intTypePromotion=1

Từ điển chuyên ngành môi trường

Chia sẻ: Huỳnh Kim Thông | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:217

2
439
lượt xem
148
download

Từ điển chuyên ngành môi trường

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

A Abatement: Reducing the degree or intensity of, or eliminating, pollution. Abatement Debris: Waste from remediation activities. Absorbed Dose: In exposure assessment, the amount of a substance that penetrates an exposed organism's absorption barriers (e.g.,, skin, lung tissue, gastrointestinal tract) through physical or biological processes. The term is synonymous with internal dose. Absorption Barrier: Any of the exchange sites of the body that permit uptake of various substances at different rates (e.g., skin, lung tissue, and gastrointestinal-tract wall). Absorption: The uptake of water, other fluids, or dissolved chemicals by a cell or an organism (as tree roots absorb dissolved nutrients in...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Từ điển chuyên ngành môi trường

  1. A S lo i gi m: Vi c làm gi m m c ñ , cư ng Abatement: Reducing the degree or intensity of, ñ ho c lo i tr s ô nhi m. or eliminating, pollution. Abatement Debris: Waste from remediation M nh v n lo i gi m: Ch t th i t các ho t ñ ng tr li u. activities. Li u h p th : Trong ñánh giá phơi nhi m, là Absorbed Dose: In exposure assessment, the lư ng ch t thâm nh p vào các rào c n h p th amount of a substance that penetrates an exposed c a cơ th (như da, mô ph i, ñư ng ru t) b i organism's absorption barriers (e.g.,, skin, lung các quá trình sinh lý. Thu t ng này ñ ng tissue, gastrointestinal tract) through physical or nghĩa v i li u bên trong. biological processes. The term is synonymous with internal dose. Rào c n h p th : B t c v trí trao ñ i ch t Absorption Barrier: Any of the exchange sites nào c a cơ th cho phép h p th các ch t khác of the body that permit uptake of various nhau nh ng t l khác nhau (như da, ph i, substances at different rates (e.g., skin, lung tissue, and gastrointestinal-tract wall). thành ru t). S h p th : S h p th nư c, các lo i ch t Absorption: The uptake of water, other fluids, or dissolved chemicals by a cell or an organism l ng khác, hóa ch t hòa tan c a m t t bào hay m t cơ quan (như r cây h p th các dư ng (as tree roots absorb dissolved nutrients in soil.) ch t hòa tan trong ñ t). Accident Site: The location of an unexpected V trí tai bi n: Ch x y ra nh ng s c ngoài mong ñ i, h ng hóc hay th t thoát t i m t nhà occurrence, failure or loss, either at a plant or máy ho c m t ñư ng v n chuy n gây ra phóng along a transportation route, resulting in a release of hazardous materials. th i các ch t nguy h i. S thích nghi môi trư ng: Thích nghi mang Acclimatization: The physiological and tính sinh lí ho c hành vi c a m t sinh v t ñ i behavioral adjustments of an organism to v i nh ng bi n ñ i c a môi trư ng. changes in its environment. Acid Aerosol: Acidic liquid or solid particles Sol khí axít: Ch t l ng axít hay nh ng vi h t r n lơ l ng trong không khí. n ng ñ cao có small enough to become airborne. High th gây sưng ph i và liên quan ñ n nh ng b nh concentrations can irritate the lungs and have ñư ng hô h p như hen suy n. been associated with respiratory diseases like asthma. S l ng t axít: M t hi n tư ng khí-hoá ph c Acid Deposition: A complex chemical and t p x y ra khi các h p ch t lưu huỳnh, nitơ và atmospheric phenomenon that occurs when các ch t khác b bi n ñ i b i các quá trình hóa emissions of sulfur and nitrogen compounds and h c trong khí quy n, thư ng cách xa ngu n other substances are transformed by chemical th i, r i ñ ng l i trên ñ t tr ng thái ư t ho c processes in the atmosphere, often far from the khô. D ng ư t thư ng ñư c g i là “mưa axit”, original sources, and then deposited on earth in rơi xu ng ñ t dư i d ng mưa, tuy t hay sương either wet or dry form. The wet forms, popularly called "acid rain," can fall to earth as rain, snow, mù. D ng khô là các khí hay vi h t có tính axit. 1
  2. or fog. The dry forms are acidic gases or particulates. Nư c th i axít t khu m : Nư c thoát ra t Acid Mine Drainage: Drainage of water from areas that have been mined for coal or other nh ng khu khai thác than hay qu ng khoáng, có ñ pH th p do ti p xúc v i khoáng ch t mineral ores. The water has a low pH because of ch a lưu huỳnh và có h i cho các sinh v t th y its contact with sulfur-bearing material and is harmful to aquatic organisms. sinh. Kh năng trung hòa axít: S ño kh năng Acid Neutralizing Capacity: Measure of ability ch ng l i s thay ñ i ñ pH c a m t bazơ (như of a base (e.g., water or soil) to resist changes in nư c hay ñ t). pH. Mưa axit: (Xem: S l ng t axit) Acid Rain: (See: acid deposition) Có tính axit: Tr ng thái nư c hay ñ t ch a Acidic: The condition of water or soil that m t lư ng v a ñ các ch t axit có th làm contains a sufficient amount of acid substances gi m ñ pH xu ng dư i 7,0. to lower the pH below 7.0. Các m c ho t ñ ng: 1. M c ñ ñi u ch nh do Action Levels: 1. Regulatory levels EPA ñưa ra tuân theo ð o lu t FDA và USDA recommended by EPA for enforcement by FDA khi th c ph m có dư lư ng thu c tr sâu and USDA when pesticide residues occur in food or feed commodities for reasons other than the không ph i do phun tr c ti p thu c tr sâu lên. Trái v i “dung sai” ñư c s d ng trong trư ng direct application of the pesticide. As opposed to h p có dư lư ng khi s d ng ñúng cách, m c "tolerances" which are established for residues hành ñ ng ñư c l p ra cho dư lư ng vô ý gây occurring as a direct result of proper usage, ra do vi c s d ng theo lu t trư c ñó ho c s action levels are set for inadvertent residues nhi m b n ng u nhiên. 2. Trong chương trình resulting from previous legal use or accidental Super-fund, là s t n t i c a n ng ñ ch t gây contamination. 2. In the Superfund program, the ô nhi m trong môi trư ng ñ cao cho phép existence of a contaminant concentration in the th c hi n hành ñ ng hay b t ñ u ph n ng d a environment high enough to warrant action or trên ð o lu t SARA và K ho ch d phòng trigger a response under SARA and the National Oil and Hazardous Substances Contingency qu c gia v d u và các ch t nguy h i. Thu t ng này cũng ñư c dùng trong các chương Plan. The term is also used in other regulatory trình ñi u ti t khác. (Xem: dung sai). programs. (See: tolerances.) Cacbon ho t hoá: D ng cacbon có kh năng Activated Carbon: A highly adsorbent form of h p th cao ñư c dùng ñ kh mùi và các ch t carbon used to remove odors and toxic ñ c h i có trong ch t th i d ng l ng hay khí. substances from liquid or gaseous emissions. In Trong x lý ch t th i, nó ñư c dùng ñ tách waste treatment, it is used to remove dissolved các ch t h u cơ hoà tan kh i nư c th i. D ng organic matter from waste drinking water. It is cacbon này cũng ñư c s d ng trong h th ng also used in motor vehicle evaporative control t n nhi t c a xe có ñ ng cơ. systems. Activated Sludge: Product that results when Bùn ho t hóa: Bùn t o ra khi dòng th i chính hòa l n v i bùn ñ c có ch a vi khu n, sau ñó primary effluent is mixed with bacteria-laden ñư c khu y m nh và thông hơi ñ tăng kh sludge and then agitated and aerated to promote năng x lý sinh h c, làm cho vi c phân h y biological treatment, speeding the breakdown of ch t h u cơ trong nư c th i x y ra nhanh hơn organic matter in raw sewage undergoing 2
