Ch u ong 7
KI
ˆ
EM TRA CH ´
ˆ
AT L
U.
ONG S
AN PH
ˆ
AM
Trong m ˜
ˆoi qu´a tr`ınh s
an xu ´
ˆat th
u`
ong o s
u
.thay ¯d
ˆoi gi˜
ua ac s
an ph
ˆam ay ra ac
¯o
.ng x ´
ˆau lˆen ch ´
ˆat l
u
o
.ng c
ua s
an ph
ˆam. S
u
.thay ¯d
ˆoi n`ay o th
ˆe ¯d
u
o
.c ay nˆen b
oi s
u
.s
u
h
u h
ong c
ua ay oc, ch ´
ˆat l
u
o
.ng x ´
ˆau c
ua nguyˆen liˆe
.u thˆo cung c ´
ˆap cho s
an xu ´
ˆat, ph `
ˆan
m`
ˆem qu
an y khˆong ch´ınh ac ho˘
a
.c do sai l `
ˆam c
ua con ng
u`
oi khi ¯di `
ˆeu khi
ˆen qu´a tr`ınh.
Viˆe
.c nhˆa
.n bi ´
ˆet khi n`ao th`ı qu´a tr`ınh ¯di ra ngo`ai s
u
.ki
ˆem so´at ¯d
u
o
.c ac ¯di
.nh b
oi
bi
ˆeu ¯d `
ˆo ki
ˆem so´at. Bi
ˆeu ¯d `
ˆo n`ay ¯d
u
o
.c ac ¯di
.nh b
oi hai gi´a tri
.: gi´
oi ha
.n ki
ˆem so´at d
u´
oi
LCL (lower control limit) v`a gi´
oi ha
.n ki
ˆem so´at trˆen UCL (upper control limit). D˜
u liˆe
.u
s
an xu ´
ˆat ¯d
u
o
.c chia th`anh nh˜
ung nh´om con v`a th ´
ˆong kˆe c
ua nh´om con, nh
u trung b`ınh
nh´om con v`a ¯o
.lˆe
.ch tiˆeu chu
ˆan nh´om con. Khi th ´
ˆong kˆe nh´om con khˆong r
oi v`ao gi˜
ua
gi´
oi ha
.n ki
ˆem so´at d
u´
oi v`a gi´
oi ha
.n ki
ˆem so´at trˆen th`ı ta k ´
ˆet luˆa
.nqu´a tr`ınh ¯di ra ngo`ai
ki
ˆem so´at.
1. BI
ˆ
EU D
¯`
ˆ
O KI
ˆ
EM SO ´
AT CHO GI ´
A TRI
.TRUNG B`
INH
1.1 Tr
u`
ong h
o
.p bi ´
ˆet µv`a σ
Gi
a s
u khi qu´a tr`ınh trong s
u
.ki
ˆem so´at ac s
an ph
ˆam liˆen ti ´
ˆep ¯d
u
o
.c s
an xu ´
ˆat ra o
ac ¯d˘
a
.c tr
ung s ´
ˆo ¯do ¯d
u
o
.c l`a ¯da
.i l
u
o
.ng ng ˜
ˆau nhiˆen chu
ˆan, ¯o
.c a
.p v´
oi trung b`ınh µv`a
ph
u
ong sai σ2. Tuy nhiˆen, v`ı o
.t t`ınh hu ´
ˆong ¯d˘
a
.c biˆe
.t n`ao ¯o qu´a tr`ınh ¯di ra ngo`ai s
u
.
ki
ˆem so´at v`a b´
˘
at ¯d `
ˆau s
an xu ´
ˆat ra s
an ph
ˆam o phˆan ph ´
ˆoi kh´ac. Ta c `
ˆan nhˆa
.n bi ´
ˆet khi
n`ao th`ı ¯di `
ˆeu n`ay x
ay ra ¯d
ˆe ng`
ung qu´a tr`ınh, t`ım ra s
u
.c´
ˆo v`a kh´
˘
ac phu
.c o.
