[Type text] [Type text] [Type text]
I. Nguyên nhân ra đ i vàờ
b n ch t c a ch nghĩa t b n đ c quy n nhàả ấ ủ ủ ư ả ộ ề
n cướ
a.Nguyên nhân (5 nguyên nhân)
+ M t là:ộ L c l ng s n xu t xã h i hóa ngày càng cao ự ượ ả ấ ộ
=> C n có s đi u ti t xã h i v i s n xu t và phân ph i, yêu c u k ho ch hóa t pầ ự ề ế ộ ớ ả ấ ố ầ ế ạ ậ
trung t ừ
m t trung tâm.ộ
+ Hai là: S phát tri n c a phân công lao đ ng xã h i ự ể ủ ộ ộ
=> Làm xu t hi n m t s nghành m i v t kh năng kinh doanh c a các t ch c đ cấ ệ ộ ố ớ ượ ả ủ ổ ứ ộ
quy n t nhân.ề ư
b. B n ch t.ả ấ
- CNTBĐQ nhà n c là s k t h p s c m nh c a các t ch c đ c quy n t nhân ướ ự ế ợ ứ ạ ủ ổ ứ ộ ề ư v iớ
s c m nh c a nhà n c t s n thành m t thi t ch và th ch th ng nh t đ ph c vứ ạ ủ ướ ư ả ộ ế ế ể ế ố ấ ể ụ ụ
l i ích các t ch c đ c quy n và gi i quy t m i khó khăn c a CNTB trong m i lĩnhợ ổ ứ ộ ề ả ế ọ ủ ọ
v c.ự
- Ch nghĩa t b n đ c quy n nhà n c là m t n c thang phát tri n c a chủ ư ả ộ ề ướ ộ ấ ể ủ ủ
nghĩa t b n đ c quy nư ả ộ ề . Đó là s th ng nh t c a 3 quá trình g n bó m t thi t v iự ố ấ ủ ắ ậ ế ớ
nhau:
+ Tăng s c m nh c a các t ch c đ c quy n ứ ạ ủ ổ ứ ộ ề
[Type text] [Type text] [Type text]
+ Tăng vài trò can thi p c a nhà n c vào kinh t ệ ủ ướ ế
+ K t h p s c m nh kt c a đ c quy n t nhân v i s c m nh chính tr c aế ợ ứ ạ ủ ộ ề ư ớ ứ ạ ị ủ
nhà n c ướ
- Nh v y CNTBĐQ nhà n c là m t quan h kinh tư ậ ướ ộ ệ ế, chính tr , ịxã h i, chộ ứ
không ph i là m t chính sách trong giau đo n đ c quy n c a CNTBả ộ ạ ộ ề ủ
II- Nh ng bi u hi n m i c a ch nghĩa t b n đ c quy n nhàữ ể ệ ớ ủ ủ ư ả ộ ề
n c so v i ch nghĩa t b n đ c quy n cũướ ớ ủ ư ả ộ ề
1. Nh ng bi u hi n m i trong năm đ c đi m c a ch nghĩa t b n đ cữ ể ệ ớ ặ ể ủ ủ ư ả ộ
quy nề
a) S ựk t h p v nhân s gi aế ợ ề ự ữ các t ch c đ c quy nổ ứ ộ ề và nhà n c t s nướ ư ả
- S k t h p v nhân s th c hi n thông qua các h ch xí nghi p. Các h ch xíự ế ợ ề ự ự ệ ộ ủ ệ ộ ủ
nghi p tr thành l c l ng chính tr , kinh t to l n, là ch d a v ng ch c c aệ ở ự ượ ị ế ớ ỗ ự ữ ắ ủ
CNTBĐQ
- V.I. Lênin đã nói:` Hôm nay là b tr ng, ngày mai là ch ngân hàng; hôm nay là chộ ưở ủ ủ
ngân hàng, ngày mai là b tr ng `ộ ưở
b) S ựhình thành và phát tri n c a s h u nhà n c trong CNTB ể ủ ở ữ ướ
- S h u nhà n c hình thành nh : xây d ng m i t ngân sách nhà n c, qu c h uở ữ ướ ờ ự ớ ừ ướ ố ữ
hóa xí nghi p t nhân, nhà n c mua c ph n c a các xí nghi p tệ ư ướ ổ ầ ủ ệ ư
nhân, ........................
