Logistics là gì?
D ch v logisics là gì? B n có bao gi th c m c nh v y không? Cá nhân tôi m c dù ư
đã làm trong ngành shipping nhi u năm, và sau đó chuy n sang làm cho công ty
logisics, tôi v n có th i gian dài không có khái ni m rõ ràng v lĩnh v c này.
V y logistics là gì?
Tr c khi trích d n đnh nghĩa mang tính h c thu t, tôi xin nêu cách hi u ng n g n: Logistics ướ
là quá trình lên k ho ch, áp d ng và ki m soát các lu ng chuy n d ch c a hàng hóa hay thôngế
tin liên quan t i nguyên nhiên li u v t t (đu vào) và s n ph m cu i cùng (đu ra) t đi m ư
xu t phát t i đi m tiêu th .
Có th minh h a s k t h p c a logistics đu vào và đu ra trong s đ sau: ế ơ
Ngu n: vlr.vn
Logistics có th t m d ch m t cách không sát nghĩa là “h u c n”, nh ng có l đn nay ư ế
Ti ng Vi t ch a có thu t ng t ng đng. Chúng ta có th ch p nh n t logistics nhế ư ươ ươ ư
m t t đã đc Vi t hóa, cũng t ng t nh nhi u t khác trong th c t đã ch p nh n ượ ươ ư ế
nh container, marketing…ư
L ch s logistics
V m t l ch s , thu t ng logistics b t ngu n t các cu c chi n tranh c đi c a đ ế ế
ch Hy L p và La Mã. Khi đó, nh ng chi n binh có ch c danh “Logistikas” đc giao ế ế ượ
nhi m v chu c p và phân ph i vũ khí và nhu y u ph m, đm b o đi u ki n cho quân ế
s hành quân an toàn t b n doanh đn m t v trí khác. Công vi c “h u c n” này có ý ế
nghĩa s ng còn t i c c di n c a chi n tranh, khi các bên tìm m i cách b o v ngu n ế
cung ng c a mình và tìm cách tri t phá ngu n cung ng c a đi ph ng. Quá trình ươ
tác nghi p đó d n hình thành m t h th ng mà sau này g i là qu n lý logistics.
Trong th chi n th hai, vai trò c a “logistics” càng đc kh ng đnh. Đi quân h u c n c a ế ế ượ
quân đi M và đng minh t ra có hi u qu h n c a quân đi Đc. Quân M đã đm b o ơ
cung c p vũ khí, đn d c, và quân nhu đúng đa đi m, đúng th i gian, b ng nh ng ph ng ượ ươ
th c t i u. Nh phát huy u th v công tác h u c n mà M và đng minh đã nhi u l n ư ư ế
chi m u th trong cu c chi n tranh. Cũng trong th i gian này, nhi u ng d ng v logictics ế ư ế ế
đã đc phát tri n và v n còn đc s d ng đn ngày nay, m c dù đã có ít nhi u thay đi đ ượ ượ ế
phù h p v i môi tr ng s n xu t kinh doanh. ườ
Logistics trong lu t Vi t Nam
Thu t ng logistics cũng đã đc s d ng chính th c trong Lu t th ng m i 2005, và đc ượ ươ ượ
phiên âm (m t cách khá “ng nghĩnh”) theo ti ng Vi t là “lô-gi-stíc”. Đi u 233 Lu t th ng ế ươ
m i nói r ng:
“D ch v logistics là ho t đng th ng m i, theo đó th ng nhân t ch c th c hi n m t ho c ươ ươ
nhi u công vi c bao g m nh n hàng, v n chuy n, l u kho, l u bãi, ư ư làm th t c h i quan , các
th t c gi y t khác, t v n khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hi u, giao hàng ho c các ư
d ch v khác có liên quan đn hàng hóa theo th a thu n v i khách hàng đ h ng thù lao.” ế ưở
Đnh nghĩa mang tính h c thu t
