1
Lêi nãi ®Çu
XuÊt ph¸t tõ nh÷ng yªu cÇu chiÕn lîc ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi ë
ViÖt Nam trong giai ®o¹n hiÖn nay- giai ®o¹n tiÕp tôc ®æi míi, ph¸t
triÓn nÒn kinh tÕ thÞ trêng theo ®Þnh híng x· héi chñ nghÜa, më réng
hîp t¸c kinh tÕ víi c¸c níc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi, ®ßi hái
chÝnh s¸ch kinh tÕ vi m« nãi chung vµ chÝnh s¸ch thuÕ nãi riªng phi
phï hîp vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn bÒn v÷ng. Thùc
hiÖn yªu cÇu nµy, trong ch¬ng tr×nh c¶i c¸ch hÖ thèng thuÕ bíc II
cña ViÖt Nam (tõ n¨m 1999), Quèc héi ®· phª chuÈn ban hµnh luËt
thuÕ GTGT thay thÕ luËt thuÕ doanh thu tríc ®©y do thuÕ doanh thu
béc lé mét sè nhîc ®iÓm khã cã thÓ kh¾c phôc ®îc. LuËt thuÕ GTGT
®îc ¸p dông tõ ngµy 1/1/1999. §Õn nay, sau h¬n 4 n¨m thùc hiÖn luËt
thuÕ GTGT ®· thùc sù ®i vµo ®êi sèng kinh tÕ vµ ph¸t huy nhiÒu t¸c
dông nh: KhuyÕn khÝch ph¸t triÓn kinh tÕ sn xuÊt, kinh doanh. T¨ng
cêng xuÊt khÈu vµ ®m bo nguån thu cho ng©n s¸ch Nhµ níc. Tuy
nhiªn v× ®©y lµ luËt thuÕ míi, lÇn ®Çu tiªn ¸p dông ë ViÖt Nam nªn
trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®· ph¸t sinh nhiÒu vÊn ®Ò víng m¾c cÇn gii
quyÕt. V× vËy t«i nghiªn cøu chuyªn ®Ò "ThuÕ GTGT" nh»m hiÓu biÕt
c¬ bn míi nhÊt vÒ luËt thuÕ míi nµy c trªn gãc ®é chÝnh s¸ch chÕ ®é
thuÕ còng nh chÕ ®é kÕ to¸n thuÕ trong doanh nghiÖp.
Tuy nhiªn do thêi gian lµm chuyªn ®Ò cã h¹n v× vËy bµi viÕt
kh«ng tr¸nh khái nh÷ng sai sãt. KÝnh mong thÇy c« vµ c¸c b¹n gãp ý
thªm cho bµi viÕt nµy.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
2
Néi dung
PhÇn I. Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ thuÕ GTGT
vµ kÕ to¸n thuÕ GTGT
1. ThuÕ GTGT
a. Kh¸i niÖm
GTGT lµ gi¸ trÞ t¨ng thªm cña mét s¶n phÈm, hµng ho¸ dÞch vô
do c¬ së s¶n xuÊt, chÕ biÕn, th¬ng m¹i hoÆc dÞch vô ( gäi chung lµ c¬
së kinh doanh) t¸c ®éng vµo nguyªn vËt liÖu th« hay hµng ho¸, dÞch vô
mua vµo lµm cho gi¸ trÞ cña chóng t¨ng thªm. Nãi c¸ch kh¸c, ®©y lµ sè
chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®Çu ra vµ gi¸ ®Çu vµo do c¬ së kinh doanh t¹o ra
trong qu¸ tr×nh sn xuÊt kinh doanh.Hay ®ã lµ phÇn gi¸ trÞ t¨ng thªm
cña sn phÈm, hµng ho¸, dÞch vô ph¸t triÓn trong qu¸ tr×nh tõ sn xuÊt,
lu th«ng ®Õn tiªu dïng.
Tõ kh¸i niÖm vÒ GTGT, chóng ta cã thÓ cã kh¸i niÖm vÒ thuÕ
GTGT nh sau: ThuÕ GTGT lµ thuÕ tÝnh trªn khon gi¸ trÞ t¨ng thªm
cña sn phÈm, hµng ho¸, dÞch vô ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh tõ sn xuÊt,
lu th«ng ®Õn tiªu dïng.
b. Sù gièng vµ kh¸c nhau gi÷a thuÕ GTGT víi thuÕ doanh
thu
- ThuÕ doanh thu lµ mét lo¹i thuÕ thu vµo c¸c ho¹t ®éng s¶n
xuÊt, kinh doanh, dÞch vô. ThuÕ doanh thu mang tÝnh chÊt cña mét lo¹i
thuÕ gi¸n thu, mét yÕu tè cÊu thµnh trong gi¸ b¸n sn phÈm, hµng ho¸,
dÞch vô nh»m ®éng viªn sù ®ãng gãp cña ngêi tiªu dïng vµ ng©n s¸ch
Nhµ níc.