- S h u nhà n c g m: đ ng s n và b t đ ng s n, xí nghi p nhà n c trong côngở ữ ướ ồ ộ ả ấ ộ ả ệ ướ
nghi p và trong các lĩnh v c k t c u h t ng kinh t - xã h i khác.ệ ự ế ấ ạ ầ ế ộ
- Nó ng h và ph c v l i ích cho các t ch c đ c quy n đ duy trì s t n t i c aủ ộ ụ ụ ợ ổ ứ ộ ề ể ự ồ ạ ủ
TBCN.
[Type text] [Type text] [Type text]
c) S đi u ti t kinh t c a nhà n c t s n ự ề ế ế ủ ướ ư ả
- Các chính sách: ch ng kh ng ho ng chu kỳ, ch ng l m phát, chính sách xã h i, chínhố ủ ả ố ạ ộ
sách kinh t đ i ngo i, chính sách tăng tr ng kinh t ......................... ế ố ạ ưở ế
2. Nh ng bi u hi n m i trong c ch đi u ti t kinh t c a chữ ể ệ ớ ơ ế ề ế ế ủ ủ nghĩa t b n đ cư ả ộ
quy n nhà n cề ướ
- C ch th tr ng t do c nh tranh và c ch đ c quy n t nhân đ u có nh ng m tơ ế ị ườ ự ạ ơ ế ộ ề ư ề ữ ặ
tích c c và tiêu c c, khi trình đ xã h i hóa c a l c l ng s n xu t v t quá gi i h nự ự ộ ộ ủ ự ượ ả ấ ượ ớ ạ
đi u ti t c a c ch th tr ng và đ c quy n t nhân thì t t y u đòi h i ph i đ c bề ế ủ ơ ế ị ườ ộ ề ư ấ ế ỏ ả ượ ổ
sung b ng s đi u ti t c a nhà n c.ằ ự ề ế ủ ướ
- Kinh t thu c nhà n c và t nhân k t h p tăng lên m nh mế ộ ướ ư ế ợ ạ ẽ
- Chi tiêu tài chính c a các nhà n c t b n phát tri n dùng đ đi u ti t quáủ ướ ư ả ể ể ề ế
trình tái s n xu t xã h i tăng lên ả ấ ộ
-Ph ng th c đi u ti t c a nhà n c cũng thay đ i m t cách linh ho tươ ứ ề ế ủ ướ ổ ộ ạ
III: S bi n đ i thích nghi c a ch nghĩa t b n trong giaiự ế ổ ủ ủ ư ả
đo n hi n nay và hành đ ng c a chúng taạ ệ ộ ủ
Trong th i đ i ngày nay, ch nghĩa t b n luôn tìm cách thích nghiờ ạ ủ ư ả
tr c s bi n đ i nhanh chóng, ph c t p c a các m i quan h kinh t ,ướ ự ế ổ ứ ạ ủ ố ệ ế
chính tr qu c t , nh ng b n ch t c a chúng v n không thay đ i. B iị ố ế ư ả ấ ủ ẫ ổ ở
v y, trong quá trình m c a, h i nh p kinh t qu c t , chúng ta ph i đậ ở ử ộ ậ ế ố ế ả ề
cao c nh giác, ch đ ng ch ng l i âm m u "di n bi n hòa bình", ra s cả ủ ộ ố ạ ư ễ ế ứ
phát huy n i l c và gi v ng đ nh h ng xã h i ch nghĩa.ộ ự ữ ữ ị ướ ộ ủ
[Type text] [Type text] [Type text]
I - Ch nghĩa t b n ra đ i cách đây h n 500 năm và có b n l n thay đ i l n.ủ ư ả ờ ơ ố ầ ổ ớ
