1
CÁC CÂU HỎI ÔN TẬP MÔN XÃ HỘI HỌC ĐẠI CƯƠNG
CÂU HỎI TỰ LUẬN
(tổng hợp)
Bài 1:
1) Anh chị hiểu như thế nào về câu nói:"Xã hội học là con đẻ của cuộc cách mạng công
nghiệp"?
2) Những nhân tố nào đã góp phần thúc đẩy bộ môn xã hội học phát triển từ đầu thế kỷ 20.
3) Những đóng góp cho bộ môn xã hội học của các nhà xã hội học tiền phong ở Châu Âu
trong khoảng thời gian từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20.
4) Đâu là những đặc trưng của quan điểm xã hội học so với các khoa học xã hội khác khi
nghiên cứu các hiện tượng xã hội?
5) Trình bày, so sánh và nhận định ba lối tiếp cận chính trong nghiên cứu xã hội học: tiếp cận
tương tác biểu tượng, tiếp cận chức năng và tiếp cận mâu thuẫn xã hội.
6) Trình bày tóm tắt và so sánh luận điểm của hai khuynh hướng về đối tượng xã hội học:
nghiên cứu hành động xã hội (social action) và nghiên cứu sự kiện xã hội (social fact).
7) Tại sao nghiên cứu những hiện tượng xã hội ngày nay phải đặt trong bối cảnh toàn cầu
hóa?
-------------------
8). Hãy giải thích quan điểm xã hội học bao gồm những đặc điểm chính nào và dùng quan
điểm trên để bình luận về những yếu tố xã hội đã tác động, hình thành bộ môn khoa học xã
hội học.
9). E. Durkheim đã có đóng góp lớn nhất nào trong việc giải thích xã hội học?
10). Tự chọn một đề tài nghiên cứu và bình luận cho thấy anh chị đã tiếp cận đề tài này như
thế nào với các lối tiếp cận vi mô và vĩ mô.
11). Hãy nêu lên những đóng góp chính của M. Weber cho xã hội học.
12). Giải thích “loại hình lí tưởng” là gì? Nó có ích như thế nào?
Bài 2:
1) Trình bày tóm tắt các bước đi trong một nghiên cứu xã hội học.
2) Thế nào là tính chất thực nghiệm trong các nghiên cứu xã hội học.
3) Phân biệt khái niệm tương quan và mối liên hệ nhân qủa trong nghiên cứu xã hội học. Bằng
hai khái niệm trên hãy nhận định câu nói:"Xem phim bạo lực nhiều là nguyên nhân của tính
hung hãn ở thanh thiêu niên".
4) Trình bày cơ cấu của một thử nghiệm trong nghiên cứu xã hội học.
5) Trình bày tóm tắt các bước đi của một cuộc điều tra xã gội học.
6) Các loại hình quan sát chính yếu và sự ứng dụng của chúng
7) Một trong các bước khi thực hiện một cuộc nghiên cứu xã hội học là xây dưng mô hình
phân tích (hay còn gọi là "xây dựng một khung khái niệm" (conceptual framework)). Thế nào
là xây dựng một khung khái niệm? Hãy cho thí dụ.
8) Thế nào là biến số độc lập, thế nào là biến số phụ thuộc.
9) Đặc trưng, ưu điểm và hạn chế của các phương pháp thâu thập dữ kiện chính yếu trong
nghiên cứu xã hội.
--------------------------------------
10) Liệt kê ra các phương pháp chính yếu để thâu thập dữ kiện khi thực hiện một cuộc nghiên
cứu.
2
11) Chọn một đề tài và giải thích các bước đi để thực hiện.
12) Bàn luận về mối tương quan giữa nghiên cứu và lý thuyết.
Bài 3:
1) Định nghĩa các khái niệm: biểu tượng, chuẩn mực, giá trị. Trình bày mối liên hệ giữa chuẩn
mục và giá trị.
2) Tương quan giữa hệ thống xã hội và hệ thống văn hóa.
3) Thế nào là thái độ "vị chủng", là "tính tương đối văn hóa”?
4) Những khả năng nào có thể xảy ra khi hai nền văn hóa tiếp xúc với nhau, theo quan điẻm
của F. Braudel?
5) Bằng một số minh họa rút từ xã hội và văn hóa Việt nam, hãy trình bày và nhận định các lý
thuyết chính yếu sau đây trong việc nghiên cứu và giải thích các hiện tượng văn hóa: lý thuyết
sinh thái học văn hóa, sinh vật học xã hội, lý thuyết cơ cấu chức năng, lý thuyết mâu thuẫn xã
hội.
----------------------------------
6) Nhà sinh vật học Edward Wilson tin rằng môn Sinh vật học xã hội giải thích hành vi con
người tốt hơn bộ môn xã hội học. Wilson cho rằng hành vi con người là kết quả của sự sàng
lọc, tuyển chọn tự nhiên. Hãy bình luận các lý do các nhà xã hội học không đồng ý với lập
luận của Wilson.
7) Tập tục và qui tắc đạo lý là những loại hình chuẩn mực xã hội. Mô tả sự khác biệt giữa
chúng và cho ví dụ minh hoạ.
8) Hãy giải thích thái độ xem văn hoá có tính tương đối. Nêu lên những ưu điểm và hạn chế
của thái độ này.
9) Phân biệt khái niệm văn hoá lý tưởng và văn hoá thực tế. Cho ví dụ từ bối cảnh Việt nam.
