VIỆN KHOA HỌC QUẢN LÝ Y TẾ
TÀI LIỆU
CÔNG TÁC XÃ HỘI
TRONG BỆNH VIỆN
(Dành cho nhân viên công tác xã hội và nhân viên y tế trong bệnh viện)
Hà Nội, 2021
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ......................................................................................................... 4
BÀI I. MỘT SỐ KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG
BỆNH VIỆN ............................................................................................................ 5
I. Khái niệm công tác xã hội, nghề công tác xã hội và công tác xã hội trong
bệnh viện .......................................................................................................... 5
1. Khái niệm công tác xã hội .......................................................................... 5
2. Khái niệm nghề công tác xã hội ................................................................. 6
3. Khái niệm công tác xã hội trong bệnh viện ................................................ 7
II. Mục đích và chức năng của công tác xã hội trong bệnh viện ................... 8
1. Mục đích của công tác xã hội trong bệnh viện............................................ 8
2. Chức năng của công tác xã hội trong bệnh viện ......................................... 9
III. Tiêu chuẩn đạo đức và nguyên tắc thực hành công tác xã hội trong
bệnh viện ...................................................................................................... 12
1. Tiêu chuẩn đạo đức về hoạt động công tác xã hội trong các cơ sở y tế ..... 12
2. Các nguyên tắc thực hành công tác xã hội trong bệnh viện ...................... 21
IV. Đối tượng, nhân viên công tác xã hội và bệnh viện ................................ 22
1. Đối tượng ................................................................................................ 22
2. Nhân viên công tác xã hội ........................................................................ 23
3. Bệnh viện................................................................................................. 29
V. Các hoạt động công tác xã hội trong bệnh viện ....................................... 31
1. Khái niệm hoạt động công tác xã hội trong bệnh viện .............................. 31
2. Các nguyên tắc của hoạt động công tác xã hội trong bệnh viện ................ 31
3. Nội dung của các hoạt động công tác xã hội trong bệnh viện ................... 32
BÀI II. MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP CAN THIỆP CỦA CÔNG TÁC XÃ
HỘI TRONG BỆNH VIỆN ................................................................................. 39
1. Công tác xã hội cá nhân trong bệnh viện .................................................. 39
2. Công tác xã hội nhóm trong bệnh viện ..................................................... 43
3. Truyền thông về công tác xã hội trong bệnh viện ..................................... 48
4. Quản lý trường hợp trong bệnh viện ........................................................ 52
BÀI III. MỘT SỐ KỸ NĂNG CỦA CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG
BỆNH VIỆN .......................................................................................................... 65
1. Kỹ năng lắng nghe tích cực ...................................................................... 65
2. Kỹ năng quan sát ..................................................................................... 68
3. Kỹ năng đặt câu hỏi ................................................................................. 70
4. Kỹ năng thấu cảm .................................................................................... 72
5. Kỹ năng phản hồi ..................................................................................... 75
6. Kỹ năng tham vấn .................................................................................... 77
7. Kỹ năng can thiệp khủng hoảng ............................................................... 79
8. Kỹ năng tổ chức cuộc họp ........................................................................ 84
9. Kỹ năng xây dựng mạng lưới ................................................................... 86
10. Kỹ năng vận động nguồn lực ................................................................. 88
11. Kỹ năng biện hộ ..................................................................................... 90
BÀI IV. GIỚI THIỆU MỘT SỐ CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT VÀ
ĐỊNH HƯỚNG, GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGHỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI
TRONG BỆNH VIỆN .......................................................................................... 95
I. Một số chính sách, pháp luật về công tác xã hội trong bệnh viện ............ 95
1. Quyết định số 112/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ : Ban hành Chương
trình phát triển công tác xã hội giai đoạn 2021-2030 .................................... 95
2. Thông tư 43 của Bộ Y tế quy định về nhiệm vụ và hình thức tổ chức thực
hiện nhiệm vụ công tác xã hội của bệnh viện ............................................. 100
3. Một số chính sách, pháp luật khác có liên quan ...................................... 102
II. Định hướng và giải pháp phát triển Nghề công tác xã hội trong
bệnh viện ...................................................................................................... 106
1. Định hướng phát triển Nghề công tác xã hội trong bệnh viện ................. 106
2. Giải pháp phát triển Nghề công tác xã hội trong bệnh viện .................... 110
4
LỜI NÓI ĐẦU
Trong môi trường bệnh viện, nhân viên công tác xã hội ứng dụng chuyên nghiệp các
giá trị, nguyên tắc và kỹ năng công tác xã hội đã có được thông qua đào tạo để hỗ trợ trực
tiếp người bệnh, người nhà người bệnh và nhân viên y tế tại bệnh viện; góp phần nâng cao
chất lượng khám chữa chữa bệnh và đáp ứng sự hài lòng của người bệnh. Do đó, việc đào tạo
nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân viên công tác xã hội và nhân viên y tế là cần thiết thể
hiện tính chuyên nghiệp hóa phát triển Nghề Công tác xã hội trong bệnh viện tại Việt Nam
hiện nay.