- Gièng nhau: Hai lo¹i thuÕ GTGT vµ thuÕ doanh thu ®Òu lµ thuÕ
gi¸n thu- thuÕ ®¸nh vµo ngêi tiªu dïng hµng ho¸ hoÆc ®îc cung øng
dÞch vô, thuÕ nµy do ngêi sn xuÊt, kinh doanh, dÞch vô nép cho ng©n
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
3
s¸ch Nhµ níc nhng thùc chÊt ngêi tiªu dïng lµ ngêi chÞu thuÕ,
nhµ doanh nghiÖp ®ãng vai trß lµ ngêi thu hé thuÕ cho Nhµ níc, hä
®· céng sè thuÕ gi¸n thu phi nép vµo gi¸ b¸n sn phÈm hoÆc dÞch vô
®Ó ngêi tiªu dïng tr nªn hä phi nép ®Çy ®ñ sè thuÕ thu hé nµy vµo
ng©n s¸ch Nhµ níc.
- Kh¸c nhau:
+ ThuÕ GTGT chØ tÝnh trªn phÇn gi¸ trÞ t¨ng thªm cña sn phÈm,
hµng ho¸, dÞch vô ë tõng kh©u. Cßn thuÕ doanh thu tÝnh trªn toµn bé
doanh thu cña s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô qua mçi lÇn l©n chuyÓn tõ
sn xuÊt, lu th«ng ®Õn tiªu dïng.
+ ThuÕ GTGT cã khÊu trõ thuÕ ë c¸c giai ®o¹n tríc cßn thuÕ
doanh thu th× kh«ng.
+ ThuÕ GTGT thu ®èi víi tõng sn phÈm, hµng ho¸, dÞch vô
kh«ng phô thuéc vµo sù tæ chøc vµ ph©n chia c¸c chu tr×nh kinh tÕ.
Cßn thuÕ doanh thu sn phÈm, hµng ho¸, dÞch vô cµng qua nhiÒu c«ng
®o¹n sn xuÊt, lu th«ng th× thuÕ mµ ngêi tiªu dïng phi chÞu cµng
cao.
+ ThuÕ GTGT thêng cã Ýt thuÕ suÊt h¬n nªn viÖc thùc hiÖn ®¬n
gin h¬n.
c. ¦u, nhîc ®iÓm cña tõng lo¹i thuÕ
- ThuÕ GTGT.
+ ¦u ®iÓm:
ThuÕ GTGT kh«ng thu trïng lÆp nªn gãp phÇn khuyÕn khÝch
chuyªn m«n ho¸, hîp t¸c ho¸ ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt chÊt lîng, h¹ gi¸
thµnh sn phÈm, phï hîp víi nÒn kinh tÕ sn xuÊt hµng ho¸ theo c¬
chÕ thÞ trêng.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
4
ThuÕ GTGT ®îc ¸p dông réng r·i víi mäi tæ chøc c¸ nh©n cã
tiªu dïng sn phÈm, hµng ho¸ hoÆc ®îc cung øng dÞch vô. Do ®ã, t¹o
nguån thu lín cho ng©n s¸ch Nhµ níc.
ThuÕ GTGT chØ tÝnh trªn phÇn gi¸ trÞ t¨ng thªm, kh«ng tÝnh vµo
vèn nªn gãp phÇn khuyÕn khÝch c¸c tæ chøc c¸ nh©n bá vèn gãp phÇn
®Çu t ph¸t triÓn sn xuÊt kinh doanh phï hîp víi ®Þnh híng ph¸t
triÓn kinh tÕ x· héi.
ThuÕ nµy do kh«ng phi ®i s©u xem xÐt, ph©n tÝch vÒ tÝnh hîp lý,
hîp lÖ cña c¸c khon chi phÝ, lµm cho viÖc tæ chøc qun lý thu t¬ng
®èi dÔ dµng h¬n c¸c lo¹i thuÕ trùc thu.
