BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM
BÙI THỊ NGỌC HÀ
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
TP. Hồ Chí Minh – Năm 2005
1
MUÏC LUÏC
PHAÀN MÔÛ ÑAÀU .......................................................................................................1
CHÖÔNG I: CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN VEÀ THUÛ TUÏC PHAÂN TÍCH ..................................4
I.1 Toång quan veà thuû tuïc phaân tích............................................................................4
I.2 Caùc chuaån möïc kieåm toaùn veà thuû tuïc phaân tích...................................................6
I.2.1 Chuaån möïc kieåm toaùn quoác teá ISA 520 “Thuû tuïc phaân tích”....................6
I.2.2 Chuaån möïc kieåm toaùn Vieät Nam VSA 520 “Quy trình phaân tích”............8
I.2.3 Chuaån möïc kieåm toaùn Nhaø Nöôùc soá 8 “ Phaân tích tình hình kinh teá taøi
chính” .........................................................................................................11
I.3 Caùc loaïi thuû tuïc phaân tích ....................................................................................12
I.3.1 Phaân tích xu höôùng....................................................................................12
I.3.2 Phaân tích tyû suaát........................................................................................14
I.3.3 Phaân tích döï baùo........................................................................................16
I.4 Quaù trình aùp duïng thuû tuïc phaân tích ....................................................................18
I.4.1 Löïa choïn loaïi thuû tuïc phaân tích phuø hôïp vôùi muïc tieâu phaân tích ..............18
I.4.2 Xaùc ñònh caùc thoâng tin phuïc vuï cho muïc tieâu phaân tích vaø xem xeùt tính
ñoäc laäp vaø möùc ñoä tin caäy cuûa chuùng.........................................................19
I.4.3 Xaây döïng coâng thöùc hoaëc thieát laäp moâ hình phaûn aùnh moái quan heä giöõa
caùc bieán soá taøi chính vaø bieán soá hoaït ñoäng................................................21
I.4.4 Tính toaùn ra moät giaù trò öôùc tính vaø so saùnh giaù trò ñoù vôùi soá lieäu thöïc teá
cuûa ñôn vò ...................................................................................................22
I.4.5 Ñaùnh giaù möùc troïng yeáu cuûa caùc cheânh leäch phaùt hieän ñöôïc vaø tìm hieåu
nguyeân nhaân...............................................................................................23
I.4.6 Giaûi thích nhöõng cheânh leäch troïng yeáu vaø caùc moái lieân heä khoâng hôïp lyù
ñoàng thôøi chöùng minh caùc vaán ñeà quan troïng...........................................24
I.4.7 Xem xeùt caùc phaùt hieän kieåm toaùn..............................................................25
I.5 Phaïm vi aùp duïng thuû tuïc phaân tích ......................................................................27
I.5.1 Kieåm toaùn noäi boä .......................................................................................27
I.5.2 Kieåm toaùn Nhaø nöôùc..................................................................................28
I.5.3 Kieåm toaùn ñoäc laäp......................................................................................28
Keát luaän chöông 1 ......................................................................................................29
CHÖÔNG II: THÖÏC TRAÏNG AÙP DUÏNG THUÛ TUÏC PHAÂN TÍCH TRONG QUAÙ
TRÌNH KIEÅM TOAÙN TAÏI VIEÄT NAM.....................................................................30
2
II.1 Thöïc traïng aùp duïng thuû tuïc phaân tích trong quaù trình kieåm toaùn:......................30
II.1.1 Thuû tuïc phaân tích aùp duïng trong giai ñoaïn laäp keá hoaïch kieåm toaùn .......31
II.1.2 Thuû tuïc phaân tích aùp duïng trong giai ñoaïn thöïc hieän kieåm toaùn .............34
II.1.2.1 Thuû tuïc phaân tích aùp duïng trong kieåm toaùn nôï phaûi thu.............35
II.1.2.2 Thuû tuïc phaân tích aùp duïng trong kieåm toaùn TSCÑ vaø chi phí
khaáu hao.....................................................................................37
II.1.2.3 Thuû tuïc phaân tích aùp duïng trong kieåm toaùn haøng toàn kho..........38
II.1.2.4 Thuû tuïc phaân tích aùp duïng trong kieåm toaùn doanh thu...............40