Vào gi a th k th XVIII, cu c cách m ng khoa h c - k thu t l n th nh tữ ế ỷ ứ ộ ạ ọ ỹ ậ ầ ứ ấ
n ra, ch nghĩa t b n nông nghi p và th ng nghi p chuy n thành chổ ủ ư ả ệ ươ ệ ể ủ
nghĩa t b n công nghi p và t do c nh tranh. Cu i th k th XIX, cu cư ả ệ ự ạ ố ế ỷ ứ ộ
cách m ng khoa h c - k thu t l n th hai xu t hi n, ch nghĩa t b n t doạ ọ ỹ ậ ầ ứ ấ ệ ủ ư ả ự
c nh tranh chuy n thành ch nghĩa t b n đ c quy n. T sau cu c kh ngạ ể ủ ư ả ộ ề ừ ộ ủ
ho ng kinh t th gi i vào nh ng năm 30 c a th k XX và rõ nh t là sauả ế ế ớ ữ ủ ế ỷ ấ
chi n tranh th gi i th hai, \ch nghĩa t b n đ c quy n chuy n thành chế ế ớ ứ ủ ư ả ộ ề ể ủ
nghĩa t b n đ c quy n nhà n c. B t đ u t nh ng năm 80 c a th k XX,ư ả ộ ề ướ ắ ầ ừ ữ ủ ế ỷ
s phát tri n m nh m c a cu c cách m ng khoa h c - công ngh đã d n đ nự ể ạ ẽ ủ ộ ạ ọ ệ ẫ ế
toàn c u hóa kinh t và ch nghĩa t b n đ c quy n nhà n c chuy n thànhầ ế ủ ư ả ộ ề ướ ể
ch nghĩa t b n đ c quy n xuyên qu c gia.ủ ư ả ộ ề ố
Cùng v i s phát tri n c a các công ty đ c quy n xuyên qu c gia và toànớ ự ể ủ ộ ề ố
c u hóa n n kinh t th gi i, ch nghĩa t b n t ch c ra Qu ti n t qu c t ,ầ ề ế ế ớ ủ ư ả ổ ứ ỹ ề ệ ố ế
Ngân hàng th gi i và các th a thu n v thu quan. Do nhu c u đi u ch nhế ớ ỏ ậ ề ế ầ ề ỉ
quan h th ng m i nên ngay t năm 1948, các n c t b n đã t ch c raệ ươ ạ ừ ướ ư ả ổ ứ
Hi p đ nh chung v thu quan (GATT). Sau đó, do ti n trình khu v c hóaệ ị ề ế ế ự
đ c xúc ti n m nh m nên đã d n đ n s ra đ i c a các C ng đ ng kinh tượ ế ạ ẽ ẫ ế ự ờ ủ ộ ồ ế
châu Âu , Khu v c t do B c M , Di n đàn kinh t khu v c châu Á - Tháiự ự ắ ỹ ễ ế ự
Bình D ng . Ti p đó, n n kinh t toàn c u ngày càng phát tri n nhanh vàươ ế ề ế ầ ể
s ra đ i c a kinh t tri th c đã làm n y sinh nhi u m i quan h kinh t thự ờ ủ ế ứ ả ề ố ệ ế ế
gi i, bu c ch nghĩa t b n đ c quy n xuyên qu c gia ph i m r ng.ớ ộ ủ ư ả ộ ề ố ả ở ộ
Trong n n kinh t toàn c u hóa, các công ty đ c quy n xuyên qu c gia làề ế ầ ộ ề ố
l c l ng thao túng th tr ng th gi i. Hi n nay, kho ng 200 công ty xuyênự ượ ị ườ ế ớ ệ ả
qu c gia đang chi m 1/3 GDP c a th gi i, thâu tóm 70% v n đ u t tr cố ế ủ ế ớ ố ầ ư ự
ti p n c ngoài (FDI), 2/3 m u d ch qu c t và trên 70% chuy n nh ng kế ướ ậ ị ố ế ể ượ ỹ
