Tầm Harvards - Những
phẩm chất làm nên nhà
lãnh đạo (Phần 7)
Tự chủ
Khả năng kiểm soát hoặc tái định hướng tính khí và các xung động tiêu
cực, có hại
Giữ được tính cách trọn vẹn nơi bản thân; đáng tin cậy
Thoải mái trước những gì nhập nhằng, mơ hồ.
Cởi mở đón nhận sự thay đổi
Động lực thúc đẩy
Lòng say mê dành cho công việc vì những lý do vượt trên tiền tài hay
danh vọng
Khả năng theo đuổi mục tiêu với nhiệt huyết và lòng kiên trì
Động lực mạnh mẽ nhắm đến thành tựu
Lạc quan, cả khi gặp thất bại
Tận tụy với tổ chức
Thấu cảm
Khả năng nắm bắt rõ tâm tư tình cảm của những người khác
Kỹ năng trong việc đối xử với những người khác theo các phản ứng cảm
xúc của họ
Tinh thông việc huấn luyện và giữ chân người tài
Có cảm thức nhạy bén về sự khác biệt giữa các nền Văn hóa
Có khả năng làm việc tốt với Khách hàng cả cũ lẫn mới
Kỹ năng Xã hội
Sự thành thục về khả năng làm chủ và Xây dựng hệ thống các mối quan
hệ
Khả năng tìm được tiếng nói chung và tạo ra tình trạng đồng thuận
Đi đầu cách có hiệu quả trong các bước thay đổi
Có khả năng thuyết phục
Tinh thông việc Xây dựng và dẫn dắt đội ngũ
Có thể luyện tập để có được Trí tuệ Cảm xúc không?
Từ lâu, người ta đã tranh luận với nhau về việc các phẩm chất Lãnh
đạo là do bẩm sinh hay do tập luyện mà có. Và như thế, người ta cũng
bàn cãi với nhau về trí tuệ cảm xúc. Chẳng hạn, liệu một số người sinh
ra đã có sẵn nơi mình khả năng thấu cảm ở các mức độ nhất định nào đó,
hay đó là khả năng họ thủ đắc được qua các Kinh nghiệm sống? Câu trả
lời là cả hai.
Khoa học đã chứng minh và hùng hồn quả quyết rằng trí tuệ cảm xúc có
một phần là do di truyền. Các cuộc nghiên cứu trong lĩnh vực tâm lý và
phát triển đã cho thấy rằng việc bồi đắp vun xây cũng đóng một vai trò
quan trọng không kém. Trí tuệ cảm xúc có bao nhiêu phần trăm do di
truyền và bao nhiêu phần trăm do được bồi đắp qua Kinh nghiệm sống:
đó là điều sẽ không bao giờ có ai biết được; tuy nhiên, các cuộc nghiên
cứu và thực tế đã rõ ràng cho thấy rằng người ta hoàn toàn có thể tập
luyện để có được một trí tuệ cảm xúc.
Đây là điều chắc chắn: Trí tuệ cảm xúc gia tăng theo độ tuổi. Có hai chữ
xưa nay người ta vẫn quen dùng để nói lên hiện tượng "gia tăng theo độ
tuổi": trưởng thành. Tuy vậy, cả khi đã trưởng thành, một số người vẫn
cần phải tiếp tục tập luyện để gia tăng được trí tuệ cảm xúc của mình.
Điều đáng buồn là từ trước đến nay, có nhan nhản các thứ chương trình
huấn luyện nhắm đến việc giúp Xây dựng các Kỹ năng Lãnh đạo - kể cả
trí tuệ cảm xúc - đã làm lãng phí của người ta thì giờ và tiền của. Vấn đề
rất đơn giản như sau: Họ tập trung sai vào phần não bộ cần phát triển.
Trí tuệ cảm xúc phần lớn được sinh ra nhờ chất dẫn truyền thần kinh của
hệ thống não rìa (limbic system) là hệ thống có chức năng chi phối các
cảm giác, các xung động và thúc đẩy. Nhiều cuộc nghiên cứu đã cho
thấy rằng hệ thống não rìa có thể vận hành cách tối ưu nhất nhờ động lực
thúc đẩy, việc thực hành mở rộng và sự phản hồi.
Hãy thử so sánh cách vận hành này với kiểu vận hành nơi vùng tân vỏ
não (neocortex) là vùng điều khiển các khả năng phân tích và kỹ thuật.
Vùng tân vỏ não thâu lấy những gì thuộc về ý niệm và lý luận. Đó là
phần não giúp cho ta có thể nhờ việc đọc một cuốn Sách hướng dẫn mà
hiểu ra cách dùng một chiếc máy vi tính hoặc biết cách thực hiện một
cuộc gọi Kinh doanh. Không có gì đáng ngạc nhiên - nhưng lại là điều
sai lầm - việc hầu hết các chương trình huấn luyện giúp nâng cao trí tuệ
cảm xúc lại tập trung cả vào vùng não này.
Trên thực tế, cuộc nghiên cứu của tôi - được tiến hành cùng với Nhóm
Chuyên trách Nghiên cứu về Trí tuệ Xúc cảm Trong các Tổ chức - đã
cho thấy rằng các chương trình huấn luyện theo kiểu tập trung tiếp cận
vùng tân võ não như thế không những không giúp nâng cao được trí tuệ
cảm xúc, mà còn tạo ra một tác động tiêu cực lên trên năng suất làm việc
của nhiều người.
Để nâng cao được trí tuệ cảm xúc, các tổ chức cần thiết phải tái điều
chỉnh đường hướng huấn luyện mà bổ sung thêm vào chương trình của
mình cách thức tiếp cận hệ thống não rìa. Họ phải giúp những người
khác phá bỏ những thói quen cư xử cũ kỹ và tập nên các thói quen cư xử
mới mẻ. So với các chương trình huấn luyện theo đường hướng cũ, cách
thức huấn luyện mới này không những đòi hỏi phải có thêm nhiều thời
gian hơn, mà còn đòi hỏi phải có một phương Pháp nhắm đến từng cá
nhân nữa.
Thử hình dung một người điều hành bị các đồng nghiệp mình coi là