1
PHẦN 1
MỞ ĐẦU
Văn Kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII tiếp tục khẳng định “giáo
dục là quốc sách hàng đầu, phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân
trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ
yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất
người học; học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn. Phát triển giáo dục
và đào tạo phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội”. Trọng tâm là “...
đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đào tạo phát triển nguồn nhân lực, phấn
đấu trong những năm tới, tạo ra chuyển biến căn bản, mạnh mẽ chất lượng,
hiệu quả giáo dục đào tạo làm cho giáo dục đào tạo thật sự là quốc sách hàng
đầu, đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ tổ quốc và nhu
cầu học tập của nhân dân, là yêu cầu bức thiết của toàn xã hội, yêu cầu của
hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên toàn cầu hóa”.
Trong tiến trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo hiện nay thì
đổi mới giáo dục phổ thông đóng vai trò quan trọng: “...tập trung phát triển trí
tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi
dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất
lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức,
lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến
thức vào thực tiễn. Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập
suốt đời…”
Với vai trò Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, bản thân thiết nghĩ
nâng cao chất lượng giáo dục là một yêu cầu bức thiết của các trường Phổ
thông nói chung, là sự sống còn có tác động mạnh mẽ đến chất lượng đào tạo
nguồn lực cho sự phát triển xã hội. Trong rất nhiều biện pháp nhằm nâng cao
chất lượng giáo dục của trường Phổ thông nói chung và Trung học cơ sở Phổ
Khánh nói riêng thì đổi mới phương pháp, hình thức dạy học, đổi mới kiểm
2
tra đánh giá kết quả học tập của học sinh được xem là biện pháp vô cùng quan
trọng quyết định sự thành bại về chất lượng giáo dục của trường.
Nhận thức được tầm quan trọng đó, bản thân đã xây dựng sáng kiến “ Phó
hiệu trưởng phụ trách chuyên môn với công tác đổi mới phương pháp, hình
thức dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh”. Sáng
kiến này, bản thân đề ra các biện pháp chỉ đạo giáo viên của trường Trung
học cơ sở Phổ Khánh tiến hành đổi mới phương pháp, hình thức dạy học và
kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh, với mục tiêu nâng cao chất
lượng, hiệu quả giáo dục của nhà trường, đáp ứng theo yêu cầu của Nghị
quyết số 29/TW.
3
PHẦN 2
NỘI DUNG
2.1. THỜI GIAN THỰC HIỆN
Sáng kiến được thực hiện từ năm học 2018-2019 đến nay.
2.2. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG
2.2.1. Kết quả đạt được
- Qua dự giờ đột xuất, dự giờ đánh giá xếp loại giáo viên trong năm học
2018-2019 và học kỳ kỳ 1, năm học 2020. Kết quả:
+ 38/38 giáo viên tổ chức giảng dạy theo phương pháp lấy học sinh làm
trung tâm. Nhiều kĩ thuật dạy học đặc thù bộ môn được giáo viên áp dụng
trong quá trình giảng dạy.
+ Nhiều giáo viên tổ chức dạy học ngoài lớp học thông qua tham quan
thiên nhiên thuộc bộ môn sinh học, dạy học thực tiễn tại cơ sở sản xuất đồ
gốm của bộ môn hóa học, dạy học thực địa thông qua việc đo đạc diện tích
vườn trường, chiều cao cột cờ thuộc bộ môn toán,...
- Qua kiểm tra đột xuất và định kỳ về giáo án phục vụ soạn giảng. Kết quả
38/38 giáo viên soạn giáo án đúng cấu trúc công văn 874/PGD-ĐT.
- Qua kiểm tra bộ Hồ sơ lưu của các tổ chuyên môn. Kết quả:
+ 100% giáo viên ra đề kiểm tra định kỳ có ma trận. Cấu trúc ma trận đảm
bảo theo qui định của công văn 8773/BGD-ĐT về quy định cấu trúc ma trận
đề kiểm tra.
+ 100% đề kiểm tra có câu hỏi, bài tập để học sinh vận dụng kiến thức đã
học giải quyết tình huống xảy ra trong thực tiễn cuộc sống.
+ Đã có nhiều sản phẩm: bài thuyết trình, bài trình chiếu, hệ thống bài
tập được học sinh hoàn thiện,... để thay thế cho bài kiểm tra định kỳ, bài kiểm
tra thường xuyên được lưu trữ tại hồ sơ tổ chuyên môn.
2.2.2. Những mặt còn hạn chế
- Trong quá trình giảng dạy còn một vài giáo viên chưa sử dụng thành thục
các kĩ thuật dạy học đặc thù bộ môn nên đôi lúc còn lúng túng trong khâu tổ
4
chức, hướng dẫn học sinh hoạt động và hỗ trợ lẫn nhau cũng như trong quá
trình báo cáo kết quả đạt được.
