B GIÁO DC VÀ ðÀO TO
ðI HC NÔNG NGHIP HÀ NI
GVC.Ths. HOÀNG TH CHT
V K THUT CƠ KHÍ
HÀ NI 2008
Trưng ði hc Nông nghip Hà Ni – Giáo trình V k thut cơ khí ……………………………………………
1.
M ðU
V k thut là môn hc k thut cơ s ñưc dy các trưng ñi hc k thut nhm cung
cp cho sinh viên nhng kin thc cơ bn v cách ñc lp bn v k thut. Nh nhng bn v
này mà ngưi cán b k thut nói ñưc ý ñ thit k ca mình thc hin ý ñ ñó. Ngày nay
khi mc ñ chuyên môn hoá hp tác hoá trong hu ht các lĩnh vc sn xut ñi sng
ñã ñt ti mc ñ cao, thì bn v k thut ñã tr thành “Ting nói” ca k thut.
Các bn v k thut ñưc y dng bng các phương pháp biu din khoa hc, chính xác
tuân theo nhng quy tc thng nht ñưc quy ñnh trong các “Tiêu chun Nhà nưc”.
Nhim v ca môn V k thut cung cp cho ngưi hc nhng hiu bit cơ bn v v
k thut ñ có th có kh năng thành lp ñc bn v. Bn v phi ñưc v chính xác , sáng sa
ñ ngưi ñc d hiu và tránh nhm l"n th ñòi h#i phi v chính xác, t$ m$ cn nhiu thi
gian khi v bng d ng c cm tay. Còn khi v bng y tit kim ñưc thi gian nh các tin
ích ca các thao c nhanh chính xác. Môn v k thut còn rèn luyn cho sinh viên tác phong
làm vic khoa hc, ý thc t% chc k& lut, tính c'n thn, kiên nh"n ca ngưi làm công
tác khoa hc k thut.
V k thut môn hc k thut cơ s mang nhiu tính thc hành. Trong quá trình hc
tp, ngưi hc cn phi nm vng các kin thc cơ bn như: lý lun v các phép chiu, các
phương pháp biu din vt th, nm vng các quy ñnh ca Tiêu chu'n Nhà nưc v bn v, m(t
khác phi thưng xuyên rèn luyn các k năng thc hành.
Năm 1963, U& ban Khoa hc K thut Nhà nưc nay là B Khoa hc & Công ngh ñã
ban hành các tiêu chu'n Vit Nam v “Bn v cơ khí”. ðó cũng nhng Tiêu chu'n Nhà nưc
ñu tiên ca Vit Nam. Năm 1964 các “Tiêu chun v h thng qun lý bn v ñưc ban hành.
Các Tiêu chu'n trên ñã bưc ñu thng nht các quy ñnh v bn v k thut nưc ta.
ðn nay các Tiêu chu'n ñó ngày càng ñưc s+a ñ%i hoàn thin cho phù hp vi s phát trin
ca sn xut s tin b ca khoa hc, k thut. Hin nay các Tiêu chu'n v bn v k thut
nói riêng các Tiêu chu'n v tài liu thit k nói chung ñưc Nhà nưc ban hành trong nhóm
các tiêu chu'n v “H thng tài liu thit k”.
ð thng nht “Ting nói” ca k thut trên phm vi rng ln hơn, t% chc quc t v
tiêu chu'n hóa (International Organiazation for Standardization) vit tt ISO thành lp t,
năm 1946 ñã ban hành các Tiêu chu'n quc t v bn v k thut.
Vic áp d ng nhng Tiêu chu'n Quc gia Quc t cũng như các Tiêu chu'n ngành,
Tiêu chu'n xí nghip vào thc tin sn xut ý nghĩa rt ln ñi vi nn kinh t quc dân.
ñã thúc ñ'y các tin b k thut, nâng cao năng sut lao ñng, cht lưng h giá thành sn
ph'm. Góp phn giáo d c ngưi lao ñng v tư tưng, v l li làm vic trong nn sn xut ln .
nhng ngưi làm công tác khoa hc, k thut trong tương lai chúng ta phi ý thc
trong vic tìm hiu chp hành các Tiêu chu'n Quc gia Quc t cũng như các Tiêu chu'n
ngành, Tiêu chu'n nghip trong quá trình hc tp môn v k thut cũng như vic áp vào công
vic thit k ch$ ño sn xut sau này.
Trưng ði hc Nông nghip Hà Ni – Giáo trình V k thut cơ khí ……………………………………………
2.
