
1136
SỬ DỤNG TRÒ CHƠI HỌC TẬP ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ
GIÁO DỤC DINH DƯỠNG SỨC KHỎE
CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 - 6 TUỔI
Trần Thị Minh Hằng, Nguyễn Thị Đoan Trang
Khoa Sư phạm, Trường Cao đẳng Huế
TÓM TẮT
Giáo dục dinh dưỡng sức khỏe cho trẻ mẫu giáo là một trong những vấn
đề quan trọng được xã hội quan tâm hàng đầu. Bài viết đề cập đến giáo dục dinh
dưỡng sức khỏe cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi, trò chơi học tập và mối liên hệ giữa
trò chơi học tập với việc giáo dục dinh dưỡng sức khỏe cho trẻ mẫu giáo 5 - 6
tuổi, thực trạng sử dụng trò chơi học tập trong các hoạt động giáo dục dinh dưỡng
sức khỏe cho trẻ trong các trường mầm non trên địa bàn thành phố Huế. Bài viết
này cũng chỉ ra cách sử dụng trò chơi học tập nhằm nâng hiệu quả giáo dục dinh
dưỡng sức khỏe cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi như: xác định đúng mục đích, yêu
cầu của hoạt động; lựa chọn các trò chơi học tập phù hợp với từng yêu cầu cụ
thể của nội dung hoạt động; sử dụng các tình huống có vấn đề để đưa trò chơi
học tập vào hoạt động một cách cụ thể; tổ chức cho trẻ chơi và đánh giá kết quả
sử dụng trò chơi học tập trong việc giáo dục dinh dưỡng sức khỏe cho trẻ.
Từ khóa: Giáo dục dinh dưỡng sức khỏe; trò chơi học tập; trẻ mẫu giáo;
dinh dưỡng; sức khỏe
1. Mở đầu
Dinh dưỡng là nhu cầu thiết yếu không thể thiếu của con người. Nếu người
lớn cần dinh dưỡng để duy trì sự sống và làm việc thì trẻ em cần dinh dưỡng để phát
triển thể chất và trí tuệ, do đó, giáo dục dinh dưỡng sức khỏe là một nội dung luôn
được đặt lên hàng đầu trong tiến trình nuôi dưỡng, chăm sóc trẻ mẫu giáo
1
. Giáo
dục dinh dưỡng sức khỏe cho trẻ mẫu giáo là quá trình tác động có mục đích, có
kế hoạch của giáo viên và những người nuôi dưỡng đến tình cảm, lý trí của trẻ ở độ
tuổi mẫu giáo 5- 6 tuổi nhằm hình thành cho trẻ nhận thức, thái độ và hành động để
có thể tự giác thực hiện vấn đề ăn uống và chăm lo cho sức khoẻ của bản thân mình
2
.
Giáo dục dinh dưỡng sức khỏe (GDDDSK) cho trẻ mẫu giáo có thể được thực hiện
thông qua nhiều hoạt động với nhiều hình thức phong phú và đa dạng khác nhau
1
Phạm Mai Chi, Vũ Yến Khanh, Nguyễn Thị Hồng Thu (2015), Các hoạt động giáo dục dinh dưỡng -
sức khỏe cho trẻ mầm non, Nxb Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.
2
Lê Thị Mai Hoa (2018), Giáo trình Vệ sinh - Dinh dưỡng, Nxb Giáo dục, Hà Nội.

1137
như: hoạt động đón – trả trẻ, hoạt động học, hoạt động vui chơi, hoạt động ăn, hoạt
động chiều…, và một trong những hình thức quan trọng đó là thông qua việc tổ
chức các trò chơi mà tiêu biểu là trò chơi học tập.
Trò chơi học tập (TCHT) từ lâu được ví như là “trường học đặc thù của
trẻ” khi tham gia vào trò chơi này, trẻ không những phát huy được tính tích cực,
năng động, thỏa mãn trí tò mò, thích khám phá của mình… mà còn đưa trí tuệ
của trẻ vào khuôn phép, tập cho trẻ tư duy lô gíc… Đặc thù của trẻ mầm non là
“Học bằng chơi, chơi mà học” nên TCHT đã thực sự mang đến cho trẻ sự hứng
thú, trẻ được thỏa mãn nhu cầu tìm hiểu, khám phá các sự vật, hiện tượng trong
cuộc sống, và nhờ vậy, vốn kiến thức về dinh dưỡng sức khỏe (DDSK) của trẻ
cũng được tăng lên đáng kể
1
.