10) Khái niệm cơ cấu xã hội thường khó nắm bắt. Tuy nhiên cơ cấu xã hội là yếu tố trung tâm
tổ chức đời sống xã hội. Hãy xác định các phương cách mà cơ cấu ảnh hưởng lên xã hội và
cuộc sống của chúng ta.
Bài 4:
1) Nếu nền văn hóa đều tác động lên nhân cách của các cá nhân trong cùng một xã hội,
làm thế nào giải thích những khác biệt giữa các nhân cách.
2) "Cha mẹ sinh con trời sinh tính". Bằng các lý thuyết xã hội học giải thích về sự hình
thành nhân cách hãy nhận định câu nói trên.
3) Sự phát triển nhân cách trong xã hội truyền thống và trong xã hội hiện đại có khác
nhau không? Tại sao?
4) Hãy mô tả một kinh nghiệm về "cái tôi nhìn qua gương" (looking glass self - một khái
niệm của Cooley) và mô tả kinh nghiệm đó. Cho thấy anh chị đã hành động như thế nào,
người khác phản ứng ra làm sao, anh chị đã nhận thức và cảm nhận những phản ứng đó ra làm
sao?
5) Những lý thuyết chính yếu giải thích sự phát triển của nhân cách. So sánh và nhận
định.(Có thể chỉ trình bày và nhận định một trong các lý thuyết của J. Piaget, S. Freud, G.H.
Mead…
6) Trình bày và so sánh luận điểm của L. Kolhberg và Carol Gilligan về sự phát triển
nhân cách về mặt đạo đức.
7) Bằng những cứ liệu xã hội học, bình giải câu nói: "Cái tôi là sản phẩm của xã hội".
8) Trình bày các đặc điểm, sự khác biệt và mối liên hệ giữa hai khái niệm vị trí và vai trò.
3
9) Chức năng của trò chơi trong qúa trình xã hội hóa đối với trẻ em. Diễn tiến của qúa
trình đóng vai trò nơi trẻ em.
10) Phân biệt hai khái niệm: căng thẳng vai trò (role strain) và mâu thuẫn vai trò (role
conflict).
11) Trình bày, so sánh và nhận định quan điểm nghiên cứu về vai trò xã hội của ba lối tiếp
cận tương tác xã hội, cơ cấu chức năng và mâu thuẫn xã hội
12) Thế nào là quá trình xã hội hóa? Quá trình xã hội hóa đã hình thành như thế nào và
ảnh hưởng ra làm sao trong việc hình thành nhân cách của cá nhân?
13) Qua quá trình xã hội hóa, xã hội và văn hóa chi phối mọi hành vi, suy nghĩ của con
người, vậy con người có còn tự do không?
14) Thử vạch ra sơ đồ các giai đoạn trong cuộc đời của anh chị và mô tả chúng bằng cách
sử dụng một vài khái niệm và lý thuyết về quá trình xã hội hóa đã được trình bày. Đánh giá
xem lý thuyết nào thích hợp nhất theo kinh nghiệm của anh chị.
------------------------------------------------
15). J. Piaget vạch ra 4 giai đoạn của quá trình phát triển nhận thức. Hãy liệt kê ra các giai
đoạn đó và trong mỗi giai đoạn con người phát triển những kỹ năng nhận thức nào.
16). G. H. Mead muốn nói gì khi nói trẻ em trong quá trình xã hội hoá “đóng vai trò của
người khác”. Các khái niệm “đóng vai trò của những người quan trọng”, “đóng vai trò của
những người khác phổ biến” nhằm chỉ cái gì?
17). “Tái xã hội hoá” có thể có những ý nghĩa nào?
4. Về sự hình thành nhân cách, hãy giải thích những yếu tố nào cần thiết để chúng ta có thể
phát triển thành một con người hoàn chỉnh.
18). Tại sao các nhà xã hội học lập luận xã hội hoá là một quá tình chứ không phải là một kết
quả.
19). Anh chị trả lời thế nào về câu hỏi: “ Phải chăng chúng ta là tù nhân của quá trình xã hội
hoá?”
Bài 5:
1) Hãy làm một bảng đối chiếu những đặc điểm của nhóm sơ cấp và nhóm thứ cấp.
2) Hãy liệt kê, mô tả và phân loại các vị trí, vai trò trong các nhóm xã hội mà anh chị đang là
thành viên.
3) Theo M. Weber tổ chức quan liêu (bureaucracy) mang những đặc điểm gì? Đâu là ưu điểm
và hạn chế của tổ chức quan liêu.
4) Nhận định về quan điểm của M. Weber cho rằng một trong những đặc trưng của xã hội
hiện đại là việc phát triển càng ngày càng gia tăng các tổ chức chính thức mang tính quan liêu.
5) Phân loại các tổ chức chính thức theo quan điểm của A. Etzioni.
6) So sánh những khác biệt chính yếu giữa nhóm có quy mô nhỏ và các tổ chức chính thức.
7) Tóm tắt tương quan giữa các loại hình truyền thông và các loại hình lãnh đạo trong tổ chức
xã hội.
8) Truyền thông trong nhóm và vai trò của nhóm trong truyền thông.
9) Vai trò của nhóm trong xã hội đại chúng.
10) Trình bày quan điểm về "hai bước trong truyền thông" của E. Katz và P.F. Lazarsfeld.
11) Các tổ chức chính thức ở Nhật Bản khác các tổ chức ở Tây phương như thế nào? Anh chị
thích loại hình nào? Tại sao?
-------------------------------------
12) Định nghĩa nhóm và giải thích khác biệt giữa nhóm sơ cấp và thứ cấp.