BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y T
TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG
NGÔ THỊ TH
MÔ HÌNH CAN THIỆP QUÁ TRÌNH ĐIỀU TR
ĐỘT QUỴ NÃO CÓ CHỈ ĐỊNH THUỐC TIÊU
HUYẾT KHỐI TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHỐ NỐI,
TỈNH HƯNG YÊN
LUẬN ÁN TIẾN SỸ QUẢN LÝ BỆNH VIỆN
HÀ NỘI - 2024
2
CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH
TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG
Người hướng dẫn khoa học:
1. PGS. TS. Mai Duy Tôn
2. PGS.TS Hồ Thị Hiền
Phản biện 1:
Phản biện 2:
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp
Trường
Họp tại Trường Đại học Y tế công cộng
Vào hồi …… ngày ….. tháng ….. năm 2024
Có thể tìm hiểu luận án tại:
- Thư viện trường Đại học Y tế công cộng
- Thư viện Thư viện Quốc gia
3
ĐẶT VẤN Đ
Đột quỵ não (ĐQN) hai thể lâm sàng chính: đột quỵ thiếu máu
não cục bộ và đột quỵ xuất huyết não. Mỗi năm 15 triệu người bị đột
quỵ trên toàn thế giới, trong đó 5 triệu người chết và 5 triệu người bị tàn
tật vĩnh viễn. Nhồi máu não tăng nhanh theo độ tuổi, tỷ lệ sau độ tuổi 55
tăng gấp đôi sau mỗi thập kỷ. Nhồi máu não cấp nguyên nhân hàng
đầu gây tàn tật tử vong trong nhiều năm liền tại Việt Nam, nguyên
nhân thứ hai gây chứng sa sút trí tuệ. Tại Mỹ, khoảng 3% người trưởng
thành bị đột quỵ não, hàng năm khoảng 800.000 đột quỵ lần đầu
khoảng 600.000 người bị đột quỵ tái phát.
Phương pháp tiêm thuốc tiêu huyết khối đã được áp dụng trong
điều trị người bệnh nhồi máu não cấp mang lại hiệu quả cao giúp giảm tỉ
lệ tử vong và giảm tàn phế, phương pháp này lại chỉ có thể được chỉ định
khi người bệnh nhồi máu não cấp được cấp cứu đến sớm trong vòng 4,5
giờ đầu kể từ khi dấu hiệu đầu tiên. Phương pháp điều tr bằng tiêm
thuốc tiêu huyết khối chủ yếu được thiết lập các nước phát triển, tại
các cộng đồng có trình độ dân trí cao, hệ thống y tế cấp cứu tốt, mô hình
điều trị cấp cứu đột quỵ thiếu máu não cấp tối ưu hiệu quả nguồn
lực điu trị đột quỵ cấp tính đầy đủ. Tại Việt Nam, từ năm 2008, phương
pháp điều trị nhồi máu não cấp bằng tiêm thuốc tiêu huyết khối đường
tĩnh mạch đã được triển khai được các bệnh viện lớn chuyển giao lỹ
thuật cho các bệnh viện tại một số tỉnh, thành trong cả nước.
Bệnh viện Đa Khoa Phố Nối, tỉnh Hưng Yên đã nhận chuyển giao kỹ
thuật điều trị nhồi máu não cấp bằng tiêm thuốc tiêu huyết khối đường
tĩnh mạch từ Bệnh viện Bạch Mai bắt đầu thực hiện điều trị trên
người bệnh từ năm 2016. Nhằm xác định được các rào cản chính trong
điều trị người bệnh đột quỵ não chỉ định sử dụng thuốc tiêu huyết
khối tại bệnh viện đa khoa Phố Nối, từ đó y dựng hình can thiệp
nhằm cải thiện việc điều trị người bệnh đột quỵ nãochỉ định sử dụng
thuốc tiêu huyết khối tại Bệnh viện đa khoa Phố Nối, chúng tôi tiến hành
nghiên cứu: "Mô hình can thiệp quá trình điều trị đột quỵ não chỉ
định thuốc tiêu huyết khối tại bệnh viện đa khoa Phố Nối, tỉnh Hưng
Yên", với mục tiêu sau:
1. Phân tích một số rào cản trong quá trình điều trị người bệnh
đột quỵ nãochỉ định thuốc tiêu huyết khối tại Bệnh viện đa khoa Phố
Nối, tỉnh Hưng Yên năm 2020.
2. Xây dựng triển khai hình can thiệp nhằm cải thiện quá
trình điều trị người bệnh đột quỵ não chỉ định thuốc tiêu huyết khối
4
tại Bệnh viện đa khoa Phố Nối, tỉnh Hưng Yên từ tháng 6/2021- 6/2022.
3. Đánh giá một số kết quả ban đầu của mô hình can thiệp nhằm
cải thiện quá trình điều trị người bệnh đột quỵ não có chỉ định thuốc tiêu
huyết khối tại Bệnh viện đa khoa Phố Nối, tỉnh Hưng Yên sau triển khai
can thiệp.