thu t c a th gi i.ậ ủ ế ớ
Rõ ràng, s phát tri n c a khoa h c, công ngh đã d n đ n toàn c u hóaự ể ủ ọ ệ ẫ ế ầ
n n kinh t th gi i. Nói m t cách c th , nó đã bu c ch nghĩa t b n đ cề ế ế ớ ộ ụ ể ộ ủ ư ả ộ
quy n xuyên qu c gia ph i thích nghi b ng cách t ch c ra các th tr ngề ố ả ằ ổ ứ ị ườ
khu v c, th tr ng th gi i, các qu ti n t qu c t , ngân hàng th gi i đự ị ườ ế ớ ỹ ề ệ ố ế ế ớ ể
gi i quy t các m i quan h kinh t và nh t là đ thao túng th tr ng thả ế ố ệ ế ấ ể ị ườ ế
gi i. S ra đ i c a nh ng t ch c này có đ a l i th i c phát tri n kinh tớ ự ờ ủ ữ ổ ứ ư ạ ờ ơ ể ế
cho các n c kém phát tri n, nh ng m c đích chính c a nó là đ t o ra môiướ ể ư ụ ủ ể ạ
tr ng thu n l i cho s phát tri n c a ch nghĩa t b n, hay nói cách khác,ườ ậ ợ ự ể ủ ủ ư ả
đ ch nghĩa t b n chi ph i n n kinh t th gi i. Đó cũng chính là b n ch tể ủ ư ả ố ề ế ế ớ ả ấ
c a th tr ng th gi i.ủ ị ườ ế ớ
Ch nghĩa t b n đ c quy n tìm cách thích nghi đ v a thao túng th tr ngủ ư ả ộ ề ể ừ ị ườ
th gi i, v a th c hi n âm m u gây nh h ng v chính tr đ i v i các n c.ế ớ ừ ự ệ ư ả ưở ề ị ố ớ ướ
N u tr c đây, hình th c xâm l c c a ch nghĩa đ qu c là ch nghĩa th cế ướ ứ ượ ủ ủ ế ố ủ ự
dân ki u cũ, thì sau chi n tranh th gi i th hai, do t ng quan l c l ngể ế ế ớ ứ ươ ự ượ
[Type text] [Type text] [Type text]
thay đ i và m t th ch đ ng l ch s , nên hình th c xâm l c c a nó là chổ ấ ế ủ ộ ị ử ứ ượ ủ ủ
nghĩa th c dân ki u m i, th c hi n xâm l c, thôn tính thông qua bàn tayự ể ớ ự ệ ượ
ng i b n x , d i chiêu bài "đ c l p", "qu c gia" gi hi u.ườ ả ứ ướ ộ ậ ố ả ệ
Tr c đây, hình th c xâm l c c a ch nghĩa đ qu c là chi n tranh. Sauướ ứ ượ ủ ủ ế ố ế
này, do phong trào ch ng chi n tranh phát tri n m nh m , h n n a, n uố ế ể ạ ẽ ơ ữ ế
ti n hành chi n tranh thì s t n kém, d b các n c t b n khác v t qua,ế ế ẽ ố ễ ị ướ ư ả ượ
nên ch nghĩa đ qu c chuy n sang dùng s c m nh v ti n v n, công nghủ ế ố ể ứ ạ ề ề ố ệ
tiên ti n, kinh nghi m qu n lý và th tr ng làm công c , cùng v i các thế ệ ả ị ườ ụ ớ ủ
đo n chính tr , ngo i giao, văn hóa, t t ng đ th c hi n "di n bi n hòaạ ị ạ ư ưở ể ự ệ ễ ế
bình", "giành th ng l i không c n chi n tranh" hay còn đ c g i là "m t thắ ợ ầ ế ượ ọ ộ ứ
