1.Gi i thi u nh ng khái ni m v vi c hìnhớ ệ ữ ệ ề ệ
thành giá c và m i quan h c a các lo i giáả ố ệ ủ ạ
gi a các lo i th tr ng (th tr ng hàng th cữ ạ ị ườ ị ườ ự
và th tr ng kỳ h n).ị ườ ạ
* Các khái ni m th tr ng :ệ ị ườ
-Th tr ng là n i g p gõ gi a cung và c u, hay nó là các dàn x p màị ườ ơ ặ ữ ầ ế
thông qua đó ng i mua và ng i bán ti p xúc v i nhau đ trao đ iườ ườ ế ớ ể ổ
hàng hóa, d ch v .ị ụ
-Thì tr ng là c u n i gi a s n xu t và tiêu dùng, có th tông hòaườ ầ ố ữ ả ấ ế
các m i quan h v l i ích kinh t gi a ng i mua và ng i bán.ố ệ ề ợ ế ữ ườ ườ
-Th tr ng là n i di n ra các ho t đ ng trao đ i – mua bán – chuy nị ườ ơ ễ ạ ộ ổ ể
nh ng hàng hóa d ch v và các y u t s n xu t.ượ ị ụ ế ố ả ấ
Tóm L iạ: Th tr ng là m t khu v c ho c m t v trí n m gi aị ườ ộ ự ặ ộ ị ằ ữ
ng i s n xu t và ng i tiêu dùng và h có s ti p xúc v i nhau, n i màườ ả ấ ườ ọ ự ế ớ ơ
đi u ki n cung và c u ho t đ ng, làm cho hàng hóa đ c d ch chuy n t iề ệ ầ ạ ộ ượ ị ể ớ
v trí yêu c u.ị ầ
Gi i thi u th tr ng giao d ch kỳ h n ớ ệ ị ườ ị ạ
Tr c khi b n b t đ u tìm hi u v giao d ch kỳ h n và quy n ch n trên kỳướ ạ ắ ầ ể ề ị ạ ề ọ
h n, b n ph i bi t đôi đi u v th tr ng kỳ h n. H p đ ng kỳ h n làạ ạ ả ế ề ề ị ườ ạ ợ ồ ạ
kh c căn b n đ giao d ch quy n ch n. Do đó, giá c a quy n ch n,ế ướ ả ể ị ề ọ ủ ề ọ
th ng đ c g i là b o phí (premiums), tr c ti p nh h ng b i giáườ ượ ọ ả ự ế ả ưở ở
c a kỳ h n.ủ ạ
H n th , b n hi u nhi u ch ng nào v th tr ng này thì b n sơ ế ạ ể ề ừ ề ị ườ ạ ẽ
đ c trang b t t h n v i đi u ki n th tr ng và m c tiêu c th c a b nượ ị ố ơ ớ ề ệ ị ườ ụ ụ ể ủ ạ
trong giao d ch. B n s có nh ng quy t đ nh t t h n cho mình trong vi cị ạ ẽ ữ ế ị ố ơ ệ
tham gia th tr ng kỳ h n, quy n ch n trên kỳ h n.ị ườ ạ ề ọ ạ
H p đ ng kỳ h nợ ồ ạ
H p đ ng kỳ h n là m t cam k t giao ho c nh n m t s l ng nh tợ ồ ạ ộ ế ặ ậ ộ ố ượ ấ
đ nh v i m t ch t l ng nh t đ nh m t m t hàng nào đó m t giá đ nhị ớ ộ ấ ượ ấ ị ộ ặ ở ộ ị
tr c m t th i đi m trong t ng lai. M i đi u kho n c a h p đ ng kỳướ ở ộ ờ ể ươ ọ ề ả ủ ợ ồ
h n, tr giá, đã đ c chu n hóa và thi t l p tr c. Giá c a h p đ ng kỳạ ừ ượ ẩ ế ậ ướ ủ ợ ồ
h n đ c thi t l p t i th i đi m giao d ch qua h th ng giao d ch đi n tạ ượ ế ậ ạ ờ ể ị ệ ố ị ệ ử
ho c trên sàn giao d ch.ặ ị
T t c h p đ ng kỳ h n cu i cùng đ u đ c thanh kho n ho c b ngấ ả ợ ồ ạ ố ề ượ ả ặ ằ
bù tr gi a s h p đ ng mua và h p đ ng bán ho c b ng cách giao vàừ ữ ố ợ ồ ợ ồ ặ ằ
nh n hàng th t. V i các m t hàng nông nghi p, s l ng h p đ ng thanhậ ậ ớ ặ ệ ố ượ ợ ồ
kho n trên giao nh n hàng th t th ng ch b ng 2% c a t ng s h p đ ngả ậ ậ ườ ỉ ằ ủ ổ ố ợ ồ
giao d ch. 98% s h p đ ng đ c thanh kho n b ng cách bù tr ; mua (bán)ị ố ợ ồ ượ ả ằ ừ
l i s l ng đã bán (mua) tr c đó.ạ ố ượ ướ
-Ch c năng c a th tr ng giao d chứ ủ ị ườ ị
Ch c năng kinh t chính c a sàn giao d ch kỳ h n là qu n lý r i roứ ế ủ ị ạ ả ủ
giá và xác đ nh giá. Sàn giao d ch th c hi n hai ch c năng này b ng cáchị ị ự ệ ứ ằ
cung c p nh ng ph ng ti n giao d ch đ đem ng i mua và ng i b n l iấ ữ ươ ệ ị ể ườ ườ ạ ạ
v i nhau. Sàn giao d ch đ ng th i thi t l p nh ng quy đ nh và áp đ t quy nớ ị ồ ờ ế ậ ữ ị ạ ề
c ng ch nh ng quy đ nh này đ b o đ m môi tr ng giao d ch c nhưỡ ế ữ ị ể ả ả ườ ị ạ
tranh thông thoáng.