Tài liệu "Công tác xã hội trong bệnh viện" sẽ cung cấp cho người học những kiến thức
cơ bản về công tác xã hội trong bệnh viện. Ngoài ra, người học được tiếp cận các kỹ năng,
phương pháp can thiệp và một số chính sách pháp luật có liên quan đến công tác xã hội trong
bệnh viện.
Tài liệu được kết cấu thành 04 bài học cùng với thời lượng thực hành trực tiếp tại bệnh
viện:
Bài I: Một số kiến thức cơ bản về công tác xã hội trong bệnh viện.
Bài II: Một số phương pháp can thiệp của công tác xã hội trong bệnh viện.
Bài III: Một số kỹ năng của công tác xã hội trong bệnh viện.
Bài IV: Giới thiệu một số chính sách, pháp luật, định hướng và giải pháp phát triển
Nghề công tác xã hội trong bệnh viện.
Xin trân trọng cám ơn.
VIỆN KHOA HỌC QUẢN LÝ Y TẾ
5
BÀI I. MỘT SỐ KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG
BỆNH VIỆN
Chuẩn đầu ra
Sau khi kết thúc bài I, học viên sẽ có thể:
- Tóm tắt khái niệm công tác xã hội, nghề công tác xã hội và công tác xã hội trong bệnh
viện.
- Chỉ ra mục đích và chức năng của công tác xã hội trong bệnh viện.
- Nhận biết tiêu chuẩn đạo đức và nguyên tắc thực hành công tác xã hội trong bệnh
viện.
- Mô tả đối tượng, nhân viên công tác xã hội và bệnh viện.
- Liệt kê các hoạt động công tác xã hội trong bệnh viện.
I. Khái niệm công tác xã hội, nghề công tác xã hội và công tác xã hội trong bệnh
viện
1. Khái niệm công tác xã hội
* Theo các tác giả quốc tế
- “Công tác xã hội là nghề nghiệp tham gia vào giải quyết vấn đề liên quan tới mối quan
hệ của con người và thúc đẩy sự thay đổi xã hội, tăng cường sự trao quyền và giải phóng quyền
lực nhằm nâng cao chất lượng sống của con người. Công tác xã hội sử dụng các học thuyết về
hành vi con người và các hệ thống xã hội vào can thiệp sự tương tác của con người với môi
trường sống”. (IASSW và IFSW: 7/2011).
- Định nghĩa của Hiệp hội nhân viên công tác xã hội thế giới (IFSW) (tháng 7/2014):
“Công tác xã hội là một nghề thực hành và là một lĩnh vực học thuật có mục đích thúc đẩy
thay đổi và phát triển xã hội, sự gắn kết xã hội, sự trao quyền và giải phóng của con người.
Công bằng xã hội, quyền con người, trách nhiệm tập thể, và tôn trọng sự đa dạng là các nguyên
tắc cốt lõi của công tác xã hội. Công tác xã hội có nền tảng là các lý thuyết công tác xã hội,
khoa học xã hội, nhân văn và các kiến thức địa phương; dựa trên các nền tảng này, công tác