ThuÕ GTGT ®îc hoµn ®èi víi ho¹t ®éng xuÊt khÈu nªn cã t¸c
dông khuyÕn khÝch ho¹t ®éng sn xuÊt hµng xuÊt khÈu, t¹o ®iÒu kiÖn
cho hµng xuÊt khÈu cã thÕ m¹nh c¹nh tranh thuËn lîi trªn thÞ trêng
quèc tÕ.
ThuÕ GTGT ®m bo c«ng b»ng gi÷a hµng ho¸ sn xuÊt trong
níc vµ hµng ho¸ nhËp khÈu. §ång thêi nã cßn kÕt hîp víi thuÕ nhËp
khÈu lµm t¨ng gi¸ vèn cña hµng nhËp khÈu nªn cã t¸c dông b¶o vÖ s¶n
xuÊt kinh doanh néi ®Þa.
§èi víi c¬ quan thuÕ, thuÕ GTGT gãp phÇn chèng thÊt thu thuÕ
®¹t hiÖu qu cao, t¹o ra sù kiÓm so¸t lÉn nhau vÒ thuÕ gi÷a c¸c ®¬n vÞ
cã liªn quan trong cung øng hµng ho¸.
ThuÕ GTGT n©ng cao ®îc tÝnh tù gi¸c trong viÖc thùc hiÖn ®Çy
®ñ nghÜa vô cña ngêi nép thuÕ.
ViÖc khÊu trõ thuÕ GTGT ®· nép ë kh©u ®Çu cßn cã t¸c dông
khuyÕn khÝch viÖc hiÖn ®¹i ho¸, chuyªn m«n ho¸ s¶n xuÊt, doanh
nghiÖp tiÕp tôc ®Çu t mua s¾m trang thiÕt bÞ míi ®a vµo sn xuÊt, h¹
gi¸ thµnh sn phÈm.
+ Nhîc ®iÓm:
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
5
Chi phÝ vÒ qun lý thu thuÕ GTGT rÊt tèn kÐm.
ThuÕ GTGT cã Ýt thuÕ suÊt nªn tÝnh chÊt ®iÒu tiÕt cña thuÕ kh«ng
cao. Ngêi tiªu dïng cã thu nhËp cao hay thÊp thêng phi chÞu thuÕ
nh nhau. ThuÕ GTGT kh«ng ®¶m bo yªu cÇu c«ng b»ng trong chÝnh
s¸ch ®éng viªn gi÷a ngêi giµu vµ ngêi nghÌo.
- ThuÕ doanh thu.
+ Nhîc ®iÓm:
ThuÕ doanh thu tÝnh trªn toµn bé doanh thu (bao gåm c thuÕ
doanh thu) qua tõng kh©u lu chuyÓn hµng ho¸ tõ sn xuÊt, lu th«ng
®Õn tiªu dïng, g©y nh hëng kh«ng tèt ®Õn gi¸ c vµ sn xuÊt kinh
doanh.
BiÓu thuÕ doanh thu cã nhiÒu thuÕ suÊt nªn ®· h¹n chÕ tÝnh trung
lËp cña thuÕ, còng g©y khã kh¨n cho c«ng t¸c qun lý.
ThuÕ doanh thu cha thu ®èi víi mÆt hµng thuéc diÖn ®¸nh thuÕ
tiªu thô ®Æc biÖt. Hµng nhËp khÈu xuÊt khÈu nªn cha t¹o ®îc m«i
trêng thuËn lîi cho viÖc hoµ nhËp víi th«ng lÖ khu vùc vµ quèc tÕ,
cha hç trî hµng xuÊt khÈu gim gi¸ thµnh ®Ó cã ®iÒu kiÖn thuËn lîi
cho c¹nh tranh quèc tÕ.
ThuÕ doanh thu kh«ng khuyÕn khÝch c¸c c¬ së thùc hiÖn tèt chÕ
®é kÕ to¸n, ho¸ ®¬n, chøng tõ do nép thuÕ kh©u sau kh«ng ®îc khÊu
trõ thuÕ ®· nép ë kh©u tríc.
TÝnh trung lËp ë thuÕ doanh thu kh«ng cao cho cã nhiÒu møc
thuÕ suÊt vµ chÝnh s¸ch miÔn gim réng, cn trë chuyªn m«n ho¸ sn
xuÊt, v× kÝch thÝch c¸c giai ®o¹n liªn kÕt lµm mét ®Ó tr¸nh bÞ ®¸nh thuÕ
nhiÒu lÇn bëi nÕu cµng chia nhá thµnh nhiÒu giai ®o¹n th× sè thuÕ phi
nép cµng t¨ng.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.