Hi n có nhi u đnh nghĩa h c thu t v thu t ng logistics. Theo Hi p h i các nhà chuyên
nghi p v qu n tr chu i cung ng (Council of Supply Chain Management Professionals -
CSCMP), thì thu t ng này đc đnh nghĩa khá đy đ nh sau: ượ ư
“Qu n tr logistics là m t ph n c a qu n tr chu i cung ng bao g m vi c ho ch đnh, th c
hi n, ki m soát vi c v n chuy n và d tr hi u qu hàng hóa, d ch v cũng nh nh ng thông ư
tin liên quan t n i xu t phát đn n i tiêu th đ đáp ng yêu c u c a khách hàng. Ho t đng ơ ế ơ
c a qu n tr logistics c b n bao g m qu n tr v n t i hàng hóa xu t và nh p, qu n lý đi tàu, ơ
kho bãi, nguyên v t li u, th c hi n đn hàng, thi t k m ng l i logistics, qu n tr t n kho, ơ ế ế ướ
ho ch đnh cung/c u, qu n tr nhà cung c p d ch v th ba. m t s m c đ khác nhau, các
ch c năng c a logistics cũng bao g m vi c tìm ngu n đu vào, ho ch đnh s n xu t, đóng gói,
d ch v khách hàng. Qu n tr logistics là ch c năng t ng h p k t h p và t i u hóa t t c các ế ư
ho t đng logistics cũng nh ph i h p ho t đng logistics v i các ch c năng khác nh ư ư
marketing, kinh doanh, s n xu t, tài chính, công ngh thông tin.”
Phân bi t v i “Chu i cung ng”
N u logistics là m t ph n c a qu n tr chu i cung ng nh đnh nghĩa trên, thì ph n còn l i làế ư
gì? Phân bi t logistics và chu i cung ng nh th nào? Hay nói cách khác, logistics khác gì v i ư ế
chu i cung ng?
Đ có căn c phân bi t, ta quay tr l i v i khái ni m "chu i cung ng" cũng c a Hi p h i các
nhà chuyên nghi p v qu n tr chu i cung ng. Hãy xem h đnh nghĩa th nào: ế
“Qu n tr chu i cung ng bao g m ho ch đnh và qu n lý t t c các ho t đng liên quan đn ế
tìm ngu n cung, mua hàng, s n xu t và t t c các ho t đng qu n tr logistics. m c đ
quan tr ng, qu n tr chu i cung ng bao g m s ph i h p và c ng tác c a các đi tác trên
cùng m t kênh nh nhà cung c p, bên trung gian, các nhà cung c p d ch v , khách hàng. V ư
c b n, qu n tr chu i cung ng s tích h p v n đ qu n tr cung c u bên trong và gi a các ơ
công ty v i nhau. Qu n tr chu i cung ng là m t ch c năng tích h p v i vai trò đu tiên là
k t n i các ch c năng kinh doanh và các qui trình kinh doanh chính y u bên trong công ty và ế ế
c a các công ty v i nhau thành m t mô hình kinh doanh hi u qu cao và k t dính. Qu n tr ế
chu i cung ng bao g m t t c nh ng ho t đng qu n tr logistics đã nêu cũng nh nh ng ư
ho t đng s n xu t và thúc đy s ph i h p v qui trình và ho t đng c a các b ph n
marketing, kinh doanh, thi t k s n ph m, tài chính, công ngh thông tin.”ế ế
N u so sánh hai đnh nghĩa trên, có th th y s khác nhau c b n. Khái ni m chu i cung ng ế ơ
r ng h n và bao g m c logistics và quá trình s n xu t. Ngoài ra, chu i cung ng chú tr ng ơ
h n đn ho t đng mua hàng (procurement) trong khi logistics gi i quy t v chi n l c và ơ ế ế ế ượ
ph i h p gi a marketing và s n xu t.
1PL, 2PL, 3PL, 4PL là gì v y?
