QUY TRÌNH
S N XU T CHOCOLATE
PH N A: T NG QUAN V CHOCOLATE
I. L I M Đ U.
-Chocolate còn là m t trong nh ng thành ph n ng t đa năng đa d ng nh t, b t
kỳ nó có màu đen đ m, pha s a hay màu tr ng, chocolate t o ra s thích thú và tr
thành d u hi u bi l c m thông và tình yêu.
-Vì v y chocolate đ c đóng thành nh ng d ng hình thù khác nhau, t ng i, thú v t, đ v t đ chào ượ ườ
m ng nh ng s ki n khác nhau nh hình con th hay tr ng cho ngày l Ph c Sinh, hình ông già Noel cho ngày ư
l Giáng Sinh và hình trái tim là m t th không th thi u trong ngày Valentine. ế
-Bên c nh đó chocolate còn là lo i th c ph m r t t t cho s c kho nh giúp ư
gi m nh i máu c tim, h huy t áp nguy c t vong, ch ng m t m i,.. ngày nay còn đ c dùng ơ ế ơ ượ
trong lĩnh v c săn sóc s c đ p.
II. L CH S HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI N CHOCOLATE.
1. L ch s hình thành.
H n 2000 năm tr c cây cacao tr thành m t ph n không th thi u trong cu c s ng c a ng i dân vùngơ ướ ế ườ
Châu Latin. Ng i Mayan Aztec đã tr ng r t lâu. Ng i Aztec đã phát hi n ra khi nghi n h t t o thànhườ ườ
b t nhão cho thêm gia v t o thành m t th c u ng ngon, mát, b d ng đ ng h n nhi u v i chocolate ưỡ ơ
hi n nay.
Châu Âu đã du nh p món đ u ng này b sung h ng v ng t ngào tr thành thông d ng và xa x . ươ
Trong g n m t th k , cacao đ c coi là m t th c u ng đ c tr ng và là đi u bí m t c a ng i Tây Ban ế ượ ư ườ
Nha. Tuy nhiên do giá c đ t đ nên nh ng ng i Tây ban Nha th c d ng và nh y bén đã tr ng trên kh p thu c ườ
đ a đ xu t kh u t i nh ng qu c gia khác và thu l i nhu n kh ng l . Cacao đã truy n kh p Châu Âu k t đó.
2. Tình hình phát tri n chocolate.
a. trên th gi i.ế
Hi n nay có kho ng 3700 công ty s n xu t chocolate n i ti ng trên th gi i,đây là nh ng công ty th ng ế ế ườ
xuyên cung c p các s n ph m chocolate cho th tr ng th gi i.M t s hãng n i ti ng nh là: teuacher (Th y ườ ế ế ư
Sĩ), Vosges Hout_chocolate (Chicago, Mĩ), Chocolate Sharffen Berger (Canifornia, Mĩ).
b. T i Vi t Nam.
Chocolate th c hi n hành trình qua nhi u n c Pháp, Đ c, M …đi đ n đâu cũng đ c a chu ng. Quán ướ ế ượ ư
đ u tiên khai tr ng 1657 nh ng nhà máy s n xu t chocolate đ u tiên 1728 Bistrol, Nhà máy đ u tiên ra ươ
đ i v i máy thu l c 1730, cacao r t giá cùng nh ng máy móc đ c phát minh trong cách m ng công ngh t o ượ
ti n đ cho công ngh s n xu t chocolate v i s l ng l n, giá thành r . Th k 19, chocolate ph bi n v i ượ ơ ế ế
vi c ra đ i nhi u ki u khuôn đúc, ng i ta dùng máy nghi n nát h t cacao thành b t m n r i đun nóng sau đó ườ
vào khuôn t o ra các hình d ng khác khi đã ngu i l nh.
1825 m t ng i Lan đã hoàn thi n vi c chi t tách b cacao t h t cacao. H t đ c nghi n nat t o ườ ế ơ ượ
thành b t nhão đun d i áp su t cao t o nên ch t l ng chocolate và b caca. Năm 1880 đ c b sung b đ s n ướ ơ ượ ơ
ph m nh n bóng láng h n. Năm 1875 hoàn thi n quá trình s n xu t, cho s a, ng t m n h n cho chocolate ơ ơ
đen.