II.1.2.5 Thuû tuïc phaân tích aùp duïng trong kieåm toaùn chi phí....................44
II.1.3 Thuû tuïc phaân tích aùp duïng trong giai ñoaïn hoaøn thaønh kieåm toaùn ..........45
II.2 Maët tích cöïc vaø haïn cheá khi aùp duïng thuû tuïc phaân tích trong kieåm toaùn baùo
caùo taøi chính taïi caùc coâng ty kieåm toaùn ñang hoaït ñoäng taïi Vieät Nam...............45
II.2.1 Maët tích cöïc ...............................................................................................45
II.2.2 Maët haïn cheá..............................................................................................48
II.3 Nguyeân nhaân.......................................................................................................51
II.3.1 Nguyeân nhaân khaùch quan.........................................................................51
II.3.2 Nguyeân nhaân chuû quan.............................................................................53
II.4 Caùc loãi thoâng thöôøng khi aùp duïng thuû tuïc phaân tích..........................................54
II.4.1 Chöa xaùc ñònh ñöôïc muïc tieâu phaân tích ...................................................54
II.4.2 Quaù phuï thuoäc vaøo soá lieäu cuûa ñôn vò......................................................54
II.4.3 Naém caùc moái quan heä khoâng roõ raøng.......................................................55
II.4.4 Ñôn giaûn hoaù moâ hình döï ñoaùn ................................................................55
II.4.5 Phöùc taïp hoùa moâ hình döï ñoaùn.................................................................55
II.4.6 Khoâng chuû ñoäng tìm kieám lôøi giaûi thích cho caùc cheânh leäch phaùt hieän
ñöôïc ..........................................................................................................55
II.4.7 Lieân tuïc laøm troøn soá .................................................................................56
II.4.8 Khoâng vaän duïng nhöõng hieåu bieát veà ñaëc ñieåm, ngaønh ngheà kinh doanh
cuûa khaùch haøng vaøo quaù trình phaân tích...................................................56
Keát luaän chöông 2 ......................................................................................................56
CHÖÔNG III: MOÄT SOÁ KIEÁN NGHÒ VAØ GIAÛI PHAÙP NAÂNG CAO HIEÄU QUÛA
AÙP DUÏNG THUÛ TUÏC PHAÂN TÍCH TRONG KIEÅM TOAÙN BCTC..........................58
III.1 Muïc ñích cuûa vieäc aùp duïng thuû tuïc phaân tích trong quaù trình kieåm toaùn..........58
III.2 Caùc kieán nghò vaø giaûi phaùp nhaèm taêng cöôøng aùp duïng thuû tuïc phaân tích trong
kieåm toaùn baùo caùo taøi chính ..............................................................................59
3
III.2.1 Heä thoáng hoaù caùc kyõ thuaät phaân tích ñeå xaây döïng thaønh quy trình
phaân tích chuaån ....................................................................................59
III.2.2 Môû lôùp taäp huaán veà nghieäp vuï kieåm toaùn, trong ñoù coù chuù troïng
chuyeân saâu veà phaân tích taøi chính ........................................................60
III.2.3 Khuyeán khích aùp duïng thuû tuïc phaân tích trong tröôøng hôïp coù theå........61
III.3 Caùc kieán nghò vaø giaûi phaùp nhaèm hoaøn thieän kyõ thuaät phaân tích trong kieåm
toaùn baùo caùo taøi chính ......................................................................................62
III.3.1 Xaây döïng ngaân haøng löu tröõ caùc döõ lieäu taøi chính vaø döõ lieäu hoaït
ñoäng nhaèm cung caáp thoâng tin cho quaù trình phaân tích........................62
III.3.2 Naâng cao chaát löôïng coâng taùc thoáng keâ trong doanh nghieäp................64
III.3.3 ÖÙng duïng coâng ngheä thoâng tin trong quy trình phaân tích......................64
III.3.4 Haïn cheá nhöõng loãi thöôøng gaëp trong quaù trình aùp duïng thuû tuïc phaân
tích.........................................................................................................66
III.4 Moät soá thuû tuïc phaân tích ñeà nghò aùp duïng trong quaù trình kieåm toaùn...............68
III.4.1 Thuû tuïc phaân tích aùp duïng trong giai ñoaïn laäp keá hoaïch kieåm toaùn ....68
III.4.2 Thuû tuïc phaân tích aùp duïng trong giai ñoaïn thöïc hieän kieåm toaùn ..........69
III.4.2.1 Thuû tuïc phaân tích aùp duïng trong kieåm toaùn voán baèng tieàn .....70