  3. t i công ño n x lý nư c th i th c p. secondary waste treatment. Ho t ch t: Hóa ch t tăng ho t tính cho thu c Activator: A chemical added to a pesticide to increase its activity. tr sâu. Active Ingredient: In any pesticide product, the Ho t t : Thành ph n trong thu c tr sâu có th component that kills, or otherwise controls, tiêu di t, ki m soát ho c nh m vào sâu b . Thu c tr sâu ñư c ñi u ti t d a trên các ho t target pests. Pesticides are regulated primarily on the basis of active ingredients. t. Sơ ñ ho t tính: Sơ ñ qu n lí amiăng trong Activity Plans: Written procedures in a school's trư ng h c chi ti t hóa các bư c mà Cơ quan asbestos-management plan that detail the steps a giáo d c ñ a phương (LEA) s áp d ng cho Local Education Agency (LEA) will follow in vi c làm s ch ban ñ u và b sung, th c hi n performing the initial and additional cleaning, chương trình ho t ñ ng và b o dư ng, giám sát operation and maintenance-program tasks; ñ nh kỳ, và tái ki m tra theo ð o lu t ñ i phó periodic surveillance; and reinspection required kh n c p nguy h i do amiăng (AHERA). by the Asbestos Hazard Emergency Response Act (AHERA). Phơi nhi m c p tính: M t ti p xúc ñơn nh t Acute Exposure: A single exposure to a toxic v i ch t ñ c có th gây ra tác h i sinh h c ho c substance which may result in severe biological t vong. Các trư ng h p phơi nhi m c p tính harm or death. Acute exposures are usually thư ng kéo dài không quá m t ngày n u so v i characterized as lasting no longer than a day, as phơi nhi m ti p di n dài hơn trong m t kho ng compared to longer, continuing exposure over a period of time. th i gian. ð c c p tính: Kh năng m t ch t gây ra nh ng Acute Toxicity: The ability of a substance to cause severe biological harm or death soon after tác h i sinh h c nghiêm tr ng ho c t vong a single exposure or dose. Also, any poisonous không bao lâu sau khi nhi m ho c dùng m t li u ñơn nh t. Cũng là hi u ng ng ñ c do effect resulting from a single short-term ti p xúc v i ñ c ch t trong th i gian ng n. exposure to a toxic substance. (See: chronic (Xem: ñ c mãn tính, ñ ñ c) toxicity, toxicity.) S thích nghi: Nh ng thay ñ i v c u trúc Adaptation: Changes in an organism's ho c ch c năng sinh lý hay các thói quen c a physiological structure or function or habits that m t cơ th cho phép cơ th này có th s ng allow it to survive in new surroundings. trong môi trư ng m i. Add-on Control Device: An air pollution Thi t b ki m soát b tr : M t công c ki m soát ô nhi m không khí như máy h p th control device such as carbon absorber or cacbon hay máy ñ t rác, có công d ng làm incinerator that reduces the pollution in an exhaust gas. The control device usually does not gi m ô nhi m khí th i. Thi t b ki m soát này thư ng không nh hư ng ñ n quy trình ñang affect the process being controlled and thus is ñư c ki m soát và vì v y ch là công ngh “ñ p "add-on" technology, as opposed to a scheme to control pollution through altering the basic thêm”, trái v i k ho ch là nh m ki m soát ô nhi m thông qua vi c thay ñ i c quy trình cơ process itself. b n. m v a: Amiăng ñư c tr n ho c th m v i m t Adequately Wet: Asbestos containing material lư ng ch t l ng v a ñ ñ ngăn s th t thoát that is sufficiently mixed or penetrated with 3
  4. liquid to prevent the release of particulates. các vi h t. Li u quy ñ nh: Trong ñánh giá phơi nhi m, là Administered Dose: In exposure assessment, the lư ng ch t dùng cho ñ i tư ng th nghi m amount of a substance given to a test subject (ngư i ho c ñ ng v t) ñ xác ñ nh m i liên h (human or animal) to determine dose-response gi a li u lư ng và ph n ng. Vi c ti p xúc v i relationships. Since exposure to chemicals is các hóa ch t thư ng là do sơ xu t nên li u này usually inadvertent, this quantity is often called còn ñư c g i là li u ti m tàng. potential dose. L nh qu n lí: Văn b n pháp lý do EPA ban Administrative Order: A legal document hành hư ng d n cá nhân, doanh nghi p, ho c signed by EPA directing an individual, business, ñ i tư ng khác th c hi n hành ñ ng hi u ch nh or other entity to take corrective action or refrain ho c ki m ch ho t ñ ng c a mình. Lu t mô t from an activity. It describes the violations and các vi ph m và nh ng hành ñ ng ñư c ti n actions to be taken, and can be enforced in court. Such orders may be issued, for example, as a hành và có th bu c ph i tuân th t i toà. Nh ng l nh như th có th ñư c ban hành khi result of an administrative complaint whereby có ñơn kêu hành chính và b cáo b bu c ph i the respondent is ordered to pay a penalty for violations of a statute. n p ph t do vi ph m lu t. Administrative Order On Consent: A legal L nh qu n lí thông qua th a thu n: M t agreement signed by EPA and an individual, th a thu n pháp lý do EPA và m t cá nhân, doanh nghi p ho c ñ i tư ng khác ký. Thông business, or other entity through which the qua th a thu n này ngư i vi ph m ñ ng ý n p violator agrees to pay for correction of ph t, làm s ch l i môi trư ng, gi m b t phát violations, take the required corrective or th i. ð o lu t này còn cho bi t các hành ñ ng cleanup actions, or refrain from an activity. It mang tính dân s , có th là ch ñ c n l y ý describes the actions to be taken, may be subject to a comment period, applies to civil actions, and ki n công chúng, có th bu c ph i tuân th t i can be enforced in court. tòa. ð o lu t qu n lí hành chính: ð o lu t nêu rõ Administrative Procedures Act: A law that các th t c và yêu c u có liên quan ñ n vi c spells out procedures and requirements related to the promulgation of regulations. công b các lu t l . H sơ qu n lí: T t c các tài li u do EPA xem Administrative Record: All documents which xét trong vi c sàng l c các hành ñ ng ph n EPA considered or relied on in selecting the ng, mà trong ñó ñáng chú ý nh t là h sơ v response action at a Superfund site, culminating quy t ñ nh tr li u hay b n ghi nh vi c tr l i in the record of decision for remedial action or, nguyên tr ng môi trư ng. an action memorandum for removal actions. Adsorption: Removal of a pollutant from air or S h p thu: S lo i b m t ch t gây ô nhi m kh i không khí hay nư c b ng cách thu ch t ô water by collecting the pollutant on the surface of a solid material; e.g., an advanced method of nhi m trên b m t c a m t v t li u r n, ví d như phương pháp x lý nư c th i cao c p trong treating waste in which activated carbon removes ñó cacbon ho t hoá lo i b ch t h u cơ kh i organic matter from waste-water. nư c th i. Adulterants: Chemical impurities or substances T p ch t: Các ch t ho c t p ch t hóa h c, theo that by law do not belong in a food, or pesticide. lu t, không có trong th c ph m ho c thu c tr sâu. 4
  5. Có t p ch t: 1. Thu c tr sâu có ñ m nh và Adulterated: 1. Any pesticide whose strength or ñ tinh khi t th p hơn so v i ghi trên nhãn. 2. purity falls below the quality stated on its label. Th c ph m cho ngư i, ñ ng v t ho c s n ph m 2. A food, feed, or product that contains illegal có ch a dư lư ng thu c tr sâu không cho pesticide residues. phép. Phương pháp x lý cao c p: M c ñ x lý Advanced Treatment: A level of wastewater nư c th i ch t ch hơn x lý th c p, ñòi h i treatment more stringent than secondary ph i gi m ñư c 85% n ng ñ các ch t ô nhi m treatment; requires an 85-percent reduction in thông thư ng hay gi m thi u ñáng k nh ng conventional pollutant concentration or a ch t ô nhi m ñ c bi t. Phương pháp này ñôi significant reduction in non- conventional khi ñư c g i là giai ño n x lý tam c p. pollutants. Sometimes called tertiary treatment. Phương pháp x lý nư c th i cao c p: M i Advanced Wastewater Treatment: Any quy trình x lý nư c th i di n ra sau giai ño n treatment of sewage that goes beyond the secondary or biological water treatment stage x lý th c p hay x lý sinh h c ch t th i bao g m vi c lo i b các dư ng ch t như ph t pho, and includes the removal of nutrients such as nitơ và m t t l l n các ch t r n lơ l ng. phosphorus and nitrogen and a high percentage (Xem: x lý sơ c p, th c p.) of suspended solids. (See: Primary, Secondary Treatment.) D li u tác h i: FIFRA yêu c u ngư i ñăng ký Adverse Effects Data: FIFRA requires a pesticide registrant to submit data to EPA on any thu c tr sâu cung c p d li u cho EPA v b t kỳ nghiên c u ho c thông tin có liên quan ñ n studies or other information regarding các tác h i c a thu c b t kỳ lúc nào sau khi unreasonable adverse effects of a pesticide at any ñăng ký. time after its registration. Thông tin ch d n: M t tài li u không ñi u Advisory: A non-regulatory document that communicates risk information to those who ch nh cho bi t các thông tin r i ro cho nh ng ai may have to make risk management decisions. th c hi n công tác qu n lí r i ro. Phá s c khí: M t h ch a hay x lý dùng ñ Aerated Lagoon: A holding and/or treatment ñ y nhanh quá trình phân hu sinh h c t pond that speeds up the natural process of nhiên các ch t th i h u cơ b ng cách kích thích biological decomposition of organic waste by ñ tăng trư ng và ho t tính c a vi khu n phân stimulating the growth and activity of bacteria hu ch t th i h u cơ. that degrade organic waste. S s c khí: Quá trình thúc ñ y s phân h y Aeration: A process which promotes biological sinh h c c a nh ng ch t h u cơ trong nư c. degradation of organic matter in water. The Quá trình này có th mang tính b ñ ng (như process may be passive (as when waste is exposed to air), or active (as when a mixing or khi ch t th i ti p xúc v i không khí) ho c mang tính ch ñ ng (khi m t thi t b tr n ho c bubbling device introduces the air). th i b t ñưa không khí vào nư c.) B s c khí: Khoang dùng ñ bơm không khí Aeration Tank: A chamber used to inject air vào trong nư c. into water. Aerobic: Life or processes that require, or are Tính hi u khí: S s ng ho c quá trình c n, hay không b nh hư ng b i s có m t c a not destroyed by, the presence of oxygen. (See: Anaerobic.) oxy. ( Xem: k khí.) 5