III. Đ NH NGHĨA, THÀNH PH N HÓA H C C A CHOCOLATE.
1. Đ nh nghĩa.
Chocolate h n h p gi a cacao b cacao, đ c cho thêm đ ng nh ng ch t khác vào cu i cùng ơ ượ ườ
đ c đóng thành d ng nh ng thanh. Chocolate th ch bi n thành th c u ng (g i cacao hay chocolateượ ế ế
nóng).
2. Thành ph n hóa h c.
Prôtêin: C n thi t cho s nuôi d ng và ph c h i t bào. ế ưỡ ế
Ch t béo: Ch y u là các ch t béo bão hòa, chi m 50% thành ph n chocolate. ế ế
Lo i ch t béo trong chocolate là axít stearic không làm tăng l ng cholestrol trong máu. ượ
Vitamin E: Có th hòa tan các ch t béo r t c n thi t cho s phát tri n c a màng t bào. ế ế
Canxi, photpho, magie: Là nh ng ch t khoáng giúp răng và x ng ch c kh e. ươ
Ch t s t: Không th thi u trong quá trình hình thành hêmoglobin là lo i h p ch t mang oxi đ n cho máu. ế ế
Caffein: Ch t kích thích th n kinh làm cho tinh th n t nh táo.
Ch t đ ng: Tr giúp cho quá trình v n chuy n ch t s t t o nên melanin trong tóc da ch c năng
th n kinh trung ng. ươ
Ch t phenolic: th ngăn ng a h n ch các r i ro th x y ra v i tim m ch, h n ch nguy c ế ế ơ
tăng hàm l ng LDL-cholestrol.ượ
Ch t catechi: Có tác d ng ch ng l i ch t oxi hóa, ngăn ng a các b nh do thoái hóa nh ung th . ư ư
Các lo i hóa ch t t th c v t : Có tác d ng ch ng oxi hóa (ví d : flanovoid): H t cacao. Thành ph n ch
y u trong chocolate ch a h n 600 lo i hóa ch t t th c v t trong đó có các ch t ch ng oxi hóa có tác d ng ngănế ơ
ng a b nh tim và ung th . ư
IV. PHÂN LO I CHOCOLATE.
1. Các lo i chocolate.
Chocolate đ ng: lo i chocolate nguyên ch t, đ m mùi v đ ng t nhiên c a cây cacao. Sau khi
đ c tr n v i đ ng , nguyên li u ch y u c a các lo i bánh ch a chocolate nh bánh ng t, bánhượ ườ ế ư
quy…
Chocolate đen: chocolate không pha l n s a, đôi khi còn đ c g i “chocolate nguyên ch t”. ượ
Chính ph Hoa Kì quy đ nh ph i có ít nh t 15% ch t chocolate đ c, còn Châu Âu thì quy đ nh 35%.
Chocolate s a: chocolate đ c pha l n v i b t s a hay s a đ c nh m t o v ng t. Chính ph Mượ
quy đ nh ph i có ít nh t 10% ch t chocolate đ c, còn EU thí quy đ nh 25%.
Chocolate ng t v a: th ng đ c dùng trong n u ăn. chính chocolate đen v i hàm l ng đ ngườ ượ ượ ườ
r t cao bên trong.
Chocolate ng t đ ng: lo i chocolate ch a nhi u đ ng ch a nhi u đ ng, nhi u b cacao h n, ngoài ườ ườ ơ ơ
ra còn ch a thêm lecithin và vani. N u càng nhi u cacao thì chocolate s ng đ ng. ế
Chocolate tr ng: là b cacao đ c pha ch mà không có cacao đ c.ơ ượ ế
Chocolate v : là la i chocolate ch a nhi u b cacao h n. Nh ng lo i này ch a r t nhi u cacao (>70%) ơ ơ
và có hàm l ng ch t béo cao (30-40%).ượ
B t cacao: lo i cacao đ c g n nh nguyên ch t không b cacao. B t cacao màu nh t, ư ơ
tính axít và mùi chocolate r t m nh. B t cacao th ng đ c dùng chung v i b t n đ làm bánh t o đ x p cho ườ ượ
bánh.
