Phát triển công cụ tài chính: Giải pháp và Kinh nghiệm

Tài chính phát triển: Bài giảng 10 Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright 2004 - 2005

Bài 10: Phát triển các công cụ tài chính

Tài chính Phát triển Học kỳ Xuân 2005

Nội dung trình bày

(cid:132) Công cụ tài chính là gì? (cid:132) Ý nghĩa của phát triển công cụ tài chính (cid:132) Các công cụ trên thị trường vốn (cid:132) Các công cụ trên thị trường tiền tệ (cid:132) Các công cụ trên thị trường tài chính phái

sinh

Tài chính phát triển: Bài giảng 10 Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright 2004 - 2005

Công cụ tài chính

(cid:132) Công cụ tài chính (financial instruments) là các tài sản tài chính được giao dịch trên thị trường, bao gồm các công cụ trên thị trường vốn, thị trường tiền tệ và thị trường tài chính phái sinh.

(cid:132) Tài sản tài chính là loại tài sản vô hình mà giá trị của nó thể hiện ở trái quyền hay quyền thụ hưởng một số tiền trong tương lai.

(cid:132) Các công cụ tài chính có thể phân chia theo loại thị

trường, bao gồm: (cid:132) Công cụ thị trường vốn (cid:132) Công cụ thị trường tiền tệ (cid:132) Công cụ tài chính phái sinh

Ý nghĩa của phát triển công cụ tài chính

(cid:132) Tạo cung hàng hóa cho thị trường (cid:132) Đa dạng hoá công cụ đầu tư nhằm thoả

mãn nhu cầu đầu tư đa dạng của nhà đầu tư

(cid:132) Hỗ trợ cho việc thực hiện các quyết định

chủ yếu của tài chính công ty

(cid:132) Thúc đẩy phát triển hệ thống tài chính và

phát triển nền kinh tế.

Tài chính phát triển: Bài giảng 10 Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright 2004 - 2005

Phát triển các công cụ thị trường vốn

(cid:132) Các công cụ đã có ở Việt Nam

(cid:132) Các công cụ nợ (cid:132) Trái phiếu

(cid:132) Trái phiếu chính phủ

(cid:132) Trái phiếu Kho bạc (cid:132) Trái phiếu đô thị

(cid:132) Trái phiếu công ty

(cid:132) Các công cụ vốn (cid:132) Cổ phiếu ưu đãi (cid:132) Cổ phiếu phổ thông

(cid:132) Các công cụ chưa có cần phát triển (cid:132) Chứng khoán cầm cố bất động sản (cid:132) Trái phiếu có thể chuyển đổi

Các công cụ thị trường tiền tệ ở Mỹ

(cid:119) Tín phieáu kho baïc (Treasury bills) (cid:119) Tín phieáu coâng ty (Commercial papers) (cid:119) Chöùng chæ tieàn göûi (Certificates of deposit) (cid:119) Hôïp ñoàng mua laïi (Repurchase agreements) (cid:119) Kyù quyõ lieân bang (Federal funds) (cid:119) Chaáp nhaän ngaân haøng (Banker’s acceptance) (cid:119) Dollar ngoaïi bieân (Eurodollar)

Tài chính phát triển: Bài giảng 10 Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright 2004 - 2005

Phát triển các công cụ thị trường tiền tệ

(cid:132) Các công cụ đã có ở Việt Nam

(cid:132) Tín phiếu kho bạc (cid:132) Kỳ phiếu ngân hàng (cid:132) Chứng chỉ tiền gửi

(cid:132) Các công cụ chưa có cần phát triển (cid:132) Tín phiếu công ty (commercial paper) (cid:132) Hợp đồng mua lại (repurchase agreement) (cid:132) Chấp nhận của ngân hàng (banker’s acceptance)

Tín phiếu công ty

(cid:132) Tín phiếu công ty là một công cụ nợ do

công ty phát hành để huy động vốn ngắn hạn.