  6. Aerobic Treatment: Process by which microbes X lý hi u khí: Quá trình vi khu n phân gi i nh ng h p ch t h u cơ ph c t p v i s có m t decompose complex organic compounds in the c a oxy và nh năng lư ng gi i phóng ñ tái presence of oxygen and use the liberated energy sinh và phát tri n. (Nh ng quá trình như v y for reproduction and growth. (Such processes include extended aeration, trickling filtration, g m vi c s c khí kéo dài, l c nh gi t, và dùng and rotating biological contactors.) b ti p xúc sinh h c rotor quay) Sol khí: (1). Nh ng gi t li ti hay nh ng h t lơ Aerosol: (1). Small droplets or particles l ng trong khí quy n, thư ng có ch a lưu suspended in the atmosphere, typically huỳnh, ñư c phát ra t nhiên (vd: khi núi l a containing sulfur. They are usually emitted phun) và là k t qu nh ng ho t ñ ng c a con naturally (e.g., in volcanic eruptions) and as the ngư i như vi c ñ t nhiên li u hoá th ch. (2) result of anthropogenic (human) activities such Khí nén dùng ñ ñ y các h p ch t ra kh i bình as burning fossil fuels. (2) The pressurized gas ch a. (3) M t ch t b chia nh lơ l ng trong used to propel substances out of a container. (3) không khí hay môi trư ng khí khác. A finely divided material suspended in air or other gaseous environment. Bãi rác b ô nhi m: Theo ð o lu t không khí Affected Landfill: Under the Clean Air Act, s ch, là các bãi rác ñã quá t i, quá th i h n s landfills that meet criteria for capacity, age, and d ng và t l khí th i vư t quá m c qui ñ nh emissions rates set by the EPA. They are c a EPA. Khí th i ra ph i ñư c gom ñ t. required to collect and combust their gas emissions. Vùng dân cư b ô nhi m: 1. Dân cư s ng ho c Affected Public: 1.The people who live and/or work near a hazardous waste site. 2. The human làm vi c g n khu v c ch t th i nguy hi m. 2. Dân cư b nh hư ng sau khi ti p xúc v i ch t population adversely impacted following ô nhi m ñ c có trong th c ph m, nư c, không exposure to a toxic pollutant in food, water, air, khí ho c ñ t. or soil. B ph n ñ t sau: Trong k thu t lò ñ t, m t Afterburner: In incinerator technology, a burner bu ng ñ t ñư c b trí sao cho khí ñ t ph i ñi located so that the combustion gases are made to qua ng n l a ñ kh khói và mùi. Bu ng ñ t pass through its flame in order to remove smoke này có th g n li n hay tách r i kh i lò ñ t. and odors. It may be attached to or be separated from the incinerator. H th i v : H dùng ñ ch a dung d ch hóa Age Tank: A tank used to store a chemical h c có n ng ñ nh t ñ nh ñ cho ch y qua h solution of known concentration for feed to a chemical feeder. Also called a day tank. cung c p hóa ch t. Còn g i là h s d ng trong ngày. Agent: Any physical, chemical, or biological Tác nhân: M t th c th v t lý, hay hóa h c, sinh h c b t kỳ có th có h i cho sinh v t. entity that can be harmful to an organism. Ch t ñ c màu da cam: Thu c di t c và thu c Agent Orange: A toxic herbicide and defoliant used in the Vietnam conflict, containing 2,4,5- phát quang dùng trong chi n tranh Vi t Nam, trichlorophen- oxyacetic acid (2,4,5-T) and 2-4 ch a axít triclorophen- ôxiacêtic (2,4,5-T) và axít ñiclorôphen- ôxiacêtic (2,4-D) v i lư ng dichlorophen-oxyacetic acid (2,4-D) with trace amounts of dioxin. nh dioxin. 6
  7. Agricultural Pollution: Farming wastes, Ô nhi m nông nghi p: Các ch t th i nông including runoff and leaching of pesticides and nghi p g m có dòng ch y ra và s rò r thu c fertilizers; erosion and dust from plowing; tr sâu, phân bón; s xói mòn và b i do cày x i; vi c v t b xác và ch t th i ñ ng v t improper disposal of animal manure and không ñúng cách; l p ñ t sau v mùa và rác carcasses; crop residues, and debris. ru ng. H sinh thái nông nghi p: ð t dùng cho tr ng Agroecosystem: Land used for crops, pasture, tr t, chăn nuôi; ñ t chưa khai phá k bên cung and livestock; the adjacent uncultivated land that c p dinh dư ng cho các th c v t và ñ ng v t supports other vegetation and wildlife; and the hoang dã; b u không khí, các l p ñ t bên dư i, associated atmosphere, the underlying soils, nư c ng m và m ng lư i thoát nư c. groundwater, and drainage networks. Ngư i b nhi m theo AHERA (ADP): Ngư i AHERA Designated Person (ADP): A person do Cơ quan Giáo d c ð a phương b nhi m ñ designated by a Local Education Agency to ñ m b o các yêu c u c a AHERA v qu n lí và ensure that the AHERA requirements for gi m th i amiăng. asbestos management and abatement are properly implemented. ði m ngh t khí: V trí không khí ñi vào môi Air Binding: Situation where air enters the filter trư ng l c, gây h i cho c quá trình l c l n quá media and harms both the filtration and trình r a ngư c. backwash processes. ð thay ñ i không khí m i gi (ACH): S Air Changes Per Hour (ACH): The movement chuy n ñ ng c a m t kh i không khí trong of a volume of air in a given period of time; if a m t th i gian cho trư c. N u m t ngôi nhà có house has one air change per hour, it means that AHC=1, ñi u ñó có nghĩa là không khí trong the air in the house will be replaced in a one- nhà s ñư c thay th theo chu kỳ m i gi m t hour period. l n. Làm s ch không khí: Phương pháp ki m soát Air Cleaning: Indoor-air quality-control strategy ch t lư ng không khí trong nhà ñ lo i b to remove various airborne particulates and/or nh ng vi h t lơ l ng ho c các khí có trong gases from the air. Most common methods are không khí. Các phương pháp ph bi n nh t là particulate filtration, electrostatic precipitation, l c h t, làm k t t a tĩnh ñi n hay h p thu khí. and gas adsorption. Air Contaminant: Any particulate matter, gas, Ch t nhi m b n không khí: B t c lo i h t, khí, hay ch t k t h p nào, ngo i tr hơi nư c. or combination thereof, other than water vapor. (See: air pollutant.) (Xem: ch t ô nhi m không khí) Màn khí: M t phương pháp ch a d u loang. Air Curtain: A method of containing oil spills. Không khí th i qua ng b ñ c l t o m t dòng Air bubbling through a perforated pipe causes an ch y hư ng lên làm ch m s lan t a d u. upward water flow that slows the spread of oil. It Phương pháp này cũng ñư c dùng ñ ngăn can also be used to stop fish from entering không cho cá vào vùng nư c b ô nhi m. polluted water. T c ñ trao ñ i khí: T c ñ không khí bên Air Exchange Rate: The rate at which outside air replaces indoor air in a given space. ngoài thay th không khí bên trong. Air Gap: Open vertical gap or empty space that L h ng không khí: L h ng th ng m r ng hay kho ng không ngăn cách h th ng cung separates drinking water supply to be protected 7