Khi nói đn logistics, b n có th hay nghe các công ty d ch v nh n mình là 3PL (Third Party ế
Logistics provider), nghĩa là Công ty cung c p d ch v logistics bên th 3. Câu h i đt ra là:
3PL là gì n u h là bên th 3, v y còn các bên th nh t (1PL), th hai (2PL), hay bên th t ế ư
(4PL) là gì? Ta cùng xem t ng khái ni m.
1PL: là ng i cung c p hàng hóa, th ng là ng i g i hàng (shipper), ho c là ng i nh n ườ ườ ườ ườ
hàng (consignee). Các công ty t th c hi n các ho t đng logistics c a mình. Công ty s h u
các ph ng ti n v n t i, nhà x ng, thi t b x p d và các ngu n l c khác bao g m c con ươ ưở ế ế
ng i đ th c hi n các ho t đng logistics. Đây là nh ng t p đoàn Logistics l n trên th gi i ườ ế
v i m ng l i logistics toàn c u, có ph ng cách ho t đng phù h p v i t ng đa ph ng. ướ ươ ươ
2PL: là ng i v n chuy n th c t , ch ng h n nh hãng tàu, hãng hàng không, hãng xe t iườ ế ư
3PL: là ng i cung c p gi i pháp t ng th cho d ch v logistics cho khách hàng, h th ng ườ ườ
đm nhi m m t ph n, hay toàn b các công đo n c a chu i cung ng.
4PL: Thu t ng 4PL l n đu tiên đc công ty Accenture s d ng, và công ty này đnh nghĩa ượ
nh sau: “A 4PL is an integrator that assembles the resources, capabilities, and technology of its ư
own organization and other organizations to design, build and run comprehensive supply chain
solutions.”
Ví d v d ch v logistics
D i đây là ví d v d ch v logistics cho công ty May 10, trích đăng t bài vi t trên di n đàn ướ ế
Vietship c a thành viên có tên Dangerous Goods.
Công ty May 10 s n xu t và phân ph i qu n áo đi kh p n i trong và ngoài n c, giao hàng ơ ướ
đn t n n i, đn t n giá bán hàng c a các đi lý bán buôn, bán l , thu h i s n ph m h h ng,ế ơ ế ư
l i, bán thanh lý hàng h t m t, sale, promotion..v.v.. ế
Nh ng vi c c b n h ph i làm hàng ngày là làm h p đng, đt mua v i, ch , cúc, khóa, đinh, ơ
dây.v.v... trong, ngoài n c và s nhi u n c khác nhau, nhi u thành ph khác nhau (vì ướ ướ
không th mua toàn b ph ki n 1 n c, 1 thành ph đc vì giá c , m u mã, ch t l ng ướ ượ ượ
m i n i s có 1 u th , m i 1 s n ph m s dùng 1 lo i ph ki n đc bi t ho c 1 lo i v i ơ ư ế
theo đúng style c a đn hàng đó và s ph i mua nhi u lo i nhi u thành ph khác nhau, r i ơ
s chi n tranh, thiên tai,.....) ế
Công vi c v n hành hàng ngày, hàng tu n, hàng tháng s có nh ng đn hàng theo l ch trình ơ
l p tr c g i cho các công ty v n t i (công ty logistics) đn gi này, ngày này, tháng này công ướ ế
ty May 10 s c n bao nhiêu cont v i c a Italy, bao nhiêu kg cúc c a Hàn Qu c, bao nhiêu ch
t nhà máy trong Biên Hòa chuy n ra đ làm đn hàng A trong bao nhiêu ngày,... Căn c theo ơ
Order c a may 10, công ty v n t i lên k ho ch và trao đi cùng May 10 đ quy t đnh ngày ế ế
nào thì nh p cái gì tr c, b ng đng nào, có th k t h p hay ghép hàng v i đn hàng khác ướ ườ ế ơ
ho c c a đn v khác hay không, v.v..., m c đích nh m ti t ki m ti n v n chuy n t i đa cho ơ ế
May 10, k p ti n đ s n xu t hàng ngày mà l i không m t nhi u chi phí l u kho (vi c này thì ế ư
công ty May 10 không th có đi u ki n ghép hàng, không có h th ng đi lý toàn c u và có
ph ng án làm t t b ng đn v v n t i đc).ươ ơ ượ
N u m i vi c đu xuôn x , công nhân không ai m, đi n không b m t, không m a, không ế ư
bão, không đng đt, không thay đi đn hàng, ki u dáng, không th a thi u, không thay đi ơ ế
giá c , không có s c nh tranh, đi nhà cung c p vv và vv.... thì công ty v n t i c th mà làm ế
và thu ti n.
