Nuôi cá tra bằng thức ăn tự
chế
Hiện nay, người nuôi cá tra với mật độ cao thường cho cá ăn
bằng thức ăn công nghiệp, cá nhanh lớn nhưng giá thành cao do
chi phí thức ăn rất tốn. Vì vậy, nuôi cá tra bằng thức ăn tự chế là
cách hữu hiệu để giảm giá thành.
Cá tra ăn tạp, rất nhanh lớn và rất dễ nuôi, trong điều kiện nuôi
thâm canh chỉ 4-5 tháng là cá đạt trong lượng 1,0-1,2 kg. Cá
nuôi lâu năm có thể đạt trọng lượng 10-12 kg/con nhưng vì
không kinh tế nên người ta thường bán khi cá đạt trọng lượng
1,0-1,2 kg/con. Cá tra ăn nhiều loại thức ăn có nguồn gốc động
vật và thực vật.
Mùa vụ sinh sản của cá tra trong tự nhiên vào tháng 5-6 âm lịch
hằng năm. Cá đẻ một lần trong năm, bãi đẻ thường trên phần
sông MêKông thuộc địa phận Campuchia. Trước đây khi mà con
cá tra chưa được sinh sản bằng phương pháp nhân tạo thì nguồn
giống cá tra giống chỉ được bắt ở dưới sông, khu vực giáp ranh
với nước bạn.
Chuẩn bị ao nuôi: Ao nuôi cá cần gần nguồn nước ngọt để khi
cần lấy nước và rút nước được dễ dàng. Ao có hình chữ nhật,
diện tích ao nuôi có thể biến động từ vài công (mỗi công = 1.000
m2) đến vài ha tùy theo khả năng nuôi và diện tích sẵn có,
nhưng thích hợp nhất là từ 1.000-1500 m2, chiều sâu 1,5-2,5 m.
Bờ ao cần cao hơn đỉnh lũ cao nhất hằng năm 0,5 m nhằm tránh
ngập lụt trong mùa lũ. Xung quanh ao đắp thêm bờ đất nhỏ cao
thêm 20 cm để ngăn nước mưa tràn xuống làm đục nước ao ảnh
hưởng đến hoạt động của cá. Mặt bờ cần trồng rau muống để
ngăn sạt lở và làm thức ăn xanh cho cá.
Cải tạo ao: Đối với ao đã có sẵn thì cần cải tạo lại ao trước khi
nuôi. Cần rút cạn nước, vét bùn ở đáy ao, bón lót vôi khử trùng
với lượng 10-15 kg/100 m2 ao, phơi đáy ao 2-3 ngày, kết hợp
dọn sạch cỏ bờ ao, lấp các lỗ mọi rò rỉ và ống bọng (cứ khoảng
200-300 m2 ao cần một ống bọng lấy nước, đường kính 25-30
cm). Trên bờ ao cũng cần bón vôi với lượng tương tự như dưới
ao để ngăn phèn rửa trôi xuống ao.
Đối với ao mới đào thì cần phải tiến hành bón vôi theo bờ ao
theo từng lớp đất 30-40 kg vôi bột cho 100 m3 đất và bón đáy ao
20-30 kg/100 m2. Khi cho nước vào ao cần xác định thường
xuyên độ pH, bơm nước cũ bỏ đi và thay nước mới vào nếu thấy
pH nước còn quá acid (tức nước bị nhiễm phèn, rất độc cho cá)
cho đến khi nào thấy pH bằng 6 -7 mới thả cá con vào ao.
Thả cá: Cá giống cần khỏe mạnh và có kích cỡ đều nhau để
chúng cùng lớn sẽ tránh được trường hợp cá hại lẫn nhau, mật
độ thả 5-7 con/m2 ao. Thời vụ thả cá tốt nhất là từ tháng 7-9 thì
cỡ cá giống từ 10-12 con/kg, nếu thả vào tháng 3-5 thì cá con
cần lớn hơn (4-6 con/kg). Cá tra có thể nuôi ghép với các loài cá
khác như cá hường, cá mè vinh, cá trê, tỷ lệ ghép là 5-10% tổng
số đàn. Kinh nghiệm cho thấy là nuôi cá tra ghép với các loài cá
khác sẽ cho hiệu quả kinh tế cao hơn do tận dụng được nguồn
thức ăn. Khi thả cá động tác cần nhẹ nhàng tránh làm cá bị
thương tổn.
Cho cá ăn: Thời kỳ cá còn nhỏ, có kích cỡ từ 10-20 cm cá phát
triển mạnh về chiều dài, chưa tích lũy mỡ nên cần cho ăn thức
ăn chứa nhiều đạm (30%). Các loại thức ăn cho thời kỳ này là:
cá vụn, đầu tôm, các sản phẩm loại của các nhà máy thủy hải sản
xuất khẩu, cám, rau muống, bắp, khoai... Lượng thức ăn hằng
ngày bằng 5-8% trọng lượng cá. Cần cho cá ăn bằng sàn ăn để
biết lượng ăn của cá mà điều chỉnh. Đến thời kỳ cá lớn hơn, từ
25 cm trở đi, cá đã trở sang giai đoạn tích lũy mỡ và tăng trọng
nhanh, hàm lượng đạm trong thức ăn thời kỳ này giảm xuống
15-20%.
Cho cá ăn một lần/ngày và cần cho cá ăn đến no không ăn nữa
thì thôi, thường là lượng thức ăn bằng 4-6% trọng lượng cá.
Thành phần thức ăn của cá như sau; 20% rau xanh, 50% cám,
30% cá, ốc, hến, đầu cá... xay nhỏ (nguồn thức ăn động vật có
thể trộn với muối để dự trữ cho cá ăn dần). Thức ăn được nấu
chín, nhồi dẻo, cho ăn ở dạng viên. Hệ số thức ăn tự chế đối với
cá tra trung bình từ 3-3,5. Do đó tùy theo tình hình giá cả thức
ăn trên thị trường mà người nuôi có thể tự điều chỉnh cơ cấu
thành phần thức ăn sao cho đạt hiệu quả kinh tế cao nhất.
Chăm sóc: Kiểm tra nước hằng ngày, nước bẩn sẽ làm cá kém
ăn và chậm lớn, thông thường mỗi tuần cần thêm nước vào ao
hoặc thay nước mới từ 20-30% lượng nước trong ao và cứ sau từ
1-2 tháng thì người ta nâng mực nước trong ao lên 0,5 m.
Phòng bệnh: Cần chú ý những trận mưa đầu mùa, tốt nhất là
không nên cho nước mưa này chảy qua bờ xuống ao nhất là với
những ao mới đào sẽ làm cho ao bị nhiễm phèn. Pha loãng vôi
bột trong nước và lấy nước vôi trong té đều lên mặt ao. Khi thay
nước mới vào thì khử trùng nước ao. Phòng bệnh tiêu hóa cho cá
bằng Sulphamid trộn với thức ăn: 10g dùng cho 1 tấn cá.