  8. c p nư c u ng c n ñư c b o v kh i m t h from another water system in a treatment plant or th ng nư c khác trong m t nhà máy x lý hay other location. The open gap protects the các nơi khác. L h ng này b o v nư c u ng drinking water from contamination by backflow kh i s nhi m b n do dòng ch y ngư c. or back siphonage. Air Handling Unit: Equipment that includes a Thi t b x lý không khí: Thi t b bao g m qu t hay ng th i, cu n sư i hay cu n làm fan or blower, heating and/or cooling coils, l nh, b ph n ñi u ti t, ñĩa tiêu ngưng t và b regulator controls, condensate drain pans, and air filters. l c khí. Kh i khí: M t lư ng không khí l n v i nh ng Air Mass: A large volume of air with certain ñ c tính khí tư ng hay ô nhi m; ví d , s meteorological or polluted characteristics; e.g., a ngh ch chuy n nhi t hay sương mù m t ñ a heat inversion or smogginess while in one ñi m. Nh ng ñ c tính này có th thay ñ i khi location. The characteristics can change as the air mass moves away. kh i khí di chuy n. Air Monitoring: (See: monitoring) Giám sát khí: (Xem: s giám sát) Gương d u/khí: B m t gi a t ng nư c c n và Air/Oil Table: The surface between the vadose zone and ambient oil; the pressure of oil in the t ng d u bao; áp su t d u trong trung gian x p porous medium is equal to atmospheric pressure. này b ng v i áp su t không khí. Làm ñ m khí: Vi c bơm khí khô vào bình Air Padding: Pumping dry air into a container to ch a ñ hút m ho c ép khí hóa l ng, ch ng assist with the withdrawal of liquid or to force a h n như ñ y khí clo ra kh i bình ch a. liquefied gas such as chlorine out of the container. Th m th u khí: Tính th m khí c a ñ t. Quan Air Permeability: Permeability of soil with tr ng ñ i v i b n kh o sát khí-ñ t. ðư c ño respect to air. Important to the design of soil-gas surveys. Measured in darcys or centimeters-per- b ng darcy hay cm/giây. second. Kho ng thông khí: B t kỳ kho ng không nào Air Plenum: Any space used to convey air in a dùng ñ d n không khí vào trong nhà, lò sư i building, furnace, or structure. The space above a suspended ceiling is often used as an air plenum. hay m t công trình. Kho ng không phía trên tr n treo thư ng ñư c s d ng làm kho ng thông khí. Air Pollutant: Any substance in air that could, Ch t ô nhi m không khí: M t ch t b t kì trong không khí có kh năng làm h i con in high enough concentration, harm man, other ngư i, ñ ng th c v t hay v t ch t khi n ng animals, vegetation, or material. Pollutants may ñ cao. Nh ng ch t ô nhi m bao g m h u như include almost any natural or artificial m i h n h p, t nhiên hay nhân t o, các ch t lơ composition of airborne matter capable of being airborne. They may be in the form of solid l ng trong không khí. Chúng có th d ng h t r n, gi t li ti hay c hai. Thông thư ng thu c particles, liquid droplets, gases, or in hai nhóm chính: (1) nh ng ch t ñư c th i ra combination thereof. Generally, they fall into tr c ti p t nh ng ngu n có th xác ñ nh ñư c two main groups: (1) those emitted directly from và (2) nh ng ch t ñư c t o ra trong không khí identifiable sources and (2) those produced in the do s tương tác c a hai hay nhi u ch t ô nhi m air by interaction between two or more primary 8
  9. ban ñ u hay do ph n ng v i các thành ph n pollutants, or by reaction with normal thông thư ng có trong khí quy n, có hay không atmospheric constituents, with or without có s kích ho t ánh sáng. Tr ph n hoa, sương photoactivation. Exclusive of pollen, fog, and mù và b i do có ngu n g c t t nhiên, ngư i dust, which are of natural origin, about 100 ta ñã xác ñ nh ñư c kho ng 100 ch t gây ô contaminants have been identified. Air pollutants nhi m. Các ch t ô nhi m không khí thư ng are often grouped in categories for ease in ñư c x p vào các nhóm ñ ti n cho vi c phân classification; some of the categories are: solids, lo i. M t s nhóm như: ch t r n, h p ch t lưu sulfur compounds, volatile organic chemicals, huỳnh, hóa ch t h u cơ d bay hơi, h p ch t particulate matter, nitrogen compounds, oxygen nitơ, h p ch t oxi, h p ch t halogen, h p ch t compounds, halogen compounds, radioactive compound, and odors. phóng x và ch t gây mùi. Air Pollution: The presence of contaminants or S ô nhi m không khí: S hi n di n c a các ch t gây ô nhi m trong không khí tác ñ ng ñ n pollutant substances in the air that interfere with s c kh e và l i ích c a con ngư i, hay gây ra human health or welfare, or produce other nh ng tác ñ ng có h i cho môi trư ng. harmful environmental effects. Thi t b ki m soát ô nhi m không khí: Cơ Air Pollution Control Device: Mechanism or equipment that cleans emissions generated by a ch hay thi t b làm s ch khí th i t m t ngu n nào ñó (vd: lò thiêu, ng khói công nghi p hay source (e.g., an incinerator, industrial h th ng th i khí c a ñ ng cơ) b ng cách lo i smokestack, or an automobile exhaust system) by removing pollutants that would otherwise be b các ch t ô nhi m có th th i vào khí quy n. released to the atmosphere. H i ño n ô nhi m không khí: Th i kỳ n ng Air Pollution Episode: A period of abnormally ñ các ch t gây ô nhi m không khí cao b t high concentration of air pollutants, often due to thư ng gây ra b nh t t có th d n ñ n t vong. low winds and temperature inversion, that can Thông thư ng, hi n tư ng này x y ra do gió cause illness and death. (See: pollution.) y u và nhi t ñ xu ng th p. (Xem: s ô nhi m.) Vùng ki m soát ch t lư ng khí: Vùng ñư c Air Quality Control Region: Defined area used gi i h n ñ ki m soát m c ñ ch t gây ô nhi m to control the level of air pollutants. không khí. M c chu n ch t lư ng không khí: M c ñ Air Quality Standards: The level of air các ch t ô nhi m không khí theo lu t ñ nh pollutants prescribed by regulations that are not không ñư c phép vư t quá gi i h n trong m t be exceeded during a given time in a defined th i gian và không gian xác ñ nh. area. Chu n ch t lư ng không khí: M c ñ ô Air Quality Criteria: The levels of pollution nhi m và th i gian ti p xúc mà khi vư t qua s and lengths of exposure above which adverse gây tác h i ñ n s c kh e và l i ích. health and welfare effects may occur. R y khí: Bơm không khí hay oxi vào t ng Air Sparging: Injecting air or oxygen into an ng m nư c ñ tách hay r a b các ch t ô aquifer to strip or flush volatile contaminants as nhi m d bay hơi vì khí s i b t qua nư c ng m air bubbles up through the ground water and is b gi l i b ng m t h th ng chi t hơi nư c. captured by a vapor extraction system. 9
  10. Air Stripping: A treatment system that removes Tách khí: H th ng x lý lo i b nh ng h p ch t h u cơ d bay hơi ra kh i ngu n nư c volatile organic compounds (VOCs) from ng m hay nư c m t b ô nhi m b ng cách ép contaminated ground water or surface water by lu ng không khí ñi qua nư c làm các h p ch t forcing an airstream through the water and y bay hơi. causing the compounds to evaporate. Ch t ñ c khí: B t kỳ ch t ô nhi m không khí Air Toxics: Any air pollutant for which a nào n m ngoài chu n qu c gia v ch t lư ng national ambient air quality standard (NAAQS) does not exist (i.e., excluding ozone, carbon không khí bao quanh (NAAQS) (ngo i tr monoxide, PM-10, sulfur dioxide, nitrogen ôzôn, CO, PM-10, SO2, NO2) có th gây ung thư, b nh hô h p, b nh tim m ch, ho c tác oxide) that may reasonably be anticipated to ñ ng lên s phát tri n; gây r i lo n sinh s n, cause cancer; respiratory, cardiovascular, or r i lo n th n kinh, ñ t bi n gen di truy n, hay developmental effects; reproductive nh ng nh hư ng nghiêm tr ng, mãn tính, c p dysfunctions, neurological disorders, heritable tính ñ i v i s c kho c a con ngư i. gene mutations, or other serious or irreversible chronic or acute health effects in humans. H t bay : Toàn b nh ng phân t c c nh lơ Airborne Particulates: Total suspended particulate matter found in the atmosphere as l ng trong không khí d ng h t r n hay gi t solid particles or liquid droplets. Chemical nh li ti. Thành ph n hóa h c c a các h t này r t khác nhau tùy thu c vào ñ a ñi m và th i composition of particulates varies widely, gian trong năm. Ngu n h t bay g m có: b i, depending on location and time of year. Sources of airborne particulates include: dust, emissions khí th i t nh ng nhà máy công nghi p, s n ph m ñ t t than và g , s n ph m ñ t có liên from industrial processes, combustion products quan ñ n khí th i ñ ng cơ xe và các ñ ng cơ from the burning of wood and coal, combustion khác không dùng trong giao thông ñư ng b , products associated with motor vehicle or