Nh ng, lúc nào cũng s có ch “nh ng”, s có lúc 1 trong nh ng nguyên nhân khách quan đemư ư
đn, May 10 bu c ph i nh p nguyên ph li u g p đ k p v s n xu t, đây là lúc các anh ch ế
v n t i s ph i đa ra ph ng án t i u cho khách hàng, đi b ng gì Sea ( ư ươ ư LCL; FCL), Truck,
Rail, Sea-Air hay Air... V y là các công ty giao nh n v n t i (công ty logistics) ph i tham gia
sâu h n vào công vi c s n xu t kinh doanh c a May 10.ơ
Hàng s n xu t ra s c n đn 1 hãng tàu, 1 công ty Logistics hay 1 cty FWD nào đó cho 1 vài ế
anh ch khéo mi ng đn nói dăm ba câu ph i trái, h giá, nâng hoa h ng đ giành vi c v n ế
chuy n nh ng, l i có 1 ch “nh ng”, c nh tranh th thì khó l m, công ty đang làm v n t i ư ư ế
cho may 10 h ph i dán tem mã, đánh s t ng s n ph m, t ng thùng hàng, t ng đn hàng, ơ
t ng lô hàng, còn 1 s đng tác n a xin đc b qua, h ph i quét mã đ có s li u hàng hóa ượ
đ đa lên m ng c a công ty v n t i và đ cùng qu n lý l ng hàng, ph li u vào/ ra v i ư ượ
May 10 n a.
Hàng chu n b ra lò r i thì k ho ch phân ph i đi n i đa bao nhiêu, n c ngoài bao nhiêu, c a ế ướ
hàng này bao nhiêu s n ph m, c a hàng kia bao nhiêu s n ph m thì các anh v n t i cũng có
r i, lúc này thì công ty v n t i s lên k ho ch đóng đn nào, đi đâu tr c, có th có hàng l , ế ơ ướ
hàng cont, hàng b , hàng Air nh ng các anh hàng không ho c các anh hãng tàu hay các anh b o ư
là có Contract giá t t đi đy mà vào c nh tranh đc (các anh có th làm sub-contract thôi thì ượ
đc) vì công ty v n t i ng i ta đã làm bao nhiêu công đo n có lãi r i, n u c n c nh tranh ượ ườ ế
b ng giá, h s n sàng c nh tranh giá th p h n và s s d ng d ch v c a hãng v n t i giá ơ
cao/ d ch v t t h n ông giá r / d ch v kém và h n n a h có 1 lo t công c mà hãng v n t i ơ ơ
tr c ti p không bao gi c nh tranh đc thì ch c ch n May 10 s không b công ty v n t i ế ượ
tr n gói kia đc và lúc đó hãng v n t i tr c ti p ch đi săn đón các ông làm v n t i tr n gói ượ ế
cho các nhà máy nh May 10.ư
Hàng chuy n đn c ng đích r i vi c c a công ty logistics l i ti p t c làm ế ế th t c h i quan ,
chuy n hàng đn kho phân ph i ho c chuy n tr c ti p đn t ng c a hàng đt s n ph m ế ế ế
ho c đi lý bán hàng cho May 10...v.v...