Gi
a s
uX1, X2, . . . l`a ac ¯d˘
a
.c tr
ung ¯do ¯d
u
o
.c c
ua ac s
an ph
ˆam liˆen ti ´
ˆep. Ta chia d˜
u
liˆe
.u ra th`anh ac nh´om con o k´ıch th
u´
oc nac ¯di
.nh. Gi´a tri
.n¯d
u
o
.c cho
.n sao cho trong
m˜
ˆoi nh´om con s
an ph
ˆam ot´ınh ch ´
ˆat nh
u nhau. Ch
˘
ang ha
.n, no th
ˆe ¯d
u
o
.c cho
.n sao cho
t´
ˆat c
a s
an ph
ˆam bˆen trong o
.t nh´om con ¯d
u
o
.c s
an xu ´
ˆat trong c`ung o
.t ng`ay, ho˘
a
.c
c`ung o
.t ca, ho˘
a
.c c`ung o
.t ach s´
˘
ap ¯d˘
a
.t,...C´ac gi´a tri
.tiˆeu bi
ˆeu c
ua nl`a 4,5 ho˘
a
.c 6.
Go
.iXi, i = 1,2, . . . l`a gi´a tri
.trung b`ınh c
ua nh´om th´
ui. T´
uc l`a
X1=X1+. . . +Xn
n
113
114 Ch u ong 7.Ki
ˆem tra ch ´
ˆat l
u
ong s
an ph
ˆam
X2=Xn+1 +. . . +X2n
n
X3=X2n+1 +. . . +X3n
n
V`ı khi trong s
u
.ki
ˆem so´at, m ˜
ˆoi Xio trung b`ınh µv`a ph
u
ong sai σ2nˆen
E(Xi) = µ, V ar(Xi) = σ2
n
Do ¯o Xiµ
qσ2
n
o phˆan ph ´
ˆoi chu
ˆan oa.
Ta bi ´
ˆet o
.t ¯da
.i l
u
o
.ng ng ˜
ˆau nhiˆen Zo phˆan ph ´
ˆoi chu
ˆan oa h `
ˆau nh
u nhˆa
.n gi´a tri
.
gi˜
ua -3 v`a 3 (v`ı P(3< Z < 3) = 0,9973).
Do ¯o
3<nXiµ
σ<3
hay
µ3σ
n< Xi< µ +3σ
n
Gi´a tri
.
LCL µ3σ
nv`a UCL µ+3σ
n
¯d
u
o
.c go
.i l`a gi´
oi ha
.n ki
ˆem so´at d
u´
oi v`a gi´
oi ha
.n ki
ˆem so´at trˆen.
Bi
ˆeu ¯d `
ˆo ki
ˆem so´atX¯d
u
o
.c ta
.o nˆen ¯d
ˆe nhˆa
.n bi ´
ˆet s
u
.thay ¯d
ˆoi c
ua h`ang oa ¯d
u
o
.c s
an
xu ´
ˆat, v`a nhˆa
.n ¯d
u
o
.c b`
˘
ang ach ¯d
ua v`ao ac trung b`ınh nh´om con liˆen ti ´
ˆep Xi. Bi
ˆeu ¯d `
ˆo
cho bi ´
ˆet qu´a tr`ınh ¯di ra ngo`ai s
u
.ki
ˆem so´at
o l `
ˆan ¯d `
ˆau tiˆen Xikhˆong r
oi v`ao gi˜
ua LCL
v`a UCL.
V´ı du
.1o
.t nh`a ay s
an xu ´
ˆat o
.t chi ti ´
ˆet ay b`
˘
ang th´ep o ¯d
u`
ong k´ınh l`a ¯da
.i l
u
o
.ng
ng ˜
ˆau nhiˆen o phˆan ph ´
ˆoi chu
ˆan oi trung b`ınh 3mm v`a ¯o
.lˆe
.ch tiˆeu chu
ˆan 0,1mm. ac
m˜
ˆau liˆen ti ´
ˆep c
ua 4 chi ti ´
ˆet o trung b`ınh m ˜
ˆau t´ınh b`
˘
ang milimet nh
u sau:
1. Bi
ˆeu ¯d `
ˆo ki
ˆem so´at cho gi´a tri
.trung binh 115
M˜
ˆau XM˜
ˆau X
1 3,01 6 3,02
2 2,97 7 3,10
3 3,12 8 3,14
4 2,99 9 3,09
5 3,03 10 3,20
H˜ay k ´
ˆet luˆa
.n v `
ˆe s
u
.ki
ˆem so´at c
ua qu´a tr`ınh.