non- road engine exhausts, and reactions to gases in và các ph n ng v i khí có trong khí quy n. the atmosphere. Airborne Release: Release of any pollutant into Phóng th i bay: S phóng th i ch t ô nhi m the air. vào không khí. Clo Ala: M t lo i thu c di t c , ñư c bán trên Alachlor: A herbicide, marketed under the trade th trư ng v i thương hi u Lasso, s d ng ch name Lasso, used mainly to control weeds in y u ñ ki m soát c d i các cánh ñ ng tr ng corn and soy- bean fields. b p và ñ u nành. Alar: Tên thương hi u dành cho daminozide, Alar: Trade name for daminozide, a pesticide m t lo i thu c tr sâu làm cho táo ñ hơn, giòn that makes apples redder, firmer, and less likely hơn và ít b r ng trư c khi thu ho ch. Thu c to drop off trees before growers are ready to pick cũng ñư c s d ng cho ñ u ph ng, anh ñào them. It is also used to a lesser extent on peanuts, tart cherries, concord grapes, and other fruits. chát, nho và các lo i trái cây khác. Aldicarb: M t lo i thu c tr sâu ñư c bán v i Aldicarb: An insecticide sold under the trade tên thương hi u Temik, ch t o t izoxianat name Temik. It is made from ethyl isocyanate. êtylic. T o: Th c v t ñơn gi n không có r , phát tri n Algae: Simple rootless plants that grow in sunlit t l v i lư ng ch t dinh dư ng có s n trong waters in proportion to the amount of available vùng nư c ng p n ng. T o có th nh hư ng nutrients. They can affect water quality adversely 10
  11. b t l i ñ n ch t lư ng nư c do làm gi m lư ng by lowering the dissolved oxygen in the water. oxi hòa tan trong nư c. T o là th c ăn cho cá They are food for fish and small aquatic animals. và ñ ng v t th y sinh. S bùng n rong t o: S phát tri n tăng v t Algal Blooms: Sudden spurts of algal growth, ñ t ng t c a t o, có th nh hư ng b t l i ñ n which can affect water quality adversely and ch t lư ng nư c và cho th y nh ng thay ñ i có indicate potentially hazardous changes in local water chemistry. h i ti m tàng trong thành ph n hóa h c c a nư c trong khu v c. Algicide: Substance or chemical used Thu c di t t o: H p ch t hay hóa ch t chuyên dùng ñ di t hay ki m soát t o. specifically to kill or control algae. Ph n phân ư c: M t ph n m u th ñư c ñ nh Aliquot: A measured portion of a sample taken lư ng dùng cho vi c phân tích. M t hay nhi u for analysis. One or more aliquots make up a ph n phân ư c t o thành m t m u th . sample. Có tính ki m: Tr ng thái nư c hay ñ t có ch a Alkaline: The condition of water or soil which m t lư ng ki m ñ làm tăng ñ pH lên trên 7. contains a sufficient amount of alkali substance to raise the pH above 7.0. ð ki m: Kh năng trung hòa axit c a các Alkalinity: The capacity of bases to neutralize bazơ. Ví d như vôi ñư c cho vào h ñ làm acids. An example is lime added to lakes to gi m ñ axit. decrease acidity. Allergen: A substance that causes an allergic Ch t gây d ng: M t ch t gây ra ph n ng d reaction in individuals sensitive to it. ng cho nh ng cá th nh y c m v i nó. Phù sa: Cát và/ho c các ch t l ng ñ ng l i b i Alluvial: Relating to and/or sand deposited by nư c ch y. flowing water. Phương pháp thay th : B t kỳ phương pháp Alternate Method: Any method of sampling and analyzing for an air or water pollutant that is l y m u và phân tích ch t gây ô nhi m không khí hay nư c nào, mà không ph i là phương not a reference or equivalent method but that has pháp tham chi u hay tương ñương, nhưng ñã been demonstrated in specific cases-to EPA's ñư c ch ng minh trong nh ng trư ng h p c satisfaction-to produce results adequate for th – ñáp ng yêu c u c a EPA – nh m ñưa ra compliance monitoring. k t qu phù h p v i s giám sát tuân th . Alternative Compliance: A policy that allows Tuân th thay th : M t chính sách cho phép các cơ s l a ch n trong s các phương pháp facilities to choose among methods for achieving emission-reduction or risk-reduction instead of gi m b t phát th i ho c gi m b t r i ro thay cho các quy ñ nh ki m sát có ñ nh rõ tiêu command-and-control regulations that specify chu n và cách th c ñ phù h p v i nh ng tiêu standards and how to meet them. Use of a chu n ñó. Là dùng s s i tăm mang tính lý theoretical emissions bubble over a facility to thuy t ñ gi i h n lư ng ô nhi m t a ra trong cap the amount of pollution emitted while khi v n cho phép cơ s ch n l a nơi ch n và allowing the company to choose where and how cách th c tuân th (bên trong cơ s ñó). (Xem: (within the facility) it complies. (See: bubble, s s i tăm, mua bán phát th i) emissions trading.) 11
  12. Alternative Fuels: Substitutes for traditional Nhiên li u thay th : Nh ng ch t thay th ch t liquid, oil-derived motor vehicle fuels like l ng truy n th ng, nhiên li u chuy n hoá t d u dùng cho ñ ng cơ xe như xăng và d u gasoline and diesel. Includes mixtures of ñiêzen. G m các h n h p nhiên li u c n v i alcohol-based fuels with gasoline, methanol, xăng, rư u mêtylic, rư u êtylic, khí nén t ethanol, compressed natural gas, and others. nhiên và các ch t khác. Th u khoán chi n lư c cho h p ñ ng tr li u Alternative Remedial Contract Strategy Contractors: Government contractors who thay th : Các nhà th u khoán c a chính ph provide project management and technical cung c p nh ng d ch v k thu t và qu n lý d án ñ giúp các ho t ñ ng tr li u thay th t i services to support remedial response activities các ñ a ñi m trong Danh sách ưu tiên qu c gia. at National Priorities List sites. Tiêu chu n ch t lư ng không khí bao Ambient Air Quality Standards: (See: Criteria Pollutants and National Ambient Air Quality quanh: (Xem: các ch t ô nhi m tiêu chu n và nh ng tiêu chu n qu c gia v ch t lư ng Standards.) không khí bao quanh). Không khí bao quanh: Ph n khí quy n b t kỳ Ambient Air: Any unconfined portion of the atmosphere: open air, surrounding air. không b gi i h n: không khí ngoài tr i, không khí xung quanh. S ño lư ng bao quanh: Vi c ño lư ng n ng Ambient Measurement: A measurement of the ñ m t ch t hay m t tác nhân gây ô nhi m concentration of a substance or pollutant within the immediate environs of an organism; taken to trong vùng c n trung gian bao quanh sinh v t. ðư c ti n hành ñ liên h v i lư ng phơi relate it to the amount of possible exposure. nhi m có th x y ra. Ambient Medium: Material surrounding or Trung gian bao quanh: Nh ng ch t bao contacting an organism (e.g., outdoor air, indoor quanh ho c ti p xúc v i m t sinh v t (ví d như không khí ngoài tr i, không khí trong nhà, air, water, or soil), through which chemicals or nư c và ñ t), thông qua các môi trư ng ñó các pollutants can reach the organism. (See: Biological Medium, Environmental Medium.) hóa ch t và ch t ô nhi m có th ti p c n sinh v t. (Xem: trung gian sinh h c, trung gian môi trư ng). Nhi t ñ bao quanh: Nhi t ñ c a không khí Ambient Temperature: Temperature of the hay c a các môi trư ng trung gian khác. surrounding air or other medium. Phương pháp chu n ñ Amprometric: Cách Amprometric Titration: A way of measuring ño n ng ñ các ch t có trong nư c b ng cách concentrations of certain substances in water cho dòng ñi n ch y qua khi có ph n ng hóa using an electric current that flows during a chemical reaction. h c x y ra. Anaerobic: A life or process that occurs in, or is K khí: S s ng hay quá trình x y ra, không nh hư ng b i s thi u khí ôxy. not destroyed by, the absence of oxygen. Anaerobic Decomposition: Reduction of the net S phân hu k khí: Quá trình x y ra khi các vi sinh v t trong môi trư ng không có oxy làm energy level and change in chemical composition gi m m c năng lư ng th c và thay ñ i thành of organic matter caused by microorganisms in 12
