Trang phục dân tộc Mạ
Phụ nữ Mạ từ lâu đã nổi tiếng về nghệ dệt vải truyền thống với những hoa văn tinh
vi hình hoa lá, chim thú với nhiều màu sắc khác nhau. Y phục truyền thống của
người Mạ mang những sắc thái chung về loại hình của các dân tộc Tây Nguyên.
Trang phục dân tộc Mạ
Trang phục cổ truyền của phụ nữ Mạ là họ mặc váy quần dài quá bắp chân, áo chui
đầu vừa sát thân, dài tới thắt lưng và kín tà. Trong khi đó, Nam đóng khố, áo hở tà,
vạt sau dài hơn vạt trước, về mùa đông thì nhiều người ở trần.
Khố của nam giới có loại dài: loại ngắn, có loại đơn giản chỉ một màu chàm sẫm
và hai đường hoa văn đơn sơ dọc theo rìa mép. Có loại ở hai đầu khố còn đính
thêm những chuỗi hật cườm và đề những dải tua dài. Nam nữ đều có áo chui đầu,
áo nam thường rộng hơn một chút, hở tà, vạt sau dài hơn vạt trươc và dài che kín
mông. Có loại còn thêu tua dài nổi ở vạt sau. Áo có nhiều loại: Áo dài tay, ngắn tay
và cộc tay. Mùa lạnh, những người già thường khoác thêm một tấm mền.
Trang ph
ục truyền thống dân tộc Mạ
Nữ mặc áo sát thân, dài tới thắt lưng, không xẻ tà, vạt trước và vạt sau bằng nhau,
cổ áo tròn thấp. Nửa thân áo trước và sau lưng được trang trí hoa văn màu đỏ và
xanh trong bố cục dải băng ngang thân với các mô típ hoa văn hình học là chủ yếu.
Chiều dọc hai bên mép áo trang trí bằng các sọc nhiều màu sắc. Có trường hợp nửa
trên váy dệt trang trí hoa văn kín trên nền trắng với hoa văn hình học màu đỏ,
xanh.
Nghệ thuật phối màu của người Mạ đạt tới mức tinh tế và điêu luyện. Sử dụng màu
sắc đáng được chú ý, bởi người Mạ dùng màu đen làm màu chủ đạo. Bố cục hoa
văn và các mảng màu vượt ra khỏi đăng đối đơn điệu, cứng nhắc, tạo cho người
ngắm một cảm giác dễ chịu. Sự phối màu thể hiện được sự tinh tế của họ, màu sắc
của các sợi vải được nhuộm từ các loại cây khác nhau.
Quan niệm về màu sắc rất độc đáo, màu đen tượng trưng cho đất đai mà cả cuộc
đời từ lúc sinh ra cho đến lúc chết con người đều gắn bó; màu đỏ tượng trưng cho
khát vọng, ý chí vươn lên của một con người, tình yêu - màu xanh là màu của đất
trời, cây lá - màu vàng là màu của ánh sáng, là sự kết hợp hài hoà giữa con người
và thiên nhiên. Qua việc phối màu của họ trên trang phục cũng như các sản phẩm
thủ công, chúng ta có thể hiểu người Mạ đang mong muốn điều gì, đồng thời
chúng ta cũng có thể hiểu thêm về nét văn hóa ăn, ở, mặc của họ.
Người Mạ còn có tục "cà răng, căng tai", đeo nhiều vòng trang sức như đôi vòng
hoặc bông tai cỡ lớn bằng đồng, kền, ngà voi hoặc bằng gỗ hay những khoanh rứa
(kar) vàng. Đàn bà thường mang ở cổ những chuỗi hạt cườm có nhiều màu sắc bên
cạnh những chiếc vòng đồng. Nam nữ đều thích mang nhiều vòng đồng ở cổ tay có
những ngấn khắc chìm, đó là ký hiệu ghi nhận của các lễ hiến sinh tế thần linh
mong cầu may cho chính mình.
Hiện nay thì tục này không còn nữa, song trong cộng đồng vẫn còn nhiều người già
có những vành tai rất rộng bởi vì đã từng đeo những vòng to bằng gỗ hay ngà voi ở
lỗ tai.
Y phục của người Mạ hiện nay đã có nhiều thay đổi, trong lúc lao động, đàn ông
thường mặc quần đùi (quần xà lỏn), chỉ có một số người già còn mặc khố. Nữ giới
tuy vẫn còn mặc váy quấn nhưng nhiều cô gái đã ưa mặc váy tân thời (váy ống),
khi đi xa, nam giới có nhiều người mặc quần âu và áo sơ mi, phụ nữ thường mặc
áo dệt kim hoặc áo may sẵn của các cửa hàng tạp hóa.