(cid:132) Ý nghĩa của phát triển công cụ này:

(cid:132) Đa dạng hoá khả năng huy động vốn ngắn hạn (cid:132) Góp phần tạo hàng hoá cho thị trường tiền tệ (cid:132) Góp phần nâng cao hiệu quả quản lý ngân quỹ

của công ty.

Tài chính phát triển: Bài giảng 10 Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright 2004 - 2005

Hợp đồng mua lại

(cid:132) Hôïp ñoàng mua laïi laø moät thoaû thuaän giöõa hai beân, theo ñoù beân baùn chöùng khoaùn ñoàng yù mua laïi chöùng khoaùn ñaõ baùn cho ngöôøi mua ôû moät möùc giaù nhaát ñònh vaøo moät ngaøy nhaát ñònh.

(cid:132) Nhö vaäy, thöïc chaát hôïp ñoàng mua laïi theå hieän nhö laø moät khoaûn tín duïng coù ñaûm baûo baèng chöùng khoaùn mua baùn.

(cid:132) Neáu ngöôøi vay khoaûn tín duïng naøy (ngöôøi baùn chöùng khoaùn) thaát baïi trong vieäc traû nôï thì ngöôøi cho vay (ngöôøi mua chöùng khoaùn) coù quyeàn thuï höôûng traùi quyeàn cuûa cuûa chöùng khoaùn ñöôïc mua baùn.

(cid:132) Haàu heát caùc hôïp ñoàng mua laïi döïa treân cô sôû mua baùn chöùng khoaùn chính phuû, tuy nhieân cuõng coù tröôøng hôïp döïa treân giao dòch tín phieáu coâng ty hoaëc chöùng chæ tieàn göûi.

Ý nghĩa của phát triển Hợp đồng mua lại

(cid:132) Góp phần phát triển đa dạng các công cụ thị trường tiền

tệ

(cid:132) Củng cố khả năng thanh khoản cho thị trường chứng

khoán mới phát triển còn yếu tính thanh khoản

(cid:132) Tạo ra công cụ tài trợ vốn ngắn hạn bên cạnh vốn vay

ngân hàng.

Tài chính phát triển: Bài giảng 10 Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright 2004 - 2005

Chấp nhận ngân hàng

(cid:132) Chaáp nhaän cuûa ngaân haøng laø moät cam keát, trong ñoù ngaân haøng chaáp nhaän thanh toaùn moät soá tieàn vaøo moät ngaøy xaùc ñònh trong töông lai.

(cid:132) Chaáp nhaän ngaân haøng thöôøng ñöôïc söû duïng trong giao dòch thöông maïi quoác teá. Caùc nhaø xuaát khaåu thöôøng öa chuoäng caùc ngaân haøng hoaït ñoäng nhö moät ngöôøi baûo laõnh tröôùc khi giao haøng cho caùc nhaø nhaäp khaåu maø uy tín tín duïng chöa roõ.

(cid:132) Ñeå laøm ñieàu naøy, ngaân haøng thöông maïi thay maët nhaø nhaäp khaåu chaáp nhaän hoái phieáu do nhaø xuaát khaåu kyù phaùt baèng caùch ñoùng daáu “ACCEPTED” leân hoái phieáu. Ñoåi laïi, nhaø nhaäp khaåu seõ traû tieàn cho ngaân haøng baèng ñuùng soá tieàn maø nhaø nhaäp khaåu nôï nhaø xuaát khaåu coäng theâm phaàn phí baûo laõnh cuûa ngaân haøng.