III.4.2.2 Thuû tuïc phaân tích aùp duïng trong kieåm toaùn nôï phaûi thu..........71
III.4.2.3 Thuû tuïc phaân tích aùp duïng trong kieåm toaùn TSCÑ vaø chi phí
khaáu hao ...................................................................................73
III.4.2.4 Thuû tuïc phaân tích aùp duïng trong kieåm toaùn haøng toàn kho.......76
III.4.2.5 Thuû tuïc phaân tích aùp duïng trong kieåm toaùn nôï phaûi traû..........79
III.4.2.6 Thuû tuïc phaân tích aùp duïng trong kieåm toaùn doanh thu, thu
nhaäp khaùc .................................................................................80
III.4.2.7 Thuû tuïc phaân tích aùp duïng trong kieåm toaùn chi phí.................82
III.4.3 Thuû tuïc phaân tích aùp duïng trong giai ñoaïn hoaøn thaønh kieåm toaùn ........85
III.5 Moät soá phöông phaùp phaân tích khaùc..................................................................87
III.5.1 Phaân tích baùo caùo taøi chính....................................................................87
III.5.1.1 Tieâu chuaån so saùnh ...................................................................87
III.5.1.2 Ñieàu kieän so saùnh ñöôïc............................................................87
III.5.1.3 Muïc tieâu so saùnh .....................................................................87
III.5.1.4 Caùc phöông phaùp phaân tích .....................................................88
III.5.1.5 Moät soá vaán ñeà thöôøng gaëp khi phaân tích baùo caùo taøi chính.....89
III.5.2 Phöông phaùp phaân tích taøi chính Dupont...............................................89
III.5.3 Phöông phaùp hoài quy.............................................................................93
Keát luaän chöông 3 ......................................................................................................95
KEÁT LUAÄN ................................................................................................................97
TAØI LIEÄU THAM KHAÛO
PHUÏ LUÏC
4
MÔÛ ÑAÀU
Tính caáp thieát cuûa ñeà taøi
Trong nhöõng naêm gaàn ñaây, thích öùng vôùi yeâu caàu cuûa neàn kinh teá chuyeån
ñoåi theo cô cheá thò tröôøng vaø hoäi nhaäp quoác teá, hoaït ñoäng kieåm toaùn ôû nöôùc ta ñaõ
hình thaønh phaùt trieån nhanh choùng. Vai troø cuûa kieåm toaùn ngaøy caøng theå hieän roõ
neùt hôn cuøng vôùi söï ra ñôøi vaø lôùn maïnh cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn. Hoaït ñoäng
cuûa caùc coâng ty kieåm toaùn ñaõ taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho moâi tröôøng kinh doanh,
giuùp caùc nhaø ñaàu tö hieåu vaø chaáp haønh ñuùng luaät leä kinh teá, taøi chính cuûa Vieät
Nam, giuùp doanh nghieäp kòp thôøi söûa ñoåi caùc sai soùt, phoøng ngöøa ruûi ro, giuùp caùc
beân lieân quan yeân taâm söû duïng caùc thoâng tin taøi chính cuûa doanh nghieäp.
Hoaït ñoäng cuûa caùc coâng ty kieåm toaùn tröôùc heát laø vieäc cung caáp dòch vuï
kieåm toaùn baùo caùo taøi chính cho moïi ñoái töôïng theo luaät ñònh hoaëc theo yeâu caàu
töï nguyeän cuûa ñôn vò vaø caù nhaân. Muïc tieâu chuû yeáu cuûa dòch vuï naøy laø ñöa ra
nhaän xeùt veà tính trung thöïc vaø hôïp lyù cuûa baùo caùo taøi chính. Ngöôøi söû duïng keát
quaû kieåm toaùn phaûi ñöôïc ñaûm baûo raèng nhöõng thoâng tin hoï ñöôïc cung caáp laø trung
thöïc, hôïp lyù, khaùch quan vaø coù ñoä tin caäy cao ñeå ñöa ra caùc quyeát ñònh theo traùch
nhieäm cuûa mình, hoaëc quyeát ñònh lieân quan ñeán vieäc mua, baùn taøi saûn, ñaàu tö voán,
cho vay… Söï ñaûm baûo naøy chæ coù theå thöïc hieän ñöôïc khi baùo caùo taøi chính ñaõ
ñöôïc kieåm toaùn treân cô sôû tuaân thuû nhöõng quy ñònh cuûa heä thoáng chuaån möïc ngheà
nghieäp - chuaån möïc kieåm toaùn.
Tuy nhieân, hoaït ñoäng kieåm toaùn ôû nöôùc ta coøn khaù môùi meû, khuoân khoå vaø
moâi tröôøng phaùp lyù ñaõ ñöôïc taïo döïng, song chöa ñaày ñuû, chöa hoaøn thieän. Caùc kyõ
naêng vaø höôùng daãn caàn thieát veà kyõ thuaät kieåm toaùn chöa ñöôïc heä thoáng hoaù vaø
phoå bieán. Ñieàu naøy ñaõ laøm cho khoâng ít ñoái töôïng ñöôïc kieåm toaùn, khoâng ít kieåm
toaùn vieân gaëp luùng tuùng khi trieån khai coâng vieäc.
Chính vì vaäy, caùc coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam baèng nhieàu caùch khaùc nhau
ñang coá gaéng tìm moïi caùch tieáp caän vôùi caùc phöông phaùp vaø kyõ thuaät kieåm toaùn