H n h p: dùng đ ch h n h p cacao v i ch t béo th c v t thay cho b cacao, th ng đ c dùng đ ơ ườ ượ
bao ph nh ng thanh chocolate thành ph m, nh ng Hoa cũng đ c dùng đ làm nh ng thanh k o ư ượ
chocolate. Có nh ng h ng v khác nhau đ c thêm vào k o nh : b c hà, cam, dâu, trái cây, caramel… ươ ươ ư
VI. L I ÍCH C A CHOCOLATE.
1. Đ i v i s c kho .
Ng i ta th y r t trong chocolate ch a hàm l ng caffein, ch t béo, đ ng, flavonoid, các khoángườ ượ ườ
ch t…và m t hàm l ng đáng k ch t Theobromin, ch t có tác d ng ch ng ho g p 1,3 l n so v i codein mà l i ượ
không gây ra tác d ng ph cho h tim m ch th n kinh trung ng cũng nh không gây nghi n codein. H n ươ ư ơ
n a ,nó còn ch a tryptophan, phenylethyamin còn đ c g i là “Chocolate amphetamin” ch t tác d ng kích ượ
thích trung tâm khoái c m c a con ng i. Nhi u công trình nghiên c u khoa h c cùng v i vi c phát hi n thêm ườ
nh ng ho t ch t trong thành ph n chocolate, ng i ta th y th th c ph m này nh ng tác d ng trên t ng ườ
b ph n c th trong c th ng i. ơ ườ
Tác d ng tim.
Đây l i ích đ u tiên các nhà khoa h c quan tâm nghiên c u đ n. Ch t phenolic trong chocolate ế
có tác d ng ngăn ng a và h n ch các nguy c r i ro có th x y đ n v i h tim m ch. ế ơ ế
Các nhà khoa h c tin r ng nh thành ph n này, các màng bám thành m ch ít c h i hình thành ơ
đóng l i thành m ch máu. H n n a, chocolate còn tác d ng tăng hàm l ng LDL-cholesterol, cho ch ơ ượ ế
đ ăn b buông l ng. M t khác ch t catechin trong chocolate cũng tác d ng ch ng l i các ch t oxy hoá
_nguyên nhân gây x c ng m ch máu, m máu cũng nh các r i ro khác cho tim, cho h m ch k c m ch não. ơ ư
Chocolate đen ch a flavonoid, m t ch t ch ng oxy hoá t nhiên, th ngăn ch n m ch máu đông
đóng l i, đ ng th i tăng s c s ng cho c tim, th giãn c b p, ngăn ch n s tích t cholesterol trong m ch máu, ơ ư ơ
có tác d ng nh t đ nh ngăn ng a b nh tim m ch.
Tác d ng ch ng ung th : ư
Đã nhi u nghiên c u ch ra tác d ng ng a ung th c a chè xanh, t ng t nh v y, m t s nghiên ư ươ ư
c u trên di n r ng m i đây Châu Âu, n i s d ng chocolate nhi u nh t trên th gi i cũng đã cho k t qu kh ơ ế ế
năng ngăn ng a ung th c a chocolate đ c bi t chocolate đen r t ràng. S nh v y trong thành ư ư
ph n chocolate có ch a nhi u ch t ch ng oxy hoá,ch t khoáng và vitamin.
