1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN DẠY HỌC LỚP 10
THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH
GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN CẤP THPT
Môn: SINH HỌC
( Ban hành kèm theo Quyết định số 2556/QĐ-BGDĐT ngày 06/9/2023
của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo)
HÀ NỘI, THÁNG 9 NĂM 2023
2
1. Chủ trì biên soạn tài liệu: Vụ Giáo dục thường xuyên
2. Tham gia biên soạn:
PGS.TS. Phan Thị Thanh Hội – Chủ biên
PGS.TS. Lê Trung Dũng – Thành viên, Thư ký
TS. Đỗ Thành Trung – Thành viên
3
LỜI NÓI ĐẦU
Ngày 26/7/2022, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ký Thông tư số 12/2022/TT-BGDĐT ban
hành Chương trình Giáo dục thường xuyên (GDTX) cấp Trung học phổ thông (THPT) có hiệu
lực bắt đầu từ khóa tuyển sinh lớp 10 năm học 2022- 2023; Theo quy định của Thông tư số
12, sách giáo khoa của Chương trình GDTX dùng chung sách giáo khoa của Chương trình
GDPT 2018 cùng cấp học do Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt. Để giúp các cơ sở GDTX, GV
tổ chức thực hiện có hiệu quả Chương trình GDTX cấp THPT và thống nhất triển khai chung
trong toàn quốc, Vụ GDTX đã tổ chức biên soạn tài liệu Hướng dẫn dạy học lớp 10 thực hiện
Chương trình GDTX cấp THPT các môn học Toán, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Giáo dục kinh
tế và pháp luật, Vật lí, Hóa học và Sinh học.
Tài liệu Hướng dẫn dạy học lớp 10 thực hiện Chương trình GDTX cấp THPT nhằm
giúp GV , cán bộ quản lí tổ chức việc dạy học cho phù hợp với nhu cầu, đặc điểm của người
học, điều kiện cơ sở vật chất của trung tâm GDTX, trung tâm GDNN – GDTX (gọi chung là
trung tâm GDTX).
Nội dung tài liệu cấu trúc gồm 3 phần:
Phần thứ nhất. Những vấn đề chung về Chương trình GDTX cấp THPT.
Phần thứ hai. Giới thiệu Chương trình GDTX cấp THPT môn Sinh học: Phần này nhằm
giúp GV biết được mục tiêu, yêu cầu cầu đạt, nội dung và thời lượng bố trí kế hoạch dạy học
của chương trình lớp 10 môn Sinh học, một số định hướng về phương pháp dạy học, kiểm tra
đánh giá, thiết bị dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực.
Phần thứ ba. Hướng dẫn tổ chức dạy học môn Sinh học lớp 10 Chương trình GDTX cấp
THPT: Phần này nhằm giúp GV biết được mục tiêu, yêu cầu cần đạt kiến thức, năng lực và
phẩm chất của từng nội dung/chủ đề cũng như cách thức tổ chức tiến hành dạy học để hình
thành và phát triển phẩm chất và năng lực của người học.
Mặc dù các tác giả đã có nhiều cố gắng, song đây là những vấn đề mới, vì vậy tài liệu
cần tiếp tục được bổ sung để hoàn thiện.
Nhóm tác giả rất mong nhận được ý kiến phản hồi, góp ý của các đồng nghiệp để tài liệu
thực sự phát huy tác dụng tích cực trong việc bồi dưỡng GV.
Trân trọng cảm ơn.
Các tác giả
4
KÍ HIỆU VIẾT TẮT
STT
Các từ viết tắt
Viết đầy đủ
1. 7
GDTX
Giáo dục thường xuyên
2.
ĐGĐK
Đánh giá định kì
3.
ĐGTX
Đánh giá thường xuyên
4.
GDPT
Giáo dục phổ thông
5.
GDTX
Giáo dục thường xuyên
6.
GV
GV
7.
HĐTN
Hoạt động trải nghiệm
8.
HV
HV
9.
KHBD
Kế hoạch bài dạy
10.
KHGD
Kế hoạch giáo dục
11.
KTĐG
Kiểm tra, đánh giá
12.
PPDH
Phương pháp dạy học
13.
QTDH
Quá trình dạy học
14.
THCS
Trung học cơ sở
15.
THPT
Trung học phổ thông
16.
YCCĐ
Yêu cầu cần đạt
5
MỤC LỤC
Phần thứ nhất .................................................................................................................................................... 7
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN CẤP TRUNG
HỌC PHỔ THÔNG .......................................................................................................................................... 7
I. MỤC TIÊU ................................................................................................................................................. 7
II. YÊU CẦU CẦN ĐẠT PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC ........................................................................ 7
1. Yêu cầu Phẩm chất ................................................................................................................................ 7
2. Yêu cầu Năng lực ................................................................................................................................... 7
3. Yêu cầu cần đạt về Phẩm chất chủ yếu và năng lực chung ............................................................... 7
4. Yêu cầu cần đạt về Năng lực đặc thù môn học .................................................................................12
III. KẾ HOẠCH GIÁO DỤC .....................................................................................................................14
1. Nội dung giáo dục ................................................................................................................................14
2. Thời lượng giáo dục.............................................................................................................................15
IV. ĐỊNH HƯỚNG VỀ PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC, HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC VÀ
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ GIÁO DỤC ..........................................................................................................16
1. Định hướng về phương pháp giáo dục...............................................................................................16
2. Hình thức tổ chức dạy học ..................................................................................................................17
3. Định hướng về đánh giá kết quả giáo dục .........................................................................................17
Phần thứ hai .....................................................................................................................................................19
GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN ...........................................................19
CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG MÔN SINH HỌC ................................................................................19
II. YÊU CẦU CẦN ĐẠT VỀ PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC ...............................................................19
III. NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH LỚP 10 ............................................................................................21
1. Thời lượng dạy học cho từng nội dung ..............................................................................................22
2. Định hướng đổi mới về phương pháp giáo dục .................................................................................23
3. Định hướng đổi mới kiểm tra, đánh giá ............................................................................................26
4. Hướng dẫn về thiết bị dạy HV học 10 ................................................................................................26
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC DẠY HỌC LỚP 10 MÔN SINH HỌC .............................................................28
PHẦN 1. GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT CHƯƠNG TRÌNH MÔN SINH HỌC ......................................28
CHỦ ĐỀ 1. GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH MÔN SINH HỌC ..........................................................28
Bài 1. GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT CHƯƠNG TRÌNH MÔN SINH HỌC ........................................28
Bài 2. CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ HỌC TẬP MÔN SINH HỌC ............................34
CHỦ ĐỀ 2. CÁC CẤP ĐỘ TỔ CHỨC THẾ GIỚI SỐNG ......................................................................40
Bài 3. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÁC CẤP ĐỘ TỔ CHỨC THẾ GIỚI SỐNG .............................40
CHỦ ĐỀ 3. THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA TẾ BÀO ..........................................................................43
Bài 4. KHÁI QUÁT TẾ BÀO .................................................................................................................43