chi n tranh không có khói súng". N u trong th i kỳ "chi n tranh l nh", chi nế ế ờ ế ạ ế
l c c a ch nghĩa đ qu c là "ngăn ch n", d n đ n s xu t hi n c a chượ ủ ủ ế ố ặ ẫ ế ự ấ ệ ủ ủ
nghĩa c h i trong gi i lãnh đ o Đ ng C ng s n m t s n c xã h i chơ ộ ớ ạ ả ộ ả ở ộ ố ướ ộ ủ
nghĩa, thì ngày nay chúng ti n hành chi n l c "v t trên ngăn ch n", t nế ế ượ ượ ặ ấ
công th ng vào h th ng chính tr c a các n c xã h i ch nghĩa b ng âmẳ ệ ố ị ủ ướ ộ ủ ằ
m u "di n bi n hòa bình".ư ễ ế
Nhìn l i th gi i trong m y th p k qua, chúng ta th y n i lên các s ki nạ ế ớ ấ ậ ỷ ấ ổ ự ệ
ch ng minh b n ch t xâm l c, thôn tính c a ch nghĩa đ qu c hi n đ i.ứ ả ấ ượ ủ ủ ế ố ệ ạ
Nói cách khác, trong th i đ i ngày nay, b n ch t c a ch nghĩa đ qu cờ ạ ả ấ ủ ủ ế ố
không h thay đ i mà ch có s thích nghi c a chúng tr c nh ng bi n đ iề ổ ỉ ự ủ ướ ữ ế ổ
c a tình hình.ủ
Vi c gia nh p n n kinh t c a th gi i đang đ a l i cho n c ta nhi u cệ ậ ề ế ủ ế ớ ư ạ ướ ề ơ
h i l n:ộ ớ
- Tham gia vào quá trình phân công lao đ ng qu c t đ hình thành h th ngộ ố ế ể ệ ố
s n xu t, kinh doanh phù h p v i s phát tri n c a s n xu t, kinh doanhả ấ ợ ớ ự ể ủ ả ấ
trong th i đ i m i - th i đ i kinh t tri th c.ờ ạ ớ ờ ạ ế ứ
- Có đi u ki n thu n l i đ ti p c n th tr ng th gi i, thu hút đ u t , ti pề ệ ậ ợ ể ế ậ ị ườ ế ớ ầ ư ế
thu k thu t, công ngh tiên ti n và kinh nghi m qu n lý c a các n c t b nỹ ậ ệ ế ệ ả ủ ướ ư ả
phát tri n, nh m phát tri n l c l ng s n xu t cũng nh n n s n xu t xã h i.ể ằ ể ự ượ ả ấ ư ề ả ấ ộ
- Đ i di n v i các cu c c nh tranh quy t li t và đi u đó s thúc đ y cácố ệ ớ ộ ạ ế ệ ề ẽ ẩ
doanh nghi p n c ta đ i m i, năng đ ng h n đ t n t i, phát tri n và thúcệ ở ướ ổ ớ ộ ơ ể ồ ạ ể
đ y ng i lao đ ng ph n đ u nâng cao k năng lao đ ng đ đáp ng đòi h iẩ ườ ộ ấ ấ ỹ ộ ể ứ ỏ
c a th tr ng lao đ ng.ủ ị ườ ộ
- Cho phép n c ta c i thi n v trí c a mình khi tham gia vào vi c xác đ nhướ ả ệ ị ủ ệ ị
các quy ch th ng m i toàn c u và có đi u ki n đ đ u tranh b o v l i íchế ươ ạ ầ ề ệ ể ấ ả ệ ợ
c a mình trong vi c gi i quy t các tranh ch p th ng m i, tránh m i s phânủ ệ ả ế ấ ươ ạ ọ ự
bi t đ i x .ệ ố ử