BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
---------------
---------------
NGÔ THỊ KHÁNH LINH
ẢNH HƯỞNG CỦA CẤU TRÚC SỞ HỮU ĐẾN ĐIỀU CHỈNH
LỢI NHUẬN TẠI CÁC CÔNG TY PHI TÀI CHÍNH NIÊM
YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH KẾ TOÁN
Hà Nội, năm 2023
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
---------------
---------------
NGÔ THỊ KHÁNH LINH
ẢNH HƯỞNG CỦA CẤU TRÚC SỞ HỮU ĐẾN ĐIỀU CHỈNH
LỢI NHUẬN TẠI CÁC CÔNG TY PHI TÀI CHÍNH NIÊM
YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
Chuyên ngành

Kế toán, kiểm toán và phân tích
Mã số: 9340301
LUẬN ÁN TIẾN SĨ
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. PHẠM ĐỨC CƯỜNG
Hà Nội, năm 2023
i
LỜI CAM KẾT
Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi
cam kết bằng danh dự cá nhân rằng luận án này do tôi tự thực hiện và không vi phạm
yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.
Nghiên cứu sinh
Ngô Thị Khánh Linh
ii
MỤC LỤC
LỜI CAM KẾT ............................................................................................................... i
MỤC LỤC ...................................................................................................................... ii
DANH MỤC VIẾT TẮT .............................................................................................. vi
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU ........................................................................... vii
CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU ................................................ 1
1.1. Lí do lựa chọn đề tài ........................................................................................... 1
1.2 Mục tiêu nghiên cứu ............................................................................................ 2
1.3 Câu hỏi nghiên cứu ............................................................................................. 2
1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ...................................................................... 2
1.5 Phương pháp nghiên cứu .................................................................................... 3
1.6 Thiết kế nghiên cứu ............................................................................................. 3
1.7 Các đóng góp dự kiến của luận án ..................................................................... 4
1.8 Kết cấu luận án .................................................................................................... 4
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 .............................................................................................. 6
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ ĐIỀU CHỈNH LỢI NHUẬN, CẤU TRÚC
SỞ HỮU VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA CẤU TRÚC SỞ HỮU ĐẾN ĐIỀU CHỈNH
LỢI NHUẬN .................................................................................................................. 7
2.1 Cơ sở lý luận về điều chỉnh lợi nhuận ............................................................... 7
2.1.1 Định nghĩa điều chỉnh lợi nhuận ..................................................................... 7
2.1.2 Phân loại điều chỉnh lợi nhuận ...................................................................... 10
2.1.3 Đo lường điều chỉnh lợi nhuận ..................................................................... 19
2.2 Cơ sở lý luận về cấu trúc sở hữu ...................................................................... 24
2.2.1 Định nghĩa ..................................................................................................... 24
2.2.2 Phân loại và đo lường.................................................................................... 27
2.2.3 Mối liên hệ giữa các thành phần sở hữu thuộc cấu trúc sở hữu .................... 29
2.3 Khung lý thuyết nghiên cứu ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu đến điều chỉnh
lợi nhuận trong doanh nghiệp ................................................................................ 31
2.3.1 Lý thuyết người đại diện (Agency theory) .................................................... 31
2.3.2 Lý thuyết người quản gia (Stewardship theory) ........................................... 36
iii
2.3.3 Lý thuyết thông tin bất đối xứng (Asymmetry information theory) ............. 37
2.3.4 Lý thuyết chi phí chính trị (Political costs) ................................................... 38
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 ............................................................................................ 40
CHƯƠNG 3: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA CẤU
TRÚC SỞ HỮU ĐẾN ĐIỀU CHỈNH LỢI NHUẬN ................................................ 41
3.1 Tổng quan các hướng nghiên cứu về điều chỉnh lợi nhuận .......................... 41
3.1.1 Các nghiên cứu về nhận diện và đo lường điều chỉnh lợi nhuận .................. 41
3.1.2 Các nghiên cứu về sự đánh đổi giữa các cách thức điều chỉnh lợi nhuận .... 43
3.1.3 Các nghiên cứu về nhân tố tác động đến điều chỉnh lợi nhuận .................... 45
3.1.4 Các hướng nghiên cứu khác về điều chỉnh lợi nhuận ................................... 48
3.2 Tổng quan nghiên cứu về ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu đến sự điều chỉnh
lợi nhuận................................................................................................................... 49
3.2.1 Sở hữu nước ngoài và điều chỉnh lợi nhuận ................................................. 50
3.2.2 Sở hữu gia đình và điều chỉnh lợi nhuận ...................................................... 54
3.2.3 Sở hữu tổ chức và điều chỉnh lợi nhuận ........................................................ 57
3.2.4 Sở hữu nhà quản lý và điều chỉnh lợi nhuận ................................................. 59
3.2.5 Sở hữu tập trung và điều chỉnh lợi nhuận ..................................................... 62
3.2.6 Sở hữu cổ đông lớn và và điều chỉnh lợi nhuận ............................................ 63
3.2.7 Sở hữu nhà nước và điều chỉnh lợi nhuận ..................................................... 64
3.2.8 Sở hữu tư nhân và điều chỉnh lợi nhuận ....................................................... 66
3.3 Khoảng trống nghiên cứu ................................................................................. 66
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 ............................................................................................ 69
CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ...................................................... 70
4.1 Thiết kế nghiên cứu ........................................................................................... 70
4.2 Giả thuyết nghiên cứu ....................................................................................... 71
4.2.1 Ảnh hưởng của sở hữu nước ngoài đến điều chỉnh lợi nhuận ...................... 71
4.2.2 Ảnh hưởng của sở hữu tổ chức đến điều chỉnh lợi nhuận ............................ 71
4.2.3 Ảnh hưởng của sở hữu nhà quản lí đến điều chỉnh lợi nhuận ...................... 72
4.2.4 Ảnh hưởng của sở hữu cổ đông lớn đến điều chỉnh lợi nhuận ..................... 73
4.2.5 Ảnh hưởng của sở hữu nhà nước đến điều chỉnh lợi nhuận ......................... 73
4.2.6 Động cơ điều chỉnh lợi nhuận ....................................................................... 74