên gọi là bụng, mặt dưới gọi là lưng. Lá
thường có mầu xanh lục nhờ vào chất diệp
lục, đôi khi lá có mầu sắc khác do diệp lục bị
che khuất bởi sắc tố khác. Mép phiến lá là một
đặc điểm để phân biệt các loại lá:
+ Có loại lá mép nguyên như lá bàng
+ Có loại lá mép răng cưa nhọn như lá cây
hoa hồng
+ Có loại lá xẻ không quá 1/4 phiến lá
+ Có loại lá chẻ, vết chẻ bằng 1/4 phiến lá
+ Có loại lá khía, vết khía quá 1/4 phiến lá
hoặc sát gân lá chính
Hình thái
Đặc điểm hình thái bên ngoài của lá rất quan
trọng cho việc mô tả đặc điểm của loài thực
vật, có ý nghĩa trong khoa học và đời sống
sản xuất.
Các loại lá cơ bản
Dựa theo hình khối cơ bản, phân loại thành:
Lá hình kim.
Lá hình vẩy.
Lá hình phiến (lá rộng).
Lá hình dải.
Sắp xếp trên cành
Dựa vào cách đính của lá trên thân cành:
Mọc cách (mọc sole):
Mọc đối:
Mọc vòng:
Mọc cách vòng:
Vai trò
Lá cây có vai trò quan trọng trong đời sống
sinh lý của cây. Lá cây là cơ quan chủ yếu
biến năng lượng mặt trời thành năng lượng
hóa học (với đa số loài thực vật bậc cao).
Trong quan hệ tương tác với các loài sinh vật
khác, lá cây là điểm đầu của các chuỗi thức
ăn (là thức ăn chủ yếu của đa số các loài sinh
vật tiêu thụ bậc 1). Lá cây có vai trò chủ đạo
trong đời sống của các sinh giới.