Trong th c t , trong c th chúng ta ch a các t bào g c t do chính m i m t trong nh ng ế ơ ế
nguyên nhân chính gây ung th . Chocolate có ch a m t l ng l n các ch t ch ng oxy hoá r t h u ích trong vi cư ượ
phá hu nh ng g c t bào t do này. ế
Tác d ng trên não:
Th c t cho th y,s d ng chocolate khi n con ng i h ng ph n, s ng khoái. Ng yên nhân do th c ế ế ườ ư ư
ph m này có ch a caffein nên có tác d ng g n gi ng nh u ng chè, cà phê. M t khác, chocolate làm tăng l ng ư ượ
serotonin, endorphin trong não khi n con ng i có c m giác tho i mái, h ng ph n.ế ườ ư
Vi c th nh tho ng nh m nháp chocolate kh năng giúp b n c m th y tho i mái th gi n h n, nh ư ơ
th có th mang l i nhi u l i ích trong vi c c i thi n tâm tr ng. Vì theo các chuyên gia tâm lý, th ng th c mónế ưở
ăn ngon là m t trong nh ng ph ng pháp t o cu c s ng thêm ph n thú v . ươ
Bên c nh đó còn giúp tăng c ng l u thông máu theo gi i chuyên môn, chocolate đ c tính ch ng ườ ư
đông máu t ng t nh thu c asparin.Vì v y, khi ăn chocolate s giúp cho quá trình l u thông máu trong c thươ ư ư ơ
di n ra suôn s . Chocolate giúp c i thi n l u l ng máu đ n võng m c, mang l i nhi u l i ích cho m t. Nh ư ượ ế
vào vi c giúp tăng c ng s t p trung h n trong lúc làm vi c. ườ ơ
d. Tác d ng đ n ho t đ ng tình d c: ế Nhi u nghiên c u cho th y, nh ng ng i, đ c bi t là ph n , n u ườ ế
s d ng chocolate đ u đ n s có c m h ng, kh năng và c h i tho mãn tình d c t t h n h n. ơ ơ
e. Tác d ng trong ngành d c: ượ
Vi c chi c tách thành công b cacao t h t cây cacao nh h ng r t l n trong ngành bào ch d c ế ơ ưở ế ượ
ph m. B cacao t lâu đã tr thành lo i đ c đánh giá giá tr đ c dùng ph bi n trong công ngh ơ ượ ượ ế
bào ch .ế
Ngoài b cacao, chocolate còn đ c dùng nhi u đ làm ch t ph gia,t o màu,t o -mùi v h p d n, dơ ượ
u ng cho các lo i d c ph m, đ c bi t là các d ng thu c dùng cho tr em. ượ
Tác d ng khác: Ch ng sâu răng, ch ng ho kéo dài, ch ng lao các b nh v ph i ch ng suy nh c c ượ ơ
th .
Nên l u ý nh ng đi u l i k trên đúng v i chocolate đen ch ch a ch c đúng v i chocolate s a. ư ư
vi c dùng chocolate m t cách tho i mái, vô t cũng có th làm cho b n béo phì. ư
Chocolate ch a nhi u ch t béo, không ch a ch t x (cellulose) th kích thích nhu đ ng bình th ng ơ ườ
c a đ ng tiêu hoá, v y làm nh h ng đ n công năng h p thu tiêu hoá, h p thu c a đ ng tiêu hoá. Ngoài ườ ưở ế ườ
ra, chocolate còn có ch a ch t gây h ng ph n h th n kinh làm cho tr em khó ng và khóc nhi u. ư
2. Tính năng m i c a chocolate.
Chocolate th thay th viên thu c Viagra. Theo Dora Akunyili, Giám đ c c quan qu n th c ế ơ
ph m d c ph m Liên bang Nigieria, thu c Viagra th gây h i cho s c kho nh ng ng c l i chocolate ượ ư ượ
l i r t có l i.
Giúp phòng ng a b nh tiêu ch y: Theo m t nghiên c u c a M Đ c, m t s h p ch t trong cacao
(nh ng ch t flavonoid) th làm m t tác d ng c a m t protein chuyên ki m soát s m t ch t l ng t ru t
non. Nh v y nh ng h p ch t này th ch ng tiêu ch y nh h n ch s m t n c ru t. Phát hi n này ư ế ướ
th giúp phát tri n nh ng li u pháp thiên nhiên, không t n kém, d ti p c n không gây tác d ng ph ngoài ý ế
mu n.
3. Chocolate b c vào th gi i làm đ p.ướ ế
Chocolate li u pháp chăm sóc s c đ p m i. Các chuyên gia s c đ p t i B c Chennai (Ân Đ ) nh ng
ng i đã phát minh ra li u pháp m i này cho r ng chocolate ch c năng ch ng lão hoá, th r t t t cho daườ ế
khô. Theo h , vì là m t s n ph m xu t s tù thiên nhiên nên chocolate có th thích ng v i h u h t m i lo i da. ế
Ăn chocolate giúp b o v làn da b n tr c tác h i c a ánh n ng m t tr i. các h p ch t flavonoid ướ
trong chocolate ch t ch ng oxy hoá, tác d ng ch ng l i các g c t do gây h i. Tuy nhiên b n ph i thoa
kem ch ng n ng có n ng đ thích h p khi t m n ng.
PH N B: QUY TRÌNH S N XU T CHOCOLATE
NGUYÊN LI U.