Những đóng góp mới của đề tài
Nghiên cứu đã giải quyết được giải pháp trong quản cấp cứu,
vận chuyển, chẩn đoán xác định bệnh và chỉ định điu trị bằng tiêu huyết
khối qua đó giảm nguy tàn tật tử vong cho người bệnh. Kết quả
nghiên cứu đưa ra những rào cản chính trong việc chỉ định tiêu huyết
khối cho người bệnh đột quỵ, bao gồm:
- Những rào cản thuộc về yếu tố trước khi nhập viện (nhận biết
xử trí của cộng đồng với đột quỵ não, màng lưới nhân viên y tế cơ sở, hệ
thống vận chuyển cấp cứu, liên hệ trước viện);
- Những rào cản thuộc vyếu tố tại bệnh viện (trang thiết bị, vật
tư, thuốc, chuyên môn nhân viên y tế, quy trình cấp cứu, các quy trình
quy định liên quan đén cấp cứu đột quỵ não nói chung NMN nói
riêng).
- Những rào cản thuộc về nhân người bệnh: Người bệnh nguy
cơ cần được phòng ngừa, khi cấp cứu cần được phân loại lâm sàng.
Nghiên cứu cũng đưa ra kết quả xây dựng hình can thiệp đột
quỵ thông qua các hoạt động như: Truyền thông cộng đồng, tập huấn cho
y tế cơ sở, đơn vị cấp cứu 115 của tỉnh Hưng Yên, phối hợp/kết nối giữa
bệnh viện Đa khoa Phố Nối với các đơn vị y tế cơ sở trong việc hội chẩn
từ xa, liên hệ tiếp nhận người bệnh; nâng cao kiến thức, kỹ năng cho
nhân viên y tế tại bệnh viện. Kết quả can thiệp đã tăng được tỷ lệ người
bệnh đột quỵ cấp được xử trí, cấp cứu và vận chuyển đến bệnh vin.
hình can thiệp giúp tăng tỷ lệ sử dụng tiêu huyết khối người bệnh đột
quỵ. Nghiên cứu còn cho thấy giảm thời gian vận chuyển cấp cứu, giảm
thời gian thực hiện các thủ tục, các xét nghiệm đặc biệt giảm thời
gian Cửa – Kim.
Bố cục của luận án
Luận án gồm 133 trang, 22 bảng, 07 biểu đồ, 06 hình 114 tài
liệu tham khảo trong đó 112 tài liệu nước ngoài. Phần đặt vấn đề 3
trang, tổng quan tài liệu 34 trang, đối tượng và phương pháp nghiên cứu
23 trang, kết quả nghiên cứu 35 trang, bàn luận 35 trang, kết luận và kiến
nghị 3 trang.
5
Chương 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
1.1. Khái niệm, phân loại, nguyên nhân, chẩn đoán điều trị đột quỵ
o
1.1.1. Khái niệm
Đột quỵ một hội chứng lâm sàng các tổn thương thần kinh cấp
tính, cục bộ do tổn thương mạch máu (nhồi máu, xuất huyết) của hệ thần
kinh trung ương; trong thực hành lâm sàng hiện đại, hình ảnh thần kinh
ngày càng được sử dụng để xác nhận chính xác mô hình tổn thương mô.
1.1.2.Phân loại đột quỵ não: Theo lâm sàng được phân loại thành nhồi
máu não và xuất huyết não. Theo tiến triển bệnh, đột quỵ não được phân
loại thành: cấp tính, bán cấp và mạn tính
1.1.3. Nguyên nhân đột quỵ: Nhồi máu não do cục máu đông được hình
thành tim di chuyển lên não bị mắc kẹt lại các mạch máu não
hoặcvữa động mạch, mạch máuvữa, vôi hóa và hình thành
các mảng lắng đọng caxi, tiểu cầu, cholesterol, chất béo, hoặc
các chất ngẫu nhiên khác bám vào n trong lòng động mạch.
. Đột quỵ xuất huyết xuất hiện khi vỡ mạch máu ở trong não.
1.1.4. Chẩn đoán đột quỵ: Dấu hiu lâm sàng cận lâm sàng được
khẳng định qua phim chụp cắt lớp vi tính, cộng hưởng từ.
1.1.5. Các phương pháp điều trị đột quỵ não cấp: Điều trị tái tưới máu
bằng thuốc tiêu huyết khối và/hoặc lấy huyết khối bằng dụng cụ trong
lòng mạch. Đánh giá đường thở, hô hấp và tuần hoàn theo các bước ABC
(A: airway, B: breathing, C: circulation). Liệu pháp oxy khi người bệnh
khó thở, da niêm mạc xanh tái, tím hoặc độ bão hòa oxy SpO2 <95%.
Thực hiện kim soát đường huyết, huyết áp, thân nhiệt và chống phù não
cho người bệnh
1.1.6. Điều trị tiêu huyết khối tĩnh mạch ở người bệnh đột quỵ não
Chất plasminogen hoạt hoá mô (tPA) là một chất chống đông máu
tự nhiên được tìm thấy trong tế bào nội mạc. Nó thể hiện đặc tính và độ
kết dính với fibrin. Mục tiêu cuối cùng của liệu pháp này là chuyển hóa
plasminogen thành plasmin, được thực hiện tại vị trí của cục đông máu
và trên bề mặt của fibrin bằng cách liên kết của tPA với plasminogen.
1.2. Hiệu quả và một số rào cản trong quá trình điều trị người bệnh
đột quỵ não có chỉ định tiêu huyết khối
1.2.1. Yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị người bệnh đột quỵ não
có chỉ định tiêu huyết khối