  13. ph n hóa h c c a ch t h u cơ. an oxygen-free environment. L p s ng ñ ng v t: V y nh trên da ñ ng v t, Animal Dander: Tiny scales of animal skin, a common indoor air pollutant. m t tác nhân ph bi n gây ô nhi m không khí trong nhà . Nghiên c u ñ ng v t: Các cu c ñi u tra s Animal Studies: Investigations using animals as d ng ñ ng v t thay th cho con ngư i v i surrogates for humans with the expectation that mong mu n có ñư c k t qu thích h p v i con the results are pertinent to humans. ngư i. B t ñ ng hư ng: Trong th y h c, là tr ng thái Anisotropy: In hydrology, the conditions under mà t i ñó m t hay nhi u th y tính c a t ng which one or more hydraulic properties of an ng m nư c bi n ñ i so v i ñi m tham chi u. aquifer vary from a reference point. Annular Space, Annulus: The space between Kho ng cách hình vòng, vòng n : Kho ng cách gi a hai ng ñ ng tâm ho c 2 v b c, two concentric tubes or casings, or between the ho c gi a v b c ñ n thành l khoang trong casing and the borehole wall. lòng ñ t. S ñ i kháng: S va ch m ho c c ch hi u Antagonism: Interference or inhibition of the ng c a m t ch t hoá h c do s tác ñ ng c a effect of one chemical by the action of another. m t ch t khác. Antarctic "Ozone Hole": Refers to the seasonal L th ng t ng ôzôn Nam c c: Ch s suy depletion of ozone in the upper atmosphere gi m theo mùa c a t ng ozone thu c t ng cao above a large area of Antarctica. (See: Ozone khí quy n trên m t vùng r ng l n Nam c c. Hole.) (Xem: l th ng t ng ôzôn) ði u kho n ch ng suy thoái: M t ph n nh ng Anti-Degradation Clause: Part of federal air yêu c u liên bang v ch t lư ng nư c và không quality and water quality requirements khí, ngăn ch n s x u ñi do m c ô nhi m vư t prohibiting deterioration where pollution levels are above the legal limit. quá gi i h n h p pháp. Anti-Microbial: An agent that kills microbes. Ch t ch ng khu n: Nh ng tác nhân có kh năng tiêu di t vi khu n. Applicable or Relevant and Appropriate Nh ng yêu c u thích h p có th ng d ng hay c n thi t (ARARs): Là b t kỳ ñ o lu t Requirements (ARARs): Any state or federal statute that pertains to protection of human life c a ti u bang ho c liên bang có g n li n v i vi c b o v con ngư i và môi trư ng trong and the environment in addressing specific nh ng ñi u ki n riêng bi t ho c s d ng k conditions or use of a particular cleanup thu t d n s ch c th t i m t ñ a ñi m technology at a Superfund site. Superfund. Li u lư ng ng d ng: Trong ñánh giá phơi Applied Dose: In exposure assessment, the nhi m, là lư ng ch t ti p xúc ranh gi i th m amount of a substance in contact with the hút chính c a m t cơ quan (như da, mô ph i, primary absorption boundaries of an organism (e.g., skin, lung tissue, gastrointestinal track) and rãnh d dày- ru t) và s n sàng th m hút. available for absorption. Tính tan trong nư c: Hàm lư ng t i ña c a Aqueous Solubility: The maximum m t hóa ch t hòa tan trong nư c tinh khi t t i concentration of a chemical that will dissolve in 13
  14. nhi t ñ tham chi u. pure water at a reference temperature. T ng ng m nư c: M t hay m t nhóm các Aquifer: An underground geological formation, thành h ñ a ch t dư i ñ t có ch a nư c. T ng or group of formations, containing water. Are ng m nư c là ngu n nư c ng m c a gi ng, sources of groundwater for wells and springs. su i. Ki m tra t ng ng m nư c: M t lo i xét Aquifer Test: A test to determine hydraulic nghi m nh m xác ñ nh th y tính c a m t t ng properties of an aquifer. ng m nư c. L p ch a nư c: Thành h ñ a ch t có ch Aquitard: Geological formation that may a nư c ng m nhưng không có kh năng chuy contain groundwater but is not capable of n nh ng lư ng nư c ñáng k dư i d c th y l transmitting significant quantities of it under c bình thư ng. Cũng có ch c năng như l p gi normal hydraulic gradients. May function as i confining bed. h n. L p ph ki n trúc: L p ph ngoài như sơn và Architectural Coatings: Coverings such as h c ín, ñư c s d ng cho m t ngoài c a các tòa paint and roof tar that are used on exteriors of buildings. nhà. Khu v c theo dõi: Theo chương trình UIC, là Area of Review: In the UIC program, the area khu v c bao quanh gi ng n i x ñư c theo dõi surrounding an injection well that is reviewed trong su t quá trình cho phép ñ xác ñ nh xem during the permitting process to determine if dòng ch y gi a các t ng ng m nư c có ph i t flow between aquifers will be induced by the ho t ñ n g n i x . injection operation. Ngu n khu v c: B t kỳ ngu n ô nhi m không Area Source: Any source of air pollution that is khí th i ra trong m t khu v c khá nh , nhưng released over a relatively small area but which không th phân lo i thành m t ngu n ñi m. cannot be classified as a point source. Such Nh ng ngu n như th có th bao g m xe c , sources may include vehicles and other small các ñ ng cơ nh khác, ho t ñ ng kinh doanh engines, small businesses and household nh và sinh ho t gia ñình, ho c nh ng ngu n activities, or biogenic sources such as a forest gen sinh h c như m t khu r ng th i ra khí that releases hydrocarbons. hydrocacbon. Ch t thơm: M t lo i hydrocacbon, như Aromatics: A type of hydrocarbon, such as benzen ho c toluen, v i m t c u trúc chu i ñ c benzene or toluene, with a specific type of ring bi t. Ch t thơm ñôi khi ñư c thêm vào xăng ñ structure. Aromatics are sometimes added to làm tăng lư ng octan. M t s ch t thơm r t gasoline in order to increase octane. Some ñ c h i. aromatics are toxic. Arsenicals: Pesticides containing arsenic. Ch t có th ch tín: Nh ng lo i thu c tr sâu có ch a asen. Nư c ng m (T ng ng m nư c hay gi ng Artesian (Aquifer or Well): Water held under phun): Nư c b gi dư i áp l c trong l p ñá pressure in porous rock or soil confined by x p hay l p ñ t b gi i h n b i các thành ñ a impermeable geological formations. không th m nư c. Amiăng: Khoáng ch t hình s i có th làm ô Asbestos: A mineral fiber that can pollute air or nhi m ngu n nư c ho c không khí và gây b nh water and cause cancer or asbestosis when 14
  15. ung thư, b nh ph i do hít ph i. EPA ñã c m và inhaled. EPA has banned or severely restricted h n ch kh t khe vi c s d ng amiăng trong its use in manufacturing and construction. s n xu t và xây d ng. S lo i gi m amiăng: Chu i ho t ñ ng ki m Asbestos Abatement: Procedures to control fiber release from asbestos-containing materials soát s tách s i t các nguyên li u ch a amiăng trong m t tòa nhà ho c lo i b chúng in a building or to remove them entirely, including removal, encapsulation, repair, hoàn toàn, bao g m s lo i b , thu g n, s a ch a, rào, b c và các chương trình ho t ñ ng enclosure, encasement, and operations and b o dư ng. maintenance programs. ðánh giá amiăng: Trong chương trình amiăng Asbestos Assessment: In the asbestos-in-schools trư ng h c, là s ñánh giá v ñi u ki n v t program, the evaluation of the physical condition ch t và kh năng phá h y t t c lo i v t li u và and potential for damage of all friable asbestos h th ng cách nhi t có ch a amiăng b . containing materials and thermal insulation systems. Giám ñ c chương trình amiăng: M t ch Asbestos Program Manager: A building owner xây d ng ho c ñ i di n ñư c ch ñ nh giám sát or designated representative who supervises all m i m t c a chương trình ki m soát và qu n lý aspects of the facility asbestos management and amiăng. control program. Ch t th i ch a amiăng (ACWM): Qu ng Asbestos-Containing Waste Materials (ACWM): Mill tailings or any waste that cu i nhà máy ho c b t c ch t th i nào có ch a amiăng thương m i và sinh ra t m t contains commercial asbestos and is generated ngu n ñư c nêu trong Chu n NESHAPS v by a source covered by the Clean Air Act Amiăng thu c ð o lu t không khí s ch. Asbestos NESHAPS. Asbestosis: A disease associated with inhalation B nh b i ph i: B nh ph i phát sinh do hít ph i các h t amiăng, gây khó th có th d n of asbestos fibers. The disease makes breathing ñ n t vong. progressively more difficult and can be fatal. Ash: The mineral content of a product remaining Tro: Thành ph n khoáng ch t còn l i c a m t s n ph m sau khi b ñ t cháy hoàn toàn. after complete combustion. Assay: A test for a specific chemical, microbe, Xét nghi m: M t xét nghi m hóa ch t, vi or effect. khu n hay hi u ng. Quy ñi m ñánh giá: Trong vi c ñánh giá các Assessment Endpoint: In ecological risk nguy cơ sinh thái, là m t báo cáo v giá tr môi assessment, an explicit statement of the trư ng c n ñư c b o v ; bao g m m t th c th environmental value to be protected; includes sinh thái và th c th ñ c trưng c th (ví d , cá both an ecological entity and specific attributed thereof entity (e.g., salmon are a valued h i là m t th c th sinh thái có giá tr ; vi c tái sinh s n và b o toàn s lư ng cá h i là th c th ecological entity; reproduction and population ñ c trưng t o nên quy ñi m ñánh giá.) maintenance – the attribute – form an assessment endpoint.) S ñ ng hóa: Kh năng t làm s ch nh ng Assimilation: The ability of a body of water to ch t gây ô nhi m c a m t th nư c. purify itself of pollutants. 15