Hiện nay, tình trạng suy dinh dưỡng cũng như thừa cân béo phì ở trẻ em
đang là vấn đề được xã hội quan tâm. Do đó, nếu giáo viên tiến hành tổ chức
TCHT với nội dung giáo dục dinh dưỡng sức khỏe một cách khéo léo, sinh động,
hấp dẫn, phù hợp với độ tuổi sẽ giúp cho trẻ có ý thức hơn trong việc lựa chọn
và sử dụng các loại thực phẩm; giữ gìn sức khỏe cho bản thân… như thế sẽ tăng
thêm ý nghĩa và hiệu quả của hoạt động GDDDSK cho trẻ.
2. Phương pháp nghiên cứu
Để xây dựng cơ sở lý luận, chúng tôi sử dụng các phương pháp phân tích,
tổng hợp, so sánh, hệ thống hóa những tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên
cứu.
Để điều tra thực trạng sử dụng TCHT nhằm GDDDSK cho trẻ 5-6 tuổi
trên địa bàn thành phố Huế, chúng tôi sử dụng phiếu điều tra để trưng cầu ý kiến
của 46 giáo viên trên địa bàn thành phố Huế (trường mầm non (MN) Họa Mi,
trường MN Thuận Lộc, trường MN Phú Cát, trường MN 8-3, trường MN Phước
Vĩnh, MN Happy Kids) về vấn đề sử dụng TCHT nhằm GDDDSK cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi; Trao đổi, trò chuyện với giáo viên để thấy được nhận thức của giáo
viên về vấn đề GDDDSK cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi thông qua TCHT; Quan sát
các giờ dạy và các hoạt động chơi có sử dụng TCHT để GDDDSK của giáo viên;
Thu thập, nghiên cứu, phân tích một số kế hoạch hoạt động, tổ chức tổ chức các
TCHT nhằm GDDDSK cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi; Ghi chép lại làm cơ sở để đánh
giá thực trạng tổ chức việc GDDDSK cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi thông qua TCHT
ở trường mầm non..
Để đánh giá mức độ hiểu biết của trẻ về dinh dưỡng sức khỏe, chúng tôi
1
Nguyễn Thị Hòa (2009), Phát huy tính tích cực nhận thức của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong trò chơi học
tập, Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội.

1138
đã sử dụng các bài tập để đánh giá mức độ hiểu biết về dinh dưỡng sức khỏe của
trẻ (135 trẻ ở các trường MN trên), sau đó phân tích và đánh giá kết quả các tư liệu
thu thập được từ các phiếu đánh giá và các biên bản quan sát biểu hiện của trẻ trong
việc tổ chức trò chơi học tập thông qua các hoạt động. Chúng tôi sử dụng một số
công thức thống kê toán học nhằm phân tích số liệu, đánh giá hiệu quả của các biện
pháp nâng cao hiệu quả GDDDSK cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua TCHT ở trường mầm
non.
3. Kết quả và thảo luận
3.1. Trò chơi học tập với việc giáo dục dinh dưỡng sức khỏe cho trẻ mẫu giáo
5-6 tuổi
3.1.1. Giáo dục dinh dưỡng sức khỏe cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi
Giáo dục dinh dưỡng sức khỏe là biện pháp can thiệp nhằm thay đổi những
tập quán thói quen và các hành vi liên quan đến dinh dưỡng, nhằm cải thiện tình
trạng dinh dưỡng sức khỏe trong quá trình phát triển kinh tế xã hội. Bản thân quá
trình GDDDSK trong nhà trường nói chung và với trẻ mầm non nói riêng phải
nằm trong một chiến lược phát triển của toàn xã hội mà nó là một quá trình liên
tục, không ngừng. GDDDSK đòi hỏi sự tham gia của toàn xã hội đặc biệt là các
ngành giáo dục, truyền thông, ngành sức khỏe cộng đồng và dinh dưỡng
1
.
