Tung lò mò - Món ăn độc
đáo của người Chăm
Ở An Giang, đồng bào Chăm có một món ăn lạ từ tên gọi đến cách chế biến, hấp
dẫn tất cả những ai đã từng một lần thưởng thức. Đó là món tung lò mò.
Tung lò mò - Món ăn độc đáo của người
Chăm
Theo tiếng Chăm “tung” nghĩa là ruột, “lò mò” là con bò, dịch ra tiếng Việt nghĩa
là lạp xưởng bò. Với người Chăm, đó là một món ăn mang đậm bản sắc dân tộc.
Còn với những thực khách, tung là mò thật sự là một món quà quý, ngon, lạ và bổ
dưỡng.
Tuy nhiên, ít ai biết rằng, món ăn này gắn liền với một truyền thuyết của người
Chăm.
Theo truyền thuyết, vào thời hỗn mang trái đất hoàn toàn tĩnh lặng. Cảm thấy buồn
khi không có sự sống trên trần gian, thượng đế (Allah) đã sai sứ thần lấy bốn loại
đất sét đen, trắng, vàng, đỏ tạo thành người đàn ông đầu tiên là Nabi Adam, có xác
nhưng chưa có hồn. Sự xuất hiện của ông Adam đã làm cho ma quỷ lo sợ quyền uy
của chúng sẽ bị mất. Chờ cho Adam ngủ mê, chúng mới kéo lại phóng uế lên người
ông để làm nhục. Khi tỉnh dậy, ông thấy toàn thân thể mình là những thứ hôi thối,
ông đau khổ và xấu hổ vô cùng. Thượng đế sai lấy nước thiên đàng tắm rửa cho
Adam.
Trong quá trình tẩy rửa, những chất dơ bẩn trên thân thể Adam đã biến thành con
heo, con chó. Sau khi tẩy rửa xong Adam có lời thề: "Heo và chó là kẻ thù của ta
và con cháu ta sau này". ( hoidulich.com)
Chính vì thế, đối với người Chăm (theo Hồi giáo) thịt heo là thực phẩm cấm kị. Để
thưởng thức món lạp xưởng, họ đã chế biến ra lạp xưởng bằng thịt bò - tung lò mò.
Món tung lò mò của người Chăm hấp dẫn mọi người bởi từ lúc chuẩn bị nguyên
liệu cho đến cách chế biến rất lạ. Món lạp xưởng bò làm theo đúng gốc của người
Chăm là lấy những phần thịt “tận thu” của con bò như lóc thịt bò vụn còn sót trên
xương, mỡ bò và ruột bò. Tuy nhiên, để được tung lò mò ngon nhất, người ta phải
lấy thịt bò ngon như: đùi, bắp hoặc thịt bò nạc lóc từ xương. Sau khi khủ mùi bò
bằng rượu và gừng, thịt bò được loại bỏ hết gân và bầy nhầy thì xắt nhuyễn.
Tung lò mò - đặc sản của Chăm
Khi làm tung lò mò, thịt và mỡ bò phải theo tỷ lệ hai thịt một mỡ và mỡ bò dùng
làm lạp xưởng là loại mỡ sa, mỡ chày vừa mỏng, vừa không nặng mùi như mỡ
thăn. Sau đó, trộn đều hỗn hợp thịt với tiêu sọ, hoa hồi, một số gia vị thông thường
và một loại gia vị bí truyền của người Chăm.
Ruột bò lộn bề trái, cạo, rửa nước muối thật sạch rồi lộn lại, phơi hơi se. Thịt trộn
xong, để cho thấm, dồn vào ruột bò, thắt từng khúc dài khoảng 3 đốt tay, tròn cỡ
ngón chân cái, phơi chừng 3 nắng là có thể dùng được. Tùng lo mò để càng lâu
càng ngon.
Để món tung lò mò trở thành món ngon độc đáo, người Chăm còn cho vào đó một
nguyên liệu đặc biệt - cơm nguội. Cơm nguội khi được lên men có vị chua lạ
miệng cho người ăn.
Thưởng thức tung lò mò đúng điệu nhất chính là nướng trên than hồng. Tung lò
mờ chín tới đâu ăn tới đó. Chúng ta sẽ cảm nhận được vị ngọt bùi của thịt và mỡ
bò, vị chua chua của cơm nguội lên men hòa cùng gia vị cay của ớt. Món tung lò
mò phải ăn kèm với rau húng quế, ngò gai và đu đủ ngâm chua ngọt và chấm với
tương phở đen, tương ớt thì mới cảm nhận được sự phối hợp gia vị thú vị của
người Chăm.
Người Chăm thường làm tung lò mò để ăn chơi trong gia đình và đãi bạn. Ngồi
quanh bếp lửa hồng nướng tung lò mò, vừa chín đến đâu ăn đến đó vừa trò chuyện
người ta mới cảm thấy hết dư vị của món ăn này. Tung lò mò không chỉ là món ăn
quý của văn hóa, độc đáo về ẩm thực mà còn chan chứ tình cảm của người Chăm.