  16. Kh năng ñ ng hóa: Kh năng ti p nh n nư c Assimilative Capacity: The capacity of a natural th i ho c các ch t ñ c h i c a m t th nư c t body of water to receive wastewaters or toxic nhiên mà không gây ra tác h i và t n thương materials without deleterious effects and without cho sinh v t s ng dư i nư c ho c ngư i dùng damage to aquatic life or humans who consume nư c. the water. Association of Boards of Certification: An Hi p h i các ban ch ng nh n: M t t ch c qu c t ñ i di n các ban ngành ñ m b o ngư i international organization representing boards ñi u hành công trình nư c và nư c th i. which certify the operators of waterworks and wastewater facilities. Khu v c ñ t: Khu v c ñư c xem là nơi có Attainment Area: An area considered to have ch t lư ng không khí ñ t chu n ho c t t hơn air quality as good as or better than the national chu n không khí qu c gia ñư c qui ñ nh trong ambient air quality standards as defined in the ð o lu t không khí s ch. M t khu v c có th Clean Air Act. An area may be an attainment ñ t chu n ñ i v i m t ch t ô nhi m này nhưng area for one pollutant and a non-attainment area không ñ t chu n ñ i v i nh ng ch t ô nhi m for others. khác. S suy gi m: Quá trình qua ñó m t h p ch t b Attenuation: The process by which a compound gi m d n hàm lư ng theo th i gian thông qua is reduced in concentration over time, through absorption, adsorption, degradation, dilution, s th m th u, h p th , phân rã, pha loãng, và/ho c bi n ñ i. ðó cũng là s suy gi m t m and/or transform-ation. And also be the decrease nhìn do ánh sáng b làm y u ñi do ô nhi m vi with distance of sight caused by attenuation of light by particulate pollution. h t. Attractant: A chemical or agent that lures Ch t h p d n: M t lo i ch t hóa h c ho c tác insects or other pests by stimulating their sense nhân nh côn trùng ho c loài v t gây h i b ng of smell. cách kích thích kh u giác c a chúng. Attrition: Wearing or grinding down of a S mài mòn: S làm mòn và nghi n nát m t ch t do ma sát. B i t nh ng quá trình như v y substance by friction. Dust from such processes contributes to air pollution. góp ph n gây ô nhi m không khí. Availability Session: Informal meeting at a Bu i h p th c t : M t cu c h p thân m t t i ñ a ñi m công c ng, nơi ngư i dân quan tâm public location where interested citizens can talk with EPA and state officials on a one-to-one có th trò chuy n v i viên ch c EPA và ti u bang trên n n t ng ñ i tho i tr c ti p m t ñ i basis. m t. Lư ng Clo th c t : S ño lư ng Clo có s n Available Chlorine: A measure of the amount trong ñá vôi clo hoá, h n h p hypoclorit, và of chlorine available in chlorinated lime, các v t li u khác ñư c dùng như ngu n cung hypochlorite compounds, and other materials c p clo khi so sánh v i lư ng clo có trong clo used as a source of chlorine when compared with that of liquid or gaseous chlorines. l ng và khí. Chi phí tránh ñư c: Chi phí dùng ñ tái t o Avoided Cost: The cost a utility would incur to lư ng ñi n b ng cách s d ng chính ngu n có generate the next increment of electric capacity s n; m c ñ mua l i c a nhi u d án khí bãi using its own resources; many landfill gas 16
  17. rác ñ u ñư c d a trên chi phí tránh ñư c. projects' buy back rates are based on avoided costs. M c thang âm AC: M c ñ âm thanh v a ñ AC Scale Sound Level: A measurement of ñ ño ñ nh y c m c a tai, dùng ñ ch cư ng sound approximating the sensitivity of the ñ hay m c n c a âm thanh. human ear, used to note the intensity or annoyance level of sounds. B Áp l c ngư c: Áp su t làm nư c ch y ngư c Back Pressure: A pressure that can cause water v ngu n cung c p nư c khi h th ng nư c to backflow into the water supply when a user's th i c a ngư i s d ng có áp su t cao hơn h waste water system is at a higher pressure than th ng nư c công c ng. the public system. Dòng ch y ngư c/ Xi-phông ngư c: Tình Backflow/Back Siphonage: A reverse flow tr ng dòng ch y ngư c gây ra do s chênh l ch condition created by a difference in water v áp su t nư c. Tình tr ng này làm cho nư c pressures that causes water to flow back into the t ngu n b t kỳ khác v i ngu n ñã ñ nh ch y distribution pipes of a drinking water supply ngư c v các ng phân ph i cung c p nư c from any source other than the intended one. u ng. M c n n: 1. N ng ñ m t ch t trong m t trung Background Level: 1. The concentration of a gian môi trư ng (không khí, nư c ho c ñ t) substance in an environmental media (air, water, or soil) that occurs naturally or is not the result xu t hi n t nhiên ho c không ph i do các ho t ñ ng c a con ngư i; 2. Trong ñánh giá phơi of human activities; 2. In exposure assessment nhi m, là n ng ñ m t ch t trong m t khu v c the concentration of a substance in a defined xác ñ nh, trong kho ng th i gian c ñ nh, control area, during a fixed period of time trư c, trong, ho c sau khi ti n hành thu th p d before, during, or after a data-gathering operation. li u. S r a ngư c: Vi c ñ o chi u dòng ch y cho Backwashing: Reversing the flow of water back nư c ch y ngư c l i qua thi t b l c ñ lo i b through the filter media to remove entrapped solids. các ch t r n b gi l i. Quá trình phân sau nhà: S bi n ñ i ch t Backyard Composting: Diversion of organic th i th c ph m h u cơ và rác vư n t dòng food waste and yard trimmings from the ch t th i ñô th b ng phương pháp phân trong municipal waste stream by composting them in vư n nhà thông qua s phân h y có ki m soát one’s yard through controlled decompostion of các ch t h u cơ do vi khu n và n m m c gây organic matter by bacteria and fungi into a nên, bi n các ch t này thành ch t gi ng như humus-like product. It is considered source mùn. Vi c này ñư c xem là làm gi m ngu n reduction, not recycling, because the composted materials never enter the municipal waste stream. th i, không ph i tái ch , vì các s n ph m t o ra b i quá trình phân không bao gi ñi vào dòng ch t th i ñô th . Tang thu m u ñ t: Thanh thép m t ñ u m Barrel Sampler: Open-ended steel tube used to collect soil samples. dùng ñ thu m u ñ t. 17
  18. BACT – Best Available Control Techonology: Công ngh qu n lý s n có t t nh t: Gi i h n phóng th i d a trên ñ c t gi m ch t th i t i ña An emission limitation based on the maximum (xét tác ñ ng c a n n kinh t , môi trư ng, các degree of emission reduction (considering ngu n năng lư ng). S gi m thi u này có th energy, enviromental, and economic impacts) ñ t ñư c nh áp d ng các quá trình s n xu t và achievable through application of production các phương pháp, h th ng, công ngh s n có. processes and available methods, systems, and techniques. BACT does not permit emissions in Công ngh qu n lý s n có t t nh t không cho phép phóng th i vư t quá m c cho phép c a excess of those allowed under any applicable ð o lu t không khí s ch. Khái ni m BACT Clean Air Act provisions. Use of the BACT ñư c phép dùng áp d ng cho t ng trư ng h p concept is allowable on a case by case basis for ñ i v i ngu n phóng th i m i và b sung trong major new or modified emissions sources in khu v c ñ t chu n và t ng ch t ô nhi m n m attainment areas and applies to each regulated trong quy ñ nh. pollutant. Vi khu n: Nh ng cơ th s ng kích thư c hi n Bacteria: (Singular: bacterium) Microscopic living organisms that can aid in pollution control vi có th h tr vi c ki m soát ô nhi m b ng cách chuy n hoá các thành ph n h u cơ trong by metabolizing organic matter in sewage, oil nư c th i, d u tràn và nh ng ch t ô nhi m spills or other pollutants. However, bacteria in khác. Tuy nhiên, vi khu n trong ñ t, nư c ho c soil, water or air can also cause human, animal không khí cũng có th gây ra các v n ñ v s c and plant health