Trường mầm non là nơi chăm sóc - giáo dục trẻ một cách khoa học, giúp trẻ
phát triển toàn diện về nhận thức, tình cảm, ngôn ngữ, thể chất, thẩm mỹ. Giáo dục
dinh dưỡng sức khỏe cho trẻ ở trường mầm non là một trong hai nội dung của
lĩnh vực phát triển thể chất, không đơn thuần chỉ là việc cung cấp cho trẻ thông
tin, sự hiểu biết về những loại thực phẩm cần thiết để phát triển thể chất, trí tuệ,
mà còn bao gồm việc giáo dục và hướng dẫn trẻ về các thói quen ăn uống lành
mạnh, cân đối ngay từ giai đoạn đầu của cuộc sống. Do đó, việc đưa các nội dung
GDDDSK vào chương trình chăm sóc giáo dục từ lứa tuổi mầm non là một việc
làm rất cần thiết, tạo ra sự liên thông về GDDDSK cho trẻ ở lứa tuổi mầm non cho
đến lứa tuổi học đường.
Trẻ em lứa tuổi mẫu giáo 5- 6 tuổi rất nhạy cảm và mau chóng tiếp thu những
kiến thức học được và trẻ ghi nhớ rất lâu. Vì vậy việc tiến hành GDDDSK ngay từ
lứa tuổi này sẽ góp phần quan trọng trong chiến lược phát triển con người, tạo ra
một lớp người có sự hiểu biết nhất định về dinh dưỡng, có sự lựa chọn thông minh
và tự giác trong ăn uống để bảo vệ sức khoẻ cho chính bản thân mình. Thông qua
việc GDDDSK, trẻ được cung cấp những kiến thức về dinh dưỡng như tên gọi, các
1
Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021), Thông tư 01/VBHN-BGDĐT ngày 13/4/2021 ban hành Chương trình
Giáo dục mầm non, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hà Nội.

1139
đặc điểm, nguồn gốc, giá trị dinh dưỡng và lợi ích của các loại thực phẩm đối với
cơ thể con người, góp phần trang bị cho trẻ những hiểu biết cần thiết về dinh dưỡng
và biết vận dụng những hiểu biết đó vào thực tế cuộc sống như trẻ biết tên các món
ăn quen thuộc và gần gũi, đồng thời bước đầu biết cách chế biến chúng. Trên cơ sở
đó, hình thành ở trẻ thái độ đúng đắn đối với vấn đề dinh dưỡng và sức khoẻ của
bản thân mình, trẻ tích cực và hứng thú trong ăn uống, ăn một cách vui vẻ, tự giác,
đảm bảo vệ sinh góp phần phát triển thể chất cho trẻ. Bên cạnh đó GDDDSK còn
hình thành cho trẻ một số kỹ năng và thói quen vệ sinh văn minh trong ăn uống,
giúp trẻ có được các kỹ năng tự phục vụ, lòng yêu thích lao động và thái độ trân
trọng người lao động và sản phẩm lao động.
GDDDSK cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi bao gồm các nội dung: Nhận biết
một số món ăn, thực phẩm thông thường và ích lợi của chúng đối với sức khỏe;
Tập làm một số việc tự phục vụ trong sinh hoạt; Giữ gìn sức khỏe và an toàn
1
.
GDDDSK cho trẻ mầm non nói chung và GDDDSK cho trẻ mẫu giáo 5-
6 tuổi nói riêng đều thể hiện ở ba mặt: Kiến thức, kỹ năng và thái độ:
[1] Về kiến thức: Trẻ biết về 4 nhóm thực phẩm cơ bản; giá trị dinh dưỡng
của một số thực phẩm thông thường; cách chế biến đơn giản một số thực phẩm;
ích lợi của ăn uống đối với sức khỏe; sử dụng một số đồ dùng ăn uống; ăn uống
hợp lý để phòng ngừa bệnh tật; một số bệnh liên quan đến dinh dưỡng.
[2] Về kỹ năng: phân loại thực phẩm theo nguồn gốc và giá trị dinh dưỡng;
sử dụng một số đồ dùng trong ăn uống và chế biến thực phẩm; vệ sinh văn minh
trong ăn uống; chế biến một số món ăn đơn giản; nhận biết những nơi và những
vật dụng gây nguy hiểm.
[3] Về thái độ: Trẻ hứng thú với vấn đề ăn uống; hứng thú với việc chế
biến các món ăn; thích tìm hiểu và chia sẻ những hiểu biết về dinh dưỡng; biết
yêu quý và tôn trọng người lao động và sản phẩm lao động
2
.