- Giáo viên soạn giáo án thể hiện phương pháp, kỹ thuật dạy học lấy học
sinh làm trung tâm, tuy nhiên trong quá trình giảng dạy không thực hiện đúng
kịch bản đã xây dựng.
- Còn một vài tiết trong giáo án của giáo viên vẫn còn mang dáng dấp cấu
trúc giáo án cũ: còn xem nhẹ hoạt động khởi động – kết nối, nâng cao, tìm tòi
mở rộng.
- Nội dung, kiến thức của nhiều môn học, tiết học có thể tổ chức cho học
sinh tìm tòi, lĩnh hội ngoài lớp học nhưng giáo viên chưa mạnh dạn tổ chức
giảng dạy ngoài lớp học.
- Số lượng giáo viên sử dụng các hình thức đánh giá: qua các hoạt động
trên lớp; đánh giá qua hồ sơ học tập, vở học tập; đánh giá qua việc học sinh
báo cáo kết quả thực hiện một dự án học tập, nghiên cứu khoa học kĩ thuật,
báo cáo kết quả thực hành, thí nghiệm; đánh giá qua bài thuyết trình (bài viết,
bài trình chiếu, video,…) về kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập thay cho các
bài kiểm tra hiện hành chưa được nhiều và chưa đồng bộ.
- Đề kiểm tra đã kết hợp một cách hợp lý giữa hình thức tự luận với trắc
nghiệm khách quan, giữa kiểm tra lý thuyết với thực hành. Tuy nhiên số
lượng câu hỏi, bài tập vận dụng kiến thức liên môn vào thực tiễn; tăng cường
ra câu hỏi mở, gắn với thời sự quê hương, đất nước đối với môn khoa học xã
hội để học sinh bày tỏ chính kiến của mình về vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội
vẫn chưa được nhiều.
2.2.3. Nguyên nhân đạt được và nguyên nhân hạn chế
2.2.3.1. Nguyên nhân đạt được kết quả
- Ban giám hiệu nhận thức đúng mục đích, ý nghĩa và tầm quan trọng việc
đổi mới phương pháp, hình thức dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập
của học sinh.
- Xây dựng kế hoạch đổi mới phương pháp, hình thức dạy học và kiểm tra
đánh giá kết quả học tập của học sinh ngay từ đầu năm học. Chỉ đạo thực
5
hiện kế hoạch và điều chỉnh, bổ sung kịp thời, phù hợp với tình hình thực tiễn
của trường.
- Công tác phổ biến văn bản; tuyên truyền, động viên khích lệ giáo viên
đổi mới phương pháp, hình thức dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học
tập của học sinh kịp thời, đúng người, đúng việc.
- Công tác bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên đáp ứng nhu
cầu giảng dạy được coi trọng và duy trì thường xuyên.
- Tổ chức cho giáo viên sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học,
theo chủ đề, hội thảo chuyên đề xoay quanh đổi mới phương pháp, hình thức
dạy học và kiểm tra đánh giá nhằm giúp cho giáo viên học tập, chia sẻ, rút
kinh nghiệm lẫn nhau và áp dụng vào soạn giảng có chất lượng.
- Công tác kiểm tra đột xuất, kiểm tra chuyên đề liên quan đến đổi mới
phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá được duy trì thường xuyên từ đầu
đến cuối năm học.
- Giáo viên nhận thức được sự cần thiết phải đổi mới, nếu không thực hiện
đổi mới phương pháp, hình thức dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập
của học sinh, bản thân sẽ bị học sinh xem thường, danh dự “người thầy” giảm
sút.
2.2.3.2. Nguyên nhân của những hạn chế
- Số lượng học sinh/lớp tương đối đông, nội dung để học sinh lĩnh hội
trong một tiết học nhiều nhưng thời gian/ 1 tiết học chỉ 45 phút.
- Cơ sở vật chất, trang thiết bị, bàn ghế học sinh chưa thật phù hợp cho
việc áp dụng một số kỹ thuật dạy học đặc thù bộ môn.
- Còn một vài giáo viên ngại đổi mới, ngại khổ, ngại khó nên chưa mạnh
dạn đầu tư trong soạn giảng, kiểm tra đánh giá và đổi mới hình thức dạy học.
- Phổ Khánh thuộc xã nghèo bãi ngang ven biển, đời sống khó khăn, đa số
phụ huynh đi làm ăn xa nên việc nhắc nhở, hỗ trợ việc học tập của học sinh
ở nhà rất ít, do đó ảnh hưởng rất lớn đến đổi mới phương pháp, hình thức dạy
học và kiểm tra kết quả học tập của học sinh đối với giáo viên.