T t c nh ng giao d ch mua bán ph i đ c th c hi n b i công tyấ ả ữ ị ả ượ ự ệ ở
thành viên c a sàn qua các công ty môi gi i.ủ ớ
Ng i tham gia giao d chườ ị
Có th chia nh ng ng i tham gia th tr ng giao d ch thành haiể ữ ườ ị ườ ị
thành ph n chính: ng i đ i ng giá và ng i đ u t . Th tr ng kỳ h nầ ườ ố ứ ườ ầ ư ị ườ ạ
t n t i chính y u là đ đ i ng giá, m t ph ng cách qu n lý r i ro v giáồ ạ ế ể ố ứ ộ ươ ả ủ ề
và b o đ m giá cho các nhà s n xu t và các doanh nghi p th ng m i.ả ả ả ấ ệ ươ ạ
Đ i ng giá là mua và bán song song trên th tr ng ti n m t và th tr ngố ứ ị ườ ề ặ ị ườ
kỳ h n. Giá c a m t m t hàng trên th tr ng ti n m t (hay th tr ngạ ủ ộ ặ ị ườ ề ặ ị ườ
hàng th t) và trên th tr ng kỳ h n th ng lên xu ng cùng nhau. B ngậ ị ườ ạ ườ ố ằ
cách mua th tr ng này, bán th tr ng kia, ho c ng c l i, m cở ị ườ ở ị ườ ặ ượ ạ ứ
l i/l hai th tr ng s bù tr nhau. Nh đó, dù giá th tr ng lên hayờ ỗ ở ị ườ ẽ ừ ờ ị ườ
xu ng, ng i đ i ng v n đ c đ m b o v i m c giá h đã ch n.ố ườ ố ứ ẫ ượ ả ả ớ ứ ọ ọ
-Ng i đ i ng bao g m:ườ ố ứ ồ
Ng i tr c ti p s n xu t ra s n ph m nh ng i nông dân, các h pườ ự ế ả ấ ả ẩ ư ườ ợ
tác xã, nông tr ng, nông tr i, ...ườ ạ
Các doanh nghi p th ng m i nh . H mua s n ph m t ng i s nệ ươ ạ ỏ ọ ả ẩ ừ ườ ả
xu t và bán l i cho khách hàng trong dây chuy n tiêu th .ấ ạ ề ụ
Các doanh nghi p xu t kh u và nh p kh u.ệ ấ ẩ ậ ẩ
Các doanh nghi p ch bi n.ệ ế ế
Đ u t trên th tr ng kỳ h n t ng t nh đ u t trên các thầ ư ị ườ ạ ươ ự ư ầ ư ị
tr ng khác. L i nhu n, hay thua l , c a ng i đ u t là do vi c d đoánườ ợ ậ ỗ ủ ườ ầ ư ệ ự
đúng hay sai chi u h ng giá trên th tr ng. S có m t c a ng i đ u tề ướ ị ườ ự ặ ủ ườ ầ ư
giúp cho th tr ng kỳ h n ho t đ ng. H ch p nh n r i ro t bi n đ ngị ườ ạ ạ ộ ọ ấ ậ ủ ừ ế ộ
c a giá đ thu l i nhu n.ủ ể ợ ậ
Ng i đ u t bao g m các qu đ u t qu c t , các ngân hàng, vàườ ầ ư ồ ỹ ầ ư ố ế
nh ng nhà đ u t nh .ữ ầ ư ỏ
Ti n ký quề ỵ
Ti n ký qu là kho n ti n cho m t h p đ ng kỳ h n mà ng i thamề ỵ ả ề ộ ợ ồ ạ ườ
gia th tr ng ph i đóng vào tr ng m c giao d ch c a mình . S ti n kýị ườ ả ươ ụ ị ủ ố ề
qu này đ c quy đ nh b i sàn giao d ch.ỵ ượ ị ở ị
2. Giá nông s n trong th tr ng th c. ả ị ườ ự
a. th tr ng th cị ườ ự
Giá đ c tr tr c ti p b ng ti n m t ho c giá t i hi n tr ng ph n ánhượ ả ự ế ằ ề ặ ặ ạ ệ ườ ả
giá tr c a hàng hoá đ c bày bán trao đ i t c thìị ủ ượ ổ ứ
Giá th c ph n ánh nh ng đ c tr ng riêng có c a m i cu c mua bán nhự ả ữ ặ ư ủ ỗ ộ ư
ch t l ng và v trí mua bán hàng hoá.ấ ượ ị
3. Tìm hi u c ch hình thành và ho t đ ng c aể ơ ế ạ ộ ủ
th tr ng kỳ h n.ị ườ ạ
a.Ch c năng c a th tr ng.ứ ủ ị ườ
