Sử dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí: Thực tiễn và các vấn đề pháp lý

Sự phát triển mạnh mẽ của Trí tuệ nhân tạo (AI) đã đặt ra những thách thức pháp lý đáng kể trên bình diện quốc tế, đòi hỏi các chính phủ và giới học giả phải nghiên cứu sâu rộng về việc xây dựng khung pháp lý. Trong khi nhiều quốc gia đã có những bước tiến nhất định, Việt Nam vẫn đang đối mặt với sự thiếu hụt trong việc quan tâm và điều chỉnh pháp luật đối với các quan hệ xã hội liên quan đến AI. Hệ thống pháp luật hiện hành chưa đủ linh hoạt để điều chỉnh các vấn đề phát sinh từ công nghệ, dẫn đến sự lúng túng khi đối mặt với các trường hợp liên quan đến AI. Vì vậy, việc bổ sung và xây dựng các quy định pháp lý cho việc sử dụng AI trong hoạt động báo chí là cần thiết, không chỉ phù hợp với xu thế toàn cầu mà còn đáp ứng nhu cầu thực tiễn phát triển AI tại Việt Nam.

Bài viết hướng tới các nhà nghiên cứu luật, học giả về Trí tuệ nhân tạo và truyền thông, các nhà hoạch định chính sách, cũng như các chuyên gia trong lĩnh vực báo chí và công nghệ quan tâm đến khía cạnh pháp lý và đạo đức của AI.

Bài viết đi sâu vào thực trạng và các vấn đề pháp lý liên quan đến việc sử dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động báo chí, một lĩnh vực nhạy cảm đòi hỏi sự điều chỉnh kịp thời về đạo đức và pháp luật. Tác giả phân tích các thách thức toàn cầu và thực tế tại Việt Nam, nơi khung pháp lý hiện hành còn hạn chế trong việc quản lý các quan hệ xã hội phát sinh từ AI. Thông qua việc xem xét các trường hợp cụ thể như sự cố tin tức giả mạo do thuật toán AI của Facebook hay tranh cãi về tư cách công dân của robot Sophia, bài viết làm nổi bật sự phức tạp của việc xác định trách nhiệm và tư cách pháp nhân của AI. Tác giả trình bày hai cách tiếp cận chính về tư cách pháp lý của AI trên thế giới: coi AI là một đối tượng của pháp luật có quyền như con người (dù ít được áp dụng) hoặc coi AI là một đối tượng riêng biệt được kiểm soát bởi các quy định đặc biệt, thường được xem là tài sản hoặc công cụ. Nghiên cứu cũng đề cập đến các định nghĩa về AI từ góc độ pháp lý tại Hoa Kỳ và cách tiếp cận của Liên minh Châu Âu về quyền sở hữu và trách nhiệm pháp lý. Cuối cùng, bài viết nhấn mạnh rằng do chưa có quy định rõ ràng về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do AI gây ra, các vấn đề này thường được giải quyết theo luật hiện hành, đặt ra nhiều thách thức khi lỗi phát sinh từ chính thuật toán. Từ đó, bài viết đưa ra những hàm ý quan trọng về sự cần thiết phải phát triển một khuôn khổ pháp lý toàn diện và phù hợp để quản lý AI, đặc biệt trong lĩnh vực báo chí, nhằm đảm bảo sự minh bạch, công bằng và tránh các hệ lụy tiêu cực.