Banker’s acceptance financing

(1) Purchase order

(5) Goods shipment

Importer

Exporter

(10) Shipping documents delivered

(6) L/C, draft, and shipping documents

L/C notification (4)

(9) Payment

(13) L/C paid at maturity

(3) L/C delivered

(7) L/C, draft, and shipping documents delivered

Issuing bank (Importer’s bank)

Advising bank (Exporter’s bank)

(8) Draft accepted, B/A created, discounted and funds remitted

(11) B/A sold

(12) Payment

(14) B/A presented at maturity

Money market investors

(15) Payment

(2) L/C application

Tài chính phát triển: Bài giảng 10 Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright 2004 - 2005

Ý nghĩa của phát triển thuận nhận ngân hàng

(cid:132) Góp phần phát triển đa dạng các công

cụ thị trường tiền tệ

(cid:132) Thu hút nguồn tài trợ xuất khẩu từ thị trường tiền tệ thay vì chỉ từ ngân hàng

(cid:132) Góp phần hỗ trợ và phát triển xuất

khẩu.

Các công cụ tài chính phái sinh

Công cụ tài chính phái sinh là công cụ mà việc giao dịch và giá trị của nó phụ thuộc và giao dịch và giá cả của tài sản cơ sở

Tài sản cơ sở:

Công cụ phái sinh:

•Hàng hoá

•HĐ kỳ hạn

•Chứng khoán

•HĐ hoán đổi

•Ngoại tệ

•HĐ giao sau

•Chỉ số chứng khoán

•HĐ quyền chọn

Tài chính phát triển: Bài giảng 10 Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright 2004 - 2005

Các công cụ tài chính phái sinh

(cid:132) Các công cụ đã có ở Việt Nam

(cid:132) HĐ kỳ hạn, HĐ hoán đổi và HĐ quyền chọn trên thị

trường ngoại hối (kể cả HĐ quyền chọn trên thị trường vàng)

(cid:132) HĐ kỳ hạn và HĐ giao sau trên thị trường cà phê quốc

tế

(cid:132) Các công cụ chưa có cần phát triển

(cid:132) HĐ hoán đổi lãi suất (cid:132) HĐ phái sinh trên thị trường chứng khoán (cid:132) HĐ phái sinh trên thị trường hàng hoá

Hoán đổi lãi suất

(cid:132) Vấn đề rủi ro lãi suất đặt ra trong bối cảnh:

(cid:132) Tự do hóa lãi suất (cid:132) Hội nhập kinh tế (cid:132) Vay nợ nước ngoài (cid:132) Tự do hoá tài khoản vốn

(cid:132) Cơ sở pháp lý: Quyết định 1133/2003/QĐ-NHNN ngày 30/09/2003 ban hành quy chế thực hiện giao dịch hoán đổi lãi suất

Tài chính phát triển: Bài giảng 10 Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright 2004 - 2005

Phân tích rủi ro lãi suất

(cid:132) Rủi ro lãi suất - Rủi ro khi lãi suất biến

động, xảy ra khi: (cid:132) Lãi suất cho vay cố định trong khi lãi suất

huy động thả nổi, hoặc

(cid:132) Lãi suất cho vay thả nổi trong khi lãi suất

huy động cố định

(cid:132) Phân tích tình huống Ngân hàng A và

Ngân hàng B

Tình huống ngân hàng A và B

100 trieäu USD Thôøi haïn trung bình 5 naêm

Danh muïc cho vay

Danh muïc ñaàu tö

LIBOR + 0,75%

8,25%

Ngân hàng B

Ngân hàng A

LIBOR + 0,5%

100 trieäu USD Thôøi haïn trung bình 5 naêm

Phaùt haønh traùi phieáu

100 trieäu USD Thôøi haïn trung bình 5 naêm

Ñôn vò cho vay laõi suaát thaû noåi

Tài chính phát triển: Bài giảng 10 Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright 2004 - 2005

Rủi ro lãi suất đối với A

(cid:132) Lãi suất thu: 8,25% (cid:132) Lãi suất chi: LIBOR + 0,5% (cid:132) Lợi nhuận = 8,25 - (LIBOR + 0,5) (cid:132) Lỗ nếu 8,25 – LIBOR – 0,5 <0 hay

LIBOR >7,75%

(cid:132) Ngân hàng A lo sợ LIBOR tăng (cid:132) Mục tiêu của A là tìm đối tác chịu trả