- Ch c năng th a nh n.ứ ừ ậ
- Ch c năng kích thích đi u ti tứ ề ế
- Ch c năng th c hi n.ứ ự ệ
- Ch c năng thông tin.ứ
=>> Ch c năng c a th tr ng hàng hoá kỳ h n.ứ ủ ị ườ ạ
- Phân b t m th i nh ng hàng hoá đ c s n xu t theo mùa v ;ổ ạ ờ ữ ượ ả ấ ụ
- Chuy n r i ro;ể ủ
- Rào ch n cho ho t đ ng kinh doanh và rào ch n thu nh p;ắ ạ ộ ắ ậ
- Rào ch n tr c mùa v b ng vi c s d ng th tr ng kỳ h n;ắ ướ ụ ằ ệ ử ụ ị ườ ạ
- Rào ch n tr c mùa v b ng vi c s d ng quy n ch nắ ướ ụ ằ ệ ử ụ ề ọ
b. Đ c tr ng c b n c a th tr ng nông s n và th c ph m.ặ ư ơ ả ủ ị ườ ả ự ẩ
-Th c ph m là m t s n ph m dùng đ nuôi s ng con ng iư ẩ ộ ả ẩ ể ố ườ
-B n ch t sinh hoc c a s n xu t nông nghi pả ấ ủ ả ấ ệ
-Tính mùa v trong kinh doanhụ
-S không n đ nh c a th i ti tự ổ ị ủ ờ ế
-Lo i hình s n xu t kinh doanhạ ả ấ
-Đa d ng các c u trúc th tr ngạ ấ ị ườ
Có quan h ch t ch v i vùng nông thônệ ặ ẽ ớ
S can thi p c a chính phự ệ ủ ủ
M i quan h giá c th tr ng th c và th tr ng kỳ h n đ i v iố ệ ả ở ị ườ ự ị ườ ạ ố ớ
ngũ c cố
Chênh l ch gi a giá kỳ h n và giá th c đ c g i là giá c s .ệ ữ ạ ự ượ ọ ơ ở
Ho c giá c s (Bt) b ng giá kỳ h n (Ft) tr đi giá th c (Pt): ặ ơ ở ằ ạ ừ ự Bt = Ft - pt
Đ c hình thành d a trên các h p đ ng đ phân ph i m t l ngượ ự ợ ồ ể ố ộ ượ
hàng hoá c đ nh (và v i m t ch t l ng xác đ nh), t i v trí đã đ c xácố ị ớ ộ ấ ượ ị ạ ị ượ
đ nh, vào m t ngày c th nào đó t ng lai.ị ộ ụ ể ở ươ
M t h p đ ng kỳ h n là m t h p đ ng có tính pháp lý, đ c thi hànhộ ợ ồ ạ ộ ợ ồ ượ
b i các quy đ nh trao đ i buôn bán phân ph i hay ch p nh n phân ph i m tở ị ổ ố ấ ậ ố ộ
kh i l ng hàng hoá xác đ nh trong m t tháng c th v i m t giá xác đ nh. ố ượ ị ộ ụ ể ớ ộ ị
Ví d , vào ngày 1/10/2007 th ng gia A mua m t h p đ ng g oụ ươ ộ ợ ồ ạ
tháng 5/2008 (5.000 kg) v i giá 3750 đ ng/kg t th ng gia B. Hai ng iớ ồ ừ ươ ườ
mua bán này th c hi n trách nhi m pháp lý vào tháng 10/2007 đ giao nh nự ệ ệ ể ậ
g o th c t tháng 5/2008.ạ ự ế ở
-Đ u cầ ơ trên th tr ng kỳ h nị ườ ạ
Ch c năng c a nhà đ u c : đóng góp ti n m t và thông tin cho quáứ ủ ầ ơ ề ặ
trình hình thành giá
Cung d ch v đ u cị ụ ầ ơ
nh h ng c a mua bán kỳ h n đ n giá th c: buôn bán kỳ h n cóẢ ưở ủ ạ ế ự ạ
th d n đ n đ ng thái giá c b t th ng trong giai đo n ng n h n, nh ngể ẫ ế ộ ả ấ ườ ạ ắ ạ ư
nhìn chung buôn bán kỳ h n làm gi m s bi n đ ng giá c , ho c ít nh tạ ả ự ế ộ ả ặ ấ
không làm cho nó tăng;
Gian l n giá c và nh ng quy đ nh: gian l n trong lúc th c hi n h pậ ả ữ ị ậ ự ệ ợ
đ ng và gian l n th i đi m k t thúc h p đ ngồ ậ ờ ể ế ợ ồ
3.Các nguyên t c khi tham gia th tr ng th c.ắ ị ườ ự
Các nguyên t c khi tham gia th tr ng th c.ắ ị ườ ự