2
LỜI NÓI ĐẦU
Ngành Công nghệ Hàn ở Việt Nam đang có những bƣớc phát triển mạnh mẽ đặt ra
yêu cầu về đào tạo nguồn nhân lực nghề Hàn có kỹ thuật cao. Trƣờng Đại học Sƣ
phạm Kỹ thuật Nam Định đào tạo Kỹ sƣ Công nghệ Hàn và Sƣ phạm kỹ thuật Công
nghệ Hàn; do đó rất cần có tập bài giảng phù hợp phƣơng thức đào tạo Học chế tín chỉ.
Tập bài giảng Công nghệ Hàn áp lực đƣợc biên soạn dựa trên chƣơng trình đào tạo
thuộc Bộ môn Công nghệ Hàn, Khoa Cơ khí - Trƣờng Đại học Sƣ phạm kỹ thuật Nam
Định do Bộ Giáo dục & Đào tạo quy định. Trình độ: Đại học.
Việc biên soạn Tập bài giảng Công nghệ Hàn áp lực là một trong số các công nghệ
tiên tiến và đang đƣợc áp dụng rộng rãi trong ngành Công nghệ Ôtô; Công nghệ đóng
tàu và Chế tạo kết cấu thép...
Tập bài giảng Công nghệ Hàn áp lực phục vụ cho công tác giảng dạy và học tập
của sinh viên chuyên ngành Công nghệ Hàn; góp phần vào đào tạo đội ngũ Giáo viên
Dạy nghề và Kỹ sƣ Công nghệ Hàn, đáp ứng nhu cầu ngày càng phát triển của xã hội.
Để tập bài giảng đƣợc hoàn thiện, chúng tôi mong đƣợc sự đóng góp ý kiến rộng rãi
của các đồng nghiệp và các độc giả.
Xin trân trọng cảm ơn.
CHỦ BIÊN
TS. NGUYỄN NGỌC HÙNG
3
LỜI NÓI ĐẦU
1
CHƢƠNG 1: CÔNG NGHỆ HÀN ĐIỆN TRỞ
4
1.1. Công nghệ Hàn điểm
4
1.1.1. Khái niệm
4
1.1.2. Nguyên lý
5
1.1.3. Sự tiếp xúc và điện trở tiếp xúc khi Hàn điểm
7
1.1.4. Quá trình tạo điểm hàn
15
1.1.5. Quá trình nhiệt khi hình thành mối Hàn điểm
17
1.1.6. Phƣơng pháp điều chỉnh nhiệt khi Hàn điểm
18
1.1.7. Phƣơng pháp tính chế độ Hàn điểm tiếp xúc
20
1.1.8. Công nghệ Hàn điểm một số vật liệu
21
1.2. Công nghệ Hàn đƣờng
31
1.2.1. Khái niệm
31
1.2.2. Nguyên lý
32
1.2.3. Đặc điểm và ứng dụng của Hàn đƣờng
34
1.2.4. Các thông số cơ bản của chế độ Hàn đƣờng
36
1.2.5. Tính chế độ Hàn đƣờng
37
1.2.6. Công nghệ Hàn đƣờng một số vật liệu
39
1.3. Công nghệ hàn điểm nhô
42
1.3.1. Khái niệm
42
1.3.2. Nguyên lý
42
1.3.3. Đặc điểm
42
1.3.4. Thông số
43
1.4. Hàn tiếp xúc giáp mối
43
1.4.1. Khái niệm
43
MỤC LỤC
4
1.4.2. Nguyên lý
43
1.4.3. Phân loại Hàn tiếp xúc
50
1.4.4. Công nghệ Hàn tiếp xúc giáp mối
52
Hƣớng dẫn tự học
60
Câu hỏi ôn tập
60
CHƢƠNG 2: CÔNG NGHỆ HÀN NỔ
66
2.1. Khái niệm, đặc điểm của Hàn nổ
66
2.2. Các thông số cơ bản trong Hàn nổ
68
2.2.1. Thông số công nghệ
68
2.2.2. Thông số động lực
68
2.2.3. Thông số năng lƣợng
68
2.2.4. Thông số vật lý
69
2.3. Các khuyết tật khi Hàn nổ và biện pháp hạn chế
69
2.4. Vật liệu dùng trong Hàn nổ
70
2.4.1. Vật liệu chống ăn mòn
70
2.4.2. Vật liệu chống mài mòn
71
2.4.3. Vật liệu kỹ thuật điện
72
2.4.4. Vật liệu chống ma sát
73
2.4.5. Lƣỡng kim (bimetal) „nhiệt‟
74
2.4.6. Vật liệu composite lớp trong sản phẩm dân dụng
74
Hƣớng dẫn tự học
79
Câu hỏi ôn tập
79
CHƢƠNG 3: CÔNG NGHỆ HÀN MA SÁT
80
3.1. Khái niệm, đặc điểm, phân loại Hàn ma sát
80
3.1.1. Khái niệm
80
5
3.1.2. Đặc điểm
81
3.1.3. Phân loại hàn ma sát
81
3.2. Khả năng ứng dụng của Hàn ma sát
85
3.2.1. Hàn các chi tiết dạng thanh, ống
85
3.2.2. Hàn trục, xi lanh
86
3.2.3. Hàn trục, bánh răng
86
3.2.4. Cắt bavia nóng
87
3.2.5. Hàn các kim loại khác với nhau
87
3.3. Vật liệu dùng trong hàn ma sát
87
3.4. Hàn ma sát với sự truyền động liên tục
88
3.5. Hàn ma sát với sự truyền động theo quán tính
89
3.6. Các chú ý khi lựa chọn / điều chỉnh các thông số hàn ma sát
89
3.7. Chu trình hàn ma sát
90
3.8 Chế độ hàn ma sát
90
3.9. Quy trình hàn ma sát
91
3.10. Thiết bị hàn ma sát
91
Hƣớng dẫn tự học
93
Câu hỏi ôn tập
93
Câu hỏi ôn tập ba chƣơng và hƣớng dẫn tự học
94
TÀI LIỆU THAM KHẢO
99
6
CHƢƠNG 1
CÔNG NGHỆ HÀN ĐIỆN TRỞ
1.1 Công nghệ Hàn điểm
1.1.1.Khái niệm
Hàn điểm là phƣơng pháp hàn điện trở, trong đó mối hàn đƣợc hình thành dƣới
dạng những điểm riêng biệt ở chỗ tiếp xúc giữa hai vật hàn. Hàn điểm thƣờng đƣợc sử
dụng khi hàn kim loại dạng tấm mỏng và không cần tới độ kín.
Hình 1.1 Máy Hàn điểm