Công ty logisitcs có th thu ti n, ghi l i báo cáo l ng hàng tiêu th , hàng t n, hàng đi, b o ượ
hành, yêu c u chuy n thêm hàng vào ngày mai,....v.v... cho may 10 t đó May 10 có k ho ch ế
s n xu t, phân ph i, thu đi, b o hành, khi u n i nhà cung c p v t li u,.... và báo cho công ty ế
v n t i k ho ch v n chuy n, th tr ng này đang c n hàng này, không c n hàng kia, th ế ườ
tr ng này bán move qua th tr ng khác đ clear hàng. Đn nào còn đang n m trong kho, ườ ế ườ ơ
đn nào đã ra th tr ng và n m t i shop nào, ngày tháng nào thì Sale, promotion đn nào, lo iơ ườ ơ
gì. T t c , t t c nh ng s n ph m c a May 10 đang n m t i đâu, đt n c nào, thành ph ướ
nào, kho hàng nào đu đc công ty v n t i qu n lý và c p nh t thay đi hàng ngày v i May ượ
10. Th m chí các công vi c tìm ki m m r ng th tr ng phân ph i t i các n c, các yêu c u, ế ườ ướ
ph n h i t các đi lý bán hàng, t công tác th tr ng, t khách hàng công ty v n t i có th ườ
giúp May 10 luôn vì công ty v n t i h có h th ng toàn c u, bi t v các công ty b n đa nên ế
thu n l i h n trong vi c c u n i th ng m i. ơ ươ
Logistics Vi t Nam
Logistics cách đây 5 năm có l ch a ai bi t t i, cho t i khi ngành này đc đa vào là m t ư ế ượ ư
môn h c chính th c trong ngành Kinh T và ngày càng phát tri n. Nh t là hi n nay, r t nhi u ế
công ty Logistics m c lên, qu ng cáo, đa khái ni m này đn g n h n v i ng i dân. ư ế ơ ườ
N u ch nhìn s qua nh ng công ty nh ế ơ ư Giaohangnhanh, Giao hàng ti t ki mế , b n s d nh m
t ng, Logistics ch là m t ưở d ch v v n chuy n . Th c ch t, Logistics l i mang khái ni m r t
r ng và r t quan tr ng v i m i doanh nghi p s n xu t.
Bạn đã thực sự biết Logistics là gì? (Nguồn ảnh: Tinkinhte)
Logistics là gì?
Logistics là thu t ng chuyên ngành có g c Hy L p và t ti ng Vi t có nghĩa g n nh t là ế
“h u c n”. Hi u đn gi n nh t, Logistics là m t ph n c a chu i cung ng bao g m t ng th ơ
nh ng công vi c liên quan đn hàng hóa g m ế đóng gói, v n chuy n, l u kho, b o qu n ư cho
t i khi hàng đc giao đn ng i tiêu th cu i cùng. ượ ế ườ
B t k m t doanh nghi p s n xu t nào cũng ph i quan tâm và có chi n l c Logistics phù ế ượ
h p. M t chi n l c Logistics t t s giúp doanh nghi p ti t ki m th i gian, công s c và ti n ế ượ ế
b c hi u qu . Ngày nay, Logistics cũng là m t trong nh ng đi m m nh, giúp phát huy l i th ế
c nh tranh c a doanh nghi p.
Quy trình Logistics c b nơ
Quy trình Logistics truyền thống và cơ bản (Nguồn ảnh: optoro.vn)
Tuy quy trình c b n đn gi n nh v y nh ng v i doanh nghi p càng l n nh t là nh ng ơ ơ ư ư
doanh nghi p xu t kh u thì Logistics s là chi n l c c n đu t công s c và ti n b c. ế ượ ư
Các ho t đng c a Logistics bao g m:
Dịch vụ khách hàng
Dự báo nhu cầu
Thông tin trong phân phối