Gi
ai
Khi trong s
u
.ki
ˆem so´at ac ¯d
u`
ong k´ınh c
ua ac chi ti ´
ˆet liˆen ti ´
ˆep o trung b`ınh µ= 3
v`a ¯o
.lˆe
.ch tiˆeu chu
ˆan σ= 0,1. V´
oi n= 4 th`ı ac gi´
oi ha
.n ki
ˆem so´at l`a
LCL = 3 3.1
4= 2,85, UCL = 3 + 3.1
4= 3,15
T`
u m ˜
ˆau s ´
ˆo 6 ¯d ´
ˆen m ˜
ˆau s ´
ˆo 10 cho th ´
ˆay ¯d
u`
ong k´ınh c
ua chi ti ´
ˆet ay o xu h
u´
ong t˘
ang
v`a
o m ˜
ˆau s ´
ˆo 10 th`ı ¯d
u`
ong k´ınh
o ph´ıa trˆen gi´
oi ha
.n ki
ˆem so´at trˆen. D
¯i`
ˆeu n`ay cho ta
nhˆa
.n th ´
ˆay b´
˘
at ¯d `
ˆau t`
u m ˜
ˆau s ´
ˆo 10 qu´a tr`ınh ra ngo`ai s
u
.ki
ˆem so´at v`a ¯d
u`
ong k´ınh trung
b`ınh c
ua chi ti ´
ˆet ay b´
˘
at ¯d `
ˆau kh´ac 3mm.
Ch´u ´y Gi
a s
u qu´a tr`ınh v`
ua ra ngo`ai s
u
.ki
ˆem so´at b
oi s
u
.thay ¯d
ˆoi gi´a tri
.trung b`ınh
c
ua s
an ph
ˆam t`
uµt´
oi µ+av´
oi a > 0. Ph
ai m ´
ˆat bao au t´
oi khi bi
ˆeu ¯d `
ˆo nhˆa
.n th ´
ˆay qu´a
tr`ınh ¯di ra ngo`ai ki
ˆem so´at?
Ta th ´
ˆay trung b`ınh c
ua nh´om con
o trong gi´
oi ha
.n ki
ˆem so´at n ´
ˆeu
3<nXµ
σ<3
3an
σ<nXµ
σan
σ<3an
σ
hay
3an
σ<nXµa
σ<3an
σ
V`ı Xo phˆan ph ´
ˆoi chu
ˆan v´
oi trung b`ınh µ+av`a ph
u
ong sai σ2
nnˆen nXµa
σ
o phˆan ph ´
ˆoi chu
ˆan oa. ac su ´
ˆat ¯d
ˆe o r
oi v`a gi´
oi ha
.n ki
ˆem so´at l`a
P 3an
σ< Z < 3an
σ!=φ 3an
σ!φ 3an
σ!φ 3an
σ!
Do ¯o ac su ´
ˆat ¯d
ˆe o r
oi ra ngo`ai x ´
ˆap x
i 1 φ(3 an
σ).
116 Ch u ong 7.Ki
ˆem tra ch ´
ˆat l
u
ong s
an ph
ˆam
1.2 Tr
u`
ong h
o
.p ch
ua bi ´
ˆet µv`a σ
Ta s˜e
u´
oc l
u
o
.ng µv`a σb`
˘
ang ach cho
.nknh´om con v´
oi k20 v`a nk 100.
N´
ˆeu Xi, i = 1,2, . . . , k l`a trung b`ınh c
ua nh´om con th´
uith`ı ta
u´
oc l
u
o
.ng µb
oi
X=X1+. . . +Xk
k
D
¯
ˆe
u´
oc l
u
o
.ng σta go
.iSil`a ¯o
.lˆe
.ch tiˆeu chu
ˆan m ˜
ˆau c
ua nh´om th´
ui(i= 1,2, . . . , k),
t´
uc l`a
S1=v
u
u
t
n
X
i=1
(XiX1)2
n1
S2=v
u
u
t
n
X
i=1
(Xn+iX2)2
n1
.
.
.
Sk=v
u
u
t
n
X
i=1
(X(k1)n+iXk)2
n1
D
¯˘
a
.t
S=S1+. . . +Sk
k
Th ´
ˆong kˆe Skhˆong l`a
u´
oc l
u
o
.ng khˆong chˆe
.ch c
ua σv`ı E(S)6=σ. D
¯
ˆe chuy
ˆen o
th`anh
u´
oc l
u
o
.ng khˆong chˆe
.ch c `
ˆan ph
ai t´ınh E(S). Ta o
E(S) = E(S1) + . . . +E(Sk)
k=E(S1) (7.1)
(do S1, . . . , Sk¯o
.c a
.p v`a o phˆan ph ´
ˆoi ¯d `
ˆong nh ´
ˆat nˆen o c`ung gi´a tri
.trung b`ınh).