LIBOR cho A

Rủi ro lãi suất đối với B

(cid:132) Lãi suất thu: LIBOR + 0,75% (cid:132) Lãi suất chi: 7% (cid:132) Lợi nhuận = (LIBOR + 0,75) - 7 (cid:132) Lỗ nếu (LIBOR +0,75) - 7 <0 hay

LIBOR < 6,25%

(cid:132) Ngân hàng B lo sợ LIBOR giảm (cid:132) Mục tiêu của B là tìm đối tác chịu nhận

LIBOR của B

Tài chính phát triển: Bài giảng 10 Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright 2004 - 2005

Hoán đổi giữa A và BigBank

Danh muïc ñaàu tö

8,25%

Ñôn vò A

BigBank

Soá tính laõi = 100 trieäu USD Thôøi haïn trung bình 5 naêm

LIBOR

LIBOR + 0,5%

100 trieäu USD Thôøi haïn trung bình 5 naêm

Ñôn vò cho vay laõi suaát thaû noåi

Tình hình Ngân hàng A sau khi hoán đổi

Nhaän töø danh muïc ñaàu tö: 8,25%

Traû cho BigBank: X Nhaän töø BigBank: LIBOR

Traû nôï vay: LIBOR + 0,5%

Khoùa chaët laõi suaát thu: 8,25% + LIBOR - X - LIBOR - 0,5 = 7,75 - X

Tài chính phát triển: Bài giảng 10 Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright 2004 - 2005

Hoán đổi giữa B và BigBank

Danh muïc cho vay

LIBOR + 0,75%

BigBank

Ñôn vò B

Soá tính laõi = 100 trieäu USD Thôøi haïn trung bình 5 naêm

LIBOR

Phaùt haønh traùi phieáu

100 trieäu USD Thôøi haïn trung bình 5 naêm

Tình hình Ngân hàng B sau khi hoán đổi

Nhaän töø danh muïc cho vay: LIBOR + 0,75% Traû cho BigBank: LIBOR Nhaän töø BigBank: Y

Traû laõi traùi khoaùn phaùt haønh: 7%

Khoùa chaët laõi suaát: LIBOR + 0,75 + Y - LIBOR - 7 = Y - 6,25

Tài chính phát triển: Bài giảng 10 Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright 2004 - 2005

Hoán đổi lãi suất giữa 3 ngân hàng

100 trieäu USD Thôøi haïn trung bình 5 naêm

Danh muïc cho vay

Danh muïc ñaàu tö

LIBOR + 0,75%

8,25%

BigBank

Ñôn vò A

Ñôn vò B

LIBOR

LIBOR + 0,5%

Phaùt haønh traùi khoaùn

100 trieäu USD Thôøi han trung bình 5 naêm

100 trieäu USD Thôøi haïn trung bình 5 naêm

Ñôn vò cho vay laõi suaát thaû noåi

Tình hình của BigBank sau khi hoán đổi

Nhaän: X% Traû: Y%) Nhaän: LIBOR Traû: LIBOR

Keát quaû: X + LIBOR - Y - LIBOR = X - Y

Tài chính phát triển: Bài giảng 10 Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright 2004 - 2005

Làm thế nào xác định X và Y

Vuøng khoâng theå chaáp nhaän ñoái vôùi B

Vuøng khoâng theå chaáp nhaän ñoái vôùi A

Vuøng coù theå chaáp nhaän ñoái vôùi caû hai

6,25

7,75

7,75 - X = 0,5 Y - 6,25 = 0,5 X - Y = 0,5

Giải hệ phương trình tìm được X = 7,25% và Y = 6,75%

Thảo luận sử dụng giao dịch các công cụ tài chính phái sinh

(cid:132) Tạo nhận thức sản phẩm (cid:132) Thúc đẩy nhu cầu (cid:132) Xác định khách hàng mục tiêu (cid:132) Thiết kế sản phẩm (cid:132) Tạo cơ sở hạ tầng phục vụ giao dịch (cid:132) Tiêu thụ sản phẩm