BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG
TRUNG TÂM KHUYẾN NÔNG QUỐC GIA
NHÀ XUẤT BẢN NÔNG NGHIỆP
HÀ NỘI - 2025
KHUYẾN NÔNG CƠ BẢN
Trách nhiệm biên tập:
1. PGS. TS. Lê Quốc Thanh
2. TS. Nguyễn Đức Hải
3. ThS. Nguyễn Thị Thanh Huyền
Nhóm biên soạn:
1. GVC.ThS. Lê Quang Tuân (Chủ biên)
2. Nhóm biên soạn
3. GVC.ThS. Nguyễn Thị Yến
4. ThS. Hồ Kim Anh
5. ThS. Trần Thị Thu Trang
6. ThS. Mai Thị Tam Khánh
7. ThS. Nguyễn Thị Phương Lan
3
KIẾN THỨC KHUYẾN NÔNG CƠ BẢN
MỤC LỤC
LỜI GIỚI THIỆU 5
Bài 1. PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TRONG BỐI CẢNH MỚI 7
1.1. Đặc điểm của bối cảnh mới trong phát triển nông nghiệp - nông thôn 8
1.2. Chiến lược phát triển nông nghiệp - nông thôn trong bối cảnh mới 14
1.3. Hệ thống khuyến trong bối cảnh mới 20
Bài 2. PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG 25
2.1. Khái quát về phát triển nông nghiệp bền vững 26
2.2. Cơ sở và phương pháp tiếp cận 33
2.3. Nông nghiệp bền vững và vấn đề tiêu chuẩn hóa 44
2.4. Thách thức trong phát triển nông nghiệp bền vững 44
2.5. Một số biện pháp phát triển nông nghiệp bền vững 48
2.6. Một số chương trình, đề án triển khai 49
2.7. Hoạt động khuyến nông trong phát triển nông nghiệp bền vững 49
Bài 3. BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP 51
3.1. Tổng quan về biến đổi khí hậu 52
3.2. Tác động biến đổi khí hậu tới phát triển nông nghiệp 57
3.3. Nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu 58
3.4. Các giải pháp cụ thể 65
Bài 4. KHUYẾN NÔNG TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 70
4.1. Khái quát về nông thôn mới 71
4.2. Vai trò của khuyến nông trong xây dựng nông thôn mới 77
4
KIẾN THỨC KHUYẾN NÔNG CƠ BẢN
Bài 5. KHUYẾN NÔNG CỘNG ĐỒNG 84
5.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của khuyến nông cộng đồng 85
5.2. Nhiệm vụ của khuyến nông cộng đồng 88
5.3. Các hình thức khuyến nông cộng đồng 90
Bài 6. NÔNG DÂN CHUYÊN NGHIỆP 95
6.1. Khái niệm và đặc điểm của nông dân chuyên nghiệp 96
6.2. Vai trò của nông dân chuyên nghiệp trong phát triển nông nghiệp hiện đại 102
6.3. Một số kỹ năng cần thiết của nông dân chuyên nghiệp 108
6.4. Xây dựng đội ngũ nông dân chuyên nghiệp trong bối cảnh phát triển
nông nghiệp và nông thôn bền vững 111
5
KIẾN THỨC KHUYẾN NÔNG CƠ BẢN
LỜI GIỚI THIỆU
Phát triển nông nghiệp bền vững là mục tiêu quan trọng nhằm đảm bảo
hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống của người nông dân
trong bối cảnh biến đổi khí hậu, biến đổi nhu cầu tiêu dùng, phát triển mạnh
mẽ của khoa học công nghệ và sự suy giảm nguồn tài nguyên thiên nhiên. Để
hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững, khuyến nông đóng
vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn, hỗ trợ và thúc đẩy nông dân ứng dụng
các tiến bộ khoa học kỹ thuật, đổi mới phương thức sản xuất, xây dựng mô hình
sản xuất hiệu quả và kết nối thị trường,… nhằm đạt được sự cân bằng giữa tăng
trưởng và bền vững.
Tài liệu này được biên soạn nhằm cung cấp những kiến thức về phát triển
nông nghiệp bền vững và vai trò của khuyến nông, góp phần nâng cao hiệu quả
sản xuất, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và thích ứng với điều kiện
biến đổi khí hậu. Nội dung tài liệu bao gồm 06 bài:
Bài 1. Phát triển nông nghiệp trong bối cảnh mới
Bài 2. Phát triển nông nghiệp bền vững
Bài 3. Biến đổi khí hậu và phát triển nông nghiệp
Bài 4. Khuyến nông trong xây dựng nông thôn mới
Bài 5. Khuyến nông cộng đồng
Bài 6. Nông dân chuyên nghiệp
Trung tâm Khuyến nông Quốc gia hi vọng tài liệu này sẽ là nguồn tham khảo
hữu ích cho cán bộ khuyến nông, khuyến nông cộng đồng, các giảng viên của
cơ sở đào tạo lĩnh vực khuyến nông, người nông dân và các đối tượng khác có
liên quan trong quá trình hỗ trợ, hướng dẫn, tập huấn về phát triển sản xuất theo
hướng xanh, sạch, hiệu quả và bền vững.
Trung tâm Khuyến nông Quốc gia trân trọng cảm ơn ý kiến đóng góp của
các chuyên gia và đặc biệt gửi lời cảm ơn nhóm biên soạn Trường cán bộ quản
lý Nông nghiệp và PTNT đã dày công, tâm huyết xây dựng và hoàn thiện tài liệu
này. Mặc dù đã có nhiều cố gắng song khó tránh khỏi những sai sót nhất định, rất
mong tiếp tục nhận được nhiều ý kiến góp ý để tài liệu ngày càng hoàn thiện và
đáp ứng tốt hơn yêu cầu.
Trân trọng!