D
¯
ˆe t´ınh E(S1) ta d`ung ac k ´
ˆet qu
a sau:
*K´
ˆet qu
a 1:
(n1)S2
1
σ2=
n
X
i=1
(XiX)2
σ2χ2
n1(7.2)
*K´
ˆet qu
a 2: V´
oi Yχ2
n1th`ı
E(Y) = 2Γ(n
2)
Γn1
2
(7.3)
Ta o
E(Y) =
+
Z
0
yfχ2
n1(y)dy =
+
Z
0
ey
2.y n1
21
2n1
2Γ(n1
2)dy =
+
Z
0
ey
2.y n
21
2n1
2.Γ(n1
2)dy
1. Bi
ˆeu ¯d `
ˆo ki
ˆem so´at cho gi´a tri
.trung binh 117
D
¯˘
a
.tx=y
2th`ı E(Y) = 2Γ( n
2)
Γn1
2
.
V`ı
s(n1)S2
1
σ2
=n1E(S1)
σnˆen t`
u (7.2) v`a (7.3) ta o
E(S1) = 2Γ(n
2)σ
n1Γ(n1
2)
D
¯˘
a
.t
c(n) = 2Γ(n
2)
n1Γ(n1
2)
B
ang gi´a tri
.c
ua c(n)
c(2)=0,7978849
c(3)=0,8862266
c(4)=0,9213181
c(5)=0,9399851
c(6)=0,9515332
c(7)=0,9593684
c(8)=0,9650309
c(9)=0,9693103
c(10)=0,9726596
th`ı theo (7.1) ta th ´
ˆay S
c(n)l`a
u´
oc l
u
o
.ng khˆong chˆe
.ch c
ua σ.
U´
oc l
u
o
.ng cho µv`a σ
o trˆen ch
i h
o
.p y n ´
ˆeu qu´a tr`ınh trong s
u
.ki
ˆem so´at.
ac gi´
oi ha
.n ki
ˆem so´at trong tr
u`
ong h
o
.p n`ay l`a
LCL =X3S
nc(n)UCL =X+3S
nc(n)
Ta s˜e th
u
.c hiˆe
.n viˆe
.c ki
ˆem tra trung b`ınh c
ua ac nh´om con. N ´
ˆeu nh´om con n`ao m`a
gi´a tri
.trung b`ınh khˆong r
oi v`ao gi˜
ua ac gi´
oi ha
.n ki
ˆem so´at th`ı ta loa
.i ra v`a th
u
.c hiˆe
.n
u´
oc l
u
o
.ng la
.i. Ti ´
ˆep tu
.c ki
ˆem tra l `
ˆan n˜
ua sao cho gi´a tri
.trung b`ınh c
ua ac nh´om con
r
oi v`ao gi˜
ua ac gi´
oi ha
.n ki
ˆem so´at. N ´
ˆeu o qu´a nhi `
ˆeu gi´a tri
.trung b`ınh c
ua ac nh´om
con r
oi ra ngo`ai ac gi´
oi ha
.n ki
ˆem so´at th`ı r˜o r`ang s
u
.ki
ˆem so´at khˆong ¯d
u
o
.c thi ´
ˆet a
.p.
V´ı du
.2X´et la
.i v´ı du
.(1) d
u´
oi gi
a thi ´
ˆet m´
oi r`
˘
ang qu´a tr`ınh m´
oi b´
˘
at ¯d `
ˆau v´
oi µv`a σ
ch
ua bi ´
ˆet. Gi
a s
u ¯o
.lˆe
.ch tiˆeu chu
ˆan ¯d
u
o
.c cho:
X S X S
1 3,01 0,12 6 3,02 0,08
2 2,97 0,14 7 3,10 0,15
3 3,12 0,08 8 3,14 0,16
4 2,99 0,11 9 3,09 0,13
5 3,03 0,09 10 3,20 0,16
V`ı X= 3,067, S = 0,122, c(4) = 0,9213 nˆen ac gi´
oi ha
.n ki
ˆem so´at l`a
LCL = 3,067 3×0,122
2×0,9213 = 2,868
UCL = 3,067 + 3×0,122
2×0,9213 = 3,266