3.1.2. Trò chơi học tập của trẻ mẫu giáo
Có nhiều quan điểm khác nhau về trò chơi học tập (TCHT), E.I.Tikheeva
cho rằng, trò chơi được gọi là TCHT (trò chơi tổ chức hoạt động học tập) là vì
trò chơi đó gắn liền với một mục đích tổ chức hoạt động học tập nhất định và đòi
hỏi phải có tài liệu phù hợp kèm theo. P.G.Xamarucova cho rằng, trò chơi được
1
Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021), Thông tư 01/VBHN-BGDĐT ngày 13/4/2021 ban hành Chương trình
Giáo dục mầm non, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hà Nội.
2
Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021), Thông tư 01/VBHN-BGDĐT ngày 13/4/2021 ban hành Chương trình
Giáo dục mầm non, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hà Nội.

1140
xem là TCHT là những trò chơi có nhiệm vụ chủ yếu là giáo dục và phát triển
trí tuệ cho trẻ em
1
.
Trong thuật ngữ đã được công nhận, TCHT hướng tới việc giáo dục và
phát triển trí tuệ của trẻ. Trong lý luận dạy học, tất cả những trò chơi gắn liền
với việc dạy học như là phương pháp, hình thức tổ chức và tập luyện cho trẻ,
không tính đến nội dung và tính chất của trò chơi đều gọi là TCHT.
Trò chơi học tập là trò chơi có luật và nội dung cho trước, là trò chơi của
sự nhận thức, hướng đến sự mở rộng, chính xác hóa, hệ thống hóa các biểu tượng
đã có, nhằm phát triển các năng lực trí tuệ, giáo dục lòng ham hiểu biết cho trẻ -
trong đó có nội dung học tập được kết hợp với hình thức chơi. Đó là phương
tiện hiệu quả để phát triển trí thông minh và là con đường độc đáo giúp trẻ
nhận thức thế giới xung quanh một cách nhẹ nhàng, hào hứng và có hiệu quả
2
.
Trò chơi học tập cho trẻ mẫu giáo rất phong phú và đa dạng, chúng thường
có những đặc điểm sau: Trò chơi được quy định rõ ràng bởi luật chơi, và luật
chơi này thường do người lớn nghĩ ra nhằm mục đích giáo dục trí tuệ và nhân
cách cho trẻ.; Khi tham gia vào TCHT, vị thế của mọi đứa trẻ đều như nhau,
không có sự phân biệt hay thiên vị cho bất cứ một trẻ nào; Tên gọi của TCHT
thường phản ánh nội dung chơi và khơi dậy hứng thú của trẻ đối với trò chơi;
TCHT được tổ chức để dạy học và nhằm mục đích huy động trí óc của trẻ làm
việc thực sự trong khi giải quyết nhiệm vụ nhận thức, phát triển trí thông minh;
Các hoạt động và mối quan hệ của người chơi đều được chỉ đạo bằng luật chơi
của trò chơi học tập; TCHT bao giờ cũng có kết quả nhất định
3
.
3.1.3. Trò chơi học tập với việc giáo dục dinh dưỡng sức khỏe cho trẻ mẫu giáo
5 - 6 tuổi
Trò chơi học tập là một trong những trò chơi được sử dụng thường xuyên
trong các hoạt động giáo dục trẻ ở trường mầm non. TCHT khác với tiết học, nó
là trò chơi phát triển trí tuệ cho trẻ nhưng nó không mang màu sắc của việc dạy
học và học mà hoàn toàn là hoạt động vui chơi, hoạt động mang tính thi đua rõ
nét. Khi tổ chức TCHT nhằm GDDDSK cho trẻ, trẻ sẽ không cảm thấy gò bó,
nhàm chán, trẻ được trực tiếp trải nghiệm các hoạt động về dinh dưỡng sức khỏe,
do đó những kiến thức về dinh dưỡng sức khỏe đến với trẻ một cách tự nhiên và
giúp trẻ nhớ lâu hơn
4
.
1
Nguyễn Thị Hòa (2009), Phát huy tính tích cực nhận thức của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong trò chơi học
tập, Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội.
2
Nguyễn Thị Hòa (2009), Sđd.
3
Nguyễn Thị Hòa (2009), Sđd.
4
Hoàng Thị Hải Quế (2011), Sưu tầm và thiết kế một số TCHT nhằm khám phá thiên nhiên vô sinh, Luận
văn Thạc sỹ.

