Trang phục người Hà Nội
Trong kho tàng văn hóa dân gian có câu ngạn ngữ "ăn Bắc,
mặc Kinh", để chỉ nét đẹp của người kinh đô Thăng Long từ
xưa đến nay qua trang phục mang đậm dấu ấn Hà thành cổ
kính, thanh lịch.
Đến ngày nay, nhiều ca dao, tục ngữ vẫn còn lưu truyền, ngợi
ca vẻ đẹp con người được quần áo tôn thêm gấp bội. Vẻ đẹp
của một người phụ nữ phải là:
"Khăn nhung vấn tóc cho vừa
Đi giày mõm nhái, đeo hoa cánh bèo.
Quần thâm lĩnh Bưởi cạp điều
Hột vàng quấn cổ ra chiều giàu sang".
Vẻ đẹp của các công tử con nhà giàu thị dân cũng đã có tiêu
chí một thời:
"Thấy anh áo lượt xênh xang,
Đồng hồ quả quít, nhẫn vàng đeo tay,
Cái ô lục soạn cầm tay,
Cái khăn xếp nếp, cái dây lưng điều".
Hay:
"Giày ban bóng láng nuột nà,
Khăn xếp chữ nhất, quần là nếp tư".
Trải qua tiến trình dựng và giữ nước, cách ăn mặc của người
Hà Nội cũng có sự thay đổi theo mỗi thời đại, nhưng vẫn giữ
được nét thanh lịch, đậm nét văn hóa của vùng Thăng Long –
Hà Nội nghìn năm văn hiến.
1. Trang phục người Hà Nội thời Hùng Vương
Chứng cứ khoa học cho thấy người Hà Nội biết cách ăn mặc
đẹp từ thời Hùng Vương. Nhìn vào những hình trang trí trên
trống đồng Cổ Loa (đào được trong lòng đất Cổ Loa, Đông
Anh - Hà Nội) đã có thể hình dung được người Hà Nội khi đó
trong trang phục ngày hội: đầu đội mũ có gắn lông chim,
quần áo cũng làm bằng long chim. Cũng có thể đó là hình
những chiến binh đang cầm vũ khí, trên vũ khí lại được cắm
lông chim vì chim dường như là vật tổ của cộng đồng người
Việt cổ khi đó, hình ảnh này được miêu tả đáng yêu và phổ
biến trên trống đồng. Cũng có cảnh đôi trai gái giã gạo, người
con trai được miêu tả như mặc khố chứ không phải mặc áp
ngày hội. Hình ảnh trang phục còn được thể hiện hết sức
sống động và duyên dáng nơi tượng người phụ nữ khắc họa
trên cán dao găn thời này: mặc áo chẽn, bó gọn lưng ong, váy
dài chấm gót, có nhiều hoa văn đẹp trên váy áo, thắt lưng
ngang hông, đầu đội mũ cao, thắt dải ngang trán.
Đối với trang phục thường ngày thời kỳ này không khác biệt
nhiều so với trang phục của người dân Văn Lang - Âu Lạc
nói chung: Nam mình trần, đóng khố, thân thể, chân tay đều
có xăm hình giao long (rồng) và các hình khác. Nữ mặc áo
ngắn đến bụng, xẻ ngực bó sát vào người, phía trong mặc
yếm che kín. Hai loại áo này có thể là chui đầu hoặc cài khuy
bên trái, trên áo cũng có hoa văn trang trí. Thắt lưng có ba
hàng chấm trang trí cách đều nhau quấn ngang bụng làm cho
thân hình tròn lẳn. Đầu và cuối thắt lưng thả xuống phía
trước và sau người, tận cùng bằng những tua rủ. Váy bó sát
thân với mô típ chấm tròn, những đường gạch chéo song
song và hai vòng tròn có chấm ở giữa. Màu sắc thường là
màu vàng, đen, đỏ nâu, xám nhạt, vàng nhạt.
Các loại vòng tay, vòng cổ chân và vòng tai bằng đá, bằng
đồng cũng là những vật liệu trang sức phổ biến cả ở nam và
nữ. Đặc biệt, có những vòng hoa tai bằng đá gắn quả nhạc
hay hình con thú. Những chuỗi hạt thường thấy gồm các hạt
hình trụ, trái xoan hay hình cầu. Đàn ông đàn bà đều nhuộm
răng đen và có tục ăn trầu cho đỏ môi.
2. Trang phục người Hà Nội kỷ nguyên Đại Việt
Đến thời kỳ độc lập tự chủ (kỷ nguyên Đại Việt) do điều kiện
ổn định cả về chính trị, xã hội và đặc biệt là về kinh tế, Hà
Nội đã trở thành kinh đô và là một trung tâm kinh tế chính trị
của cả nước. Các cơ sở chăn tằm dệt lụa ra đời, việc bang
giao với bên ngoài cũng làm cho thị trường vải vóc phục vụ