CHƯƠNG I
VT LIU VÀ DNG C V
ð lp các bn v k thut cn phi nhng vt liu d ng c v thích hp. La chn
ñúng và s+ d ng thành tho các d ng c v là mt trong nhng ñiu kin ñm bo cht lưng bn
v nâng cao hiu sut công tác. . Sau ñây mt s vt liu d ng c thưng dùng trong v
k thut.
1.1. VT LIU V
1.1.1. Giy v
Thưng có các loi giy sau ñây:
- Giy v tinh (giy crôki), loi giy dày, hơi cng mt m(t nh-n mt m(t ráp.
Khi v bng chì hay bng mc ñu v trên m(t nh-n.
- Giy can dùng ñ sao ch p bn v.
- Giy v phác là loi giy thưng, giy k. li ho(c giy k. ô vuông.
1.1.2. Bút v
Ch$ dùng bút chì ñen ñ thc hin các bn v kĩ thut.
Bút chì ñen nhiu loi, bút loi cng ký hiu bng ch H (2H, 3H ... 6H) bút loi
mm ký hiu bng ch B (2B, 3B ... 6B). Ch s ñng trưc ch H ho(c B càng ln thì bút ñ
cng ho(c ñ mm càng ln. Bút chì loi v,a có ký hiu là HB.
Trong v kĩ thut, thưng dùng loi bút chì HB ñ v m, v các nét mnh bút chì 2B
ññm các nét v ho(c ñ vit ch.
Bút chì thân g/ ñưc vót nhn hay vót theo hình lư0i ñ c (H. 1-1).
Hình 1-1
Ngày nay ngưi ta thưng dùng các loi bút chì bm (H. 1-2), rt thun tin khi s+ d ng.
Nên dùng loi bút lõi chì có ñưng kính và ñ cng phù hp.
Trưng ði hc Nông nghip Hà Ni – Giáo trình V k thut cơ khí ……………………………………………
3.
Hình 1-2
1.1.3. Ty
Ch$ nên dùng loi t'y mm, khi cn t'y xoá các nét v bng mc ñen, th dùng lư0i
dao co ho(c bút ph mc trng.
Ngoài ra còn mt s vt liu khác như mc ñen, giy nhám (ñ mài ñu bút chì), ñinh
mũ ñ c ñnh giy v trên bàn v ...
1.2. DNG C V VÀ CÁCH S DNG
1.2.1. Bàn v
M(t bàn v thưng làm bng g/ mm, m(t bàn phi ph1ng nh-n, hai biên trái phi
ca bàn v thưng n2p bng g/ cng ñ m(t n không b vênh. M(t biên trái ca bàn v phi
ph1ng và nh-n ñ có th trưt thưc ch T mt cách d dàng (H. 1-3).
Hình 1-3
1.2.2. Thưc ch T
Thưc ch T làm bng g/ ho(c bng cht d.o, gm thân ngang m#ng ñu T.
Mép trưt ca ñu T vuông góc vi mép trên ca thân ngang, ñu T cũng có th quay ñưc so vi
thân ngang.
Hình 1-4
Thưc ch T dùng ñ vch các ñưng th1ng nm ngang, khi vch, bút chì ñưc vch theo
mép trên ca thân ngang. ð các ñưng v song song vi nhau, ta có th trưt mép ca ñu thưc
T dc theo biên trái ca bàn v (H. 1-4).
Trưng ði hc Nông nghip Hà Ni – Giáo trình V k thut cơ khí ……………………………………………
4.
1.2.3. Êke
Êke v k thut thưng là mt b gm hai chic, mt chic có hình tam giác vuông cân và
mt chic có hình n+a tam giác ñu. Êke thưng làm bng g/ m#ng ho(c cht d.o.
th dùng êke phi hp vi thưc ch T ho(c hai êke phi hp vi nhau ñ vch các
ñưng th1ng ñng, các ñưng nghiêng song song và các góc … (H. 1-5).
Hình 1-5
1.2.4. Thưc cong
Thưc cong là thưc dùng ñ v các ñưng cong mà không v ñưc bng com pa như các
ñưng elíp, parabon, hypebon ... Thưc cong nhiu loi khác nhau ñưc làm bng g/ ho(c
cht d.o.
Khi v, trưc ht cn xác ñnh ñưc mt s ñim ca ñưng cong, sau ñó dùng thưc
cong ni các ñim ñó li, sao cho mt cung nào ñó ca thưc cong ñi qua ít nht ba ñim ca
ñưng cong ñ ñưng cong ñưc trơn ñu (H. 1-6).
Hình 1-6
1.2.5. Hp compa
Hp compa v k thut thưng dùng các d ng c sau: compa v ñưng tròn, compa
ño, bút k. mc … Dưi ñây trình bày cách s+ d ng mt s d ng c ñó.
-Compa v ñưng tròn