problems. kh e cho con ngư i và ñ ng th c v t. Baffle: A flat board or plate, deflector, guide, or Báp: M t t m hay diã ph ng, b làm l ch, thi t b ch nh hư ng ho c tương t ñư c g n hay ñ t similar device constructed or placed in flowing trong các h th ng dòng ch y c a nư c ho c water or slurry systems to cause more uniform bùn than ñ làm t c ñ dòng ch y ñ ng nh t flow velocities to absorb energy and to divert, hơn, nh m h p th năng lư ng và chuy n guide, or agitate liquids. hư ng ho c ñ nh hư ng ch t l ng. Khoang báp: Trong b n thi t k lò ñ t, m t Baffle Chamber: In incinerator design, a khoang ñư c thi t k nh m ñ y m nh s l ng chamber designed to promote the settling of fly t c a tro bay và h t thô b ng cách thay ñ i ash and coarse particulate matter by changing the hư ng hay gi m t c ñ các khí t o ra do vi c direction and/or reducing the velocity of the ñ t rác hay bùn. gases produced by the combustion of the refuse or sludge. Túi l c: Túi l n, thư ng b ng s i th y tinh, Baghouse Filter: Large fabric bag, usually made dùng ñ l c các h t trung bình và l n (có of glass fibers, used to eliminate intermediate ñư ng kính l n hơn 20 PM). Thi t b này ho t and large (greater than 20 PM in diameter) ñ ng như túi c a máy hút b i chân không dùng particles. This device operates like the bag of an ñi n, cho không khí và các h t nh hơn ñi qua electric vacuum cleaner, passing the air and trong khi gi l i nh ng h t l n hơn. smaller particles while entrapping the larger ones. ng tát: 1. ng có van ñ u dư i, dùng ñ Bailer: 1. A pipe with a valve at the lower end, hút b bùn ñáy hay thành gi ng trong khi used to remove slurry from the bottom or side of khoan, hay dùng ñ l y m u nư c ng m t a well as it is being drilled, or to collect ground- water samples from wells or open boreholes; 2.A gi ng hay t các l khoan l thiên; 2. M t lo i tube of varying length. ng có nhi u ñ dài khác nhau. 18
  19. Tát nén: Nén các ch t th i r n thành kh i ñ Baling: Compacting solid waste into blocks to reduce volume and simplify handling. gi m th tích rác và d x lý. Máy phân lo i ñ n ñ o: M t lo i máy dùng Ballistic Separator: A machine that sorts ñ phân lo i ch t vô cơ và h u cơ trong rác organic from inorganic matter for composting. th i ñ ti n vi c phân. Band Application: The spreading of chemicals ng d ng phun theo d i: Dùng hoá ch t trên, hay g n các lu ng th c v t trên cánh ñ ng. over, or next to, each row of plants in a field. Gi v n: H th ng ghi nh n vi c gi m th i ñ t Banking: A system for recording qualified air yêu c u ñ dùng trong các giao d ch s i tăm, emission reductions for later use in bubble, bù l , m ng lư i sau này. (Xem: mua bán ch t offset, or netting transactions. (See: emissions trading.) th i). Song ch n: M t thi t b dùng ñ lo i b nh ng Bar Screen: In wastewater treatment, a device h t r n l n trong x lý nư c th i. used to remove large solids. L p v b o v b m t: M t l p v t li u ngăn Barrier Coating(s): A layer of a material that ng a s xâm nh p c a m t ch t nào ñó qua b obstructs or prevents passage of something m t ñã ñư c b o v , ví d các ch t như v a xi through a surface that is to be protected; e.g., măng, h c ín, ho c nhi u h n h p trét khác; grout, caulk, or various sealing compounds; ñôi khi ñư c dùng v i màng l c polyurethane sometimes used with polyurethane membranes to ñ ngăn s ăn mòn và ôxi hoá trên b m t kim prevent corrosion or oxidation of metal surfaces, lo i ho c ngăn tác h i c a hoá ch t ñ i v i các chemical impacts on various materials, or, for ch t khác ho c, vd như, ñ ngăn khí phóng x example, to prevent radon infiltration through radon xuyên qua nh ng b c tư ng, v t r n n t walls, cracks, or joints in a house. hay k h trong nhà. Basal Application: In pesticides, the application ng d ng phun vào g c: Khi di t tr các lo i of a chemical on plant stems or tree trunks just côn trùng có h i, là vi c s d ng hoá ch t phun above the soil line. vào g c ho c thân th c v t v trí sát trên b m t lu ng cày. Bazan: Năng lư ng ñ s d ng m t thi t b Basalt: Consistent year-round energy use of a trong m t năm; cũng là lư ng ñi n năng t i facility; also refers to the minimum amount of electricity supplied continually to a facility. thi u cung c p liên t c cho m t thi t b . Bean Sheet: Common term for a pesticide data B ng Bean: Thu t ng thông d ng v b n ghi nh n toàn b thông tin liên quan ñ n m t lo i package record. thu c tr sâu. T i tr ng ñáy: Nh ng h t tr m tích n m ñáy Bed Load: Sediment particles resting on or near ho c g n ñáy kênh và b ñ y ho c b cu n theo the channel bottom that are pushed or rolled dòng nư c ch y. along by the flow of water. BEN: EPA's computer model for analyzing a BEN: M t m u máy tính thông d ng c a EPA dùng ñ phân tích l i nhu n kinh t c a bên violator's economic gain from not complying làm trái do vi ph m các qui ñ nh c a pháp lu t with the law. 19
  20. mà có. Ki m tra phân ño n: Vi c ki m tra công ngh Bench-scale Tests: Laboratory testing of làm s ch có ti m năng s d ng trong phòng thí potential cleanup technologies (See: treatability nghi m. (Xem: nghiên c u kh năng x lý). studies.) Phân tích chi phí-l i nhu n: M t phương Benefit-Cost Analysis: An economic method for pháp kinh t ñánh giá l i nhu n thu vào và chi assessing the benefits and costs of achieving phí b ra nh m ñ t ñư c tiêu chu n s c kh e alternative health-based standards at given levels of health protection. thay th t i nh ng m c b o v s c kh e cho trư c. Sét Bentonít: L ai ñ t sét keo có th n ra khi Bentonite: A colloidal clay, expansible when m ư t, bình thư ng ñư c s d ng ñ b t kín moist, commonly used to provide a tight seal around a well casing. xung quanh thành gi ng. Beri (Be): Kim lo i nguy hi m ñ i v i s c Beryllium: An metal hazardous to human health kh e con ngư i khi hít ph i như m t ch t ô when inhaled as an airborne pollutant. It is nhi m bay. Nó th i ra t các xư ng máy, nhà discharged by machine shops, ceramic and máy g m, nhà máy ch t ñ y và lò ñúc. propellant plants, and foundries. Best Available Control Measures (BACM): A Bi n pháp ki m soát s n có t t nh t (BACM): Thu t ng dùng ñ ch các phương term used to refer to the most effective measures pháp hi u qu nh t (theo hư ng d n c a EPA) (according to EPA guidance) for controlling ñ ki m soát các phân t nh tán s c và các small or dispersed particulates and other ch t th i khác t b i ñư ng ph , b hóng, b i emissions from sources such as roadway dust, tro t lò than và t vi c ñ t cói, g , c , rác rư i soot and ash from woodstoves and open burning of rush, timber, grasslands, or trash. ngoài tr i. Best Available Control Technology (BACT): Công ngh ki m soát s n có t t nh t (BACT): ð i v i ngu n tài nguyên c th thì For any specific source, the currently available technology producing the greatest reduction of các k thu t s n có hi n nay có th t o ra s c t gi m t i ña các ch t th i gây ô nhi m không air pollutant emissions, taking into account khí, tính ñ n c năng lư ng, chi phí môi energy, environmental, economic, and other trư ng, kinh t và các chi phí khác. costs. Best Available Control Technology (BACT): Công ngh ki m soát s n có t t nh t (BACT): K thu t nghiêm ng t nh t có s n ñ The most stringent technology available for controlling emissions; major sources are required ki m soát khí th i; nhi u ngu n tài nguyên to use BACT, unless it can be demonstrated that chính c n áp d ng công ngh này tr phi có th it is not feasible for energy, environmental, or ch ng minh r ng công ngh này b t kh thi vì lý do năng lư ng, môi trư ng hay kinh t . economic reasons. Công ngh s n có rõ nh t (BDAT): Theo Best Demonstrated Available Technology EPA, ñây là phương ti n hi u qu nh t v m t (BDAT): As identified by EPA, the most thương m i nh m x lý nh ng ch t th i nguy effective commercially available means of hi m nh t ñ nh. Công ngh s n có rõ nh t có treating specific types of hazardous waste. The th thay ñ i theo nh ng ti n b trong công BDATs may change with advances in treatment technologies. ngh x lý. 20
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2