1. B ca cao:ơ
B ca cao nguyên li u quan tr ng nh t trong công ngh s n xu t chocolate nh h ng tr c ti pơ ưở ế
đ n ch t l ng chocolate thành ph m. B ca cao d c t o thành b ng hai cách: ép b t ca cao nh o ho c dùngế ươ ơ ượ
m t s dung môi h u c (cyclohexan, r u etylic, isopropylic,…) đ trích tr c ti p ch t béo c a h t ca cao sau ơ ượ ế
khi đã đ c say và lo i m m. ượ
Do thành ph n b ca cao ch a nhi u acid béo no cao nên d ng r n nhi t đ bình th ng tan ơ ườ
ch y kho ng nhi t đ 34-35 oC. Vì v y khi s d ng b ca cao đ san xu t chocolate đã t o m t tính ch t đ t ơ
bi t đókh năng tan ch y ngay trong mi ng. Đây cũngph ng pháp nhanh ch ng hi u qu đ đánh giá ươ
ch t l ng c a chocolate ượ
B ca cao là ch t béo có giá thành r t cao. Do đó ng i ta đã ti n hành nhi u nghiên c u đ tìm các ch tơ ườ ế
béo khác thay th cho nguyên li u b ca cao nh m làm gi m giá thành c a s n ph m. Tuy nhiên, các ch t thayế ơ
th ch gi ng b ca cao v tính ch t v t hóa h c không gi ng v h ng v cũng nh tính ch t đ cế ơ ươ ư
tr ng c a cho s n ph m chocolate nh b ca cao. Do đó hàm l ng ch t thay th đ c s d ng trong s n xu tư ư ơ ượ ế ượ
ch m c gi i h n không v t quá 20% đ i v i ca cao. ượ
B ca cao giá tr dinh d ng r t cao. cung c p đ y đ các lo i acid béo c n thi t cho c th v iơ ưỡ ế ơ
m t t l phù h p.
2. B t ca cao.
H t ca cao sau khi lên men s y khô nghi n nh r i ép l y b là chính ph m, ph n còn l i sau khi ép s ơ
đ c nghi n nh đ thu đ c b t ca cao. Hàm l ng t p ch t trong b t ca cao (v m m v n còn sót l i)ượ ượ ượ
ph i nh h n 5% hàm l ng ch t khô. D a vào hàm l ng b trong h t ca cao ng i ta phân thành 2 lo i: b t ơ ượ ượ ơ ườ
ca cao ki t b và b t ca cao giàu b ơ ơ
Trong công ngh n s n xu t chocolate, b t ca cao thành ph n t o h ng màu quan tr ng. Các c u ươ
t h ng đ c hình thành trong quá trình đ o tr n nhi t là k t qu c a ph n ng Maillard gi a đ ng kh v i ươ ượ ế ườ
các acid amin trong b t ca cao. Ngoài ra m t s đ c hình thành trong quá trình rang ki m hóa tr c đó. ượ ướ
Polyphenol trong b t ca cao thành ph n t o màu quan tr ng cho chocolate. Tùy thu c vào đi u ki n c a quá
trình đ o tr n nhi t, polyphesol s bi n đ i thành nh ng h p ch t có màu khác nhau. ế
3. Đ ngườ
Đ ng đ c s d ng ch y u trong sán xu t chôclate saccharose d ng xay m n, m t đ ng. Trongườ ượ ế ườ
công ngh s n xu t chocolate, đ ng đóng vai trò ch t t o ng t. Ngoài ra, đ ng m t ch t gi h ng v ườ ườ ươ
r t t t. Trong quá trình đ o tr n, có kho ng 30-90% đ ng s chuy n thành tr ng thái vô đ nh hình. Hàm l ng ườ ượ
các c u t h ng h p th lên b m t ph n t đ ng là m t trong nh ng tiêu chí th hi n ch t l ng quá trình ươ ườ ượ
x lý nhi t.
4. S a.
S a cung c p r t nhi u ch t dinh d ng cho c th và trong quá trình s n xu t (trong khi gia nhi t). Các ưỡ ơ
axit amin trong s a s tham gia vào các ph n ng t o màu đ làm tăng h ng v chocolate cho s n ph m. ươ
Trong s n xu t chocolate, ng i ta th ng s d ng s a d ng b t ho c d ng l ng (s a t i) ườ ườ ươ